Ἑρμηνεία τῆς Θ.

Λειτουργίας : πρίν τήν Θεία Κοινωνία
Στήν παροῦσα ἔκδοση τοῦ περιοδικοῦ μας θά συνεχίσουμε τήν ἑρμηνεία τῶν
λειτουργικῶν θεμάτων πού εἴχαμε διακόψει στό 53ο τεῦχος ἐνόψει τῶν Κυριακῶν τῆς
Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὅπου ἡ περίοδος αὐτή ἔχριζε λόγων στήριξης καί καθοδήγησης
γιά τό στάδιο τῶν ἀρετῶν.
Στά τελευταῖα μας τεύχη τῶν λειτουργικῶν θεμάτων ἑρμηνεύσαμε τίς διάφορες
μνημονεύσεις τοῦ ἱερέως πρό καί μετά τοῦ ὕμνου τῆς Παναγίας «Ἄξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς».
Προχωροῦμε στήν προετοιμασία τῶν πιστῶν γιά τήν Θεία Μετάληψη καί οἱ στιγμές αὐτές
μέχρις ὅτου τά Τίμια Δῶρα μᾶς δοθοῦν εἶναι οἱ πιό ἱερές καί οἱ πιό κατανυκτικές.
Στό σημεῖο αὐτό τῆς Θ.Λειτουργίας ὅλος ὁ οὐρανός βρίσκεται στή γῆ. Καί συγκεκριμένα
ὁ Κύριος τοῦ οὐρανοῦ καί τῆς γῆς βρίσκεται ἐπί τῆς Θείας Τραπέζης. Γι’ αὐτό αὐτή ἡ
παρουσία Του κάνει τήν στιγμή αὐτή ἱερότερη καί ἁγιότερη. Πολύ δέ περισσότερο μέσα
στό ἱερό βῆμα, στά ἅγια τῶν Ἁγίων.
Ἐπειδή ἡ στιγμή εἶναι ἱερή θά πρέπει νά ὑπάρχει ἀπόλυτη ἠσυχία καί σεμνότητα στόν
χῶρο τόσο τῆς Ἐκκλησίας ὅσο καί τοῦ ἱεροῦ βήματος. Ἀκόμη καί ἡ μετακίνησις ὅσων
ἔχουν ἄδεια καί ἐφόσον εἶναι ἀπαραίτητη, νά εἶναι εὐλαβική καί ἤρεμη.
Ὅλος ὁ Ἰησοῦς Χριστός (ὁλόσωμος)
εἶναι παρών καί βρίσκεται πάνω στήν ἁγία
Τράπεζα.
Τό ἱερό βῆμα, τό ἅγιο
θυσιαστήριο εἶναι τόπος φοβερός.
Μία κατανυκτική ἀτμόσφαιρα θά πρέπει νά
διαχέεται
παντού,
ἀκόμη
καί
οἱ
διακονοῦντες στό ἱερό (μεγάλοι καί μικροί)
θά πρέπει μέ μεγάλη προσοχή καί εὐλάβεια
νά κινοῦνται. Καί ὁ λόγος, μιά πιό εἰδική
προετοιμασία γιά τήν συμμετοχή τῶν
πιστῶν στή Θεία Κοινωνία.
Ἀκοῦμε ἀρχικά τόν λειτουργό ἤ τόν
διάκονο (ἀφοῦ βγεῖ στήν Ὡραία Πύλη) νά λέει : «Πάντων τῶν ἁγίων
μνημονεύσαντες, ἔτι καὶ ἔτι ἐν εἰρήνῃ, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν», δηλαδή «ἀφοῦ

μνημονεύσαμε ἱκετευτικά ὅλους τούς ἁγίους ἄς παρακαλέσουμε ἀκόμη καί ἐπανειλημμένα
μέ εἰρήνη τόν Κύριο». Γιά ποιό πράγμα νά τόν παρακαλέσουμε ;
«Ὑπὲρ τῶν προσκομισθέντων καὶ ἁγιασθέντων τιμίων δώρων, τοῦ Κυρίου
δεηθῶμεν», δηλαδή «ἄς παρακαλέσουμε τόν Κύριο γιά τά Τίμια Δῶρα πού πάνω στήν

1

ἁγία Τράπεζα σάν θυσία προσφέρθηκαν καί πρίν ἀπό λίγο ἁγιάσθηκαν καί μεταβλήθηκαν
σέ σῶμα καί αἷμα τοῦ Κυρίου μας».

Τό ἐνδιαφέρον μας ἐπικεντρώνεται αὐτή τήν στιγμή στά ἁγιασθέντα Τίμια Δῶρα. Ἀλλά
τί ζητᾶμε ὡς πρός αὐτά ἀπό τόν Θεό ; Θά μᾶς τό πεῖ ὁ λειτουργός :
«Ὅπως ὁ φιλάνθρωπος Θεὸς ἡμῶν, ὁ προσδεξάμενος αὐτὰ εἰς τὸ ἅγιον καὶ
ὑπερουράνιον καὶ νοερὸν αὐτοῦ θυσιαστήριον, εἰς ὀσμὴν εὐωδίας πνευματικῆς,
ἀντικαταπέμψῃ ἡμῖν τὴν θείαν χάριν καὶ τὴν δωρεὰν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος,
τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν».
Παρακαλοῦμε δηλαδή τόν Κύριο : «ὅπως ὁ φιλάνθρωπος Θεός ἡμῶν, ὁ ὁποῖος μέ τήν

ἄπειρη συγκατάβασή Του δέχθηκε ἤδη αὐτά – τά Τίμια Δῶρα – ἀπό τό θυσιαστήριο πού
βρίσκεται στή γῆ, στό θυσιαστήριο πού βρίσκεται στούς οὐρανούς, τό ἅγιο καί
πνευματικό θυσιαστήριο, καί τά δέχθηκε σάν μυρωδιά πνευματικῆς εὐωδίας, νά μᾶς
ἐξαποστείλει ἀντί αὐτῆς (ἀντικαταπέμψῃ) τήν χάρι καί τήν δωρεά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».
Θά ἀκολουθήσει μιά σειρά αἰτήσεων πού καί σέ ἄλλο σημεῖο τῆς Θείας Λειτουργίας
ἑρμηνεύσαμε (ὑπέρ τοῦ ῥυσθῆναι… ἀντιλαβοῦ….τήν ἡμέραν πᾶσαν…κλπ). Μετά ἀπό
κάθε μία αἴτηση ὁ πιστός λαός, τό ἐκκλησίασμα, ἐκπροσωπούμενος ἀπό τόν χορό τῶν
ἱεροψαλτῶν συμμετέχει λέγοντας : «Παράσχου Κύριε», δηλαδή «δώσε καί χάρισέ μας
αὐτά πού σοῦ ζητοῦμε Κύριε».
Ἡ σειρά αὐτή τῶν αἰτήσεων κλείνει μέ μιά δυνατή αἴτηση ἀφοσιώσεως καί ἀγάπης πρός
τόν Κύριο μας : «Τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τὴν κοινωνίαν τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος αἰτησάμενοι, ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν
Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα»,
δηλαδή «ἀφοῦ ζητήσαμε ἀπό τόν Θεό νά μᾶς χαρίσει τήν ἑνότητα τῆς πίστεως, τήν μιά

καί τήν ἴδια σέ ὅλους μας ἀληθινή πίστη καί τήν συμμετοχή στίς δωρεές τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος ἄς ἐμπιστευτοῦμε τούς ἑαυτούς μας καί ὅλους τούς ἄλλους ἀδελφούς μας μά
καί ὁλόκληρη τήν ζωή μας στό Χριστό καί Θεό μας».
Καί ἐνῶ ὁ ἱεροψάλτης θά ἀπαντήσει «Σοί Κύριε», «σέ Σένα Κύριε», τονίζοντας καί
ὑπογραμμίζοντας τήν μοναδικότητα ἐκείνου πού ἐμπιστευόμαστε, ὁ λειτουργός μπροστά
ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα παρακαλεῖ τόν Θεό λέγοντας :
«Σοὶ παρακατατιθέμεθα τὴν ζωὴν ἡμῶν ἅπασαν καὶ τὴν ἐλπίδα, Δέσποτα
φιλάνθρωπε, καὶ παρακαλοῦμέν σε καὶ δεόμεθα καὶ ἱκετεύομεν…»,

«σέ Σένα ἐμπιστευόμαστε γιά φύλαξη τήν ζωή μας ὁλόκληρη καί τήν ἐλπίδα Δέσποτα
φιλάνθρωπε καί Σέ παρακαλοῦμε καί δεόμαστε καί ἱκετεύουμε. Καταξίωσέ μας νά
μεταλάβουμε τά ἐπουράνιά Σου καί φρικτά μυστήρια τῆς ἱερῆς αὐτῆς καί πνευματικῆς
τραπέζης, μέ καθαρή συνείδηση γιά νά ἐπιτύχουμε ἔτσι τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν, τήν
συγχώρεση τῶν σφαλμάτων («πλημμελημάτων»), τήν συμμετοχή στίς δωρεές τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος, τήν κληρονομιά τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, υἱικό καί εὐλαβικό θάρρος
(«παρρησίαν») ἐνώπιον Σου, ὄχι δέ τιμωρία καί καταδίκη».
Ἡ εὐχή αὐτή τοῦ λειτουργοῦ λέγεται χαμηλοφώνως καί δείχνει πώς βρισκόμαστε σέ
ἀτμόσφαιρα ἐτοιμασίας. Δέν μπορεῖ νά πλησιάζει κάποιος στό βασιλικό δεῖπνο χωρίς
ἔνδυμα ἀνάλογο, χωρίς ἔνδυμα γάμου. Καί τό ἔνδυμα πού χρειάζεται, ἡ ταυτότητα πού
πρέπει νά ἐπιδείξει γιά νά τοῦ ἐπιτραπεῖ ἡ εἴσοδος στό μεγάλο πνευματικό καί
πανευφρόσυνο πανηγύρι εἶναι ἡ ἀγνή καρδιά, τό καθαρό συνειδός, καθαρή συνείδηση,
τήν ὁποία μᾶς τήν χαρίζει ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ὕστερα ἀπό τόν δικό μας προσωπικό ἀγῶνα
καί τήν εὐλαβική συμμετοχή στόν μυστηριακό τρόπο ζωής.
Χριστός Ἀνέστη !
π.Μηνᾶς Ἀλεξιάδης

2

Παιδί και ψυχολογία. Οι ιδιαιτερότητες της παιδικής ψυχής και
τα καλοπροαίρετα λάθη των γονιών.
του Νικήτα Καυκιού , www.psyche.gr/psyidiaiterotites.htm
«Σημειώσεις από ομιλία στον παιδικό σταθμό Ζαβολάκια , Χανιά , Ιούνιος 2003
Piaget: Τι κάνει τον αέρα να φυσά?
Julia (5 ετών): Τα δέντρα.
Piaget: Πως το ξέρεις?
Julia: Τα είδα να κουνάνε τα κλαδιά τους.
Piaget: Και πως γίνεται ο αέρας?
Julia: Να έτσι (κουνώντας το χέρι της μπροστά στο πρόσωπο του Piajet). Μόνο
που τα κλαδιά είναι μεγαλύτερα. Και υπάρχουν πολλά δέντρα.
Piaget: Και τι κάνει τον αέρα να φυσά στη θάλασσα;
Julia: Από τη στεριά έρχεται εκεί ο αέρας. … Όχι από τα κύματα.
Ο ψυχικός κόσμος του μικρού παιδιού.
Το μικρό παιδί ζει σε ένα δικό του παιδικό κόσμο. Σκέπτεται, αντιλαμβάνεται και
ερμηνεύει όλα όσα συμβαίνουν με διαφορετικό τρόπο από ότι οι μεγάλοι. Δίνει ένα
ιδιότυπο-παιδικό νόημα στην πραγματικότητα που το περιβάλλει. Για να μπορέσουμε να
επικοινωνήσουμε δημιουργικά με το παιδί οφείλουμε να καταλάβουμε όσο μας είναι
δυνατόν τον τρόπο που σκέπτεται και αισθάνεται τον κόσμο.
Να δούμε με τα δικά του μάτια και να ακούσουμε με τα δικά του αυτιά. Στην προσπάθειά
μας αυτή μπορούν να μας
βοηθήσουν σημαντικά κάποιες
επιστημονικές
μελέτες
που
προσεγγίζουν τα εξελικτικά στάδια
της
νοητικής
και
ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης
του παιδιού.
Ο
Jean
Piajet
μελέτησε
πειραματικά
και
περιέγραψε
αναλυτικά τα στα στάδια της
νοητικής ανάπτυξης του παιδιού.
Τα συγγράμματά του μας βοηθούν να κατανοήσουμε τον τρόπο που σκέπτεται το παιδί
ανάλογα με την ηλικία του.
Νεογέννητο: Τους πρώτες μήνες της ζωής του το βρέφος μαθαίνει ότι:
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον εαυτό του και τον κόσμο.
Τα αντικείμενα είναι ξεχωριστά από το χώρο στον οποίο βρίσκονται. Τα αντικείμενα
υπάρχουν ακόμα και όταν δεν τα βλέπει ή δεν τα αγγίζει. Τα αντικείμενα μένουν ίδια
ακόμη και όταν αλλάζουν τόπο ή κατεύθυνση.
4-12 μηνών: Καταλαβαίνει τις σχέσεις αιτίας αποτελέσματος. Αν χτυπήσω το τούμπανο
θα ακούσω μπουμ.
Μετά τον πρώτο χρόνο:
Επεκτείνει την εμπειρία του και πειραματίζεται χτυπώντας όλα τα αντικείμενα επίτηδες για
να ακούσει το θόρυβο που θα κάνουν.

3

Μετά από τον δεύτερο χρόνο: Σκέπτεται με σύμβολα. Το πιρούνι γίνεται αεροπλάνο ή
αυτοκίνητο. Αρχίζει να καταλαβαίνει την έννοια του χρόνου. Τι σημαίνει παρελθόν και
μέλλον. Καταλαβαίνει τι σημαίνει η μαμά θα γυρίσει σε λίγο.
Μέχρι τα επτά περίπου χρόνια το παιδί είναι τελείως εγωκεντρικό. Τα βλέπει όλα από τη
δική του σκοπιά δεν μπορεί να πάρει υπόψη του κάτι διαφορετικό από αυτό που το ίδιο
μπορεί να βλέπει ή να αισθάνεται. Για παράδειγμα το παιδί κοιτώντας ένα κάντρο που εσύ
δεν μπορείς να δεις από τη θέση που βρίσκεσαι μπορεί να σε ρωτήσει αν σου αρέσει
πιστεύοντας ότι και εσύ βλέπεις αυτό που εκείνο βλέπει.
Ακόμη εστιάζει σε ένα πράγμα κάθε φορά και δεν μπορεί να παίρνει υπόψη του
ταυτόχρονα δύο όψεις ενός γεγονότος ή μιας κατάστασης. Για παράδειγμα το παιδί μπορεί
να πει δεν ζω στην Κρήτη αλλά στα Χανιά ή αν του δείξεις ένα ρόφημα σοκολάτα σε
ψηλό ποτήρι και ένα ρόφημα σε χαμηλό ποτήρι αλλά πλατύ με μεγαλύτερη χωρητικότητα
το παιδί θα προτιμήσει το ψηλό ποτήρι.
Ο ψυχαναλυτής Eric Erikson περιγράφει τα στάδια της ψυχολογικής ανάπτυξης του
ανθρώπου και συσχετίζει αυτό που πρέπει να πετύχει το παιδί σε κάθε συγκεκριμένο
στάδιο της ανάπτυξής του με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της μετέπειτα
προσωπικότητας του.
Σύμφωνα με τον Erikson στα πρώτα δύο χρόνια της ζωής του το παιδί που δέχεται τη
φροντίδα και την αγάπη των γονιών του αναπτύσσει αισθήματα εμπιστοσύνης, ασφάλειας
και αισιοδοξίας που θα το συνοδεύουν σε ολόκληρη τη ζωή του. Αν δεν πάρει αρκετή
αγάπη, προσοχή και ερεθίσματα το παιδί δεν θα εμπιστεύεται τον εαυτό του και τους
άλλους και αντί να ενεργεί δυναμικά θα αποσύρεται νοιώθοντας αβεβαιότητα.
Από δύο μέχρι τριάμισι χρονών το παιδί μαθαίνει να κάνει κάποια πράγματα από μόνο
του χωρίς να πρέπει να εξαρτάται πάντοτε από τους άλλους. Αναπτύσσει ένα είδος
πεισματάρικης ανεξαρτησίας. Επιμένει να γίνει το δικό του, εκδηλώνει νευρικά
ξεσπάσματα και αρνητισμό. Από αυτό το στάδιο της ανάπτυξής του θα εξαρτηθεί το αν
θα μπορέσει να γίνει αυτόνομο αναπτύσσοντας την αυτοεκτίμησή του ή αν μεγαλώνοντας
θα αισθάνεται ανασφάλεια και ντροπή. Αν οι γονείς δεν επιτρέψουν στο παιδί να ενεργεί
ελεύθερα ώστε να μαθαίνει μέσα από τις αποτυχίες του τότε το παιδί θα αμφιβάλλει για
τις ικανότητές του και ως ενήλικας είναι πολύ πιθανόν να θέλει πάντα να στηρίζεται σε
κάποιον άλλο και να αναζητά σχέσεις εξάρτησης.
Από τα 3,5 μέχρι την πρώτη τάξη του δημοτικού το παιδί αναπτύσσει τη φαντασία του,
μαθαίνει να συνεργάζεται με τους γύρω του, να παίρνει πρωτοβουλίες, να καθοδηγεί αλλά
και να καθοδηγείται από τους άλλους. Αν όμως κυριαρχεί μέσα του η ενοχή
περιθωριοποιείται, εξαρτάται υπερβολικά από τους ενήλικες, αισθάνεται φόβο και δεν
αναπτύσσει επαρκώς την ικανότητά του για παιχνίδι και τη φαντασία του. Όταν ένα παιδί
προσχολικής ηλικίας ακούει από το περιβάλλον του ή αισθάνεται ότι αυτό που κάνει είναι
κακό αναπτύσσει μέσα του ενοχικά συναισθήματα που θα το συνοδεύουν στη μετέπειτα
ζωή του. »

...συνεχίζεται στα επόμενα Σαλπίσματα !!

Επιμέλεια : Αγγελή Βίκυ

4