You are on page 1of 8

SİRKÜLER Ankara, 26.01.

2007
Sayı: 2007/004

Konu: Geçici vergi döneminde yapılacak işlemler hakkında,

01/01/2006 – 31/12/2006 tarihleri arasındaki 4. Geçici vergi döneminde yapılması


gerekenler ana hatlarıyla aşağıda açıklanmıştır. Mükelleflerin aşağıda belirtilen
konulardan işletmelerini ilgilendirenleri tespit ederek ivedilikle geçici vergi işlemlerine
başlamaları gerekmektedir.

Bilgilerinize

Saygılarımla
N.Hidayet YILDIZ

GEÇİCİ VERGİ ORANI

- Kurumlar Vergisi oranı 01/01/2006 tarihinden geçerli olmak üzere % 20 olarak


belirlemiş olup, geçici vergi oranı da Kurumlar vergisine paralel olarak % 20 olarak
uygulanacaktır.

- Gelir vergisi mükellefleri için ise geçici vergi oranı % 15 uygulanmaktadır.

KASA
100 Kasa hesabı kontrol edilerek, gün sonlarında alacak bakiye veya yüksek
tutarlarda bakiyeler varsa gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.

İşletmede döviz kasası varsa dönem sonunda döviz miktarı tespit edilerek bu tutar
31/12/2006 tarihindeki Merkez Bankası efektif alış kuru ile değerlenmelidir.
Değerleme neticesinde ortaya çıkan olumlu farklar 646 Kambiyo Karları, olumsuz
farklar 656 Kambiyo Zararları hesabına kaydedilecektir.

BANKALAR

102 hesaptaki işletme kayıtları ile banka ekstreleri karşılaştırılarak varsa eksik
kayıtların giderilmesi gerekmektedir. Dönem sonlarında banka tarafından işletme
hesabına tahakkuk ettirilen faizler 642 FAİZ GELİRLERİ hesabına kaydedilmelidir.
Bankalarda döviz hesapları varsa öncelikle bu hesaplar banka ekstreleri ile
karşılaştırılarak dönem sonu döviz tutarları tespit edilmeli ve bu tutarlar 30/06/2006
tarihli Merkez Bankası efektif alış kuru ile değerlenmelidir. Değerleme neticesinde
ortaya çıkan olumlu farklar 646 Kambiyo Karları, olumsuz farklar 656 Kambiyo
Zararları hesabına kaydedilecektir.

PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR

31/12/2006 tarihi itibariyle bankalardan vadeli hesaplar, repo hesapları ve dönem


sonu faiz tahakkukları üzerinden yapılan gelir vergisi ve fon payı kesintilerine ait
yazılar alınmalıdır. Ayrıca repo faiz gelirleri nedeniyle kesilen stopajların 193 hesap
ve 642 hesaba kaydedilip kaydedilmediği kontrol edilerek eksik kayıt varsa mutlaka
kayıtlara alınmalıdır.

STOKLAR

150 İlk Madde ve Malzeme Stokları

Öncelikle fiili stok sayımı yapılarak, fiili tutarlar ile kayıtlar arasında uygunluk
sağlanmalıdır. Üretim işletmelerinde maliyetler dönem sonunda hesaplanıyorsa, bu
hesaptan maliyete verilen hammadde ve malzemelerin üretim hesaplarına aktarması
yapılır. Maliyete verilmesi gereken tutarlar 150 hesabın alacağı karşılığında 710
hesabın borcuna aktarılır.

Hizmet işletmeleri ve diğer işletmelerde ise ilk madde ve malzemelerin sarf edilen
kısımları faaliyet giderlerine aktarılır. Tüketildiği tespit edilen tutarlar 150 hesabın
alacağı karşılığında 740 hesabın borcuna aktarılır.

152 Mamüller
Dönem sonunda önce fiili envanter yapılarak, fiili stok miktarı ile kayıtlarda görülen
stok miktarları karşılaştırılır. Satılan mamüllerin maliyetleri hesaplanarak 152 hesabın
alacağı karşılığında 620 Satılan Mamül maliyetleri hesabına aktarılır.

153 Ticari Mallar


Dönem sonunda fiili stok sayımı yapılarak kayıtlarla karşılaştırılır. Stok miktarı tespit
edildikten sonra satılan ticari malların maliyeti hesaplanarak 153 hesabın alacağı
karşılığında 621 satılan ticari mal maliyeti hesabının borcuna aktarılır.

AMORTİSMAN

Geçici vergi dönemlerinde amortismana tabi iktisadi kıymetler kayıtlı değerleri


üzerinden amortismana tabi tutulabilir. Yıllık olarak hesaplanan amortisman tutarının
ilk altı aylık döneme isabet eden kısmı geçici vergiye esas kazançların tespitinde
dikkate alınır. İlgili dönemde alınan binek otomobil varsa, bu otomobil için kıst
amortisman hesaplanacaktır.
Satışı yapılan sabit kıymetlerde; amortisman tutarlarına enflasyon farkları dahil
edilecektir.

YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ

Yıllara sari inşaat ve onarım işi yapan işletmeler 4. geçici vergi dönemine ait Genel
Yönetim giderleri, amortisman giderleri, finansman giderleri ve Kanunen kabul
edilmeyen giderleri için gider dağıtım tabloları hazırlayacaklardır. Bu tabloda
hesaplanan tutarlara göre gider hesaplarının yansıtma işlemi ve muhasebe kaydı
yapılacaktır.

Yıl içinde birden fazla inşaat ve onarım işi yapılıyorsa, müşterek giderler bu işlere
yapılmış harcamaların birbirine olan oranına göre,

Yıl içinde inşaat ve onarım işleri ile birlikte diğer işlerde yapılıyorsa, müşterek giderler
bu işlere yapılmış harcamalar ile diğer işlere ait hasılat tutarlarının toplam tutara olan
oranlarına göre dağıtıma tabi tutulacaktır.
Yıl içinde biten yıllara sari inşaat ve onarım işleri geçici vergi dönemlerinde
beyannameye dahil edilmez. Kurumlar vergisi beyannamesine dahil edilir.

Yıl içinde geçici kabulü yapılan inşaat işinin 178 hesapta kayıtlı olan tutarı 658
ENFLASYON DÜZELTMESİ ZARARLARI (-) hesabına 358 hesapta kayıtlı olan tutarı
ise 648 ENFLASYON DÜZELTMESİ KARLARI hesabına aktarılarak kapatılacaktır

ALACAK VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ

120 Alıcılar ve 320 Satıcılar hesaplarında dövizli borç ve alacaklar varsa, 4 geçici
vergi dönemi sonunda alıcı veya satıcılarla hesap mutabakatı yapılarak borç ve
alacak tutarları tespit edilir. Tespit edilen bu tutarlar 31/12/2006 tarihindeki Merkez
Bankası döviz alış kuru ile değerlenir. Değerleme neticesinde ortaya çıkan olumlu
farklar 646 Kambiyo Karları, olumsuz farklar 656 Kambiyo Zararları hesabına
kaydedilecektir. Yurtiçi satıcılara olan borç ve alacakların değerlemesinde ortaya
çıkan kur farkları geçici vergi dönemini izleyen 1. gün düzeltilecektir. Örneğin
30/06/2006 tarihinde alıcılar hesabının değerlemesi sonucu kambiyo karı ortaya
çıkmış ise 01/01/2007 tarihinde 656 Kambiyo Zararları hesabına borç Alıcılar
hesabına alacak yazılmak suretiyle düzeltilecektir. Gerçek kur farkı fiilen ödeme veya
tahsilatın yapıldığı gün doğar. Tahsilat veya ödemenin yapıldığı tarihte ilgili cari
hesabın ödemeye ilişkin kısmının değerlemeye tabi tutulup kur farkı için fatura
düzenlenmeli veya karşı taraftan alınmalıdır.

KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER

Kanunen kabul edilmeyen giderler için kayıtların yapıldığı tarihte birebir karşılık
ayrılıyor ise hiçbir işlem yapmaya gerek yok. Bire bir karşılık ayrılmıyor ise geçici
vergi dönemleri sonunda nazım hesaplarda karşılık ayrılır. Bu karşılık gider
hesaplarında (740, 770 ) izlenen tutar kadar olacaktır. Ayrıca 689 ve 681
hesaplardaki vergi mevzuatı gereğince gider kaydedilmesi gereken tutarlar varsa
tamamı için nazım hesaplarda karşılık ayrılacaktır. Dolayısıyla nazım hesaplarda 12
aylık kanunen kabul edilmeyen giderler, ve varsa diğer kabul edilmeyen giderler
toplamı olacaktır.

GELECEK AYLARA AİT GİDERLER

Dönemsellik ilkesi gereği 180 gelecek aylara ait giderler hesabında kayıtlı giderlerin
(sigorta, abonelik vs.) Ekim - Aralık döneme isabet eden kısmı ilgili gider hesabının
( 740, 770..) borcu karşılığında bu hesabın alacağına kaydedilerek kapatılacaktır.

ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR İLE SOSYAL GÜVENLİK


KESİNTİLERİ

360 ve 361 hesapların muavinleri alınarak ilk altı aylık dönemin muhtasar
beyannamesi, ücret bordrosu ve aylık sigorta bildirgeleri karşılaştırılarak gerekli
kontroller ve düzeltmeler yapılmalıdır. 360 ve 361 hesapların 31/12/2006 tarihindeki
bakiyeleri sadece 2006 Aralık ayına ait vergi, fon ve prim borçları kadar olmalıdır.

335 PERSONELE BORÇLAR VE ÜCRET ÖDEMELERİ

335 hesabın muavinleri alınarak aylık ücret ödemeleri kontrol edilmelidir. 335
hesabın 31/12/2006 tarihindeki bakiyesi sadece Aralık 2006 ayına ait personel
borçları kadar olmalıdır. Ücret tahakkukları ilk altı aylık dönemde ilgili gider
hesaplarına kaydedilmiş olmalıdır.

190 DEVREDEN KDV – 360 ÖDENECEK KDV

KDV beyannameleri ile muhasebe kayıtları karşılaştırılmalı, 190 hesabın veya 360
ödenecek KDV hesabının bakiyesi aralık ayı KDV beyannamesindeki devreden
KDV / ödenecek KDV tutarı ile aynı olmalıdır.

YATIRIM İNDİRİMİ

5479 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu


maddesinde düzenlenen yatırım indirimi istisnası kaldırılmış yine aynı
Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 69 uncu madde ile de
01.01.2006 tarihinden önce uygulanan yatırım indirimi istisnasına ilişkin
geçiş hükümleri düzenlenmiştir.

-24.04.2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen


yatırım teşvik belgeleri kapsamında, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun
4842 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki Ek- 1-6 ncı
maddeleri çerçevesinde başlanılmış yatırımlarla ilgili olarak gerçekleşen
harcamalar üzerinden hesaplanan, ancak kazancın yetersiz olması
nedeniyle indirim konusu yapılamayan istisna tutarı, izleyen
dönemlerde yeniden değerleme oranında ( % 7,8) artırılmak
suretiyle dikkate alınacaktır.
-193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mülga 19 uncu maddesi
kapsamında, 01.01.2006 tarihinden önce başlanan yatırımlarla ilgili
olarak gerçekleşen harcamalar üzerinden hesaplanan, ancak kazancın
yetersiz olması nedeniyle dikkate alınamayan istisna tutarı, izleyen
dönemlerde, üretici fiyatları genel endeksinde meydana gelen
artış oranında (%11,58) artırılarak dikkate alınacaktır.

MEVDUAT VEYA KREDİ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN FAİZLERDE


TAHAKKUK ESASI UYGULANACAK

Vergi Usul Kanununun “ALACAKLAR” başlıklı 281. maddesinin birinci fıkrasında yer
alan “Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir” ibaresi 01.01.2004 tarihinden
geçerli olmak üzere;

“Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine


müstenit alacaklar değerleme gününe kadar hesaplanan faizleriyle birlikte dikkate
alınır.” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Yapılan değişiklikten sonra vergi mükellefleri bankalarda değerlendirdiği paralarına


ait faizleri değerleme gününde (geçici vergi dönemlerinde ve bilanço günlerinde)
vadesi gelmese dahi hesaplayıp gelir yazacaklar. Hesaplama vade sonu itibariyle
değil, değerleme günü itibariyle yapılacak.

Öte yandan V.U.K’ nun “BORÇLAR” başlıklı 285. maddesinde de değişiklik yapılarak
kredi faizleri dönem veya vade sonu gelmese dahi gider yazılabilecek.

285. maddenin birinci fıkrasında yer alan “Borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir”
ibaresi 31.07.2004 tarihinden geçerli olmak üzere;
“Borçlar mukayyet değerleri ile değerlenir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine
müstenit borçlar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate
alınır.” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Bu hükümlere göre 4 geçici vergi döneminde;

- Vadesi geçici vergi döneminden önce veya içinde başlayıp ancak vadesi
sonraki geçici vergi dönemlerine sarkan mevduat faizleri,
- Faiz dönemi geçici vergi döneminden sonra olan banka borçları ,

31/12/2006 tarihinde kadar olan süre için faiz tahakkukları yapılarak


muhasebeleştirilecek.

KİRA GELİRLERİ - KİRA GİDERLERİ

- 2006 yılında kira geliri elde ediliyorsa kira faturaları her ay kesilmiş mi kontrol
edilmelidir.
- Kira giderleri varsa, her ay kayıtlara alınmış mı, stopaj varsa stopajlar muhtasar
beyanname ile ödenmiş mi kontrol edilmelidir.
4.GEÇİCİ VERGİ DÖNEMİNDE YAPILACAK DÖNEM SONU
MUHASEBE KAYITLARI

31/12/2006 tarihi itibariyle yapılacak dönem sonu muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi
olacaktır.

İmalat yapan işletmelerde;

710 İlk Mad. Malz.


150 İlk Mad. Malz.

151 Yarı Mamüller

711 İlk Mad. Malz. Yansıtma


721 Direk İşçilik Gid. Yansıtma
731 Genel Üretim Gid. Yansıtma

152 Mamüller
151 Yarı Mamüller

620 Satılan Mamül Mal.


152 Mamüller

Hizmet İşletmeleri için;

740 Hizmet Üretim Mal.

150 İlk Mad. Malz.


157 Diğer Stoklar

622 Satılan Hizmet Mal.

741 Hizmet Üretim Mal. Yans.

İnşaat ve Onarım işi yapanlar için;

740 Hizmet Üretim Mal.


150 İlk Mad. Malz.
( 150 hesapta izlenen stok varsa )

622 Satılan Hizmet Mal.

741 Hizmet Üretim Mal.Yansıtma


( Yıllara sari işlerin maliyetleri
hariç tutar )

Müşterek giderlerin dağıtımı


632 Genel Yönetim Giderleri
740 01 Yllara Sari A inşaatı
Müşterek Ğiderler
Amortisman Giderleri

740 03 yıllara sari B inşaatı


740 .......................C inşaatı
771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma
761 Pazarlama Satış Dağ. Gid. Yans.
781 Finansman Giderleri Yansıtma

Bütün işletmeler İçin ;

632 Genel Yönetim Giderleri


771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma

631 Pazarlama Satış Dağ.giderleri


761 Pazarlama Satış Dağıtım Yansıtma

660 Kısa Vadeli Yab. Kaynaklar


781 Finansman Giderleri Yansıtma Hs.