You are on page 1of 3

SİRKÜLER Ankara,

23.01.2008
Sayı: 2008/006

KONU: TİCARİ DEFTERLERDE KAPANIŞ TASDİKİ VE ÖNEMİ

Vergi Usul Kanununun “Defterlerin Tasdiki” başlıklı 220’nci maddesinde tasdike


tabi defterler sıralanmış olmakta birlikte Türk Ticaret Kanununun 69’ncu maddesi,
66’ncı maddede belirtilen defterlerin tasdik işleminin yaptırılmasını zorunlu
kılmaktadır.

Vergi mevzuatı hükümleri doğrultusunda tutulması ve tasdik edilmesi gereken


defterlerin açılış tasdikinden, Türk Ticaret Kanunu’nda ise açılış tasdiki ve
devamında kapanış tasdikinin zorunluluğundan söz edilmektedir.

Bu konuda aşağıda gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Bilgilerinize;
Saygılarımla
N. Hidayet YILDIZ
Yeminli Mali Müşavir

1- KAPANIŞ TASDİKİNE TABİ DEFTERLER VE TASDİK ZAMANI

Tutulması ve tasdik edilmesi zorunlu bulunan defterlerden Yevmiye Defteri ve


Envanter Defterinin kapanış tasdikine tabi tutulması Tük Ticaret Kanunu
hükmüdür.

Türk Ticaret Kanununun “ÇEŞİTLİ DEFTERLER” “I. YEVMİYE” başlıklı 70’nci


maddesi’nin son fıkrası “Yevmiye defteri yeni senenin en geç Ocak ayı
sonuna kadar notere ibraz edilip son kaydın altına noterce
(Görülmüştür) sözü yazılarak mühür ve imza ile tasdik ettirilmek şarttır”
hükmünü içermektedir. “III ENVANTER DEFTERİ” “1. UMUMİ OLARAK” başlıklı
72’nci maddesinin üçüncü fıkrasında “iş yılı, altı aydan az, on iki aydan çok
olamaz. Kanunda aksine hüküm olmadıkça, iş yılı sonu için çıkarılacak envanter
ve bilançoların gelecek iş yılının ilk üç ayı içinde tamamlanmış olması lazımdır”,
dördüncü fıkrasında ise “Envanter defterine geçirilen envanter ve bilanço
selahiyetli olan kimseler tarafından imza ve notere ibraz olunur. Noterin yapacağı
muamele hakkında 70’nci maddenin son fıkrası tatbik olunur…” hükmü yer
almaktadır.
Yukarıdaki yasa hükmünden hareketle Yevmiye Defterinin yeni yılın Ocak ayı
sonuna kadar, Envanter Defterinin ise yeni yılın Mart ayı sonuna kadar
kapanış tasdikine tabi tutulması yasal bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır.

2- KAPANIŞ TASDİKİNİN AMACI VE YAPTIRIMLAR

Kapanış tasdikinin ana amacı defter sayfalarının boş veya satırlarının aralıklı olup
olmadığını denetlemek ve böylece, sonradan eski tarihli kayıt yapılmasının önüne
geçmektir.

Türk Ticaret Kanunu’nun 85. maddesi “kanuna uygun bir surette tutulan ve
birbirini teyit eden ticari defterlerin münderecatı (içeriği) sahibi lehine delil ittihaz
olunur (kabul edilir); şu kadar ki hasım tarafın keza kanuna uygun surette
tutulmuş olan ve birbirlerini teyideden (doğrulayan) defterleri buna aykırı olur
veya bu hususta hiçbir kaydı havi bulunmazsa yahut iddianın dayandığı kaydın
aksi, vesika veya diğer muteber delillerle ispat edilirse sözü geçen kaydın ispat
kuvveti kalmaz.” hükmünü içermektedir.

Bu doğrultuda kapanış tasdiki yapılmamış olan defterlerin sahibi lehine delil


olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Yargı kararları da bu yöndedir.

Uygulamada özellikle yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin ihmal edildiği,


bu bağlamda bilgisayarla tutulan kayıtlarda ise son yıllarda kapanış tasdiklerinin
hiç dikkate alınmadığı gözlenmektedir. Oysa kapanış tasdikleri Türk Ticaret
Yasası'nın emredici hükümleri arasında yer almakta olup, yapılmayan tasdik
işlemi defterlerin delil olma özelliğinin yok sayılması sonucuna bağlanmış
bulunmaktadır. Bu bağlamda bilanço esasına göre defter tutan yükümlülerin
defter kayıtlarını Türk Ticaret Yasası'nın 70. maddesine uygun tutmaları ve
kapanış tasdiklerini de bu bağlamda yaptırmış olmaları yasal zorunluluk
olmaktadır.

Kapanış tasdikine tabi defterlerin söz konusu işleme tabi tutulmaması halinde,
çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir.

Bunlar;
Kapanış tasdikini yaptırmayanların ticari defterleri kendi lehlerine delil
olamaz. Dolayısıyla tacir kapanış tasdiki yapılmamış bir defteri ispat
vesikası olarak kullanamaz. Kapanış tasdiki yaptırılmayan defterler, tam
ve kanuna uygun olarak tutulmuş sayılmaz.
Türk Ticaret Kanununun 67’nci maddesi’nin üçüncü paragraf; kapanış
tasdiki yaptırmayanlar ağır para cezası ile cezalandırılır hükmünü
içermekte olup devamında (dördüncü paragraf) “Hakimler, noterler, sicil
memurları, ve diğer memurlar resmi muameleler dolayısıyla bir tacirin
defter tutma mükellefiyetine aykırı hareket ettiğini öğrenince keyfiyeti
müddeiumumîliğe (savcılığa) bildirmeye mecburdur” denilmektedir.
2004 Sayılı İcra İflas Kanununun 310/5’nci maddesine göre kapanış
tasdiki yaptırmayanların iflas etmeleri halinde müflisin taksiratlı
sayılacağı ve Türk Ceza Kanununa göre cezalandırılacağı hüküm altına
alınmıştır.

İşletmelerin tüm iş ve işlemlerini güncel mevzuat ve genel kabul görmüş ilkeler


çerçevesinde yürütme gerekliliği vardır.

Türk Ticaret Kanunu hükümleri kapanış tasdikini zorunlu kılmaktadır. Bu


zorunluluk taslak olarak hazır bulunun Yeni Türk Ticaret Kanunu tasarısında da
mevcuttur. Yeni tasarı ile kapanış tasdik sürelerinin değiştirilmesi uygun
bulunmuş ancak kapanış tasdiki zorunluluğunun kaldırılması benimsenmemiştir.

2007 yılına ilişkin yevmiye defterlerinin 31 Ocak 2008 ve envanter


defterlerinin 31 Mart 2008 mesai bitimine kadar notere ibraz edilerek kapanış
tasdiklerinin yaptırılmasının unutulmaması gerekmektedir.