You are on page 1of 5

SİRKÜLER Ankara,

02.01.2009
Sayı: 2009 / 004

KONU: Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın


Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik hk.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Ücret, Prim, İkramiye ve


bu
nitelikteki her türlü istihkakın bankalar aracılığı ile ödenmesine dair
yönetmelik
18.11.2008 tarihli 27058 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

01.01.2009 tarihinden itibaren İş Kanununa tabi olarak işçi


çalıştıran işyerleri ve işletmelerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulandığı
işverenler ile üçüncü kişiler, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi
sayısının en az 10 olması hâlinde, çalıştırdıkları işçiye o ay içinde
yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan
net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdür.

Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın


Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik ile yapılan ve
01.01.2009 tarihinden geçerli olacak düzenlemeler hakkında aşağıda
gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Faydalı olması temennisiyle,

Bilgilerinize,
Saygılarımla

N. Hidayet YILDIZ
Yeminli Mali
Müşavir

ZORUNLULUĞUN KAPSAMI ve ÖDEMELERİN NİTELİĞİNİN


BELİRTİLMESİ
1- Borçlar Kanununa tabi işçi çalıştıran işverenlerce, işçilere kanunî
kesintiler yapıldıktan sonra net olarak ödenecek tutarın bankalar
aracılığıyla ödenmesi ile ilgili olarak zorunluluk getirilip getirilmemesi ve
bu zorunluluğun kapsamı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye
Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı tarafından
müştereken belirlenecektir.

2- 5953 sayılı Kanuna tabi olarak Türkiye genelinde en az 10 gazeteci


çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları gazeteciye o ay içinde yapacakları her
türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını,
bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdür.

3- Gazeteci çalıştıran işverenler, aynı zamanda 5953 sayılı Kanun


hükümleri dışında kalan ve İş Kanununda “işçi” tanımına giren kimseleri
çalıştırmaları hâlinde, çalıştırılan gazeteci sayısı ile işçi sayısı toplamının en
az 10 olması durumunda, çalıştırdıkları gazeteci ve işçiye o ay içinde
yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan
net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdür.

4- Deniz İş Kanununa tabi olarak Türkiye genelinde en az 10 gemi adamı


çalıştıran işverenler veya işveren vekilleri, çalıştırdıkları gemi adamına, o
ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten
sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdür.
Gemi adamına yapılan ödemeler için Hizmet akdi, işveren veya işveren
vekili ile gemi adamı arasında, yazılı olarak Deniz İş Kanununun 6 ncı
maddesinde belirtilen unsurları içerecek şekilde yapılır. Hizmet akdinde,
ücretin ödeme zamanı ve yeri ile gemi adamının ödemelerinin yapılacağı
banka hesap numarası da bulunur.

5- İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran işyerleri ve işletmelerinde İş


Kanunu
hükümlerinin uygulandığı işverenler ile üçüncü kişiler, Türkiye genelinde
çalıştırdıkları işçi sayısının en az 10 olması hâlinde, çalıştırdıkları
işçiye o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler
düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle
yükümlüdür.İşverenler, işveren vekilleri veya üçüncü kişiler, işyerlerinin
bulunduğu mahalde banka şubesi bulunmaması ya da çalışanlara banka
aracılığıyla ödeme yapılmasına imkân bulunmaması hâlinde ödemeleri,
T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü şubeleri aracılığıyla
yapacaklardır. Bankalar veya T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel
Müdürlüğü aracılığıyla yapılacak bu ödemelerde ödemelerin niteliğinin
hesabın açıklamasına belirtilmesi zorunludur.

İşverenler, İşveren vekilleri veya üçüncü kişileri, yapacakları ödemeleri


bankalar nezdinde açılacak hesaplara brüt olarak yatırmaları hususunda
zorunlu tutmaya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık müştereken yetkilidir.
İDARİ PARA CEZALARI

1- Zorunlu tutulduğu hâlde gazeteciye yapılan ödemeleri bankalar


aracılığıyla yapmayan işverene, 5953 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca,

2- Zorunlu tutulduğu hâlde gemi adamına yapılan ödemeleri bankalar


aracılığıyla yapmayan işverene veya işveren vekiline, Deniz İş Kanununun
51 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,

3- İşçiye, İş Kanunundan veya toplu iş sözleşmesinden veya iş


özleşmesinden doğan alacaklarını, zorunlu tutulduğu hâlde bankalar
aracılığıyla ödemeyen işverene veya işveren vekiline veya üçüncü kişiye,
İş Kanununun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca,

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili birimi tarafından idarî para


cezası verilecektir.

YÜRÜRLÜK
Söz konusu yönetmelik 1/1/2009 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Bilgilerinize sunarız.

YENİ GETİRİLEN HÜKÜMLERLE ÜCRETİN ÖDEME ŞEKLİ

5510 sayılı Kanun’da değişiklik yapılmasına ilişkin Kanunla birlikte


kayıtdışılıkla mücadele kapsamında İş Kanunlarında bazı değişiklikler
yapılmış ve yeni hükümler getirilmiştir. Söz konusu hükümler aşağıda
sıralanmaktadır:

BORÇLAR KANUNU’NDAKİ DEĞİŞİKLİK

5754 sayılı Kanun’un 82. maddesiyle 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 323.
maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye birinci
fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“İş sahibi mukavele edilen yahut adet olan yahut kendisinin bağlı
bulunduğu umumi mukavelede tespit olunan ücreti tediye ile mükelleftir.
Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit
istihkaktan o ay içinde ödenenlerin özel olarak açılan banka hesabına
yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti
türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve
benzeri gibi unsurları dikkate alarak iş sahiplerini zorunlu tutmaya, banka
hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit
istihkakın, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar
üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’ndan sorumlu Devlet
Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı işçilerin ücret, prim, ikramiye
ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları
vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan iş sahipleri, işçilerinin ücret,
prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan
banka hesapları dışında ödeyemezler.
İşçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarının özel
olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer
usul ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak Yönetmelikle
düzenlenir.”

İŞ KANUNU’NDAKİ DEĞİŞİKLİK

5754 sayılı Kanun’un 86. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’nun ücrete


ilişkin 32. maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu
fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk
parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir.
Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, yabancı para
olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile
ödeme yapılabilir. Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu
nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına
yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti
türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve
benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri veya üçüncü kişileri
zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu
nitelikteki her çeşit istihkakının, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten
sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’ndan
sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı işçilerin ücret,
prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan
banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler
veya üçüncü kişiler, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her
çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler.

İşçinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel


olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin
diğer usul ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.”

Ayrıca ücrete dair idari para cezasının düzenlendiği 102. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a) 32. maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanun’dan veya toplu iş
sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi
içinde kasten ödemeyen veya eksik ödeyen, 39. maddesinde belirtilen
komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye ödemeyen veya noksan ödeyen,
ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu
tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren,
işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi ve her ay için yüz
Yeni Türk Lirası, idari para cezası ,”

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; İş Kanunlarındaki ücret, prim,


ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakların ödeme şekline ilişkin
birtakım değişiklikler getirilmektedir. Kanun koyucu, sosyal güvenlik
sisteminin boyutlarından birini oluşturan ve sistemin işlemesinde ters
orantılı olarak çalışan kayıtdışılıkla mücadele kapsamında bir düzenleme
amaçlanmaktadır. Kayıtdışılığın türlerinden birisi de; işçilere (gazetecilere, gemi-
adamlarına) ödenen reel ve daha yüksek olan ücretler yerine yasal olarak alt
sınırı oluşturan asgari ücret üzerinden bordrolara ücretlerin yansıtılması vergi ve
sigorta primi kaybına (kaçağına) yol açılmasıdır. İdarenin, İş Kanunlarındaki
ücretin ödeme şekline bir müdahalesiyle ücretlerin bankalar vasıtasıyla işçilere
ödenmesinin sağlanarak gerçek ücretlerin daha kolay bir şekilde denetim ve
kontrol altına alınmasının sağlanması amaçlanmakta ve kayıtdışılıkla mücadele
öngörülmektedir.