You are on page 1of 4

Νίκος Γαλάνης

Καθηγητής Χημείας
2ο Λύκειο Ηρακλείου ΑΣΚΉΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΙΑΛΎΜΑΤΑ
2η κατηγορία ασκήσεων: Μετατροπή μια έκφρασης περιεκτικότητας σε άλλη.

Παρατηρήσεις:

Όταν γνωρίζουμε την % w/w περιεκτικότητα και την πυκνότητα ενός διαλύματος, μπορούμε
να υπολογίσουμε την % w/v περιεκτικότητά του και αντίστροφα.
ρ
% w/w ↔ % w/v

Παραδείγματα:

(1) Υδατικό διάλυμα θειικού οξέος (H2SO4) έχει περιεκτικότητα 20% w/v και πυκνότητα 1,1
g/mL. Να υπολογιστεί η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος.
Λύση:
Για να υπολογίσουμε την % w/w περιεκτικότητα, πρέπει να γνωρίζουμε τη μάζα της διαλυ­
μένης ουσίας ( m δ.o ) που περιέχεται σε ορισμένη μάζα διαλύματος.
Από την έκφραση της % w/v περιεκτικότητας που δίνεται γνωρίζουμε ότι:
Σε 100mL διαλύματος περιέχονται 20g H2SO4
Έστω λοιπόν μια ποσότητα διαλύματος που έχει όγκο V δ/ τος =100mL . Η μάζα του διαλύ­
ματος αυτού είναι:
m δ/ τος = ρ⋅ Vδ / τος  m δ/ τος = 1,1⋅100 = 110g
Στην ποσότητα αυτή περιέχονται 20g Η2SΟ4, οπότε έχουμε:
Σε 110g διαλύματος περιέχονται 20g H2SO4
» 100g » » » x »
----------------------------------------------------
110x = 100*20 → x = 18,18g
Άρα το διάλυμα έχει περιεκτικότητα 18,18% w/w.
(2) Υδατικό διάλυμα NaOH έχει περιεκτικότητα 25% w/w και πυκνότητα 1,2 g/mL. Να υπολο­
γιστεί η % w/v περιεκτικότητα του διαλύματος.
Λύση:
Για να υπολογίσουμε την % w/v περιεκτικότητα, πρέπει να γνωρίζουμε τη μάζα της διαλυ­
μένης ουσίας που περιέχεται σε ορισμένο όγκο διαλύματος.
Από την έκφραση της % w/w περιεκτικότητας που δίνεται έχουμε ότι:
Σε 100g διαλύματος περιέχονται 25g NaOH
Έστω λοιπόν μια ποσότητα διαλύματος που έχει μάζα m δ/ τος =100g . Ο όγκος του διαλύμα­
τος αυτού είναι:
m 100g 100
V δ/ τος = δ/ τος  V = = mL
ρ 1,2 g /mL 1,2
Στην ποσότητα αυτή του διαλύματος περιέχονται 25g NaOH, οπότε ισχύει:
100
Σε mL διαλύματος περιέχονται 25g NaOH
1,2
» 100mL » » » x »
----------------------------------------------------
100
⋅ x = 100*25 → x = 30g
1,2

Άρα το διάλυμα έχει περιεκτικότητα 30% w/v.

http://schoolchemistry.blogspot.com (1) e-mail & MSN ID:schoolchem@gmail.com


Ασκήσεις για το σπίτι:

(1) Υδατικό διάλυμα ζάχαρης έχει περιεκτικότητα 20% w/v και πυκνότητα
1,15 g/mL. Να υπολογιστεί η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος.
(2) Υδατικό διάλυμα NaCl έχει περιεκτικότητα 20% w/w και πυκνότητα 1,2
g/mL. Να υπολογιστούν:
i. η ποσότητα του NaCl που περιέχεται σε 4kg διαλύματος,
ii. η % w/v περιεκτικότητα του διαλύματος.
(3) Υδατικό διάλυμα αιθανόλης έχει περιεκτικότητα 15% v/v και πυκνότητα 0,97 g/mL. Να
υπολογιστεί η % w/w και η % w/v περιεκτικότητα του διαλύματος.
Δίνεται για την αιθανόλη: ρ = 0,8 g/mL.
(4) Υδατικό διάλυμα ζάχαρης έχει περιεκτικότητα α% w/w και πυκνότητα ρ(g/mL). Να εκ­
φράσετε την % w/v περιεκτικότητα του διαλύματος συναρτήσει των α και ρ.

3η κατηγορία ασκήσεων: Αραίωση και συμπύκνωση διαλύματος.

Αραίωση ενός διαλύματος πραγματοποιείται με προσθήκη καθαρού διαλύτη στο διάλυμα της ουσί­
ας. Οδηγεί πάντα σε μείωση της περιεκτικότητας.

Κατά την αραίωση ενός διαλύματος ισχύουν τα εξής:


➢ Η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας στο αρχικό και στο τελικό (αραιωμένο) διάλυμα είναι η
ίδια.
αρχικό τελικό
m δ.o = m δ.o
➢ Η μάζα και ο όγκος του διαλύματος αυξάνονται.
• Η μάζα του διαλύματος αυξάνει τόσο, όση είναι η μάζα του νερού που προστίθεται:
m τελικό αρχικό
δ/ τος = m δ/ τος  m H O
2

• Ο όγκος του διαλύματος αυξάνει τόσο, όσος είναι ο όγκος του νερού που προστίθεται:
V τελικό αρχικό
δ/ τος = V δ/ τος  V H O
2

➢ Η περιεκτικότητα του διαλύματος ελαττώνεται.


Κατά την αραίωση ενός διαλύματος, η ίδια ποσότητα διαλυμένης ουσίας περιέχεται σε με­
γαλύτερη ποσότητα διαλύματος. Γι' αυτό το αραιωμένο διάλυμα έχει μικρότερη περιεκτι­
κότητα από το αρχικό.

Συμπύκνωση ενός διαλύματος ονομάζεται η αύξηση της περιεκτικότητάς του.

Η συμπύκνωση πραγματοποιείται με δύο τρόπους:


1) Με απομάκρυνση καθαρού διαλύτη από το διάλυμα.
Η απομάκρυνση του διαλύτη πραγματοποιείται με θέρμανση του διαλύματος, οπότε ένα
μέρος του διαλύτη εξατμίζεται.
Στην περίπτωση αυτή ισχύουν τα εξής:
➢ Η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας στο αρχικό και στο τελικό (συμπυκνωμένο) διάλυμα
είναι η ίδια.
αρχικό τελικό
m δ.o = m δ.o
➢ Η μάζα και ο όγκος του διαλύματος ελαττώνονται.
• Η μάζα του διαλύματος ελαττώνεται τόσο, όση είναι η μάζα του νερού που εξατμίζε­
ται:
τελικό αρχικό
m δ/ τος = m δ/ τος − m H O
2

http://schoolchemistry.blogspot.com (2) e-mail & MSN ID:schoolchem@gmail.com


• Ο όγκος του διαλύματος ελαττώνεται τόσο, όσος είναι ο όγκος του νερού που εξα­
τμίζεται:
V τελικό αρχικό
δ/ τος = V δ/ τος − V H O
2

• Η περιεκτικότητα του διαλύματος αυξάνεται.


Αυτό ισχύει επειδή η ίδια ποσότητα διαλυμένης ουσίας περιέχεται σε μικρότερη πο­
σότητα διαλύματος.

2) Με προσθήκη στο διάλυμα καθαρής ποσότητας από τη διαλυμένη ουσία.


Στην περίπτωση αυτή ισχύουν τα εξής:
➢ Η μάζα της διαλυμένης ουσίας στο τελικό διάλυμα είναι ίση με το άθροισμα της μάζας
της ουσίας στο αρχικό διάλυμα και τη μάζα της ουσίας που προσθέσαμε.
τελικό αρχικό προσθ.
m δ.o = m δ.o  m δ.ο.
➢ Η μάζα του διαλύματος αυξάνεται.
τελικό αρχικό προσθ.
m δ/ τος = m δ/ τος  m δ.ο
➢ Αν η καθαρή ουσία που προστίθενται είναι στερεό ή αέριο και η ποσότητα της είναι σχε­
τικά μικρή, ο όγκος του διαλύματος πρακτικά δεν μεταβάλλεται, δηλαδή:
τελικό αρχικό
V δ/ τος ≃ V δ/ τος
➢ Η περιεκτικότητα του διαλύματος αυξάνεται.

Παραδείγματα:

(1) Σε 300g υδατικού διαλύματος ζάχαρης 20% w/w προσθέτουμε 200g νερού. Να υπολογιστεί
η % w/w περιεκτικότητα του αραιωμένου διαλύματος.
Λύση:
Αρχικό διάλυμα: Υπολογίζουμε τη μάζα της διαλυμένης ουσίας (ζάχαρης) στο αρχικό διάλυ­
μα.
Σε 100g διαλύματος περιέχονται 20g ζάχαρης
» 300g » » » x »
----------------------------------------------------
100x = 300*20 → x = 60g

Τελικό διάλυμα: Με την αραίωση δεν μεταβάλλεται η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας, δη­
λαδή το αραιωμένο διάλυμα περιέχει 60g ζάχαρης. Η μάζα του τελικού διαλύματος είναι:
m τελικού = m αρχικού  m H O
2

m τελικού = 300  200 = 500g


Σε 500g διαλύματος περιέχονται 60g ζάχαρης
» 100g » » » y »
----------------------------------------------------
500y = 100*60 → x = 12g
Άρα το αραιωμένο διάλυμα έχει περιεκτικότητα 12% w/w.
(3) Υδατικό διάλυμα NaCl, περιεκτικότητας 20% w/v, αραιώνεται με νερό σε πενταπλάσια
όγκο. Να υπολογιστεί η % w/v περιεκτικότητα του αραιωμένου διαλύματος.
Λύση:
Έστω ότι το αρχικό διάλυμα έχει όγκο V1 = VmL, οπότε το αραιωμένο διάλυμα έχει όγκο
V2 = 5VmL. Υπολογίζουμε την ποσότητα του NaCl στο αρχικό διάλυμα.
Σε 100mL διαλύματος περιέχονται 20g NaCl
» VmL » » » x »
----------------------------------------------------

http://schoolchemistry.blogspot.com (3) e-mail & MSN ID:schoolchem@gmail.com


100x = V*20 → x = 0,2Vg
Το αραιωμένο διάλυμα έχει όγκο 5VmL και περιέχει την ίδια ποσότητα NaCl (0,2Vg),
οπότε έχουμε:
Σε 5VmL διαλύματος περιέχονται 0,2Vg NaCl
» 100mL » » » y »
----------------------------------------------------
5V*y = 100*0,2V → y = 4g
Άρα το αραιωμένο διάλυμα έχει περιεκτικότητα 4% w/v.

Ασκήσεις για το σπίτι:

(1) Ποιος όγκος νερού πρέπει να προστεθεί σε 300mL διαλύματος HCl 15%
w/v, ώστε να προκύψει διάλυμα 10% w/v;
(2) Υδατικό διάλυμα H2SO4 (Δ) έχει περιεκτικότητα 15% w/w και μάζα 2kg.
Να υπολογιστούν:
i. πόσα γραμμάρια H2SO4 περιέχονται στο διάλυμα Δ,
ii. η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος που προκύπτει, αν προ­
σθέσουμε στο διάλυμα Δ 3kg Η2Ο.
(3) Υδατικό διάλυμα ζάχαρης (Δ) έχει περιεκτικότητα 10% w/v. Να υπολογιστεί η % w/v περιε­
κτικότητα του διαλύματος που προκύπτει στις παρακάτω περιπτώσεις:
i. Σε 80mL του διαλύματος Δ προστίθεται νερό μέχρι τελικού όγκου 400mL.
ii. Σε 200mL του διαλύματος Δ προστίθενται 10g ζάχαρης, χωρίς να μεταβληθεί ο όγκος
του διαλύματος.
iii. Από 250mL του διαλύματος Δ εξατμίζονται 50mL νερού.
(4) Σε 360g νερού διαλύουμε 80g NaOH, οπότε προκύπτει διάλυμα Δ με πυκνότητα 1,1g/mL.
i. Ποια είναι η % w/v περιεκτικότητα του διαλύματος Δ;
ii. Παίρνουμε 50mL από το διάλυμα Δ και τα αραιώνουμε σε τελικό όγκο 250mL. Να υπο­
λογίσετε την % w/v περιεκτικότητα του αραιωμένου διαλύματος.
(5) Πόσα γραμμάρια νερού πρέπει να εξατμιστούν από 250g διαλύματος ζάχαρης 6% w/w,
ώστε να προκύψει διάλυμα 10% w/w;
(6) Πόσα γραμμάρια νερού πρέπει να προσθέσουμε σε ένα διάλυμα NaCl 20% w/w, ώστε να
σχηματιστούν 500g διαλύματος 5% w/w;
(7) Ποιος όγκος διαλύματος NaCl 20% w/w και πυκνότητας 1,2 g/mL πρέπει να αραιωθεί με
νερό, ώστε να παρασκευαστούν 600mL διαλύματος NaCl 8% w/v;
(8) Υδατικό διάλυμα HCl έχει όγκο 1,2L και περιεκτικότητα 4% w/v. Πόσα g αερίου HCl
πρέπει να προσθέσουμε στο διάλυμα αυτό, ώστε να προκύψει διάλυμα 6% w/v;
Με την προσθήκη αερίου HCl δεν μεταβάλλεται ο όγκος του διαλύματος.
(9) Σε 76g νερό διαλύσαμε 24g ζάχαρης και παρασκευάσαμε διάλυμα Δ1 όγκου 80mL.
i. Ποια είναι η πυκνότητα του διαλύματος Δ1;
ii. Ποια είναι η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος Δ1;
iii. Πόσα mL νερό πρέπει να προσθέσουμε ακόμα στο διάλυμα Δ1 για να παρασκευάσουμε διάλυμα
Δ2 με περιεκτικότητα 15% w/v;
iv. Πόσα g νερό πρέπει να εξατμιστούν από το διάλυμα Δ1 για να προκύψει διάλυμα Δ3 με περιε­
κτικότητα 30% w/w;
(10) Η ετικέτα σε μία γυάλινη φιάλη του εργαστηρίου έγραφε: Διάλυμα ΝaOH 20% w/v.
i. Τι σημαίνει αυτή η έκφραση περιεκτικότητας του διαλύματος;
ii. Αν υποτεθεί ότι από το διάλυμα εξατμίστηκε μία ποσότητα νερού, αυξήθηκε ή μειώθηκε η πε­
ριεκτικότητά του και για ποιο λόγο;
iii. Αν ο όγκος του διαλύματος είναι 500mL και σε 200mL αυτού βρέθηκαν 50g NaOH, πόσα mL
νερό πρέπει να προσθέσουμε στο υπόλοιπο διάλυμα όγκου 300mL, ώστε να αποκτήσει ξανά πε­
ριεκτικότητα 20% w/v;

http://schoolchemistry.blogspot.com (4) e-mail & MSN ID:schoolchem@gmail.com