You are on page 1of 27

BÀI 2

NHỮNG NGUYÊN LÝ VÀ QUY LUẬT CƠ BẢN CỦA CHỦ
NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
1. CHỦ NGHĨA DUY VẬT KHOA HC
1.1.C!" #$%&'( )$*" )+' ),- "./ 01) "$2)
a. Bản chất của thế giới
- Quan điểm duy tâm: cho rằng bản chất của thế giới là ý thức, ý thức là
cái có trước, vật chất là cái có sau, ý thức u!ết "#nh vật chất$
- Quan điểm duy vật: %h&ng "#nh bản chất của thế giới là vật chất, vật chất
là cái có trước, ý thức là cái có sau, vật chất u!ết "#nh ý thức$
- '#nh ngh(a vật chất của )*nin:
+ '#nh ngh(a: ,Vật chất là một phạm trù triết học, dùng để ch th!c
tại "h#ch $uan, đ%&c đ'm lại ch( c(n ng%)i tr(ng c*m gi#c, đ%&c c*m gi#c c+a
ch,ng ta ch-p lại, ch.p lại, ph*n #nh và t/n tại "h0ng l1 thuộc và( c*m gi#c$-
+ .h/n t0ch "#nh ngh(a:
1 2ới tư cách là 3h45 tr6 triết h7c, vật chất %h8ng "9ng nhất với
các :4ng t9n t4i c; th< 5à ta thư=ng g7i là vật th<$
1 2ật chất là cái t9n t4i %hách uan b*n ngoài cả5 giác và %h8ng
3h; thu>c vào cả5 giác$
1 2ật chất là cái g/! n*n cả5 giác ? con ngư=i %hi gián tiế3 ho@c
trAc tiế3 tác ">ng l*n các giác uan của con ngư=i$
1 Bả5 giác, tư :u!, ý thức chC là sA 3hản ánh của vật chất$
+ D ngh(a của "#nh ngh(a:
1 EhFc 3h;c %hủng hoảng của vật lý h7c cuGi thế %H IJI và 5?
"ư=ng cho các %hoa h7c "i s/u nghi*n cứu thế giới$
1 EhFc 3h;c nhKng uan niL5 sai lM5 vN vật chất của các nhà
triết h7c trước Oác$
1 Piải u!ết vấn "N cQ bản của triết h7c thRo lậ3 trư=ng :u! vật$
b. Các phương thức tồn tại của vật chất
- 2ận ">ng:
1
+ '#nh ngh(a vận ">ng: ,Vận động là ph%2ng th3c t/n tại c+a vật
chất, là một thuộc t4nh c5 h6u c+a vật chất, 7a( g/m tất c* mọi 8! thay
đ9i và mọi $u# tr:nh di;n ra tr(ng v< tr. "ể t= 8! thay đ9i v> tr4 đ2n gi*n
ch( đến t% duy?
1Eh8ng có vận ">ng thS vật chất %h8ng t9n t4i$
1 2ận ">ng là thu>c t0nh cG hKu của vật chất n*n vận ">ng và vật
chất %h8ng tách r=i nhau$ TA t9n t4i của vật chất lu8n gFn liNn với vận
">ng$
1 2ận ">ng của vật chất là sA vận ">ng tA th/n, :o 5/u thuUn b*n
trong u!ết "#nh$
1 TA vận ">ng của vật chất là v(nh viVn$
+ WhKng hSnh thức vận ">ng cQ bản:
1 2ận ">ng cQ h7c
1 2ận ">ng lý h7c
1 2ận ">ng hoá h7c
1 2ận ">ng sinh h7c
1 2ận ">ng XY h>i
- 2ận ">ng và "ứng i5:
+ 'ứng i5 là 5>t tr4ng thái "@c biLt của vận ">ng của vật chất$ 'ó
là vận ">ng trong thZng bằng, trong sA [n "#nh tưQng "Gi của sA vật$ 2ận
">ng bao hà5 sA "ứng i5$
+ 2ận ">ng là tu!Lt "Gi, "ứng i5 là tưQng "Gi vS: 2ận ">ng là
3hưQng thức t9n t4i của vật chất, vận ">ng của vật chất là v(nh viVn$ TA vật có
th< "ư\c coi là "ứng i5 trong uan hL nà! thS có th< "ư\c coi là vận ">ng trong
uan hL %hác,
- Không gian và thời gian
- Eh8ng gian là hSnh thức t9n t4i của vật chất, là sA c6ng t9n t4i của các
:4ng vật chất, %ết cấu, u! 58 và sA tác ">ng lUn nhau giKa các sA vật và hiLn
tư\ng$
2
- ]h=i gian là hSnh thức t9n t4i của vật chất, là "> :ài :iVn biến của các
uá trSnh, sA %ế tiế3 nhau trong vận ">ng 3hát tri<n$
- Eh8ng gian, th=i gian là hSnh thức t9n t4i của vật chất, là thu>c t0nh cG
hKu của vật chất n*n nó gFn liNn với vật chất vận ">ng$
c. !nh th"ng nhất vật chất của thế giới
]hRo ^ngghRn: t0nh thGng nhất của thế giới là ? t0nh vật chất của nó$ _i<u
hiLn:
- BhC có 5>t thế giới :u! nhất là thế giới vật chất, t9n t4i %hách uan, ">c
lậ3 với ý thức$
- O`i l(nh vAc của thế giới tA nhi*n ha! XY h>i "Nu là nhKng :4ng c; th<
của vật chất$
- ]hế giới vật chất là v8 tận, trong "ó %h8ng có gS %hác ngoài uá trSnh vật
chất vận ">ng, chu!<n hóa lUn nhau$
 ]rong ho4t ">ng nhận thức và thAc tiVn, 3hải Xuất 3hát ta hiLn thAc %hách
uan, lấ! "ó là5 cQ s? cho ho4t ">ng, tránh XR5 Xbt chủ uan$
1.2. N(3+' (4" 05 67' "$2) "./ 8 )$*"
#.$.#. %g&ồn g"c của ' thức
@ D thức là hSnh ảnh chủ uan của th< giới %hách uan$
9 Wgu9n gGc của ý thức: ý thức ra "=i ta hai ngu9n gGc:
+ Wgu9n gGc tA nhi*n: bao g95 hai !ếu tG là b> óc ngư=i và 3hải
có thế giới %hách uan$
1 D thức là thu>c t0nh của vật chất nhưng %h8ng 3hải là thu>c t0nh
của 57i :4ng vật chất 5à chC là thu>c t0nh của 5>t :4ng vật chất "@c biLt, "ư\c
t[ chức cao là b> óc con ngư=i$
1 .hải có thế giới %hách uan t9n t4i b*n ngoài con ngư=i, là "Gi
tư\ng của ý thức$ Eh8ng có thế giới %hách uan thS %h8ng có gS "< b> óc 3hản
ánh$
 Wgu9n gGc tA nhi*n của ý thức là sA tưQng tác giKa thế giới %hách uan và b>
óc ngư=i$
+ Wgu9n gGc XY h>i: :o hai !ếu tG là lao ">ng và ng8n ngK$
3
1 Wh= lao ">ng 5à con ngư=i 5ới tiến hóa tách %hci thế giới ">ng
vật, là5 cho các cQ uan, giác uan của con ngư=i 3hát tri<n$
1 do nhu cMu của lao ">ng và nh= lao ">ng 5à ng8n ngK hSnh
thành$ Wg8n ngK là hL thGng t0n hiLu vật chất 5ang n>i :ung ý thức$ Wg8n ngK
%h8ng chC trao "[i th8ng tin, tSnh cả5 5à cen là c8ng c; của tư :u!$
 Wgu9n gGc XY h>i có ý ngh(a u!ết "#nh "Gi với sA hSnh thành ý thức$
#.$.$. Bản chất của ' thức
- _ản chất của ý thức là sA 3hản ánh thế giới %hách uan vào b> óc ngư=i$
- .hản ánh của b> óc ngư=i với hiLn thAc %hách uan là sA 3hản ánh "@c
biLt của ý thức:
+ .hản ánh thRo trSnh tA: trao "[i th8ng tin giKa chủ th< và "Gi tư\ng, có
ch7n l7c và "#nh hướngf 58 hSnh hoá "Gi tư\ng trong tư :u!f hiLn thAc hoá "Gi
tư\ng ua ho4t ">ng thAc tiVn$
+ .hản ánh 5ang t0nh chủ ">ng, t0ch cAc, sáng t4of có sA %ết h\3 cả cả5
giác và tư :u!, cả trAc tiế3 và gián tiế3, cả hiLn t4i, uá %hứ và tưQng laif vaa có
t0nh c; th< hóa, vaa có t0nh %hái uát hóa$
- D thức là cái tinh thMn, hSnh ảnh tinh thMn của hiLn thAc %hách uan chứ
%h8ng 3hải bản th/n hiLn thAc ấ!$
#.$.(. )&an h* gi+a vật chất và ' thức
]riết h7c Oác g )*nin %h&ng "#nh: Vật chất là c#i cA tr%Bc, $uyết đ>nh C
th3cD cEn C th3c là c#i cA 8au, c#i 7> $uyết đ>nh$
- 2ật chất u!ết "#nh ý thức:
+ 2ật chất là tiNn "N, cQ s? và ngu9n gGc của ý thức$
+ 'iNu %iLn vật chất như thế nào thS ý thức như thế "ó$ Ehi "iNu %iLn vật
chất tha! "[i thS ý thức chng tha! "[i thRo
+ 2ật chất u!ết "#nh n>i :ung, bản chất và %hu!nh hướng vận ">ng, 3hát
tri<n của ý thức$
+ 'iNu %iLn vật chất là nQi hSnh thành c8ng c; và 3hưQng tiLn %i<5
nghiL5 nhận thức$
- F th3c t#c động trG lại vật chất:
4
+ D thức 3hản ánh hiLn thAc %hách uan vào óc con ngư=i, gii3 con
ngư=i hi<u "ư\c bản chất, u! luật của sA vật hiLn tư\ng, ua "ó Xác "#nh "ư\c
3hưQng hướng, 5;c ti*u hành ">ng và 3hưQng 3há3 thAc hiLn$
+ Wh= ý thức con ngư=i biết lAa ch7n nhKng %hả nZng 3h6 h\3 thic "j!
sA vật 3hát tri<n$
, ngh-a:
- Whận thức của con ngư=i 3hải lu8n Xuất 3hát ta thAc tiVn, t8n tr7ng u!
luật %hách uan$
- ]rong b9i :ưkng, 3hát hu! nh/n tG con ngư=i trước hết 3hải n/ng cao
"=i sGng vật chất và sau "ó 3hải chi ý n/ng cao "=i sGng vZn hóa tinh thMn$
2. NHỮNG NGUYÊN LÝ VÀ QUY LUẬT CƠ BẢN CỦA :H;: BIỆN
CHỨNG DUY VẬT.
2.1. N$<'( '(3=>' ?8 )@'( A3!)
$.#.#. %g&./n 0' v1 2"i 0i/n h* ph3 biến
- Bác sA vật, hiLn tư\ng trong thế giới thGng nhất với nhau ? t0nh vật chất
n*n ching có 5Gi li*n hL lUn nhau
- ]0nh chất của 5Gi li*n hL:
+ ]0nh %hách uan: 5Gi li*n hL là cái vGn có của sA vật, hiLn tư\ngf t9n
t4i %hách uanf %h8ng 3h; thu>c vào ý thức chủ uan của con ngư=i$
+ ]0nh 3h[ biến: bất %l 5>t sA vật, hiLn tư\ng nào, ? bất %l %h8ng gian,
th=i gian nào chng có 5Gi li*n hL với nhKng sA vật hiLn tư\ng %hác$ ]rong c6ng
5>t sA vật hiLn tư\ng chng t9n t4i 5Gi li*n hL giKa các b> 3hận của nó$
+ ]0nh "a :4ng: có rất nhiNu 5Gi uan hL, 5`i lo4i có v# tr0 và vai tre
%hác nhau trong sA vận ">ng và 3hát tri<n của sA vật$
- F nghHa, ph%2ng ph#p luận:
+ .hải có uan "i<5 toàn :iLn trong ho4t ">ng nhận thức và thAc tiVn$
Ehi nghi*n cứu sA vật, hiLn tư\ng 3hải XR5 Xbt %m các 5Gi li*n hL bản chất của
nó "< nF5 "ư\c bản chất của sA vật$
5
+ ]ránh uan "i<5 3hiến :iLn nchC XR5 Xbt ua loa 5>t vài 5Gi li*n hL "Y
v>i vàng "ánh giá sA vậto ho@c san bằng các 5Gi li*n hL nchC :Aa vào 5>t ho@c
5>t vài 5Gi li*n hL %h8ng cQ bản "< biLn 5inh thRo ý chủ uano$
#.$. %g&./n 0' v1 45 phát t6i7n
- .h#t triển là một phạm trù triết học dùng để ch $u# tr:nh vận động đi
lIn t= thấp đến ca(, t= đ2n gi*n đến ph3c tạp, t= "-m h(àn thi1n đến h(àn thi1n
h2n c+a 8! vậtJ
- Wgu!*n nh/n của sA 3hát tri<nf :o sA li*n hL và tác ">ng giKa các 5@t,
các !ếu tG b*n trong của sA vật, hiLn tư\ng$
@ ]0nh chất của sA 3hát tri<n:
+ K4nh "h#ch $uan: vS ngu9n gGc của 3hát tri<n nằ5 trong ch0nh sA vật,
n*n nó %h8ng 3h; thu>c vào ý 5uGn của con ngư=i$
+ K4nh ph9 7iến: nó :iVn ra tr*n 57i l(nh vAc: tA nhi*n, XY h>i, tư :u!$
+ K4nh đa dạng, ph(ng ph,: trong %h8ng gian, th=i gian %hác nhau thS sA
vật 3hát tri<n %hác nhau$ '9ng th=i trong ia trSnh t9n t4i của 5Snh, 5`i sA vật
hiLn tư\ng cen ch#u sA tác ">ng của các sA vật, hiLn tư\ng %hác, các !ếu tG,
"iNu %iLn %hác$
9 D ngh(a 3hưQng 3há3 luận:
+ Ehi nhận thức, giải u!ết 5>t vấn "N 3hải "@t ching ? tr4ng thái ">ng,
nằ5 trong %hu!nh hướng chung là sA 3hát tri<n$
+ EhFc 3h;c tư tư?ng bảo thủ, trS trL, "#nh %iến trong ho4t ">ng nhận thức
và ho4t ">ng thAc tiVn$
2.2. N$<'( A3= ?31) "& 67' "./ #$B# 6-C' "$*'( D3= 01)
$.$.#. %hận thức ch&ng v1 8&. 0&ật
- Quy luật là nhKng 5Gi li*n hL bản chất, tất nhi*n, b*n trong, 3h[ biến và
"ư\c l@3 "i l@3 l4i giKa các 5@t, các !ếu tG trong c6ng 5>t sA vật, hiLn tư\ng,
ha! giKa các sA vật, hiLn tư\ng c6ng lo4i$
9 .h/n lo4i u! luật:
+ pu! luật tA nhi*n: :iVn ra 5>t cách tA 3hát, th8ng ua sA tác
">ng của các lAc lư\ng tA nhi*n$
6
+ pu! luật XY h>i: nả! sinh và tác ">ng th8ng ua ho4t ">ng của
con ngư=i$ Eết uả của nó 3h; thu>c vào sA nhận thức và vận :;ng của
con ngư=i$
@ K4nh "h#ch $uan của u! luật, th< hiLn:
+ pu! luật là nhKng 5Gi li*n hL bản chất, tất nhi*n vGn có của các sA vật,
hiLn tư\ng trong thế giới, n*n nó 5ang t0nh %hách uan$
+ Bon ngư=i %h8ng th< sáng t4o ra ha! Xoá bc u! luật thRo ý 5uGn chủ
uan của 5Snh$
+ Bon ngư=i chC có th< chủ ">ng 3hát hiLn ra u! luật, nhận thức và vận
:;ng nó nhằ5 3h;c v; nhKng nhu cMu, l\i 0ch của 5Snh$
$.$.$. )&. 0&ật th"ng nhất và 9ấ& t6anh của các 2:t 9"i 0ập ;g<i t=t 0à
8&. 0&ật 2>& th&?n@
1 Khái ni*2A
- LMt đ5i lập là nhKng 5@t trái ngư\c nhau, t9n t4i trong c6ng 5>t sA
vật, hiLn tư\ng$
_ất %l sA vật, hiLn tư\ng nào chng là th< thGng nhất của các 5@t "Gi lậ3$
]a "ó, hSnh thành n*n 5/u thuUn biLn chứng$
- Lâu thuNn 7i1n ch3ng là 5/u thuUn bao hà5 sA thGng nhất và "ấu tranh
của các 5@t "Gi lậ3, ngh(a là ching vaa li*n hL với nhau, th/5 nhậ3 vào nhau,
tác ">ng ua l4i lUn nhau, là5 tiNn "N t9n t4i cho nhau, l4i vaa bài tra, 3hủ "#nh
lUn nhau$
B %Ci D&ng 8&. 0&ậtA
@ O! vật hi1n t%&ng nà( c<ng là thể th5ng nhất c+a c#c mMt đ5i lập$ Bác
5@t "Gi lậ3 có li*n hL ràng bu>c lUn nhau "< sA vật t9n t4i$
VP: QguyIn tR là thể th5ng nhất c+a hạt nhân mang đi1n t4ch S, cEn đi1n
tR mang đi1n t4ch @D đ/ng h(# và d> h(# tr(ng 8inh vậtJJJ c#c mMt đ5i lập này
n%2ng t!a và( nhau, làm tiTn đT t/n tại ch( nhauJ
7
+ Eh8ng có 5@t "Gi lậ3 nà! thS %h8ng có 5@t "Gi lậ3 %ia và ngư\c l4i$
Eh8ng có sA thGng nhất của các 5@t "Gi lậ3 thS %h8ng t4o thành sA vật$ do vậ!,
%h8ng có sA vật c; th< t9n t4i$
+ TA thGng nhất giKa các 5@t "Gi lậ3 là tưQng "Gi gFn với "ứng i5 tưQng
"Gi của sA vật - là th=i "i<5 các 5@t "Gi lậ3 có sA 3h6 h\3, "9ng nhất, tác :;ng
ngang nhau$
@ U#c mMt đ5i lập tr(ng mVi 8! vật v=a th5ng nhất, lại v=a đấu tranh, t#c
động 7ài tr=, ph+ đ>nh lNn nhauJ
+ TA "ấu tranh của các 5@t "Gi lậ3 "ưa "ến sA chu!<n hoá là5 tha! "[i
5`i 5@t "Gi lậ3 ho@c cả hai 5@t "Gi lậ3, chu!<n l*n trSnh "> cao hQn ho@c cả hai
5@t "Gi lậ3 ch 5ất "i, hSnh thành hai 5@t "Gi lậ3 5ới$
+ 'ấu tranh là tu!Lt "Gi vS nó :iVn ra li*n t;c trong suGt uá trSnh t9n t4i
các 5@t "Gi lậ3$
- 'ấu tranh của các 5@t "Gi lậ3 là5 cho th< thGng nhất ch b# 3há, th<
thGng nhất 5ới "ư\c Xác lậ3$ 2S vậ!, "ấu tranh của các 5@t "Gi lậ3 là ngu9n
gGc, ">ng lAc của sA 3hát tri<n$
B ECt 4" 0Fại 2>& th&?nA
- O/u thuUn b*n trong và 5/u thuUn b*n ngoàif
- O/u thuUn cQ bản và 5/u thuUn %h8ng cQ bảnf
- O/u thuUn chủ !ếu và 5/u thuUn thứ !ếuf
- O/u thuUn "Gi %háng và 5/u thuUn %h8ng "Gi %háng$
B , ngh-a phương pháp 0&ận của 8&. 0&ậtA
- '< nhận thức "ing bản chất sA vật và tS5 ra 3hưQng hướng và giải 3há3
"ing cho ho4t ">ng thAc tiVn 3hải "i s/u nghi*n cứu 3hát hiLn ra 5/u thuUn của
sA vật$
- Ehi 3h/n t0ch 5/u thuUn 3hải XR5 Xbt uá trSnh 3hát sinh, 3hát tri<n của
tang 5/u thuUn, XR5 Xbt vai tre, v# tr0 và 5Gi uan hL lUn nhau của của các 5/u
thuUn "< có nhKng 3hưQng 3há3, cách thức giải u!ết 5/u thuUn 3h6 h\3$
8
- Piải u!ết 5/u thuUn thRo 3hưQng thức qđấu tranhq các 5@t "Gi lậ3 "<
thic "j! sA vật 3hát tri<n, chứ %h8ng "ư\c thRo hướng :ung hoà các 5@t "Gi
lậ3$ 'ó là sA %hác nhau cZn bản giKa ngư=i cách 54ng và ngư=i cải lưQng, cQ
h>i trong cu>c "ấu tranh cách 54ng, %hi giải u!ết nhKng 5/u thuUn XY h>i
trong XY h>i có giai cấ3$
$.$.(. )&. 0&ật ch&.7n hFá tG 45 tha. 93i v1 0ưHng D?n 9ến 45 tha. 93i
v1 chất và ngưHc 0ại
B Khái ni*2A
- Chất của sA vật là t9ng h&p nh6ng thuộc t4nh "h#ch $uan, vGn có của
các sA vật, hiLn tư\ng, nói l*n nó là cái gS "< 3h/n biLt nó với cái %hác$
- IưHng của sA vật n%h8ng nói l*n sA vật "ó là gS, 5à chCo nói l*n c(n 85
của nhKng thu>c t0nh cấu thành nó, như vN: Wộ lBn, $uy m0, tr:nh độ t5c độ,
màu 8Xcr
TA 3h/n biLt chất và lư\ng của sA vật chC 5ang t0nh tưQng "Gi, trong 5Gi
uan hL nà! nó là lư\ng, trong 5Gi uan hL %hác nó l4i là chất, vS nó 3h; thu>c
vào tang 5Gi uan hL c; th< Xác "#nh$
E E"i 8&an h* bi*n chứng gi+a 0ưHng và chất
- TA vật, hiLn tư\ng bao gi= chng là th< thGng nhất của hai 5@t "Gi lậ3
l%&ng và chấtJ )ư\ng nào chất ấ!, chất nào lư\ng ấ!$ Eh8ng có chất, lư\ng t9n
t4i tách r=i nhau$
- TA thGng nhất giKa lư\ng và chất, "ư\c th< hiLn trong giới h4n nhất "#nh
g7i là qđộq$ Wộ là giới h4n trong "ó có sA thGng nhất giKa lư\ng và chất$ sa!,
độ là giới h4n 5à ? "ó "Y có sA tha! "[i vN lư\ng nhưng chưa có sA tha! "[i vN
chất$ Ehi "ó, sA vật cen là nó, chưa là cái %hác$
- Ehi lư\ng biến "[i vư\t qđộq thS g/! n*n sA biến "[i vN chất$ Ehi chất
biến "[i thS :Un "ến sA vật biến "[i$ Bhất biến "[i g7i là Ynh*y vọt?J Qh*y vọt là
bước ngo@t của sA tha! "[i vN lư\ng "Y "ưa "ến sA tha! "[i vN chất và sA vật ch
5ất "i, sA vật 5ới ra "=iJ
9
+ ]4i giới h4n, th=i "i<5 Xả! ra qnhả! v7tq g7i là q"i<5 nitq$ Wiểm n,t là
t>t "Cnh của giới h4n 5à t4i "ó "Y :iVn ra sA nhả! v7t$
@ Ehi chất 5ới ra "=i "ei hci lư\ng 5ới tưQng ứng với nó$
J2 0ạiA pu! luật chu!<n hoá ta sA tha! "[i vN lư\ng :Un "ến sA tha! "[i
vN chất và ngư\c l4i là th< hiLn 5Gi uan hL biLn chứng giKa hai 5@t lư\ng và
chất trong 5>t sA vật$ Bhất là 5@t tưQng "Gi [n "#nh, lư\ng là 5@t biến "[i
thư=ng Xu!*n$ )ư\ng biến "[i 5/u thuUn, 3há vk chất ch, chất 5ới ra "=i với
lư\ng 5ới$ )ư\ng 5ới tiế3 t;c biến "[i "ến giới h4n nào "ó l4i 3há vk chất ch$
puá trSnh tác ">ng "ó :iVn ra li*n t;c là5 cho sA vật %h8ng ngang 3hát tri<n,
biến "[i$
E F nghHa ph%2ng ph#p luận:
- ]rong ho4t ">ng nhận thức và ho4t ">ng thAc tiVn, ching ta 3hải biết
tang bước t0ch lum vN lư\ng "< là5 biến "[i vN chất thRo u! luật$
- EhFc 3h;c tư tư?ng %h8ng chi ý t0ch lum vN lư\ng, chủ uan, n8n nóng,
:u! ý ch0$ O@t %hác, tránh tư tư?ng ng4i %hó, ng4i %h[, s\ sLt, %h8ng :á5 thAc
hiLn nhKng bước nhả!, %< cả %hi có "M! "ủ "iNu %iLnf tránh tư tư?ng bảo thủ, trS
trL, :ung hoà, thoả hiL3$
- ]hAc hiLn nhKng bước nhả! trong l(nh vAc "=i sGng XY h>i 3hải chi ý cả
"iNu %iLn %hách uan và nh/n tG chủ uan, Xác "#nh rt u! 58, nh#3 "iLu của
bước nhả! 5>t cách %hoa h7c, chGng 5á! 5óc giáo "iNu$ Ehi có tSnh thế, th=i
cQ thS %i*n u!ết t[ chức thAc hiLn bước nhả! "< giành thFng l\i u!ết "#nh$
$.$.K. )&. 0&ật phủ 9Lnh của phủ 9Lnh
- Mhủ 9Lnh là sA tha! thế sA vật nà! bằng sA vật %hác trong uá trSnh vận
">ng và 3hát tri<n$
- .hủ "#nh si*u hSnh và 3hủ "#nh biLn chứng:
S Zh+ đ>nh 8iIu h:nh: Boi sA 3hủ "#nh là sA :iLt vong hoàn toàn của cái
ch, chấ5 :ứt hoàn toàn sA vận ">ng và 3hát tri<n của sA vật$
10
S Zh+ đ>nh 7i1n ch3ng: .hủ "#nh biLn chứng là 3hủ "#nh tA th/n, sA 3hát
tri<n tA th/n, là 5Ft %h/u trong uá trSnh :Un tới sA ra "=i sA vật 5ới, tiến b>
hQn sA vật ch, ngh(a là nó là tiNn "N, "iNu %iLn cho sA 3hát tri<n li*n t;c$
WMc tr%ng c+a ph+ đ>nh 7i1n ch3ng:
[ K4nh "h#ch $uan: ngu!*n nh/n của sA 3hủ "#nh nằ5 nga! trong bản
th/n sA vật$ 'ó ch0nh là %ết uả giải u!ết nhKng 5/u thuUn b*n trong sA vật$
[ K4nh "ế th=a: .hủ "#nh biLn chứng là %ết uả của sA 3hát tri<n tA th/n
của sA vật, n*n nó %h8ng th< là sA thủ ti*u, sA 3há huH hoàn toàn cái ch$ Bái 5ới
chC ra "=i tr*n nNn tảng cái ch, nhưng %ế thaa có sA ch7n l7c$
.hủ "#nh biLn chứng là sA ph+ đ>nh v0 tậnJ Bái 5ới 3hủ "#nh cái ch,
nhưng r9i cái 5ới l4i ch "i và b# cái 5ới %hác 3hủ "#nh$ Eh8ng có lMn 3hủ "#nh
nào là lMn 3hủ "#nh cuGi c6ng$
- TA vật nào vận ">ng 3hát tri<n chng có t0nh chu %l$ ]0nh chu %l của sA
3hát tri<n là ta 5>t "i<5 Xuất 3hát, trải ua 5>t sG lMn 3hủ "#nh, sA vật :ư=ng
như ua! tr? l4i "i<5 Xuất 3hát tr*n cQ s? cao hQn$ TG lMn 3hủ "#nh "Gi với 5`i
chu %l của tang sA vật c; th< có th< %hác nhau nhưng cQ bản chC có hai lMn 3hủ
"#nh$ .hủ "#nh lMn thứ nhất là5 cho sA vật tr? thành cái "Gi lậ3 với ch0nh nó$
.hủ "#nh lMn thứ hai sA vật 5ới ra "=i, "Gi lậ3 với cái "Gi lậ3, n*n sA vật :ư=ng
như ua! l4i cái ch nhưng tr*n cQ s? cao hQn$
E , ngh-a phương pháp 0&ận
- Ehi XR5 Xbt sA vận ">ng 3hát tri<n của sA vật, 3hải XR5 Xbt nó trong
uan hL "Gi lậ3: Bái 5ới ra "=i ta cái ch, cái tiến b> ra "=i ta cái l4c hậu, cái
3hủ "#nh ra "=i ta cái %h&ng "#nh$ ]a "ó, gii3 ching ta nhận thức "ư\c nhKng
nh/n tG t0ch cAc ? cái ch, sA "ing "Fn vN Xu hướng 3hát tri<n của sA vật, ngh(a
là, thấ! "ư\c nhKng nh/n tG cMn %ế thaa trong sA 3hát tri<n "i l*n$
- u 5`i chu %l 3hát tri<n của sA vật có nhKng "@c "i<5 ri*ng biLt$ ]hấ!
"ư\c nhKng "@c "i<5 ri*ng "ó, gii3 ching ta có th< "j! nhanh sA 3hát tri<n có
0ch, %S5 hY5 sA 3hát tri<n có h4i$
11
- TA 3hát tri<n :iVn ra thRo "ư=ng ,Xoá! Gc-, :o vậ! 3hải %i*n trS, ch=
"\i, %h8ng "ư\c n8n nóng, v>i vàng, 3hủ "#nh s4ch trQn cái ch$
F. NHẬN THỨC VÀ HOGT HING THJC TIKN
F.1. B7' "$2) "./ '$1' )$*"
(.#.#. Bản chất của nhận thức
- Bhủ ngh(a Oác - )*nin %h&ng "#nh: bản chất của nhận thức là uá trSnh
3hản ánh t0ch cAc, tA giác và sáng t4o thế giới %hách uan vào b> óc ngư=i tr*n
cQ s? thAc tiVn$
+ Bhủ th< nhận thức: con ngư=i
+ Ehách th< nhận thức: hiLn thAc %hách uan trong 3h45 vi ho4t ">ng
của con ngư=i$
Whận thức là sA 3hản ánh của chủ th< "Gi với %hách th<, là sA 3hản ánh
hiLn thAc %hách uan vào b> óc con ngư=i$
- Whận thức là uá trSnh 3hản ánh sáng t4o, t0ch cAc, tA giác và biLn
chứng, tiến ta chưa biết "ến biết, ta biết chưa s/u sFc "ến s/u sFc hQn$ Eh8ng có
cái gS là %h8ng th< nhận thức "ư\c, chC có cái con ngư=i chưa nhận thức "ư\c
5à th8i$
- ]hAc tiVn là cQ s? chủ !ếu và trAc tiế3 nhất của nhận thức, là ">ng lAc,
5;c "0ch và là ti*u chujn của ch/n lý$
#.$. Các giai 9Fạn của nhận thức
P95 v giai "o4n:
[ Kr!c $uan 8inh động \nhận th3c c*m t4nh]
- )à giai "o4n "Mu của uá trSnh nhận thức, 3hản ánh trAc tiế3 hiLn thAc
%hách uan bằng các giác uan$
- P95 các hSnh thức:
+ U*m gi#c:là %ết uả tác ">ng của sA vật vào giác uan của con ngư=i$
Wó chC 3hản ánh "ư\c nhKng 5@t, nhKng thu>c t0nh ri*ng lw của sA vật$
+ Kri gi#c: là sA 3hản ánh "Gi tư\ng trong t0nh toàn vxn, trAc tiế3 t[ng
h\3 nhiNu thu>c t0nh %hác nhau của sA vật :o cả5 giác "R5 l4i$
12
+ ^iểu t%&ng: là hSnh ảnh vN sA vật "ư\c tái hiLn trong "Mu 5>t cách %hái
uát %hi %h8ng cen tri giác trAc tiế3 với sA vật$
- '@c "i<5 chung của giai "o4n nhận thức cả5 t0nh là 3hản ánh có t0nh
chất trAc tiế3, %h8ng th8ng ua %h/u trung gian$ TA 3hản ánh "ó tu! 3hong 3hi
sinh ">ng, nhưng chC là 3hản ánh bN ngoài, hiLn tư\ng của sA vật$
[ K% duy tr=u t%&ng \nhận th3c lC t4nh]
- )à giai "o4n cao của uá trSnh nhận thức, là sA 3hản ánh gián tiế3 hiLn
thAc %hách uan :Aa tr*n cQ s? tài liLu :o trAc uan sinh ">ng "ưa l4i$
- P95 các hSnh thức:
S _h#i ni1m: là sA 3hản ánh cái chung, bản chất, tất !ếu của sA vật và
"ư\c :iVn "4t bằng ta ngK$
S Zh#n đ(#n: :Aa tr*n sA li*n %ết nhKng %hái niL5 "Y có nhằ5 %h&ng
"#nh ha! 3hủ "#nh 5>t ha! nhiNu thu>c t0nh của sA vật và "ư\c bi<u "4t bằng
5>t 5Lnh "N$
S Ouy lC: li*n %ết các 3hán "oán l4i với nhau "< "i "ến nhKng 3hán "3àn
5ới có t0nh chất %ết luận, t4o ra tri thức 5ới$
- '@c "i<5 chung của giai "o4n nhận thức lý t0nh: %h8ng 3hản ánh trAc
tiế3 hiLn thAc %hách uanf nhưng 3hản ánh trau tư\ng %hái uát, v4ch ra bản
chất, u! luật của sA vật, hiLn tư\ng$
[ L5i $uan h1 gi6a c#c giai đ(ạn nhận th3c: là hai giai "o4n của uá trSnh nhận
thức, "Nu bFt ngu9n ta thAc tiVn, "Nu lấ! sA vật, hiLn tư\ng là5 "Gi tư\ng 3hản
ánh$ Bhing có 5Gi uan hL 5ật thiết với nhau: Whận thức cả5 t0nh là tiNn "N,
"iNu %iLn của nhận thức lý t0nh, cung cấ3 tài liLu cho nhận thức lý t0nh$ Whận
thức lý t0nh gii3 cho nhận thức cả5 t0nh nh4! bbn hQn, ch0nh Xác hQn$
]ó5 l4i: ]a trAc uan sinh ">ng "ến tư :u! trau tư\ng, ta tư :u! trau
tư\ng tr? vN thAc tiVn là con "ư=ng biLn chứng của sA nhận thức ch/n lý %hách
uan, trong "ó thAc tiVn vaa là tiNn "N Xuất 3hát, vaa là "i<5 %ết thic của 5>t
veng %h/u, 5>t uá trSnh nhận thức$ Eết thic veng %h/u nà! l4i là "i<5 %h?i
"Mu của veng %h/u %hác cao hQn$ 'ó là uá trSnh v8 tận, li*n t;c của sA nhận
thức ch/n lý %hách uan$
13
F.2. T$L" )-M' 05 0/- )NO "./ 'P Q4- 0R- '$1' )$*".
(.$.#. Nai t6O của th5c tiPn
- Kh!c ti;n là toàn b> ho4t ">ng vật chất có 5;c "0ch, 5ang t0nh l#ch sy g
XY h>i của con ngư=i nhằ5 cải biến tA nhi*n và XY h>i$
- U#c dạng h(ạt động th!c ti;n: ho4t ">ng sản Xuất vật chấtf ho4t ">ng
ch0nh tr# XY h>i ho4t ">ng thAc nghiL5 %hoa h7c$ ]rong "ó, ho4t ">ng sản Xuất
vật chất là ho4t ">ng cQ bản nhất, u!ết "#nh sA t9n t4i và 3hát tri<n của XY h>i$
- Vai trE c+a th!c ti;n đ5i vBi nhận th3c:
+ ]hAc tiVn là cQ s?, ngu9n gGc của nhận thức: thAc tiVn cung cấ3 tài liLu
cho nhận thức, tác ">ng vào thế giới %hách uan bFt "Gi tư\ng b>c l> nhKng
thu>c t0nh "< con ngư=i nhận thứcf là5 cho giác uan của con ngư=i ngà! càng
hoàn thiLn gii3 con ngư=i nhận thức ch0nh Xác hQnf gii3 con ngư=i ngà! càng
sáng t4o ra nhKng 3hưQng tiLn hiLn "4i$$$
VP: ng%)i th& hàn ch c`n nh:n thấy ngọn lRa là cA thể 7iết đ%&c độ
nAng c`n thiết để th!c hi1n vi1c hànJ
+ ]hAc tiVn là ">ng lAc và 5;c "0ch của nhận thức:
]hAc tiVn %h8ng ngang vận ">ng, 3hát tri<n và lu8n "@t ra nhKng vấn "N
5ới cho nhận thức$ \VP: ^1nh tật, luật…]
Whận thức 3hải ua! tr? l4i 3h;c v; thAc tiVn, lý luận và %hoa h7c thAc
nghiL5 %h8ng chC giải th0ch thế giới 5à là "< cải t4o thế giới$
+ ]hAc tiVn là ti*u chujn của ch/n lý: siLn thAc l#ch sy Xả! ra 5>t lMn
nhưng nhiNu ngư=i nhận thức và nhận thức %hác nhau, n*n %h8ng th< lấ! nhận
thức "< %i<5 tra nhận thức$ BhC có thAc tiVn 5ới là ti*u chujn %i<5 tra ch/n lý$
]hAc tiVn là ti*u chujn của ch/n lý có t0nh tu!Lt "Gi nthAc tiVn là cái :u!
nhất là5 ti*u chujn "< %i<5 tra ch/n lý, %h8ng có cái gS %háco và t0nh tưQng "Gi
nthAc tiVn h85 ua %hác h85 na!, nQi nà! %hác nQi %háco$
(.$.$. Ch>n 0'
- Bh/n lý là nhKng tri thức của con ngư=i 3h6 h\3 với hiLn thAc %hách
uan, "Y "ư\c thAc tiVn %i<5 nghiL5$
- ]0nh chất của ch/n lý:
14
S K4nh "h#ch $uan: n>i :ung của nó là hiLn thAc %hách uan, %h8ng 3h;
thu>c vào con ngư=i$
S K4nh c. thể: %h8ng có ch/n lý chung chung trau tư\ng "ing cho 57i
hoàn cảnh, ch/n lý là c; th<, gFn với %h8ng gian, th=i gian c; th<$
S K4nh t%2ng đ5i của ch/n lý là t0nh 3h6 h\3 nhưng chưa hoàn toàn "M!
"ủ giKa n>i :ung 3hản ánh của nhKng tri thức với hiLn thAc %hách uan$
BÀI F
NHỮNG QUY LUẬT CƠ BẢN VS TJ :HUT TVIWN XY HII
1. T7' Z32) 05 #$%&'( )$*" [7' Z32)
1.1. N$<'( A3= ?31) "& 67'.
1.1.1.V/- )NO "./ [7' Z32) 05 #$%&'( )$*" [7' Z32)
aQ Nai t6O của 4ản R&ất.
Tản Xuất vật chất là !*u cMu %hách uan, là cQ s? của sA t9n t4i, vận ">ng
và 3hát tri<n của XY h>if ta "ó hSnh thành n*n các lo4i uan "i<5 tư tư?ng, uan
hL XY h>i và các thiết chế XY h>i %hác nhau$ Tản Xuất vật chất là cQ s? của 57i
sA tiến b> XY h>i$
bQ Nai t6O của phương thức 4ản R&ất
1 Ehái niL5: ZKOa là cách thức tiến hành sản Xuất của cải vật chất trong
5>t giai "o4n nhất "#nh của l#ch sy$
1 Bấu tric của 3hưQng thức sản Xuất: g95 v 5@t cấu thành là lAc lư\ng
sản Xuất và uan hL sản Xuất:
15
- )Ac lư\ng sản Xuất n))TIo: là 5Gi uan hL giKa con ngư=i với tA nhi*n
trong uá trSnh sản Xuất, là trSnh "> chinh 3h;c tA nhi*n của con ngư=i, là 5@t tA
nhi*n của 3hưQng thức sản Xuất$
+ )Ac lư\ng sản Xuất bao g95: K% li1u 8*n buất và ng%)i la( động$ ]ư
liLu sản Xuất g95 có "Gi tư\ng lao ">ng, c8ng c; lao ">ng, các tư liLu 3h; tr\
cho uá trSnh sản Xuất$ ]rong các nh/n tG t4o thành lAc lư\ng sản Xuất, nh/n tG
ngư=i lao ">ng giK vai tre u!ết "#nh$
@ Quan h1 8*n buất\QcOa]J
+ )à 5Gi uan hL giKa con ngư=i với con ngư=i trong uá trSnh sản
Xuất, là mMt bd hội của .]TI$
+ puan hL sản Xuất bao g95: Quan h1 8G h6u đ5i vBi t% li1u 8*n buấtf
$uan h1 tr(ng t9 ch3c, $u*n lC, phân c0ng la( động và $uan h1 tr(ng phân ph5i
8*n phem la( độngJ ]rong "ó, uan hL s? hKu "Gi với tư liLu sản Xuất là 5@t
u!ết "#nh các uan hL %hác$
[ Vai trE c+a ph%2ng th3c 8*n buất
.hưQng thức sản Xuất $uyết đ>nh 8! t/n tại và ph#t triển c+a bd hội, th<
hiLn ? các 3hưQng :iLn sau:
- .hưQng thức sản Xuất $uyết đ>nh t4nh chất c+a bd hội$ TA ra "=i 5`i
chế "> XY h>i trong l#ch sy là :o 3hưQng thức sản Xuất u!ết "#nh$
V4 d.: ZKOa Z_ $uyết đ>nh t4nh chất c+a bd hội Z_J
- .hưQng thức sản Xuất $uyết đ>nh t9 ch3c "ết cấu c+a bd hội$ Wgh(a
là, u!ết "#nh các %ết cấu %inh tế, các uan "i<5 tư tư?ng, các giai cấ3, các "ảng
3hái, nhà nước, các thiết chế XY h>i và các t[ chức ch0nh tr# %hác$
- .hưQng thức sản Xuất $uyết đ>nh 8! chuyển 7iến c+a bd hội l(ài
ng%)i ua các giai "o4n l#ch sy %hác nhau$ )#ch sy XY h>i loài ngư=i là l#ch sy
3hát tri<n của sản Xuất, thAc chất là sA 3hát tri<n %ế tiế3 nhau của các 3hưQng
thức sản Xuất$
z$z$2. N$<'( A3= ?31) "& 67' "./ [L 01' Q\'( 05 #$!) )N-]' Z^ $\-
16
aQ )&. 0&ật 8&an h* 4ản R&ất phS hHp với t6Tnh 9C phát t6i7n của 05c
0ưHng 4ản R&ất
- ))TI u!ết "#nh psTI:
+ ]rong .]TI, ))TI là !ếu tG ">ng, cách 54ng$ ]rong uá trSnh sản
Xuất, nhà sản Xuất lu8n g@3 3hải 5/u thuUn: sản Xuất ra nhiNu sản 3hj5 nhưng
5uGn tGn 0t c8ng$ '< giải u!ết 5/u thuUn "ó thS 3hải cải tiến sản Xuất, 3hát
tri<n ))TI$
+ ))TI như thế nào thS uan hL sản Xuất 3hải như thế ấ! "< "ả5 bảo sA
3h6 h\3$ TA 3h6 h\3 của psTI với trSnh "> 3hát tri<n của ))TI là tr4ng thái
5à trong "ó tất cả các !ếu tG của psTI t4o ra nhKng tiNn "N, nhKng "iNu %iLn
cho các !ếu tG của ))TI nngư=i lao ">ng, "Gi tư\ng lao ">ng, tư liLu lao ">ngo
%ết h\3 với nhau 5>t cách hài hoà "< cho sản Xuất :iVn ra bSnh thư=ng và "ưa
l4i nZng suất lao ">ng cao$
V4 d.: Kr:nh độ c+a ffOa thể hi1n G c0ng c. th0 82, t4nh chất là c#
nhân th: QcOa c# thể là phù h&pJ Qếu thiết lập QcOa tập thể là "h0ng phù
h&pJ
+ Ehi lAc lư\ng sản Xuất "Y tha! "[i thS uan hL sản Xuất chng 3hải
tha! "[i thRo$ ))TI lu8n lu8n vận ">ng và 3hát tri<n :o con ngư=i %h8ng
ngang cải tiến c8ng c; lao ">ng, t0ch lum %inh nghiL5r ))TI 3hát tri<n "ến
5>t 5ức "> nào "ó 5à psTI ch %h8ng cen 3h6 h\3 nKa s{ cản tr? ))TI$
+ Ehi lAc lư\ng sản Xuất ch 5ất "i, lAc lư\ng sản Xuất 5ới ra "=i thS
uan hL sản Xuất ch chng 3hải 5ất "i và uan hL sản Xuất 5ới 3hải ra "=i "<
"ả5 bảo sA 3h6 h\3$ ))TI vận ">ng "ến 5>t trSnh "> nhất "#nh s{ 5/u thuUn
với psTI hiLn có "ei hci 3hải 3há vk psTI ch, thiết lậ3 psTI 5ới "< 5?
"ư=ng cho ))TI 3hát tri<n$
V4 d.: O! thay thế acK^ 7gng acacUQJ
- psTI tác ">ng tr? l4i ))TI: )Ac lư\ng sản Xuất u!ết "#nh psTI,
nhưng psTI %h8ng 3hải là !ếu tG th; ">ng 5à nó có t0nh ">c lậ3 tưQng "Gi và
tác ">ng tr? l4i "Gi với ))TI$
+ psTI có th< tác ">ng thic "j! ho@c %S5 hY5 ))TI:
17
Wếu psTI 3h6 h\3 với ))TI thS s{ thic "j! lAc lư\ng sản Xuất 3hát
tri<n$
Wgư\c l4i, psTI %h8ng 3h6 h\3 %hi psTI l`i th=i, l4c hậu ho@c vư\t
trước s{ %S5 hY5, thậ5 ch0 3há vk lAc lư\ng sản Xuất$
- 2iLc giải u!ết 5/u thuUn giKa ))TI và psTI %h8ng "Qn giản, %h8ng
3hải bằng thưQng lư\ng, "iNu hoà 5à 3hải th8ng ua nhận thức, cải t4o XY h>i,
cách 54ng XY h>ir
bQ )&. 0&ật v1 2"i 8&an h* bi*n chứng gi+a cơ 4U hạ tVng và Wiến t6Xc
thưHng tVng.
B Khái ni*2A
- BTs] là toàn b> nhKng psTI h\3 thành cQ cấu %inh tế của 5>t hSnh
thái %inh tế - XY h>i nhất "#nh, bao g95 psTI thGng tr#, psTI tàn :ư của XY
h>i ch và psTI 5M5 5Gng của XY h>i tưQng lai$
- E]]] là toàn b> nhKng uan "i<5 tư tư?ng nch0nh tr#, 3há3 u!Nn, "4o
"ức, nghL thuật, t8n giáo, triết h7cr$o và nhKng thiết chế tưQng ứng nnhà nước,
"ảng 3hái, các t[ chức uMn chingro "ư\c hSnh thành tr*n BTs] nhất "#nh và
3hản ánh BTs] "ó$
B E"i 8&an h* gi+a CYZ và K
BTs] và E]]] có 5Gi uan hL biLn chứng, tác ">ng ua l4i với nhau,
trong "ó, BTs] u!ết "#nh E]]], E]]] có sA tác ">ng tr? l4i BTs]$
- UOcK $uyết đ>nh _KKKJ Khể hi1n:
+ BTs] như thế nào thS E]]] 3hải như thế ấ!: psTI nào thGng tr# thS
t4o ra E]]] ch0nh tr# tưQng ứngf giai cấ3 nào thGng tr# vN %inh tế thS thGng tr#
vN tư tư?ngf 5/u thuUn %inh tế u!ết "#nh 5/u thuUn tư tư?ng$
+ Ehi BTs] biến "[i "ei hci E]]] chng biến "[i thRo
+ Ehi BTs] ch 5ất "i, BTs] 5ới ra "=i thS sớ5 5u>n E]]] ch chng
5ất "i và E]]] 5ới ra "=i$
- _KKK t#c động trG lại UOcKJ Khể hi1n:
18
+ E]]] bảo vL BTs] "Y sinh ra nó: E]]] ti*n tiến thS thic "j! BTs]
3hát tri<n$ Wgư\c l4i, nếu nó bảo thủ, l4c hậu s{ %S5 hY5 sA 3hát tri<n của
BTs]$
+ O`i b> 3hận của E]]] tác ">ng tr? l4i BTs] thRo hSnh thức và 5ức
"> %hác nhau$ ]rong "ó nhà nước có hiLu lAc 54nh nhất và chi 3hGi các !ếu tG
%hác$
2. H_U TVANH GIAI C_:` NHÀ NabC VÀ DcN TIC` GIA HdNH
VÀ XY HII
2.1. G-/- "2# 05 Q23 )N/'$ (-/- "2#
a@ [iai cấp
- Khái ni*2A giai cấ3 là nhKng tậ3 "oàn ngư=i to lớn g95 nhKng ngư=i
%hác nhau vN "#a v# của h7 trong 5>t hL thGng sản Xuất XY h>i nhất "#nh trong
l#ch sy, %hác nhau vN uan hL của h7 "Gi với nhKng tư liLu sản Xuất, vN vai tre
của h7 trong t[ chức lao ">ng XY h>i và như vậ! là %hác nhau vN cách thức
hư?ng th; 3hMn của cải vật chất 0t ha! nhiNu 5à h7 "ư\c hư?ngf giai cấ3 là
nhKng tậ3 "oàn ngư=i 5à tậ3 "oàn nà! thS có th< chiế5 "o4t lao ">ng của tậ3
"oàn %hác :o ch` các tậ3 "oàn có "#a v# %hác nhau trong 5>t chế "> %inh tế - XY
h>i nhất "#nh$
- '@c trưng của giai cấ3:
+ Bó "#a v# %hác nhau trong hL thGng sản Xuất$
+ Bó 5Gi uan hL %hác nhau "Gi với tư liLu sản Xuất$
+ Bó vai tre %hác nhau trong t[ chức lao ">ng XY h>i$
+ Ehác nhau vN 3hưQng thức và u! 58 thu nhậ3 của cải XY h>i$
- Eết cấu của giai cấ3: giai cấ3 cQ bản, giai cấ3 %h8ng cQ bản và tMng lớ3
%hác$
b@ \ấ& t6anh giai cấp
- '#nh ngh(a: 'ấu tranh giai cấ3 là "ấu tranh của 5>t b> 3hận nh/n :/n
nà! chGng 5>t b> 3hận %hác, cu>c "ấu tranh của uMn ching b# tước "o4t hết
u!Nn, b# á3 bức và lao ">ng chGng b7n "@c u!Nn, "@c l\i, b7n á3 bức và Zn
19
bá5, cu>c "ấu tranh của nhKng ngư=i c8ng nh/n là5 thu* ha! nhKng ngư=i v8
sản chGng nhKng ngư=i hKu sản ha! giai cấ3 tư sản$
- 'ấu tranh giai cấ3 là ">ng lAc 3hát tri<n của XY h>i có giai cấ3 "Gi
%háng vS nó giải u!ết 5/u thuUn "Gi %háng trong XY h>i$
- ]rong th=i %l uá "> ? nước ta hiLn na!, cQ cấu, n>i :ung, v# tr0 của các
giai cấ3 "Y tha! "[i$ W>i :ung chủ !ếu của "ấu tranh giai cấ3 hiLn na! là thAc
hiLn thFng l\i sA nghiL3 c8ng nghiL3 hóa, hiLn "4i hóa thRo "#nh hướng XY h>i
chủ ngh(a, %hFc 3h;c tSnh tr4ng nước ngh|o, %b5 3hát tri<nf thAc hiLn c8ng
bằng XY h>i, chGng á3 bức bất c8ngf "ấu tranh ngZn ch@n và %hFc 3h;c nhKng tư
tư?ng, hành ">ng ti*u cAc, sai tráif là5 thất b4i 57i /5 5ưu và hành ">ng của
thế lAc th6 "#ch, thAc hiLn thFng l\i sA nghiL3 X/! :Ang và bảo vL ][ uGc$
v$2. N$5 '%R" 05 De' )\"
a@ Bản chấtQ 9:c t6ưng và chức n]ng của nhà nước.
- Wgu9n gGc: Whà nước ra "=i %hi XY h>i có sA 3h/n chia giai cấ3, "ấu
tranh giai cấ3 %h8ng th< "iNu hoà "ư\c thS giai cấ3 thGng tr# t[ chức ra nhà nước
"< bảo vL l\i 0ch của 5Snh$
- _ản chất: Whà nước 5ang bản chất của giai cấ3 thGng tr#$ )à b> 3hận cQ
bản nhất của %iến tric thư\ng tMng bao g95 b> 5á! hành ch0nh, u/n ">i, nhà
t6, cảnh sát :o giai cấ3 thGng tr# t[ chức ra$
- '@c trưng: Whà nước có } "@c trưng:
+ .h/n chia :/n cư thRo lYnh th[ cư tri$
+ ]hiết lậ3 u!Nn lAc c8ng c>ng "< toàn XY h>i 3hải 3h;c t6ng$
+ '@t ra chế "> thuế bFt bu>c$
- Bhức nZng: nhà nước có v chức nZng ch0nh:
+ 'Gi n>i: sy :;ng b> 5á! nhà nước "< :u! trS trật tA XY h>i và trấn á3
lAc lư\ng 3hản %háng, bảo vL l\i 0ch của 5Snh$
+ 'Gi ngo4i: giải u!ết 5Gi uan hL với các uGc gia %hác nhằ5 3h;c v;
nhiL5 v; "Gi n>i$
- ]rong l#ch sy có ~ %i<u nhà nước: Whà nước chiế5 hKu n8 lL, nhà nước
3hong %iến, nhà nước tư sản và nhà nước IsBW$
20
Whà nước IsBW là nhà nước %i<u 5ới, nhà nước của "a sG nh/n :/n,
5ang bản chất của giai cấ3 c8ng nh/n, "4i :iLn cho l\i 0ch của nh/n :/n lao
">ng$
b@ ^>n tCcQ t!nh giai cấp của vấn 91 D>n tCc và D>n tCc Ni*t %a2
- d/n t>c là c>ng "9ng ngư=i hSnh thành trong uá trSnh l#ch sy với nhKng
"@c trưng cQ bản là c6ng chung sGng tr*n 5>t lYnh th[, có chung cQ s? %inh tế,
chung ng8n ngK và nNn vZn hoá, t/5 lý, t0nh cách$
- 2ấn "N :/n t>c và giai cấ3 có 5Gi uan hL hKu cQ$ do vấn "N :/n t>c
lu8n có t0nh giai cấ3 n*n các vấn "N ch0nh tr# trong 5>t :/n t>c "Nu 3h;c v; l\i
0ch của giai cấ3 cM5 u!Nn$
- d/n t>c 2iLt Wa5:
+ sSnh thành sớ5 và có ngu9n gGc bản "#a
+ )à 5>t c>ng "9ng "a sFc t>c g95 •~ :/n t>c anh R5$
+ ]rong l#ch sy :/n t>c ta "Y X/! :Ang nhiNu tru!Nn thGng tGt "x3$ ]a %hi
có 'ảng nhKng tru!Nn thGng "ó "ư\c n/ng l*n tM5 cao 5ới$
v$F. G-/ Qf'$ 05 Z^ $\-
- Pia "Snh là 5>t c>ng "9ng XY h>i "@c biLt gFn bó với nhau bằng uan hL
h8n nh/n và uan hL hu!ết thGng$ Pia "Snh là tế bào của XY h>i, là nQi sản Xuất
ra của cải vật chất và sản sinh ra con ngư=i$
- Pia "Snh là t[ ấ5 "R5 l4i h4nh 3hic cho 5`i con ngư=i$ ]rong gia "Snh,
57i thành vi*n "ư\c chZ5 lo chu "áo với trách nhiL5 và tSnh !*u thưQng, "ư\c
an toàn, nghC ngQi, c/n bằng t/5 lý, sinh lýf là nQi sinh "w và nu8i :4! con cái,
là5 cho XY h>i t9n t4i và 3hát tri<n l/u :ài$
- Pia "Snh XY h>i chủ ngh(a là gia "Snh 5>t v\ 5>t ch9ng, "ư\c X/! :Ang
tr*n cQ s? tSnh !*u ch/n ch0nh$ WhiL5 v; của gia "Snh là là5 cho gia "Snh tr?
thành 58i trư=ng tGt "< nu8i, :4! thế hL trw thành ngư=i lao ">ng có "ức, tr0,
th<, 5m 3hát tri<n caof t[ chức tGt "=i sGng cho 5>i thành vi*n trong gia "Snh$
F. Ý THỨC XY HII
}$1. Tg'$ "$2) "./ 8 )$*" Z^ $\-
21
1 D thức XY h>i là 5@t tinh thMn của "=i sGng XY h>i, bao g95 nhKng tư
tư?ng, uan "i<5, tSnh cả5, t/5 tr4ngr, nả! sinh ta t9n t4i XY h>i và 3hản ánh
t9n t4i XY h>i$
- D thức XY h>i g95 t/5 lý XY h>i và hL tư tư?ng$
+ ]/5 lý XY h>i: là các hiLn tư\ng ý thức như tSnh cả5, t/5 tr4ng, thái
">, thói uRn, ước 5uGn,rhSnh thành 5>t cách tA 3hát tr*n cQ s? "iNu %iLn
sGng hàng ngà!$
+ sL tư tư?ng: là nhKng h7c thu!ết lý luận 3hản ánh và bảo vL l\i 0ch của
5>t giai cấ3 nhất "#nh trong XY h>i$ sL tư tư?ng hSnh thành 5>t cách tA giác
th8ng ua nhKng tr0 thức có trSnh "> cao$
- D thức XY h>i có t0nh giai cấ3$ ]rong XY h>i có 3h/n chia giai cấ3 thS ý
thức XY h>i của 5`i giai cấ3 3hản ánh l\i 0ch, "#a v# XY h>i và nhKng "iNu %iLn
sinh ho4t vật chất của giai cấ3 "ó$
- D thức XY h>i có t0nh ">c lậ3 tưQng "Gi so với t9n t4i XY h>i$ €]Is
thư=ng l4c hậu, bảo thủ nhưng có %hi l4i có %hả nZng vư\t trước ]]Is$ €]Is
có th< tác ">ng tr? l4i ]]Is thRo %hu!nh hướng thic "j! ho@c cản tr? XY h>i
3hát tri<n$
F.2. h\) [4 $f'$ )$!- 8 )$*" Z^ $\-.
- D thức ch0nh tr#: là sA 3hản ánh "=i sGng ch0nh tr# của "ất nước như
uan hL giai cấ3, "ảng 3háir$
- D thức 3há3 u!Nn: là sA 3hản ánh 5@t 3há3 lý trong "=i sGng XY h>i,
g95 t/5 lý 3há3 u!Nn và hL tư tư?ng 3há3 u!Nn$
- D thức "4o "ức: 3hản ánh "=i sGng "4o "ức của XY h>i, g95 t/5 lý "4o
"ức và hL tư tư?ng "4o "ức$
- D thức %hoa h7c: 3hản ánh bản chất u! luật của thế giới bằng nhKng
%hái niL5, 3h45 tr6f g95 hai cấ3 "> là %inh nghiL5 và lý luận$
- D thức t8n giáo: 3hản ánh t9n t4i XY h>i 5>t cách hư ảo, %h8ng "ing
hiLn thAc, :Un con ngư=i có leng tin ảo tư?ng vào các lAc lư\ng si*u nhi*n như
Bhia, ]hư\ng "ế, thMn thánh$$$ D thức t8n giáo bao g95 t/5 lý t8n giáo và hL tư
tư?ng t8n giáo$
22
B5- 11
HaiNG LjI QUjC :HkNG` AN NINH VÀ HjI NGOGI CỦA HẢNG
1. HaiNG LjI QUjC :HkNG` AN NINH CỦA HẢNG
1.1. Q3/' Q-]l 05 )% )%m'( "$n Q,o A34" #$O'(` /' '-'$
a. BảF v* 3 8&"c 0à nhi*2 v_ chiến 0ưHc của cách 2ạng Ni*t %a2
- _ảo vL ][ uGc là u! luật "Gi với 57i uGc gia, :/n t>c$ ]rong l#ch sy
8ng cha ta "Y %h8ng ch#u %huất 3h;c trước 57i %w th6 lớn 54nh b*n ngoài$ dưới
sA lYnh "4o của 'ảng, :/n t>c ta "Y giành thFng l\i trong cách 54ng ]háng ]á5
nZ5 z•~•, "ánh thFng "ế uGc X/5 lư\c, giK gSn ">c lậ3 :/n t>c$ pua v• nZ5
"[i 5ới, ">c lậ3, chủ u!Nn, an ninh ch0nh tr# ? nước ta "ư\c giK vKng, trật tA
an toàn XY h>i "ư\c bảo "ả5$
- ]Snh hSnh thế giới và trong nước chng tiN5 jn 5>t sG nh/n tG có th< g/!
5ất [n "#nhf sA nghiL3 BWs, s's "ang "ứng trước cQ h>i và thách thức lớn$
2S vậ!, "9ng th=i với tậ3 trung 3hát tri<n %inh tế %h8ng "ư\c lQ là nhiL5 v;
tZng cư=ng uGc 3heng, giK vKng an ninh uGc gia, toàn vxn lYnh th[ và l\i 0ch
:/n t>c$ I/! :Ang BWIs và bảo vL ][ uGc 2iLt Wa5 IsBW là hai nhiL5 v;
chiến lư\c của cách 54ng 2iLt Wa5 hiLn na!$
b. )&an 9i72 cơ bản của \ảng v1 8&"c phOngQ an ninh.
- I/! :Ang nNn uGc 3heng toàn :/n và an ninh nh/n :/n vKng 54nh,
toàn :iLnf bảo vL vKng chFc ][ uGc, ">c lậ3, chủ u!Nn, thGng nhất, toàn vxn
lYnh th[$ Eết h\3 ch@t ch{ hai nhiL5 v; chiến lư\c của cách 54ng 2iLt Wa5 là
X/! :Ang BWIs và bảo vL ][ uGc IsBWf %ết h\3 giKa uGc 3heng và an
ninh với %inh tếf gFn bó và 3hGi h\3 ch@t ch{ hai nhiL5 v; uGc 3heng, an ninh
và ho4t ">ng "Gi ngo4i$ Bủng cG uGc 3heng, giK vKng an ninh uGc gia là
nhiL5 v; tr7ng !ếu thư=ng Xu!*n của 'ảng, Whà nước và của toàn u/n, toàn
:/n$
- _ảo vL ][ uGc IsBW là bảo vL 'ảng, Whà nước, nh/n :/n và chế ">
IsBWf bảo vL an ninh uGc giaf giK vKng nNn tảng tư tư?ng chủ ngh(a Oác
-)*nin, tư tư?ng s9 Bh0 Oinh$
23
- _ảo vL ][ uGc là :u! trS trật tA, %H cưQng, an toàn XY h>if giK vKng [n
"#nh ch0nh tr# của "ất nước, ngZn ngaa, "j! l6i và là5 thất b4i 57i /5 5ưu,
ho4t ">ng chGng 3há, th6 "#ch$
- Tức 54nh bảo vL ][ uGc là sức 54nh t[ng h\3 của cả hL thGng ch0nh
tr# :ưới sA lYnh "4o của 'ảngf %ết h\3 sức 54nh :/n t>c với sức 54nh th=i "4if
%ết h\3 uGc 3heng toàn :/n và an ninh nh/n :/n$
- soàn thiLn hL thGng 3há3 luật vN bảo vL ][ uGc$ ]hư=ng Xu!*n chZ5
lo X/! :Ang 'ảng, tZng cư=ng sA lYnh "4o của 'ảng "Gi với u/n ">i và c8ng
an, "Gi với sA nghiL3 củng cG uGc 3heng và an ninh$
1.2. N$-Cl 0p A34" #$O'( 05 /' '-'$
- ]iế3 t;c "[i 5ới và n/ng cao chất lư\ng c8ng tác giáo :;c, b9i :ưkng
%iến thức uGc 3heng, an ninh$
- Eết h\3 3hát tri<n E] g Is với tZng cư=ng sức 54nh uGc 3heng và an
ninh tr*n cQ s? 3hát hu! 57i tiN5 nZng của "ất nước$
- I/! :Ang u/n ">i nh/n :/n và c8ng an nh/n :/n cách 54ng, ch0nh
u!, tinh nhuL, tang bước hiLn "4i$
- I/! :Ang, b[ sung cQ chế lYnh "4o của 'ảng và uản lý của Whà nước
"Gi với ho4t ">ng uGc 3heng, an ninh$
2. hq VING QUAN HỆ HjI NGOGI` CHỦ HING HII NHẬ: KINH
Tr QUjC Tr.
2.1. hm N\'( A3/' $C Q4- '(o,-
a. V2 8&an t6<ng của vi*c 2U 6Cng 8&an h* 9"i ngFại
- Bh0nh sách "Gi ngo4i là sA tiế3 t;c ch0nh sách "Gi n>i, là b> 3hận uan
tr7ng trong "ư=ng lGi ch0nh tr# của 57i uGc gia, :/n t>c$
- Bh0nh sách "Gi ngo4i lu8n "ư\c 'ảng và Whà nước ta rất coi tr7ng, th<
hiLn 5;c ti*u, bản chất chế "> ? nước ta và ngu!Ln v7ng của nh/n :/n$ pua "ó
ching ta có th< %hai thác nhKng tiN5 nZng, %inh nghiL5, thành tAu vZn hoá của
thế giới, gó3 3hMn t4o sA hi<u biết giKa các uGc gia, ta "ó n/ng cao v# thế của
nước ta tr*n trư=ng uGc tế$
24
- Wh= có ch0nh sách "Gi ngo4i "ing "Fn, ching ta "Y thu "ư\c nhiNu thFng
l\i trong c8ng cu>c X/! :Ang và bảo vL ][ uGc, gó3 3hMn giK vKng 58i trư=ng
hea bSnh, 3hát tri<n %inh tế - XY h>i "ất nướcf chủ ">ng tha5 gia các :iVn "àn
thế giớif t[ chức thành c8ng các h>i ngh# uGc tế và %hu vAc t4i 2iLt Wa5$
b. %g&./n t=c và nhi*2 v_ của công tác 9"i ngFại của \ảng
[ QguyIn tXc:
- ]hAc hiLn nhất uán "ư=ng lGi "Gi ngo4i ">c lậ3 tA chủ, hoà bSnh, h\3
tác và 3hát tri<n$ ]hAc hiLn ch0nh sách "Gi ngo4i 5? r>ng, "a 3hưQng hoá, "a
:4ng hoá các uan hL uGc tế$
- Bhủ ">ng và t0ch cAc h>i nhậ3 %inh tế uGc tế, "9ng th=i 5? r>ng h\3
tác uGc tế tr*n các l(nh vAc %hác$
- PiK vKng 58i trư=ng hoà bSnh, t4o các "iNu %iLn thuận l\i cho c8ng
cu>c "[i 5ới, "j! 54nh 3hát tri<n E]-Is, BWs, s's, X/! :Ang và bảo vL ][
uGc$ Pó3 3hMn t0ch cAc vào cu>c "ấu tranh chung của của nh/n :/n thế giới vS
hoà bSnh, ">c lậ3 :/n t>c, :/n chủ và tiến b> XY h>i$
- .hát tri<n uan hL với tất cả các nước thRo ngu!*n tFc t8n tr7ng ">c lậ3,
chủ u!Nn và toàn vxn lYnh th[$
[ Qhi1m v.:
- Bủng cG và tZng cư=ng uan hL với các "ảng c>ng sản, c8ng nh/n, "ảng
cánh tả, các 3hong trào ">c lậ3 :/n t>c, cách 54ng và tiến b> tr*n thế giới$ ]iế3
t;c 5? r>ng uan hL với các "ảng cM5 u!Nn$
- .hát tri<n c8ng tác "Gi ngo4i thRo 3hưQng ch/5 ,chủ ">ng, linh ho4t,
sáng t4o và hiLu uả-$ ]0ch cAc tha5 gia các :iVn "àn và ho4t ">ng của nh/n
:/n thế giới$ ]Zng cư=ng vận ">ng viLn tr\ và n/ng cao hiLu uả h\3 tác với
các t[ chức 3hi ch0nh 3hủ "< 3hát tri<n E] g Is$
- Bhủ ">ng tha5 gia cu>c "ấu tranh chung vS u!Nn con ngư=i$ T‚n sàng
"Gi tho4i với các nước, các t[ chức uGc tế và %hu vAc có li*n uan vN vấn "N
nh/n u!Nn$
25
- 'j! 54nh ho4t ">ng %inh tế "Gi ngo4i, h>i nhậ3 s/u hQn và "M! "ủ hQn
với các th< chế %inh tế toàn cMu, %hu vAc và song 3hưQng, lấ! 3h;c v; l\i 0ch
"ất nước là5 5;c ti*u cao nhất$
2.2. C$. Q\'( $\- '$1# s-'$ )t A34" )t
- ]r*n cQ s? :A báo tSnh hSnh thế giới, 'ảng ta n*u rt nhiL5 v; là chủ
">ng và t0ch cAc h>i nhậ3 %inh tế uGc tế thRo l> trSnh 3h6 h\3 với chiến lư\c
3hát tri<n "ất nước "ến nZ5 vƒvƒ$
- Bủng cG và 3hát tri<n uan hL h\3 tác song 3hưQng tin cậ! với các "Gi
tác chiến lư\cf %hai thác có hiLu uả các cQ h>i và giả5 tGi "a nhKng thách
thức, rủi ro %hi nước ta là thành vi*n t[ chức thưQng 54i thế giới n„]…o$
- soàn chCnh hL thGng luật 3há3 "ả5 bảo t0nh "9ng b>, nhất uán, [n "#nh
và 5inh b4ch$
- .hát hu! vai tre chủ th< và t0nh nZng ">ng của :oanh nghiL3 thu>c 57i
thành 3hMn %inh tế trong h>i nhậ3 %inh tế uGc tế, Xic tiến thưQng 54i và "Mu
tư, 3hát tri<n th# trư=ng 5ới, sản 3hj5 5ớir
- ]Zng cư=ng c8ng tác nghi*n cứu, :A báo, tha5 5ưu vN "Gi ngo4i với sA
tha5 gia và 3hát hu! tr0 tuL của các cQ uan nghi*n cứu và các nhà %hoa h7c$
- 'j! 54nh c8ng tác th8ng tin 3h;c v; nghi*n cứu, là5 tGt c8ng tác :A
báo tSnh hSnh %hu vAc và tr*n thế giới, %#3 th=i có nhKng chủ trưQng ch0nh sách
3h6 h\3 %hi tSnh hSnh tha! "[i$
26
27