You are on page 1of 33

SISTEM INTERMODALNOG

TRANSPORTA

Prof. dr Slobodan Zečević, dipl.inž.
Integralni transport

TERMINOLOGIJA
‰ Multimodalni transport
‰ Intermodalni transport
‰ Kombinovani transport
‰ Bimodalni transport
‰ Integralni transport

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
2
Integralni transport

TEHNOLOGIJE
‰ Huckepack ‰ Route Roulante
‰ Piggy back ‰ Kombitrailer
‰ Ferroutage ‰ CodaE
‰ Road Rail transport ‰ Transtrailer
‰ Kengourou ‰ CarroBimodale
‰ Traffic Combine Rail Route ‰ Treiler Train
‰ Semi Rail ‰ Ro Ro (Roll on – Roll off)
‰ Road Railer ‰ Lo Lo (Lift on – Lift off)
‰ Mark IV ‰ LASH sistem
‰ Ro La - Rollende Landstraβe ‰ SEABEE sistem
‰ Ro Mo – Rolling Motorway ‰ BACAT sistem
‰ Rolling Road ‰ FIDER sistem
‰ Rolling Highway

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
3
Integralni transport

TERMINOLOGIJA
‰ Multimodalni transport
podrazumeva transport
robe uz pomoć dva ili više
vidova transporta.
‰ Intermodalni transport
podrazumeva transport
robe uz primenu dva ili
više vidova transporta i
tovarne jedinice, celog ili
dela drumskog vozila bez
istovara ili pretovara robe.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
4
Integralni transport

TERMINOLOGIJA
‰ Kombinovani transport je intermodalni
transport kod koga se najveći deo
transportnog puta prevaljuje železničkim ili
vodnim prevozom, a početno-završne,
sabirno distributivne operacije se obavljaju
primenom drumskih transportnih sredstava.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
5
Integralni transport

TERMINOLOGIJA
‰ Bimodalni transport – posebno konstruisane
sedlaste poluprikolice koje se uz pomoć specijalnih
postolja mogu prevoziti putem i šinama.
‰ Integralni transport je pojam koji je prihvaćen i
bio u upotrebi u Jugoslaviji nekoliko decenija.
Pored transporta kontejnera, delova vozila ili
kompletnih vozila jednog vida transporta
(drumskog, železničkog, vodnog) drugim vidom
transporta, obuhvata i primenu paletnih sistema.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
6
Integralni transport

INTERMODALNI TRANSPORT
‰ Intermodalni transport je sistem koji
podrazumeva transport robe “od vrata
do vrata” uz primenu najmanje dva vida
transporta, bez promene tovarno
manipulativne jedinice, kao što su
kontejneri, izmenjivi transportni sudovi,
delovi ili kompletna vozila.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
7
Integralni transport

SISTEM INTERMODALNOG TRANSPORTA
‰ Intermodalni transport podrazumeva
specijalizovane tovarno-manipulativne jedinice
i njima prilagođena transportna sredstva,
terminale, mrežu terminala, saobraćajnu
infrastrukturu, organizaciju transporta i
operatere, strategije logističkih lanaca i
telematske sisteme.
‰ Svaka od ovih komponenti sistema
intermodalnog transporta je u izuzetno jakoj
međuzavisnosti, tako da bilo koja promena na
jednom području može izazvati promene u
ostalim podsistemima.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
8
Integralni transport

ISTORIJAT – KAKO JE POČELO
‰ Početak intermodalnog transporta istorija nije zabeležila
‰ Ideja o primeni kontejnera u transportu, prema nekim
podacima datira iz prve polovine 19. veka, kada je jedna
firma iz Engleske ponudila prevoz određene robe u
izmenjivim sanducima
‰ U Rusiji je krajem 19. veka obavljen prvi prevoz sa
"smenjivim vagonom"
‰ U Americi je 1911. godine propagiran prevoz robe u
kontejnerima, putem oglasa u novinama, a 1917. godine
otpočeo je redovni prevoz kontejnera na železnici
‰ Dvadesetih godina u Americi drumski prevoznici su vozila
koristili za prevoz robe i putnika – vikendom su skidali
tovarni sanduk i postavljali klupe za prevoz putnika

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
9
Integralni transport

ISTORIJAT – KAKO JE POČELO
‰ Ro-Ro tehnologija u Severnoj Americi - priobalni
transport drumskih vozila brodom, u određenom
momentu je ograničena pa su drumski prevoznici
počeli da skidaju tovarni sanduk sa vozila i da ga
transportuju brodom
‰ 1965. godine počinje da se razvija sistem trans-
kontejnera velike nosivosti, razvija se sistem
transporta "od vrata do vrata" kroz sve vidove
transporta
‰ Uključivanje pomorskog prevoza u sistem transporta
"od vrata do vrata" počelo je 1966. godine, kada je
roba u kontejnerima, brodom kompanije Sea Land,
stigla iz SAD u luku Roterdam.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
10
Integralni transport

UZROCI NASTANKA I RAZVOJA
INTERMODALNOG TRANSPORTA
‰ nemogućnosti pojedinih vidova transporta da
se saobraćajno infrastrukturno povežu sa
mnoštvom pošiljalaca i primalaca robe;
‰ velikih troškova transporta po jedinici robe na
relacijama pojedinih vidova transporta
(drumski, vazdušni);
‰ zaštite robe od oštećenja, rastura pri promeni
vida transporta i manipulisanju u transportnim
čvorovima;
‰ zaštite životne sredine od negativnog uticaja
robe;

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
11
Integralni transport

UZROCI NASTANKA I RAZVOJA
INTERMODALNOG TRANSPORTA
‰ zaštite životne sredine od negativnog uticaja
drumskog transporta;
‰ racionalizacije potrošnje i zaštite energetskih
resursa;
‰ smanjenja robnih manipulacija i ubrzanja
protoka robe;
‰ povećanja pouzdanosti isporuke;
‰ boljeg iskorišćenja transportnih sredstava kroz
skraćenje zadržavanja na utovarno istovarnim,
pretovarnim manipulacijama;
‰ lakšeg obeležavanja, identifikovanja i praćenja
robe.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
12
Integralni transport

SISTEM INTERMODALNOG TRANSPORTA
TOVARNO
MANIPULATIVNA
JEDINICA
LOGISTIČKE TRANSPORTNA
STRATEGIJE SREDSTVA

TELEMATIKA SISTEM SAOBRAĆAJNA
INFRASTRUKTURA
INTERMODALNOG
TRANSPORTA
TERMINALI -
OPERATERI, LOGISTIČKI
UDRUŽENJA CENTRI

ORGANIZACIJA MREŽA
TRANSPORTA TERMINALA

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
13
Integralni transport

Tovarno manipulativna jedinica
‰ često se u literaturi zove LOGISTIČKA
JEDINICA
‰ može biti paleta, kontejner, deo vozila,
kompletno vozilo
‰ sve tovarno-manipulativne jedinice podležu
određenim STANDARDIMA, ali mogu biti i
nestandardne po obliku, dimenzijama, težini,
materijalu, itd.
‰ UNIFIKACIJA i KODIFIKACIJA tovarno-
manipulativnih jedinica

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
14
Integralni transport

Transportna sredstva
‰ Svaki vid prevoza ima specijalizovana
transportna sredstva za pojedine
tehnologije.
‰ Karakteristike sa aspekta kapaciteta:
„ kamion – 1-4 TEU,
„ železnička kompozicija – oko 60 TEU,
„ brod – 6000 – 15000 TEU

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
15
Integralni transport

Saobraćajna infrastruktura
‰ multimodalni
koridori,
‰ svetlosni profili

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
16
Integralni transport

Terminali – logistički centri
‰ Terminali, logistički centri predstavljaju:
„ mesto pretovara jedinica IT,
„ mesto promene vida transporta
„ mesto čuvanja, nagomilavanja i skladištenja robe

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
17
Integralni transport

Terminali – logistički centri
Vazdušni Železnički
transport transport

Drumski Vodni
transport
T transport

INTERMODALNI, KOMBINOVANI, MULTIMODALNI, BIMODALNI
SISTEMI TRANSPORTA SU NEZAMISLIVI BEZ
SPECIJALIZOVANIH TERMINALA

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
18
Integralni transport

Terminali – logistički centri
daljinski
transport
distributivni
transport
T

sabirni
transport
tranzitni
transport

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
19
Integralni transport

Terminali – logistički centri
‰ Najčešće su specijalizovani, što zavisi od:
„ vida transporta,
„ funkcije u logističkim lancima (sabirni, distributivni,
TRANSHIPMENT, FIDER, HUB and SPOKE,....)
„ tehnologije, transportnog sredstva i tovarno
manipulativne jedinice – kontejnerski, hucke – pack,
ro – ro, ....
„ makro i mikro lokacije, itd.
‰ Sve ovo utiče na strukturu, veličinu,
tehnologiju u samom terminalu

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
20
Integralni transport

Terminali – logistički centri

HUB

SPOKE

HUB and SPOKE koncept

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
21
Integralni transport

Terminali – logistički centri
‰ Kontejnerski terminali:
„ kopneni drumsko-železnički,
„ rečni,
„ pomorski
‰ Veličina transportnog sredstva i organizacija
prevoza utiču na KONCEPT TERMINALA
‰ Brodovi sa preko 6000 TEU (Twenty Equivalent
Units) utiču na planiranje terminala
budućnosti, kao što je projekat SPEEDPORT
terminala

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
22
Integralni transport

Mreža terminala
‰ Terminali se specijalizuju i povezuju u mrežu
na mikro, meta i makro prostorno tehnološkom
planu, i to:
„ Beograd kao intermodalna logistička platforma, ili
Luka Marselj, Singapur koje imaju više
kontejnerskih, Ro – Ro terminala
„ Nacionalne mreže: Srbija, Nemačka, Italija,
Francuska,....
„ Evropska mreža: INTEGRISANI TRANSPORT
EVROPE

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
23
Integralni transport

Mreža terminala
‰ EUROPLATFORMS – 1991. godine
osnovan kao udruženje nacionalnih unija
centara Francuske, Italije, Španije, itd.
„ asocijacija danas obuhvata 10 zemalja,
preko 80 centara i preko 1200 operatera
„ definisali su USLOVE i KRITERIJUME za
ulazak u mrežu

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
24
Integralni transport

Mreža terminala

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
25
Integralni transport

Mreža robno-transportnih centara Italije
Trento
NOVARA VERONA
CERVIGNANO
TORINO Venezia
PADOVA
RIVALTA SCRIVIA Rovigo
PARMA BOLOGNA
Prato Ancona
LIVORNO Pescara
Orte
NAPOLI Bari

Salerno

planirano
Catania
funkcioniše
Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
26
Integralni transport

Organizacija transporta
‰ Učesnici
ugovarač realizator prevoznik
pošiljalac transporta transporta pošiljalac

‰ Linijske veze, grupne pošiljke, ...
„ kompanija Kombiverkehr u Nemačkoj ima 250
linija koje povezuju 50 terminala.
‰ Dokumentacija
„ u multimodalnom transportu postoji samo jedan
dokument koji pokriva sve vidove transporta –
Multimodal Transport Documents (MTD)

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
27
Integralni transport

Operateri – udruženja
‰ U realizaciji transporta treba povezati više
učesnika, a time se bave različita udruženja i
organizacije:
„ Nacionalna železnička i transportna udruženja,
„ Specijalne firme u okviru udruženja:
TRANSFRACHT, INTERCONTAINER, INTERFRIGO
„ Multimodalni transportni operateri, MTO –
Multimodal Transport Operators, koji obuhvataju:
Š špeditere,
Š vozare,
Š specijalizovana preduzeća davaoce usluge i
Š lučke firme

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
28
Integralni transport

Operateri – udruženja
‰ Na međunarodnom nivou rad nacionalnih
društava koordinira Međunarodna unija
za eksploataciju drumsko železničkog
transporta (Union International Rail
Route – UIRR).

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
29
Integralni transport

Članice UIRR-a
‰ Adria Kombi - Slovenija ‰ Novatrans - Francuska
‰ Bohemiakombi - Češka
republika ‰ Ökombi - Austraija
‰ BTZ – Nemačka ‰ Polkombi - Poljska
‰ Cemat - Italija ‰ Portif - Portugalija
‰ Combiberia – Španija
‰ Crokombi - Hrvatska ‰ Rocombi – Rumunija
‰ CTL Combined Transport Ltd. ‰ Swe-Kombi – Švedska
– Velika Britanija
‰ Hungarokombi – Mađarska
‰ Kombi-Dan - Danska
‰ Hupac – Švajcarska ‰ KombiNor – Norveška
‰ Kombiverkehr – Nemačka ‰ Trailstar - Holandija
‰ T.R.W. Transport
Route-Wagon - Belgija

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
30
Integralni transport

Telematika
(TELEkomunikacije + inforMATIKA)
‰ Mnoga rešenja su prisutna, imaju različite
nazive i različite funkcije (na primer: CIRR –
Computer Integrated Railroading, MDS –
Transmodal, ALI BABA, itd.).
‰ Sva rešenja idu u pravcu potpune integracije:
informacionih, upravljačkih, realizatorskih i
kontrolnih funkcija u globalnim logističkim
mrežama. Cilj je kompletni pregled toka
transporta od vrata do vrata.

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
31
Integralni transport

Telematika
(TELEkomunikacije + inforMATIKA)
‰ Sistem mora da omogući:
„ pojednostavljenje svih operacija,
„ poboljšanje proizvodnosti sistema,
„ optimizaciju procesa u terminalima,
„ upravljanje i kontrolu transportnih sistema
(kontejnerski park, vozni park, itd.)

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
32
Integralni transport

Strategije logistike
‰ JIT - Just In Time,
‰ MOB – Make Or Buy,
‰ Insourcing, Outsourcing
‰ 3PL – Third Party Logistics
‰ 4PL – Fourth Party Logistics

Predavanje 1. Sistem intermodalnog transporta
33