M.

TVLLI CICERONIS PRO MVRENA ORATIO
[1] Quae precatus a dis immortai!us sum" iudices" more i#stituto$ue maiorum io die
$uo auspicato comitiis ce#turiatis L. Mure#am co#suem re#u#tia%i" ut ea res mi&i 'idei
ma(istratui$ue meo" popuo pe!i$ue Roma#ae !e#e at$ue 'eiciter e%e#iret" eadem
precor a! isdem dis immortai!us o! eiusdem &omi#is co#suatum u#a cum saute
o!ti#e#dum" et ut %estrae me#tes at$ue se#te#tiae cum popui Roma#i %ou#tati!us
su''ra(iis$ue co#se#tia#t" ea$ue res %o!is popuo$ue Roma#o pacem" tra#$uiitatem"
otium co#cordiam$ue ad'erat. Quod si ia soem#is comitiorum precatio co#suari!us
auspiciis co#secrata ta#tam &a!et i# se %im et rei(io#em $ua#tam rei pu!icae di(#itas
postuat" idem e(o sum precatus ut eis $uo$ue &omi#i!us $ui!us &ic co#suatus me
ro(a#te datus esset ea res 'auste 'eiciter prospere$ue e%e#iret.
[)] Quae cum ita si#t" iudices" et cum om#is deorum immortaium potestas aut tra#sata
sit ad %os aut certe commu#icata %o!iscum" idem co#suem %estrae 'idei comme#dat $ui
a#tea dis immortai!us comme#da%it" ut eiusdem &omi#is %oce et decaratus co#su et
de'e#sus !e#e'icium popui Roma#i cum %estra at$ue om#ium ci%ium saute tueatur.
Et $uo#iam i# &oc o''icio studium meae de'e#sio#is a! accusatori!us at$ue etiam ipsa
susceptio causae repre#sa est" a#te $uam pro L. Mure#a dicere i#stituo" pro me ipso
pauca dicam" #o# $uo mi&i potior &oc $uidem tempore sit o''ici mei $uam &uiusce
sautis de'e#sio" sed ut meo 'acto %o!is pro!ato maiore auctoritate a! &uius &o#ore 'ama
'ortu#is$ue om#i!us i#imicorum impetus propusare possim.
[*] Et primum M. Cato#i %itam ad certam ratio#is #ormam deri(e#ti et dii(e#tissime
perpe#de#ti mome#ta o''iciorum om#ium de o''icio meo respo#de!o. Ne(at 'uisse
rectum Cato me et co#suem et e(is am!itus atorem et tam se%ere (esto co#suatu
causam L. Mure#ae atti#(ere. Cuius repre&e#sio me %e&eme#ter mo%et" #o# soum ut
%o!is" iudices" $ui!us ma+ime de!eo" %erum etiam ut ipsi Cato#i" (ra%issimo at$ue
Cicero. Pro Murena ,,1-1.
i#te(errimo %iro" ratio#em 'acti mei pro!em. A $uo ta#dem" M. Cato" est ae$uius
co#suem de'e#di $uam a co#sue/ Quis mi&i i# re pu!ica potest aut de!et esse
co#iu#ctior $uam is cui res pu!ica a me iam traditur susti#e#da ma(#is meis a!ori!us
et pericuis suste#tata/ Quod si i# eis re!us repete#dis $uae ma#cipi su#t is pericuum
iudici praestare de!et $ui se #e+u o!i(a%it" pro'ecto etiam rectius i# iudicio co#suis
desi(#atiis potissimum co#su $ui co#suem decara%it auctor !e#e'ici popui Roma#i
de'e#sor$ue pericui esse de!e!it.
[0] Ac si" ut #o# #uis i# ci%itati!us 'ieri soet" patro#us &uic causae pu!ice
co#stitueretur" is potissimum summo &o#ore ad'ecto de'e#sor daretur $ui eodem &o#ore
praeditus #o# mi#us ad'erret ad dice#dum auctoritatis $uam 'acutatis. Quod si e portu
so%e#ti!us ei $ui iam i# portum e+ ato i#%e&u#tur praecipere summo studio soe#t et
tempestatum ratio#em et praedo#um et ocorum" $uod #atura ad'ert ut eis 'a%eamus $ui
eadem pericua $ui!us #os per'u#cti sumus i#(redia#tur" $uo ta#dem me esse a#imo
oportet prope iam e+ ma(#a iactatio#e terram %ide#tem i# &u#c cui %ideo ma+imas rei
pu!icae tempestates esse su!eu#das/ Qua re si est !o#i co#suis #o# soum %idere $uid
a(atur %erum etiam pro%idere $uid 'uturum sit" oste#dam aio oco $ua#tum sautis
commu#is i#tersit duos co#sues i# re pu!ica 1ae#dis Ia#uariis esse.
[2] Quod si ita est" #o# tam me o''icium de!uit ad &omi#is amici 'ortu#as $uam res
pu!ica co#suem ad commu#em sautem de'e#de#dam %ocare. Nam $uod e(em de
am!itu tui" certe ita tui ut eam $uam mi&imet ipsi iam pridem tuerim de ci%ium
pericuis de'e#de#dis #o# a!ro(arem. Ete#im si ar(itio#em 'actam esse co#'iterer
id$ue recte 'actum esse de'e#derem" 'acerem impro!e" etiam si aius e(em tuisset3 cum
%ero #i&i commissum co#tra e(em esse de'e#dam" $uid est $uod meam de'e#sio#em
atio e(is impediat/
Cicero. Pro Murena ,,1-1.
[4] Ne(at esse eiusdem se%eritatis Catii#am e+itium rei pu!icae i#tra moe#ia
moie#tem %er!is et pae#e imperio e+ ur!e e+puisse et #u#c pro L. Mure#a dicere. E(o
autem &as partis e#itatis et misericordiae $uas me #atura ipsa docuit semper e(i
i!e#ter" iam %ero (ra%itatis se%e ritatis$ue perso#am #o# appeti%i" sed a! re pu!ica
mi&i impositam susti#ui" sicut &uius imperi di(#itas i# summo pericuo ci%ium
postua!at. Quod si tum" cum res pu!ica %im et se%eritatem desidera!at" %ici #aturam et
tam %e&eme#s 'ui $uam co(e!ar" #o# $uam %oe!am" #u#c cum om#es me causae ad
misericordiam at$ue ad &uma#itatem %oce#t" $ua#to ta#dem studio de!eo #aturae meae
co#suetudi#i$ue ser%ire/ Ac de o''icio de'e#sio#is meae ac de ratio#e accusatio#is tuae
'ortasse etiam aia i# parte oratio#is dice#dum #o!is erit.
[5] Sed me" iudices" #o# mi#us &omi#is sapie#tissimi at$ue or#atissimi" Ser. Supici"
co#$uestio $uam Cato#is accusatio commo%e!at $ui (ra%issime et acer!issime 6se7
'erre di+it me 'amiiaritatis #ecessitudi#is$ue o!itum causam L. Mure#ae co#tra se
de'e#dere. 8uic e(o" iudices" satis 'acere cupio %os$ue ad&i!ere ar!itros. Nam cum
(ra%e est %ere accusari i# amicitia" tum" etiam si 'aso accuseris" #o# est #e(e(e#dum.
E(o" Ser. Supici" me i# petitio#e tua ti!i om#ia studia at$ue o''icia pro #ostra
#ecessitudi#e et de!uisse co#'iteor et praestitisse ar!itror. Ni&i ti!i co#suatum pete#ti
a me de'uit $uod esset aut a! amico aut a (ratioso aut a co#sue postua#dum. A!iit
iud tempus3 mutata ratio est. Sic e+istimo" sic mi&i persuadeo" me ti!i co#tra &o#orem
Mure#ae $ua#tum tu a me postuare ausus sis" ta#tum de!uisse" co#tra sautem #i&i
de!ere.
[9] Ne$ue e#im" si ti!i tum cum peteres 6co#suatum studui" #u#c7 cum Mure#am
ipsum petas" adiutor eodem pacto esse de!eo. At$ue &oc #o# modo #o# audari sed #e
co#cedi $uidem potest ut amicis #ostris accusa#ti!us #o# etiam aie#issimos
de'e#damus. Mi&i autem cum Mure#a" iudices" et ma(#a et %etus amicitia est" $uae i#
Cicero. Pro Murena ,,1-1.
capitis dimicatio#e a Ser. Supicio #o# idcirco o!ruetur $uod a! eodem i# &o#oris
co#te#tio#e superata est. Quae si causa #o# esset" tame# %e di(#itas &omi#is %e
&o#oris eius $uem adeptus est ampitudo summam mi&i super!iae crudeitatis$ue
i#'amiam i#ussisset" si &omi#is et suis et popui Roma#i or#ame#tis ampissimi causam
ta#ti pericui repudiassem. Ne$ue e#im iam mi&i icet #e$ue est i#te(rum ut meum
a!orem &omi#um pericuis su!e%a#dis #o# impertiam. Nam cum praemia mi&i ta#ta
pro &ac i#dustria si#t data $ua#ta a#tea #emi#i" sic 6e+istimo" a!ores $uos i# petitio#e7
e+ceperis" eos" cum adeptus sis" depo#ere" esse &omi#is et astuti et i#(rati.
[:] Quod si icet desi#ere" si te auctore possum" si #ua i#ertiae 6i#'amia7" #ua
super!iae turpitudo" #ua i#&uma#itatis cupa suscipitur" e(o %ero i!e#ter desi#o. Si#
autem 'u(a a!oris desidiam" repudiatio suppicum super!iam" amicorum #e(ectio
impro!itatem coar(uit" #imirum &aec causa est eius modi $uam #ec i#dustrius $uis$uam
#ec misericors #ec o''iciosus deserere possit. At$ue &uiusce rei co#iecturam de tuo
ipsius studio" Ser%i" 'aciime ceperis. Nam si ti!i #ecesse putas etiam ad%ersariis
amicorum tuorum de iure co#sue#ti!us respo#dere" et si turpe e+istimas te ad%ocato
ium ipsum $uem co#tra %e#eris causa cadere" #oi tam esse i#iustus ut" cum tui 'o#tes
%e i#imicis tuis patea#t" #ostros etiam amicis putes causos esse oportere.
[1.] Ete#im si me tua 'amiiaritas a! &ac causa remo%isset" et si &oc idem Q. 8orte#sio"
M. Crasso" carissimis %iris" si item ceteris a $ui!us i#tee(o tuam (ratiam ma(#i
aestimari accidisset" i# ea ci%itate co#su desi(#atus de'e#sorem #o# &a!eret i# $ua
#emi#i um$uam i#'imo maiores #ostri patro#um deesse %oueru#t. E(o %ero" iudices"
ipse me e+istimarem #e'arium si amico" crudeem si misero" super!um si co#sui
de'uissem. Qua re $uod da#dum est amicitiae" ar(e da!itur a me" ut tecum a(am" Ser%i"
#o# secus ac si meus esset 'rater" $ui mi&i est carissimus" isto i# oco3 $uod tri!ue#dum
Cicero. Pro Murena ,,1-1.
est o''icio" 'idei" rei(io#i" id ita modera!or ut memi#erim me co#tra amici studium pro
amici pericuo dicere.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful