You are on page 1of 18

GRADSKE SAOBRAĆAJNICE

• Vangradski putevi i
• Gradske saobraćajnice
Po funkcionalnom značaju i ulozi u prostornoj organizaciji grada, putna mreža u gradu se deli na
primarnu i sekundarnu:
Elementi primarne putne mreže Elementi sekundarne putne mreže
- gradski auto-putevi................. (GA) - pristupne ulice ................... (PU)
- gradske magistrale................. (GM) - parkirališta ........................ (P)
- gradske saobraćajnice............ (GS)
- sabirne ulice............................. (SU)
Funkcionalne karakteristike:
Dva osnovna zadatka saobraćajnica su
- Da omoguće daljinska kretanja i
Da obezbede neposredan pristup lokaciji
-

GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
SISTEMI PUTNE MREŽE I PRINCIPI U PLANIRANJU

- radijalno – koncentrični
- ortogonalni

Kod formiranja sistema putne mreže neophodno je poštovati sledeće principe:


- Putna mreža mora biti uskladjena sa urbanističkom nadgradnjom.
- Saobraćajnice koje čine putnu mrežu organizuju se po hijerarhijskom principu.
- Potrebe organizovanja JGS su bitan kriterijum za komponovanje putne mreže.
- Moraju se poštovati prirodni uslovi odnosno ograničenja.
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
- Magistralne saobraćajnice (GA-GM) treba voditi uz ivice radnih zona proizvodnih delatnosti.
- Prostorne skupine homogenih namena treba da budu povezane saobraćajnicama koje su
tangencijalno položene u odnosu na njih.
- Saobraćajnice primarne putne mreže treba da budu namenjene isključivo protočnom saobraćaju.
- Kod svih saobraćajnica sa površinskim raskrsnicama neophodno je utvrditi ritam raskrsnica.
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
TEHNIČKI PRINCIPI U PROJEKTOVANJU: NIVO USLUGE
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
MERODAVNE BRZINE
OSNOVNA BRZINA

RAČUNSKA BRZINA

PROJEKTNA BRZINA
Primenjuje se kao i kod vangradskih saobraćajnica, ali samo na saobraćajnicama ranga GA
i GM, gde postoji potpuna kontrola pristupa.
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
PROJEKTNI ELEMENTI I KRITERIJUMI U TRASIRANJU
IZBOR I DIMENZIONISANJE POPREČNOG PROFILA
Poprečni profil predstavlja polaznu projekciju saobraćajnice.
Sastoji se od zbira funkcionalnih i konstruktivnih elemenata koji zavise od
- kategorije saobraćajnice
- strukture korisnika i
- eksploatacionih pokazatelja
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE

ELEMENTI KOLOVOZA ZA KOLSKI SAOBRAĆAJ:

Trake za kontinualnu vož


vožnju ts = 250 + Vr (cm) n = Qm/Qi
vožnju ( GA, GM ) tsp = 250 + 50 + Vs(cm)
Trake za sporu vož Vs - brzina sporog vozila u km/h
Trake za ubrzanje i usporenje tad = 3,50 m,uz obavezno vizuelno razgraničenje od glavnog kolovoza
Trake za prestrojavanje tm = 3,00 m, osim kod kružnih raskrsnica gde je tm= ts
Ivič
Ivične trake ti = 0,50 – 1,00 m samo na saobraćajnicama ranga GA i GM
Trake za zaustavljanje
Služe za poslovno i prinudno zaustavljanje vozila.
tz = 2,50 m za saobraćajnice ranga GA i GM
tz = 1,50 m za dugačke mostove i tunele
tz = 2,00 m za saobraćajnice sa ivičnom izgradnjom
Trake za parkiranje
Predstavljaju uslovno dopušten element kod saobraćajnica lokalnog dometa (SU)
tp = 2,00 (2,50) m
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
ELEMENTI KOLOVOZA ZA JGS
Tramvajske trake - tT
Kao poseban funkcionalni elemenat javljaju se kod samostalnih traka za tramvajski saobraćaj. Sastoje se iz
kolovoznog dela za gornji stroj i obostranih ivičnih zaštita, što sve zavisi od primenjenog tipa i širine
tramvajskih kola.
Poželjno je da se kod novogradnji predvidi širina normalnog koloseka od 1,435 m i konforna kola širine 2,80
m, kao i da tramvajski kolovozi budu projektovani sa širokim zaštitnim trakama, na kojima se mogu
organizovati stajališta.
Tramvajske stanice – TRAM
Organizuju se ili kao posebno uredjen deo tramvajskog kolovoza u okviru jedinstvenog prostora za tramvaj ili
kao njegova delimična proširenja.

Autobuske trake - tB
Projektuju se na GS i SU, za vodjenje brzih linija
JGS (Q > 50 BUS/h).
tB = 3,50 m.

Autobuske stanice – BUS


tBUS = 3,00 m (min 2,50 m)
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
ELEMENTI KOLOVOZA ZA BICIKLISTIČKI I PEŠAČKI SAOBRAĆAJ
Biciklističke trake - tb
Projektuju se kao sastavni deo protočnog kolovoza na saobraćajnicama manjeg značaja (SU, PU), ukoliko je
400 < Qb < 1000 bic/dan. tb = 1,00 m.
Biciklističke staze – bs
Predstavljaju samostalne puteve koji se rade u regulacionom pojasu značajnijih saobraćajnica (GS). Mogu biti
i potpuno nezavisne od njih.
Pešačke staze
Čine obavezan sastavni deo poprečnog profila kod svih kategorija gradskih saobraćajnica. Mesto im je uz
urbanističke sadržaje.
RAZDELNE TRAKE
- Srednje razdelne trake, standardni su element kod značajnijih gradskih saobraćajnica.
Kod GA i GM, kod kojih se očekuje saobraćajno opterećenje Q > 10000 PA/dan po smeru i režimom
kontinualnih tokova min tr = 2,00 m.
Kod GS i SU, da bi se u zonama površinskih raskrsnica
formirale niše za leva skretanja i obezbedili prostori za zaštitu
pešaka i smeštaj svetlosne signalizacije minimalna širina
razdelne trake iznosi:

tr = tm + 2,00 = 5,00 m (4,50 m)


- Ivične razdelne trake
tri = 2,00 m, za trake sa parternim zelenilom
tri = 4,00 m, za trake sa visokim rastinjem i drvoredima
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE

PROJEKTNI ELEMENTI SITUACIONOG PLANA


Kružne krivine – isto kao i kod vangradskih puteva
Prelazne krivine – isto kao i kod vangradskih puteva

Preglednost u krivinama
Kod kolovoza sa jednosmernim saobraćajem – dužina preglednosti je jednaka dužini
zaustavnog puta za forsirano kočenje.
Kod kolovoza sa dvosmernim saobraćajem – dužina preglednosti je jednaka dvostrukoj
dužini zaustavnog puta za forsirano kočenje.

Proširenje kolovoza u krivinama a2


ts =
2R
Uzima se u obzir samo ukoliko je ukupno potrebno proširenje veće od 30 cm.
Ova potreba se javlja kod dvosmernih saobraćajnica sa R < 150 m i kod praktično
svih fizički oivičenih kanala za leva i desna skretanja na površinskim raskrsnicama.
Na jednosmernim saobraćajnicama i veznim rampama proširenje obavezno treba
izvršiti u krivinama R < 60 m, a u ostalim slučajevima samo ako je širina prateće
zaustavne trake manja od 2,00 m.
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
NIVELACIONI ELEMENTI U TRASIRANJU
Podužni nagibi: min iN = min ihid odnosno za savremene zastore normalne rapavosti = 0,5%.
max iN ima bitnog uticaja na eksploatacione efekte. Mogu se usvojiti sledeće
granične vrednosti:

U zonama površinskih raskrsnica mora se izvršiti ublažavanje ovih nagiba.

Vertikalne krivine – min Rv isto kao i kod vangradskih saobraćajnica.


Preporučene vrednosti za gradske saobraćajnice su:
Za konveksne vertikalne krivine

Za konkavne vertikalne krivine


GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
VODJENJE NIVELETE
U gradskim uslovima niveleta je najčešće uslovljena urbanističkim nasledjem, odnosno potrebom da se
nivelacija prilagodi planiranim arhitektonskim i komunalnim sadržajima.
Na putnim potezima sa površinskim raskrsnicama moraju se nivelaciono uskladiti odnosi ukrsnih
saobraćajnica. Tada se vodjenje nivelete mora podrediti i uslovima za bezbedno obavljanje saobraćaja u
konfliktnoj zoni raskrsnice.
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
ZBIRNI PRIKAZ PROJEKTNIH USLOVA
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
POPREČNI NAGIBI I VITOPERENJE KOLOVOZA
Kao i na vangradskim putevima odredjuju se iz uslova bezbednosti i odvodnjavanja, qp = 2,0%
max qp = 6,0% - za brze gradske saobraćajnice i denivelisane raskrsnice
max qp = 4,0% - za ostale saobraćajnice
Primenljive vrednosti nagiba rampi vitoperenja kreću se do 0,5%, a na denivelisanim
raskrsnicama do max ir = 1,0%.

Primenu + qp treba usloviti samo za brze gradske saobraćajnice GA i GM i to u rasponu do 3Rmin ,


kod ostalih saobraćajnica do 2Rmin .
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
GEOMETRIJSKO OBLIKOVANJE RASKRSNICA
Izvodi se projektnim linijama odredjenih geometrijskih zakonitosti, čiji oblici i tok treba da prate
strujanja vozila na širem području raskrsnice.
Direktni tokovi se vode u punoj širini i broju kroz područje raskrsnice. Sve devijacije radi
proširenja kolovoza treba da budu obavljene kontinualnim linijama sa krivinama koje odgovaraju
računskoj brzini glavnog toka. Manipulativne trake u zoni postrojavanja treba da budu izdvojene iz
protočnog dela kolovoza po uslovima koji odgovaraju brzini Vs = 0,8 (0,7) ·Vr,Vr kako po linijama
vodjenja tako i po širini.

Mogući načini vođenja osnovnih kolovoza u zoni raskrsnice

Principi vođ
vođenja direktnih i manipulativnih traka
kod trokrake raskrsnice
a) Kod raskrsnice u krivini
b) Kod četvorokrakih raskrsnica u pravcu
c) Kod trokrakih raskrsnica u pravcu
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE

Minimalne širine kolovoznih elemenata u kanalisanoj raskrsnici sa jednotračnim kolovozima

Tm = 3 sec Ds = 3·
3·Vs/3,6 (m) Vs = (0,7 – 0,8)·
0,8)·Vr

Standardni elementi geometrije manipulativnih traka


GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
OIVIČENJE KOLOVOZA
Kolovozne površine u raskrsnicama se omeđuju ivičnjacima h = 12 cm, cm koji sem konstruktivne
funkcije imaju i funkciju fizičkog i vizuelnog usmerivača saobraćaja.
Zbog toga geometrijski oblici ivičnih linija treba da odgovaraju tragovima vozila koja vrše
manevar promene pravca.
Oivičenja kolovoza na poziciji levih i desnih skretanja izvode se trocentričnom krivinom, koja
najbolje aproksimira krivu tragova.
Konstrukcija ove krive je obavezna da bi se izvršilo pravilno markiranje vodeće linije, proverila
širina kanala za leva skretanja i oblikovao kapljasti završetak razdelnih ostrva.
R2 min = 7,0 m R2 max = 15,0 m preko toga A1 : R2 : A2 = 1 : 1 : 1
GRADSKE SAOBRAĆAJNICE
OSTRVA ZA KANALISANJE