You are on page 1of 29

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA

PODOBNOSTI, UTICAJI, STRUKTURA I DEBLJINA KO-KO

SAOBRAĆAJNE PODOBNOSTI KO-KO GRAĐEVINSKE PODOBNOSTI KO-KO
1. Ravnost kolovoza 1. Uticaj od vozila kojima je izložena ko-ko
2. Otpornost na klizanje (hvatljivost) (vertikalan pritisak po točku, površina
3. Bočni potisak u pravoj naleganja, rasprostiranje pritiska kroz
ko-ko).
4. Čistoća kolovoza
2. Tangencijalne sile (smičuće dejstvo,
5. Boja kolovoza habajuće dejstvo).
6. Ponašanje kolovoza na kiši 3. Isisavajuće dejstvo.
4. Vibracione sile i udari.
5. Zamor materijala
ATMOSFERSKI I DRUGI UTICAJI
1. Sunčevi zraci
2. Promene temperature POTREBNA DEBLJINA KO-KO
3. Niske temperature 1. Statička (dinamička) debljina ko-ko
4. Uticaj zemljanog trupa 2. Debljina obzirom na dejstvo mraza
5. Stabilnost i postojanost ko-ko

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA
STRUKTURE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE

KOMADNA STRUKTURA MAKADAMSKA STRUKTURA BETONSKA STRUKTURA
Nema rasprostiranja pritisaka Najmanje dva a najviše tri zrna Zapreminu sloja ispunjavaju
već se oni direktno prenose na ispunjavaju sloj po visini. Postoji zrna različite veličine do
podlogu. Debljinu ovakvog rasprostiranje pritisaka, a osim najsitnijih šupljina. Procenat
sloja ne bi trebalo uvrštavati u toga zrna su usled valjanja veoma šupljina je minimalno moguć.
čvrsto uklještena. Sloj sa
statičku debljinu ko-ko. Uz dodatak spojnog sredstva
tucaničkom strukturom se može
smatrati statički povoljnim. zrna će biti međusobno
povezana ne samo silom trenja
već i adhezijom veziva. Sloj
ima najpovoljniji način
prenošenja naprezanja.

Kod nas se najčešće radi od šljunkovito-peskovitog ili drobljenog agregata. . debljina donje podloge se kreće od 15 do 50 cm. Ukoliko ne poseduje dovoljnu nosivost ona se može popraviti mehanički ili hemijski. da omogući pravilnu izgradnju slojeva iznad nje. Donja podloga . . Osnovna uloga posteljice je: . drobljenog agregata. da pruži ujednačenu nosivost. U zavisnosti od saobraćajnog opterećenja.donji noseći sloj se sastoji od jednog ili više slojeva prirodnog ili mehanički i hemijski stabilizovanog tla. Posteljica predstavlja temelj kolovozne konstrukcije. šljunkovito peskovitog agregata ili otpadnog materijala. zaštiti trup puta do momenta građenja narednih slojeva. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA OSNOVNI TIPOVI KOLOVOZNIH KONSTRUKCIJA Osnovni elementi ko-ko su zastor i podloga. Zaštita od dejstva mraza se može postići spuštanjem nivoa podzemne vode ili izolacionim prevlakama. dejstva mraza i kvaliteta materijala. . Više se isplati ulaganje u poboljšanje nosivosti posteljice. Osnovni zadatak je da pruži ujednačenu nosivost. od povećanja debljine ili kvaliteta slojeva iznad nje. Praktično da poveća debljinu ko-ko na najekonomičniji način. Dubina sabijanja tla u posteljici se kreće od 15 do 30 cm. da poveća nosivost. smanji ili spreči dejstvo mraza i pumpanja.

dejstvo Stabilizacija krečom se koristi kao alternativa pneumatika (vertikalno i tangencijalno) i habanje. podloga su makadamske (suvo vezani. a sa cementnoj stabilizaciji. materijala u podlozi radi značajnijeg poboljšanja njihove Kod fleksibilnih ko-ko uloga gornje podloge je da čvrstoće i nosivosti. gornje podloge u praksi se kreće od 10 do 60 cm. podnosi direktne uticaje od saobraćajnog opterećenja i faktora sredine. a smanjenja osetljivosti na vodu i poveća nosivost kolovoza. bitumenska i krečna. spreči dejstvo mraza. predstavlja obradu tla ili jedan ili više slojeva koji leže odmah ispod zastora. poboljša odvodnjavanje i promenu zapremine u toku cikličnog vlaženja i sušenja. penetrisani). Takođe on povećava nosivost. sunčevih zraka i zbog male razlike u ceni u odnosu na cement. čini postepenijom promenu optimalnoj vlažnosti sa cementom. površinskih obrada. Debljina Mehanička stabilizacija se dobija dodavajem šljunka. podlogom. Kod nas se vezanih materijala. Kada se Stabilizacija bitumenom se danas primenjuje za lako primenjuje debljina sloja se kreće od 5 do 10 cm. betonske (mršavi beton) i od cementom ili bitumenom vezanih materijala (stabilizacije). uslove za kvalitetniju izradu habajućeg sloja. drobljenog agregata. bitumenske emulzije i putni katrani. . Može se vode. opterećene puteve u sredinama sa malo padavina. Za stabilizator se koriste razređeni bitumeni. tj. peskovit ili bilo koji drugi materijal meša. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA OSNOVNI TIPOVI KOLOVOZNIH KONSTRUKCIJA Gornja podloga – gornji noseći sloj predstavlja Stabilizacija materijala. otpornost na šljunkovit. Vezni sloj ima zadatak da poveže habajući sloj sa Cementna stabilizacija se dobija kada se usitnjeno tlo. Ovaj sloj se uobičajeno gradi od bitumenom koristiti za lako opterećene puteve. vodom vezani i cementna. pri trajne deformacije. drobljenog peska ili šljake u usitnjeni osnovni materijal i njegovim zbijanjem. U principu sva tla kvaliteta materijala od habajućeg sloja naniže i pruža mogu da se stabilizuju cementom. bilo u obliku debljih slojeva ili eventualno može koristiti za stabilizaciju tla u posteljici. U Evropi je primena ograničena druge strane dejstvo temperature. Najpoznatije vrste gornjih Najčešće primenjivane stabilizacije su mehanička. Zastor (habajući sloj).

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA OSNOVNI TIPOVI KOLOVOZNIH KONSTRUKCIJA KLASIČNE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE SAVREMENE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE .

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA SAVREMENE TIPSKE FLEKSIBILNE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE .

Sastoje se od cementno betonske nearmirane ili armirane ploče direktno položene preko posteljice ili donje podloge. Zbog svoje krutosti i velikog modula elastičnosti. opterećenje prenose na veliku površinu podloge. od manjeg značaja je koliko ona iznosi. . normalne i vrlo čvrste. Osnovni elementi krutih kolovoznih konstrukcija su: posteljica. donja podloga i betonska ploča. Promene u čvrstoći donje podloge ili posteljice imaju mali uticaj na nosivost kolovoza. Klasifikuju se na slabe. ploča Posteljica kod betonskih kolovoza treba da ima ujednačenu nosivost. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA KRUTE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE Betonske kolovozne konstrukcije spadaju u grupu krutih kolovoznih konstrukcija. Nosivost se najčešće izražava vrednošću kalifornijskog indeksa nosivosti (CBR).

poboljša odvodnjavanje i spreči pumpanje tla kroz spojnice. prvenstveno treba da pruži ujednačenu nosivost i zaštitu od mraza. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA KRUTE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE Donja podloga-tampon. Najvažnije potrebne osobine su čvrstoća i trajnost. Mora da bude otporan na dejstvo mraza. pukotine i ivice krutih ploča. Kod nearmiranih betonskih ko-ko stavlja se membrana (prevlaka) da bi se smanjilo trenje između betonske ploče i donje podloge. . tampon kod krutih ko-ko. trajnost Beton mora da prihvati napone na zatezanje koji se javljaju usled promene temperature i delovanja opterećenja od točkova. sredstava za otapanje i opterećenja od pneumatika. Potrebne debljine donje podloge u zavisnosti od nosivosti posteljice posteljice Betonska ploča predstavlja i gornji noseći sloj i zastor.

Postoje četiri osnovna tipa poprečnih spojnica: 1. . ali ne i horizontalno. Na mestu razdela se slabi debljina ploče za 1/3 do 1/4 izradom žljeba odozgo i stavljanjem podmetača. Žljebovi se formiraju u svežem betonu ili seku. se rade da bi bilo kontrolisano lomljenje i sprečeno izvijanje ploča pod uticajem promene temperature i vlažnosti. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA KRUTE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE SPOJNICE (RAZDELNICE). Ekspanzione (dilatacione) spojnice 2. Vitoperne spojnice 4. Kontrakcione (prividne) spojnice 3. Moždanici imaju namenu da spreče vertikalno pomeranje krajeva ploča. Dva osnovna tipa spojnica su poprečne i podužne. Kontrakcione spojnice imaju zadatak da omoguće skupljanje betonskih ploča i spreče ili kontrolišu nastajanje pukotina. Takođe omogućavaju obavljanje funkcija svih ostalih tipova spojnica. Radne spojnice Ekspanzione spojnice treba da omoguće širenje betonskih ploča kada se temperatura podigne iznad one pri ugrađivanju.

Najčešće se koriste vitoperne ili radne konstrukcione spojnice. Ona ne može biti vitoperna. Podužne spojnice služe da u podužnom pravcu spreče pojavu nepravilnih podužnih pukotina i omoguće građenje kolovoza projektovanih širina. koja je najčešće konstrukciona ili ekspanziona. Mogu da zamene kontrakcione spojnice. . Primenjuju se kao podužne spojnice. Na liniji prekida se radi spojnica. Radne spojnice nastaju kada smo pri građenju prinuđeni da pravimo prekide u radu. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA KRUTE KOLOVOZNE KONSTRUKCIJE Vitoperne spojnice imaju namenu da omoguće mala ugaona pomeranj između ploča i na taj način sprečavaju pojavu većih napona.

Udar.ERUPTIVNE (MAGMATSKE) . hemijski. Neutralne (50-62% SiO2 i vrlo malo kvarca) Krupnoća. itd. Kisele (više od 62% SiO2 i primarnog kvarca) . Uslove prenošenja opterećnja Eruptivne. Prionljivost – lepljivost . oblik i površina zrna su od uticaja na: . Postojanost materijala na atmosferilije .KAMENE MATERIJALE 1. Stabilnost mešavine .VEZIVA 2. . Minerološko – petrografskog sastava . pa i postojeće . Rapavost .PRIRODNI . Oblika i krupnoće zrna Prema načinu dobijanja: Minerološko petrografsko ispitivanje: . . biogeni. Habanje . Struktura Prema nastanku stene se dele na: . . sedimentne. Mehanički (klastični). Rapavost kolovoza. Bazne (manje od 50% SiO2 i bez kvarca). . Nosivost kolovozne konstrukcije . Pogodnost materijala za ugrađivanje metamorfne. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA MATERIJALI ZA IZRADU KOLOVOZNIH KONSTRUKCIJA Dele se na: Kameni materijali moraju da zadovolje u pogledu: . Mehaničkih osobina KAMENI MATERIJALI 3.VEŠTAČKI . Čistoća Dubinske (intruzivne). SEDIMENTNE . METAMORFNE . . izlivne-površinske Mehaničke osobine: (vulkanite-efuzivne) i žične (hipabisalne). Pritisak Dele se još prema kiselosti na: .

0) mm Peskoviti šljunak ( i za tamponski sloj. 7-10. 20–30 mm grub 0. Oblik zrna može biti kubičast.0 (70. 60 – 70 mm. 40 – 50.20 mm fina (split) : 3-7.0.00 mm Kameno brašno Šljunak 3. . stabilizacije). Krečnjački spojni materijal 0 – 3.0 mm VRSTE KAMENOG MATERIJALA Pesak Eruptivna kamena sitnež fini 0.20 – 0. 0 – 7.60 mm gruba (grus) : 15–20. 15/25 mm Površina može biti hrapava i glatka. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA MATERIJALI ZA IZRADU KOLOVOZNIH KONSTRUKCIJA Lomljeni kamen 15 – 25 cm za podlogu 15 – 25 cm za kaldrmu i konkrelit Maksimalna krupnoća zrna Tucanik za ugljovodonične makadame se klasira u krupnoće: 30 – 40.09 – 0. Krupnoća se određuje pomoću sita i rešeta.60 – 2.00 – 60. pločast i igličast. 50 – 60. 10-15 mm srednje fini 0. Krečnjačka kamena sitnež 3/7/15. Sitna i krupna kamena kocka i prizme.

drveta i kamena. KREČ. Po svom hemijskom sastavu je NaSiO3 ili KSiO3. za stabilizaciju tla . Zbog male razlike u ceni a velike u efektu. se upotrebljava za stabilizaciju posteljice. Marka 35 (25). BITUMEN betonske konstrukcije. VODENO STAKLO. za izradu slabo opterećenih puteva. za . u Evropi se uglavnom koristi cement. pa se često koristi u južnim državama SAD i u Africi. CEMENT upotrebljava se za izradu cement . PRIRODNI ASFALT i cement betonsku podlogu. cementnog makadama. . je ranije korišćeno za zaštitu betona. kao i konstrukcija od ovih materijala. koji se pri dodiru sa vazduhom raspada na natrijum odnosno kalijum karbonat i silicijum dioksid SiO2. Kreč najbolje efekte postiže pri visokim temperaturama (30° C). Osnovni uslovi koje mora da zadovolji su što manje skupljanje pri vezivanju. KATRAN stabilizaciju peskovitog šljunka. dobra obradljivost i otpornost na hemijske i atmosferske uticaje. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA SPOJNA SREDSTVA SILIKATNA SPOJNA SREDSTVA UGLJOVODONIČNA SPOJNA SREDSTVA CEMENT. Isporučuje se u vidu tečnosti ili belog praha rastvorljivog u tečnosti.

. BITUMEN pedstavlja krajnji derivat frakcione destilacije nafte. bez obzira na kvalitet Tvrdoća. Kisele eruptivne stene ne pokazuju dobru lepljivost. Ispituju se: silama. čija tačka razmekšavanja po PK iznosi 30° POTREBNE OSOBINE: C < PK < 73° C. Postojanost se utvrđuje na uzorku koji je u toku 5 časova zagrevan na temperaturi od 163º C. Lepljivost zasniva se na kohezivnim i adhezivnim bitumena.. U zavisnosti od vrste i kvaliteta nafte dobijaju se i različiti kvaliteti bitumena. .. Tačke razmekšavanja po PK u ºC i Plastičnost je osobina da i pri ekstremnim . tj.5% smanjuje dobre osobine Lepljivost.. nakon čega ne sme da pokazuje veći gubitak težine od propisanog kao i vrednost PK. Rastegljivosti na 25º C (cm) Postojanost spojnog sredstva zavisi od sadržaja ulja na kojima se zasniva plastičnost i od isparljivosti tih ulja.. Penetracije na 25º C temperaturama zadrži svoja osnovna svojstva. Za Na osnovu ove dve karakteristike svrstani su u 8 krajeve sa umereno-kontinentalnom klimom stepen grupa: BIT 35/300. Prisustvo parafina veće od 2.. ko-ko u odgovarajućim podnebljima utvrđuje se određivanjem: . Tvrdoća podobnost bitumena za pojedine slojeve spojnog sredstva... Elastičnost i plastičnost se određuje ispitivanjem: . Za ko-ko se koriste mekše vrste bitumena. Tačke kidanja po Frasu u ºC . kohezivna lepljivost i prionljivost spojnog sredstva za kameni materijal.. plastičnosti mora da iznosi 70-80° C. .. Posebno važna odlika je rastegljivost pri niskim temperaturama. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA SPOJNA SREDSTVA BITUMEN. BIT 70/15.

srednje i sporo isparljivi razređeni bitumen). Kvalitet zavisi od kvaliteta i vrste uglja. u kojoj viskoznost bitumena i koja posle ugrađivanja ispare može biti i do 80% bitumena (Trinidad. RAZREĐENI BITUMEN je proizvod koji se dobija industrijskim putem dodavanjem bitumenu PRIRODNI ASFALT predstavlja prirodnu isparljivih ulja. Koristi plastičnosti.1-1 mikrona. tečan. Selenica).Ekonomična je EMULZIJE predstavljaju proizvod izrađen od 50- eksploatacija ako ima više od 10% bitumena. Koristi se dosta u Engleskoj i PROIZVODI OD BITUMENA Nemačkoj. U našoj zemlji nema primenu. sa 1% emulgatora. . razmekšavanje dodatkom određenih vrsta zagrevati i razređeni bitumen (osim vrlo tečnog) i ulja. Bitumen se u prirodi nalazi još infiltriran u agregat. sa vlažnim agregatima. Bitumen se na određenoj temperaturi raspršava u MEŠAVINA KATRANA I BITUMENA je vodi. 60% bitumena i 50-40% vode. krečnjaku ili škriljcima (do 30% bitumena) i takve stene se nazivaju bituminoznim. Pri dodiru sa moguća pošto su istog hemijskog sastava. Predstavlja odlično spojno sredstvo. rastegljivosti i viskoznosti. Bermudi. pa i industrijskim putem. koja privremeno snižavaju mešavinu bitumena i mineralnih materijala. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA SPOJNA SREDSTVA KATRAN. se u prirodi nalazi u čvrstom stanju vrši se tzv. KATRAN se dobija suvom destilacijom kamenog uglja u procesu dobijanja koksa. (lako. viskozan i vrlo viskozan. čestice su veličine 0. poluviskozan. Svojstva su mu lošija nego kod bitumena. Mora se fluksiranje. Pošto Prema viskozosti dele se u 5 vrsta: vrlo tečan. Izrada se vrši se za izradu asfaltnih slojeva u hladnom stanju. Mešavine sa vazduhom dolazi do raspadanja emulzije i izdvajanja 30-60% bitumena zadovoljavaju u pogledu čistog bitumena koji obavija zrna agregata.

empirijske i poluempirijske metode zadovoljavaju toliko dobro. izbor mehaničkih osobina u slojevima pod odgovarajućim uslovima delovanja klime i opterećenja kao i rešavanje jednačina napona i deformacija u modelu. koje se zasnivaju na stečenim iskustvima. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE Dve osnovne grupe metoda za dimenzionisanje fleksibilnih kolovoza su: • EMPIRIJSKE I POLUEMPIRIJSKE. a mogu uključiti i rezultate opita na terenu ili laboratoriji. koliko osobine materijala i uslovi opterećenja odgovaraju predviđenim analizama i ne podležu promenama u budućnosti. Najpoznatije su: – Američkog udruženja za javne puteve transport (AASHTO) – Instituta za asfalt SAD – SHELL-a Najvažniji koraci u analitičkim modelima su izbor elastičnog ili viskoelastičnog modela koji treba da predstavlja kolovoznu konstrukciju. • ANALITIČKE ILI TEORIJSKE. . koje se zasnivaju na analizi napona i deformacija u slojevima konstrukcije u zavisnosti od opterećenja. Osnovna prednost analitičkih metoda ogleda se u mogućnosti poređenja rezultata i sveobuhvatnijoj analizi faktora koji deluju na konstrukciju. Iz ove grupe najpoznatije su: – Engleska (Road Note 29) – Kalifornijskog indeksa nosivosti (California Bearing Ratio)-CBR – Francuska (katalog konstrukcija) – Zapadno Nemačka (katalog konstrukcija) Praktično.

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE Sa gledišta dimenzionisanja postoje dva osnovna tipa fleksibilnih kolovoznih konstrukcija: • Fleksibilni kolovozi sa podlogom od nevezanog materijala • Fleksibilni kolovozi kod kojih se svi slojevi iznad posteljice rade od bitumenom vezanih materijala (FULL-DEPTH). stišljivosti. smicanja. zapreminske mase. Faktori koji utiču na dimenzionisanje su: . kalifornijskog indeksa nosivosti i povratnog modula elastičnosti. vlažnosti. Klima i prirodna sredina . ispitivanja kružnom pločom. Nivo usluge bezbednost i ekonomičnoat Nosivost posteljice se određuje empirijskim metodama. poroznosti. Laboratorijska ispitivanja obuhvataju analize granulometrijskog sastava tla. . Veličina i broj ponavljanja opterećenja . . Nosivost posteljice. sondažna bušenja. Najpoznatija terenska istraživanja su sondažne jame. Osobine materijala . penetracijski opiti. Relativna nosivost slojeva .

Dozvoljeno osovinsko opterećenje u većini zemalja se kreće od 80 kN do 130 kN. Ekvivalentno opterećenje se dobija množenjem bilo kog opterećenja koeficijentom ekvivalencije "fe“. koje se uzimaju pri dimenzionisanju fleksibilnih kolovoza su modul krutosti. Osobine materijala. potreban nivo se može održati ili povećati u toku projektnog perioda. zamor i trajne deformacije.0). kao što su vlažnost i nivo podzemne vode. . koji se kreće od 0 do 5. se zanemaruje sa gledišta dimenzionisanja.5 (za sporedne 2. kao što su putnički automobili. direktno utiču na nosivost posteljice. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE Veličina i broj ponavljanja opterećenja predstavljaju jedan od osnovnih uzroka propadanja Fleksibilnih kolovoza. za glavne putne pravce iznosi 2. Nivo upotrebljivosti novosagrađenih kolovoza u toku vremena opada. a temperatura na osobine bitumenom vezanih materijala. Poasonov koeficijent. Pravilnim održavanjem ili ojačavanjem. Najmanji dozvoljeni nivo indeksa upotrebljivosti "p“. Faktori sredine. Uticaj lakih vozila.

to merenje nagiba. n 1 n 2 2 ∑ X − (∑ X i ) i 2 n i =1 SV = i =1 n −1 Xi – i . srednja vrednost promene podužnih nagiba kolovoza za oba kolotraga od točkova.91 ⋅ log(1 + SV ) − 0. ogoljene površine sa iščupanim i odnetim delovima kolovoza i površine na kojima su izvršene popravke.90( RD) 2 2 p – indeks upotrebljivosti. iznad podužnih kolotraga) tj. poprečno na osovinu puta.20m. C+P – prsline i popravke. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE INDEKS UPOTREBLJIVOSTI 1 p = 5. označava stanje kolovoznog zastora. ukupna površina na kojoj se javljaju prsline tipa krokodilske kože. RD – veličina dubine kolotraga (prosečno čitanje strele ispod letve dužine 1. koja se postavlja na svakih 7.01(C + P ) − 8. (cm).50m.03 − 1. . u odnosu na posmatranih 100m2. trajnih deformacija. SV – promena nagiba. n– ukupan broj merenja.

. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE METODE DIMENZIONISANJA Prva objavljena metoda Komisije za puteve Masačusetsa 1901.564 −a gde je: q a – radijus kruga kontaktne površine pneumatika (m). kasnije je proširen: P t = 0.5 gde je: q t – debljina kolovoza (m) P – opterećenje od točka (MN) q – nosivost posteljice (MN/m2). godine. P t = 0.

012 Proizašla je iz primene rezultata AASHO-Road-Test-a. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE METODA PO JUS U.975 ⋅ 10 −9 ⋅ L42 Gde su: L1 – opterećenje jednostruke osovine vozila u kN L2 – opterećenje dvostruke osovine vozila u kN . Osnova su uputstva za dimenzionisanje fleksibilnih kolovoznih konstrukcija u SAD (AASHO Interim Guide).441 ⋅ 10 −8 ⋅ L14 – Za dvostruke osovine: f e = 1.C4. Koeficijenti ekvivalencije: – Za jednostruke osovine: f e = 2.hidrološki uslovi – Nosivost tla posteljice – Kvalitet primenjenih materijala u kolovoznoj konstrukciji Saobraćajno opterećenje: Standardno osovinsko opterećenje je opterećenje po jednostrukoj osovini od 80 kN. Merodavni parametri za dimenzionisanje: Merodavni parametri za dimenzionisanje: – Projektni period – Vozna sposobnost kolovoza na kraju projektnog perioda – Klimatsko .

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE .

Prosečno iskorišćenje nosivosti teretnih vozila. .prosečni godišnji dnevni broj pojedinih vrsta teretnih vozila i =1 u početnoj godini eksploatacije na voznoj traci koja se dimenzionira. Osovinsko opterećenje reprezentativnih vozila. i =1 i Td = ∑ Fe ⋅ ni gde je ni . teških teretnih vozila po voznim trakama Ukupni broj standardih osovina za pojedine reprezentativne vrste teretnih vozila Fe dobija se sumiranjem koeficijenata ekvivalencije za sve osovine vozila. Usvojena prosečna raspodela saobraćajnog opterećenja . Raspodela saobraćajnog opterećenja po trakama. . prema izrazu: k Fe = ∑ f i gde je fi . KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE SAOBRAĆAJNO OPTEREĆENJE Kod analize saobraćajnog opterećenja uzimaju se u obzir sledeći parametri: . .koeficijent ekvivalencije za pojedine osovine teretnih vozila. Prosečna godišnja stopa rasta broja teretnih vozila u projektnom periodu ko- ko-ko. . Prosečni godišnji dnevni broj teretnih vozila u početnoj godini eksploatacije.

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE Ukupno ekvivalentno saobraćajno opterećenje teretnih vozila u Tg = Td ⋅ 365 početnoj godini eksploatacije iznosi: p Faktor rasta saobraćaja (q) u projektnom periodu r i dimenzioniranja kolovozne konstrukcije iznosi: q = ∑ (1 + ) gde je: i =1 100 p – projektni period dimenzioniranja kolovozne konstrukcije (godina).. i – 1.. p (godina) r – prosečna godišnja stopa rasta broja teretnih vozila (%) Izraz za ukupno ekvivalentno saobraćajno opterećenje teretnih vozila u projektnom periodu Tu ( bruto- bruto-tonski ekvivalent saobraćajnog opterećenja) glasi: Tu = Tg ⋅ q Grupe saobraćajnog opterećenja koriste se kod izbora vrste i kvaliteta materijala za pojedine slojeve u sastavu nove ili pojačanja postojeće asfaltne kolovozne konstrukcije..4. .2.3..

C4.U standardu JUS U.0 do 2.308 log CBR + 1.012 usvojena je veličina faktora sredine R = 2. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE KLIMATSKO-HIDROLOŠKI USLOVI Uzimaju se u obzir primenom faktora sredine R.673 KVALITET PRIMENJENIH MATERIJALA U KO – KO U postupku dimenzionisanja koeficijenti zamene materijala određuju se s obzirom na propisana svojstva primenjenih materijala prema važećim jugoslovenskim standardima.0.0.0. NOSIVOST TLA U POSTELJICI Nosivost tla u posteljici izražava se pomoću vrednosti kalifornijskog indeksa nosivosti CBR. . i uključuje uticaj klime na stanje tla u posteljici tokom karakterističnog jednogodišnjeg ciklusa. Vrednost faktora sredine kreće se u granicama od 0. za prilike u srednje evropskim područjima 1. pri čemu veće vrednosti odražavaju nepovoljnije klimatsko-hidrološke uslove. koji je definisan u okviru AASHO –Road Test-a. na osnovu koga se određuje indeks nosivosti tla korelacijskim odnosom: S = 4.5 do 5.

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE Koeficijenti zamene materijala za noseći sloj od Varijantna rešenja fleksibilnih kolovoznih konstrukcija zrnastog kamenog materijala .

koeficijenti zamene za pojedine odabrane vrste bitumenskih mešavina. za tip kolovozne konstrukcije 1: log da = 0.38 da .debljina pojedinih bitumenom vezanih slojeva (cm). a11 .40 + 10 0.40 + ( SN + 1) 5. usvojeno ar = 0.67 ⋅ Wt ⋅ R 0. koji se nalazi između standardne asfaltne betonske mešavine i mešavine od bituminiziranig drobljenog kamenog materijala (BNS). indeksa nosivosti tla posteljice i faktora vozne sposobnosti površine kolovoza.527+ 0.1710⋅log CBR −0. s obzirom na vrstu i kvalitet odabrane mešavine može se izračunati iz vrednosti indeksa debljine bitumenom vezanih slojeva (SN1) na osnovu odnosa: SN1 = ar · da < a11 · d11 + a12 · d12 + a13 · d13 gde je ar . 0. (cm). d13 . KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE Osnovni izraz koji je korišćen u razradi metode dimenzionisanja fleksibilnih ko-ko.19 Prvo su uspostavljeni izrazi za određivanjeukupne potrebne debljine bitumenom vezanih slojeva (da) u funkciji ukupnog ekvivalentnog saobraćajnog opterećenja (Tu).219 · logTu – 0.357 Debljina pojedinih bitumenom vezanih slojeva... proistekao je iz funkcionalnih odnosa utvrđenih AASHO opitom. (  3. faktora sredine. . u kojima je data zavisnost između broja prelaza ekvivalentnih osovina i veličine indeksa debljine ko-ko. a13 .38. računski koeficijent zamene materijala za bitumensku mešavinu sa prosečnim kvalitetom.19 ⋅ L32.. 23 1094 Za L1 = 18 i L2 = 1 β = 0.219 · logTu – 0.1068 )  0.. a s obzirom na usvojeni tip ko-ko: .54cm β = 0.081 ⋅ ( L1 + L2 ) 3. za tip kolovozne konstrukcije 2: log da = 0.ukupna debljina bitumenom vezanih slojeva usvojenog prosečnog kvaliteta. 23 SN pot = 80 G  − 2. d11 .265 .1068⋅ β  ( SN + 1) 5.

koeficijenti zamene primenjenih materijala di . debljina nosećih slojeva ispod bitumenom vezanih slojeva (cm) Pri izradi standarda. Fleksibilne kolovozne konstrukcije tipa 3 dimenzionišu se kao i tip 2 uz odgovarajuće preračunavanje dobijenih dimenzija pomoću koeficijenata zamene materijala. . i to za tip 1 i tip 2. iz praktičnih razloga su sprovedena određna pojednostavljenja koja se odnose na usvojene konstante za R = 2. Korišćenjem računara izrađeni su dijagrami za dimenzionisanje.5. KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE Ukupna debljina nosećih slojeva ispod bitumenom vezanih slojeva (od nevezanog zrnastog materijala.0 i pk = 2. stabilizovanog zrnastog kamenog materijala pogodnom vrstom veziva ili od kombinacije ovih materijala) dobija se preračunavanjem iz razlike potrebne vrednosti indeksa debljine za celu kolovoznu konstrukciju (SNpot) i vrednosti indeksa debljine bitumenom vezanih slojeva (SN1) prema izrazu: ai · di > Snpot – SN1 gde su: ai .

KOLOVOZNA KONSTRUKCIJA DIMENZIONISANJE .