You are on page 1of 120

Caùc ñònh nghóa

Ñieän cöïc noái ñaát (1): Vaät daãn hay nhoùm vaät daãn ñieän
ñöôïc tieáp xuùc vôùi nhau vaø lieân keát veà ñieän vôùi ñaát.

Ñaát: phaàn daãn ñieän cuûa ñaát coù ñieän theá taïi baát kyø
ñieåm naøo cuõng ñöôïc quy öôùc laáy laø 0.

Caùc ñieän cöïc noái ñaát ñoäc laäp: caùc ñieän cöïc noái ñaát ñaët
caùch nhau moät khoaûng maø doøng cöïc ñaïi ñi qua moät ñieän
cöïc seõ khoâng aûnh höôûng ñaùng keå ñeán ñieän theá cuûa
caùc ñieän cöïc khaùc.

Ñieän trôû cuûa ñieän cöïc noái ñaát : ñieän trôû tieáp xuùc cuûa
ñieän cöïc vôùi ñaát.
Caùc ñònh nghóa

Daây noái ñaát (2): daây baûo veä noái ñaàu noái
ñaát chính (6) cuûa löôùi vôùi ñieän cöïc noái
ñaát (1) hoaëc vôùi caùc duïng cuï tieáp ñòa
khaùc (sô ñoà TN).

Caùc boä phaän caàn noái ñaát (voû kim loaïi):


Phaàn daãn ñieän cuûa thieát bò khi bình
thöôøng khoâng coù ñieän, tuy nhieân trong
ñieàu kieän hö hoûng seõ trôû neân daãn ñieän
Caùc ñònh nghóa
Daây baûo veä (3): daây duøng ñeå baûo veä traùnh ñieän giaät vaø
duøng ñeå noái caùc phaàn sau:

- caùc boä phaän caàn noái ñaát cuûa thieát bò (voû kim loaïi);

- caùc boä phaän noái ñaát töï nhieân;

- ñaàu noái ñaát chính;

- ñieän cöïc noái ñaát;

- ñieåm noái ñaát cuûa nguoàn hoaëc trung tính nhaân taïo.
Caùc ñònh nghóa
Caùc boä phaän caàn noái ñaát (goïi taét laø voû kim loaïi)
1. Ñöôøng caùp:
+ oáng daãn;
+ caùp caùch ñieän giaáy voû chì, boïc giaùp hoaëc khoâng;
+ caùp boïc kim loaïi caùch ñieän giaáy hoaëc chaát khoaùng;
2. Thieát bò ñoùng caét:
+ phaàn coù theå thaùo rôøi
3. Thieát bò:
+ voû kim loaïi cuûa thieát bò coù caùch ñieän loaïi I
4. Caùc phaàn töû khoâng ñieän
+ keát caáu kim loaïi ñaët caùp (khay caùp, thang caùp v.v)
+ vaät theå kim loaïi:
- gaàn daây daãn treân khoâng hoaëc thanh daãn;
- tieáp xuùc vôùi thieát bò ñieän.
Caùc ñònh nghóa

Caùc boä phaän khoâng caàn noái ñaát (khoâng ñöôïc coi laø phaàn voû
kim loaïi)

1.Caùc ñöôøng, oáng nhö :

- ñi daây caùch ñieän;

- baûng ñieän baèng goã hay vaät lieäu caùch ñieän;

- daây vaø caùp khoâng coù voû kim loaïi.

2. Thieát bò ñoùng caét: daïng kín coù caáu truùc caùch ñieän

3. Thieát bò: caùc thieát bò coù caùch ñieän loaïi II


Caùc ñònh nghóa

Caùc phaàn ñöôïc coi laø boä phaän noái ñaát töï nhieân (vaät daãn töï
nhieân)

1. Caùc phaàn töû cuûa caáu truùc toøa nhaø:

+ keát caáu kim loaïi vaø beâ toâng coát theùp

- khung kim loaïi;

- baûn coïc saét;

- baûn beâtoâng coát theùp.

+ beà maët:

- neàn nhaø hoaëc töôøng coù keát caáu beâtoâng coát theùp
coù beà maët töï nhieân;

- saøn laùt gaïch.

+ keát caáu boïc kim loaïi: töôøng boïc kim loaïi.


Caùc ñònh nghóa

Caùc phaàn ñöôïc coi laø boä phaän noái ñaát töï nhieân (vaät daãn töï
nhieân)

2. Caùc phaàn töû khaùc:

- oáng kim loaïi, oáng daãn kim loaïi chöùa gaz, nöôùc, heä
thoáng söôûi;

- caùc phaàn töû coù kim loaïi (thuøng chöùa, beå chöùa,
loø söôûi.v.v.);

- caùc keát caáu kim loaïi trong phoøng taém, giaët, veä
sinh.v.v.;

- giaáy kim loaïi hoùa.

+ keát caáu boïc kim loaïi: töôøng boïc kim loaïi.


Caùc ñònh nghóa

Caùc phaàn khoâng ñöôïc coi laø vaät daãn töï


nhieân

- saøn nhaø goã;

- saøn boïc cao su hoaëc linoleum;

- töôøng ngaên traùt vöõa -


töôøng gaïch;

- thaûm hoaëc thaûm gaén töôøng.


Ñònh nghóa caùc heä thoáng
noái ñaát chuaån
 Caùc heä thoáng noái ñaát khaùc nhau ñaëc tröng bôûi
caùch thöùc noái ñaát ñieåm trung tính haï aùp cuûa bieán
theá phaân phoái vaø noái ñaát cuûa voû thieát bò haï theá.

 Sô ñoà noái ñaát ñöôïc ñaëc tröng bôûi caùch thöùc


noái ñaát ñieåm trung tính haï aùp cuûa bieán theá phaân
phoái (hoaëc cuûa caùc nguoàn khaùc) vaø caùch thöùc
noái ñaát voû caùc thieát bò cuûa löôùi haï theá .

 Moät vaøi sô ñoà noái ñaát coù theå ñoàng thôøi hieän
höõu trong moät coâng trình
Ñònh nghóa caùc heä
thoáng noái ñaát chuaån
Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån Sô ñoà TT

 Ñieåm noái sao (hoaëïc noái sao cuoän haï cuûa bieán theá

phaân phoái) cuûa nguoàn seõ ñöôïc noái tröïc tieáp vôùi ñaát.

 Caùc boä phaän caàn noái ñaát vaø vaät daãn töï nhieân seõ

noái chung tôùi cöïc noái ñaát rieâng bieät cuûa löôùi.

 Ñieän cöïc naøy coù theå ñoäc laäp hoaëc phuï thuoäc veà

ñieän vôùi ñieän cöïc cuûa nguoàn, hai vuøng aûnh höôûng coù
theå bao truøm laãn nhau maø khoâng taùc ñoäng ñeán thao
taùc cuûa caùc thieát bò baûo veä
Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån Sô ñoà TN

Trong maïng, caû voû kim loaïi vaø caùc vaät

daãn töïï nhieân cuûa löôùi seõ ñöôïc noái vôùi

daây trung tính. Trung tính nguoàn ñöôïc noái

ñaát tröïc tieáp.


Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
TN-C
Sô ñoà TN-C

Daây trung tính laø daây baûo veä vaø

ñöôïc goïi laø PEN. Sô ñoà naøy khoâng

ñöôïc pheùp söû duïng cho caùc daây

coù tieát dieän nhoû hôn 10 mm2 cho Cu

vaø 16 mm2 (Al) vaø thieát bò xaùch tay.

Sô ñoà TN-C ñoøi hoûi moät söï ñaúng

theá hieäu quaû trong löôùi vôùi nhieàu


Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
TN-S
Sô ñoà TN-S (5 daây)

Daây baûo veä vaø trung tính laø

rieâng bieät. Ñoái vôùi caùp coù voû

boïc chì, daây baûo veä thöôøng laø

voû chì. Heä TN-S laø baét buoäc

ñoái vôùi maïch coù tieát dieän nhoû

hôn 10 mm2 (Cu) vaø 16 mm2 (Al)

cho caùc thieát bò di ñoäng.


Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
Sô ñoà TN-C-S
TN-C-S

Sô ñoà TN-C vaø TN-S coù theå ñöôïc cuøng söû

duïng trong cuøng moät löôùi. Trong sô ñoà TN-C-S,

sô ñoà TN-C (4 daây) khoâng bao giôø ñöôïc söû

duïng sau sô ñoà TN-S. Ñieåm phaân daây PE taùch

khoûi daây PEN thöôøng laø ñieåm ñaàu cuûa löôùi.


Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
TN-C-S
Sô ñoà TN-C-S

Trong sô ñoà TN-C, chöùc naêng baûo veä cuûa

daây PEN ñöôïc ñaët haøng ñaàu. Ñaëc bieät, PEN

caàn ñöôïc noái tröïc tieáp vôùi ñaàu noái ñaát cuûa

thieát bò vaø sau ñoù moät caàu noái seõ ñöôïc

noái vôùi ñaàu trung tính


Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
Sô ñoà IT
Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
Sô ñoà IT
Voû kim loaïi vaø vaät daãn töï nhieân seõ ñöôïc noái
tôùi moät ñieän cöïc noái ñaát chung.

Treân thöïc teá moïi daây daãn ñeàu coù moät ñieän
khaùng ñoái vôùi ñaát vì khoâng coù caùch ñieän naøo
tuyeät ñoái hoaøn haûo. Song song vôùi ñöôøng roø
ñieän trôû seõ coù ñöôøng roø doøng dung vôùi ñaát.
Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
Sô ñoà IT
Ví duï:

Trong sô ñoà 3 pha, 3 daây haï aùp, 1Km caùp seõ cho
toång trôû roø C1, C2, C3 vaø R1, R2, R3 vaø töông ñöông

vôùi moät Zct baèng 3000 ñeán 4000 Ω


Ñònh nghóa caùc heä thoáng noái
ñaát chuaån
Sô ñoà IT
Sô ñoà IT (noái ñaát qua ñieän
trôû)

Moät ñieän trôû (1–2 KΩ ) ñöôïc noái


giöõa ñieåm trung tính cuoän haï
bieán aùp phaân phoái vaø ñaát (hình
veõ). Caùc voû kim loaïi vaø vaät daãn
töï nhieân seõ noái tôùi cöïc noái ñaát.
Nguyeân nhaân duøng Zs laø ñeå taïo
moät theá coá ñònh so vôùi ñaát (Zs
nhoû hôn caùc Zct ) cuûa caùc löôùi
nhoû vaø do ñoù giaûm ngöôõng quaù
aùp khi coù lan truyeàn ñieän aùp töø
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Moãi sô ñoà phaûn aùnh 3 tieâu chuaån löïa choïn kyõ
thuaät:

phöông phaùp noái ñaát;

caùch maéc daây PE;

 boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän giaùn tieáp.


Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Caùch maéc sô ñoà seõ coù lieân quan tôùi caùc ñieåm
sau:

 ñieän giaät;

phoøng chaùy;

tính lieân tuïc cung caáp ñieän;

quaù aùp;

nhieãu ñieän töø;

thieát keá vaø vaän haønh.


Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
+ caùch noái ñaát: TN-C
- ñieåm trung tính cuûa bieán aùp noái tröïc tieáp vôùi ñaát vaø
daây trung tính seõ ñöôïc noái ñaát laëp laïi caøng nhieàu caøng
toát

- caùc voû thieát bò vaø vaät daãn töï nhieân seõ noái vôùi daây
trung tính

+ caùch laép PE: daây trung tính vaø PE laø moät

+ boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän giaùn tieáp: sô ñoà
coù doøng söï coá vaø ñieän aùp tieáp xuùc lôùn: coù theå ngaét
ñieän trong tröôøng hôïp hö hoûng caùch ñieän;

+ ngaét ñieän ñöôïc thöïc hieän baèng CB hoaëc caàu chì.


Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû TN-C
+ quaù aùp:

- trong ñieàu kieän bình thöôøng, ñieåm trung tính, voû


thieát bò vaø ñaát coù cuøng ñieän theá;

- Khi hö hoûng caùch ñieän trung aùp, doøng seõ qua ñieän
cöïc noái ñaát cuûa trung tính cuoän haï vaø ñieän aùp
taàn soá coâng nghieäp seõ xuaát hieän giöõa voû thieát
bò haï aùp vaø ñaát ôû xa;

-Doøng khi xaûy ra chaïm voû ( hö hoûng caùch ñieän )


raát lôùn (vaøi kA) , ñoä suït aùp nguoàn, nhieãu ñieän töø
vaø khaû naêng hö hoûng (chaùy) thöôøng cao. ñoä tin
caäy cung caáp ñieän thaáp .
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû TN-C

+ quaù aùp: khi hö hoûng caùch ñieän haï aùp, ñieåm trung tính
cuûa tam giaùc ñieän aùp seõ dòch chuyeån vaø ñieän aùp giöõa
pha vaø voû thieát bò seõ vöôït quùa ñieän aùp pha–trung tính.
Treân thöïc teá, giaù trò 1,45 Un thöôøng ñöôïc tieáp nhaän trong
tính toaùn gaàn ñuùng (Un - ñieän aùp pha).

+ daây baûo veä: daây PE vaø daây trung tính laø moät (ñöôïc goïi
laø daây PEN).

Daây PEN caàn thoûa caùc ñieàu kieän cuûa 2 chöùc naêng vaø
chöùc naêng PE phaûi ñöôïc öu tieân tröôùc heát.

Sô ñoà TN-C khoâng ñöôïc duøng cho löôùi coù tieát dieän nhoû
hôn 10 mm2 (Cu) hoaëc 16 mm2 (Al). Noù cuõng khoâng ñöôïc
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
TN-C
Heä quaû

+ choáng chaùy:

Sô ñoà TN-C khoâng duøng nôi coù khaû naêng chaùy noå

cao. Nguyeân nhaân laø khi noái caùc vaät daãn töï nhieân

cuûa toøa nhaø vôùi daây PEN seõ taïo neân doøng chaïy

trong coâng trình gaây hieåm hoïa chaùy vaø nhieãu ñieän

töø. Nhöõng hieän töôïng naøy laø nguyeân nhaân caám söû

duïng sô ñoà TN-C ôû nôi coù khaû naêng chaùy noå cao.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
Heä quaû
ñaát
+ töông hôïp ñieän töø: TN-C

Khi coù daây PEN, seõ coù moät ñieän aùp rôi vaø taïo caùc ñoä
leäch ñieän theá. Do ñoù seõ coù doøng chaïy trong maïch taïo
bôûi voû thieát bò, vaät daãn töï nhieân, caùp ñoàng truïc vaø voû
maùy tính hoaëc heä thoáng thoâng tin

Caùc ñieän aùp rôi seõ ñöôïc khueách ñaïi trong caùc coâng trình
hieän ñaïi do söï taêng nhanh caùc thieát bò taïo haøi baäc 3.
Bieân ñoä cuûa nhöõng haøi naøy seõ taêng gaáp 3 leân trong
caùc daây trung tính

Trong löôùi phaân phoái, do khoâng caân baèng pha neân trong
daây trung tính seõ coù doøng vaø taïo neân tröôõng ñieän töø
gaây nhieãu leân caùc oáng cöïc cathode, maøn hình, caùc thieát
bò y khoa vôùi ngöôõng chöøng 0,7A/m (nghóa laø 5A treân 1 met
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû TN-C
+ aên moøn: söï aên moøn baét nguoàn töø thaønh phaàn doøng
d.c maø daây PEN coù theå taûi vaø thaønh phaàn doøng ñieän
ñaát. Chuùng gaëm moøn ñieän cöïc noái ñaát vaø keát caáu kim
loaïi trong tröôøng hôïp noái ñaát nhieàu laàn

+ boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän giaùn tieáp trong sô ñoà
coù doøng söï coá vaø ñieän aùp tieáp xuùc lôùn:

- töï ngaét khi coù hö hoûng caùch ñieän;

- CB hoaëc caàu chì seõ ñaûm baûo vieäc ngaét naøy. RCD
khoâng ñöôïc söû duïng ôû ñaây vì söï coá hö hoûng caùch ñieän
chaïm ñaát coi nhö ngaén maïch pha – trung tính.

+ chaùy: khaû naêng phoøng chaùy thaáp


Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
+ caùch noái ñaát ñaát
TN-S
Ñieåm trung tính cuûa bieán aùp ñöôïc noái ñaát 1 laàn taïi ñaàu
vaøo cuûa löôùi

Caùc voû kim loaïi vaø vaät daãn töï nhieân seõ ñöôïc noái vôùi
daây baûo veä. Daây naøy seõ ñöôïc noái vôùi trung tính cuûa
bieán aùp.

+ boá trí daây PE : Daây PE taùch bieät vôùi daây trung tính vaø
ñöôïc ñònh kích côõ theo doøng söï coá lôùn nhaát coù theå xaûy
ra.

+ boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän. Do doøng söï coá vaø
ñieän aùp tieáp xuùc lôùn neân:

- töï ñoäng ngaét ñieän khi coù hö hoûng caùch ñieän;


Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
TN-S
Heä quaû

+ khaû naêng lieân tuïc cung caáp ñieän vaø nhieãu


ñieän töø, phoøng chaùy: aûnh höôûng cuûa söï coá
trung /haï, hö hoûng caùch ñieän cuoän sô vaø thöù seõ
töông töï nhö ôû sô ñoà TN-C. Doøng söï coá khi hö
hoûng caùch ñieän seõ lôùn .

+ daây PE : khoâng ñöôïc noái ñaát laëp laïi . Ñieàu


naøy ñeå traùnh taïo neân ñieän aùp rôi vaø doøng
trong daây baûo veä trong ñieàu kieän vaän haønh bình
thöôøng .
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
TN-S
Heä quaû

+ boá trí daây PE: daây naøy seõ ñi rieâng vaø ñöôïc
ñònh côõ theo doøng söï coá lôùn nhaát.

+ töông hôïp ñieän töø: trong ñieàu kieän bình thöôøng,


treân PE khoâng coù suït aùp vaø caùc nhöôïc ñieåm
cuûa sô ñoà TN-C ñöôïc khaéc phuïc.

Khi coù hö hoûng caùch ñieän, ñieän aùp xung lôùn seõ
xuaát hieän doïc theo PE, taïo neân hieän töôïng quaù
ñoä gioáng nhö sô ñoà TN-C.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
Heä quaû
ñaát
TN-S
+ boá trí baûo veä choáng tieáp xuùc giaùn tieáp: do doøng
söï coá vaø ñieän aùp tieáp xuùc lôùn neân caàn coù töï
ñoäng ngaét khi coù hö hoûng caùch ñieän.

Töï ñoäng ngaét baèng CB, caàu chì hoaëc RCD .

Neáu baûo veä choáng tieáp xuùc giaùn tieáp ñöôïc trang bò
thieát bò baûo veä quaù doøng _CB , Caàu chì _ thì caùc ñaëc
tính töông töï nhö cuûa sô ñoà TN-C seõ ñöôïc söû duïng.

- söû duïng RCD vôùi doøng taùc ñoäng 500mA seõ traùnh
ñöôïc hö hoûng veà ñieän. Nhöõng hö hoûng naøy xaûy ra do
hö hoûng caùch ñieän hoaëc ngaén maïch qua toång trôû.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
TT
+ phöông phaùp noái ñaát: ñieåm trung tính cuûa maùy
bieán aùp ñöôïc noái tröïc tieáp vôùi ñaát. Voû caùc
thieát bò seõ ñöôïc noái tôùi cöïc noái ñaát baèng daây
noái ñaát. Cöïc noái ñaát naøy thöôøng ñoäc laäp vôùi
cöïc noái ñaát trung tính bieán aùp.

+ boá trí daây PE: daây PE rieâng bieät vôùi daây trung
tính vaø ñöôïc ñònh côõ theo doøng söï coá lôùn nhaát
coù theå xaûy ra.

+ boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän giaùn tieáp:


maïch seõ ñöôïc töï ñoäng ngaét khi coù hö hoûng caùch
ñieän. Caùc RCD seõ ñaûm nhaän chöùc naêng naøy.
Doøng taùc ñoäng cuûa chuùng seõ beù do coù ñieän
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû: TT

+ ñieåm trung tính cuûa bieán aùp ñöôïc noái tröïc tieáp vôùi
ñaát.

Voû caùc thieát bò ñöôïc noái tôùi cöïc noái ñaát. Cöïc naøy
thöôøng taùch bieät vôùi cöïc noái ñaát trung tính bieán aùp.

+ boá trí PE: daây PE taùch bieät vôùi daây trung tính vaø
ñöôïc ñònh côõ theo doøng söï coá lôùn nhaát coù theå xaûy
ra.

Ñoái vôùi löôùi phaân phoái, tieát dieän cuûa PE coù theå
seõ nhoû hôn so vôùi tröôøng hôïp ôû sô ñoà TN-S.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
TT
Heä quaû:

+ töông hôïp ñieän töø : trong ñieàu kieän bình thöôøng, treân
dây PE khoâng bò suït aùp vaø caùc khuyeát ñieåm nhö cuûa
sô ñoà TN-C .Khi coù hö hoûng caùch ñieän, doøng söï coá
thöôøng nhoû. Ví duï, U~ 230V cöïc noái ñaát coù r ≈ ≈ 2,3,
doøng söï coá khoaûng 100A. Ñoä suït aùp, caùc nhieãu ñieän
töø vaø söï khaùc bieät ñieän aùp quaù ñoä giöõa 2 thieát bò
ñöôïc noái vôùi nhau baèng caùp boïc thöôøng nheï hôn so vôùi
sô ñoà TN-S coù theå boû qua.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû: TT
+ boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän giaùn tieáp:
- töï ñoäng ngaét khi coù söï coá hö hoûng caùch ñieän
ñöôïc thöïc hieän baèng RCD. Doøng taùc ñoäng cuûa noù
phaûi nhoû;
- RCD thöôøng ñöôïc laép theâm döôùi daïng rôle vaøo CB
vaø döôùi daïng RCCB vaøo caàu chì. Chuùng coù theå baûo
veä maïch ñôn hoaëc nhoùm maïch vaø doøng thao taùc
thöôøng ñöôïc choïn theo giaù trò lôùn nhaát cuûa ñieän trôû
cöïc noái ñaát cuûa caùc voû thieát bò.
- söï coù maët cuûa RCD laøm ñôn giaûn hoùa thieát keá
vaø caùc ñieàu kieän raøng buoäc. Khoâng caàn thieát phaûi
bieát toång trôû nguoàn vaø khoâng coù giôùi haïn veà chieàu
daøi maïch (ngoaïi tröø khi caàn traùnh ñoä suït aùp quaù
lôùn). Löôùi coù theå ñöôïc caûi taïo hoaëc môû roäng maø
khoâng caàn tính laïi hoaëc ño laïi.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû: TT

+ hoûa hoaïn: söû duïng RCD vôùi doøng ≤ 500mA seõ


traùnh ñöôïc hoûa hoaïn do ñieän

+ töông hôïp ñieän töø: doøng khi coù söï coá hö hoûng
caùch ñieän chæ toàn taïi trong thôøi gian ngaén, nhoû hôn
100ms (hoaëc nhoû hôn 400ms treân löôùi phaân phoái) vaø
coù giaù trò nhoû.

 
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
IT tính cuûa maùy bieán aùp
+ caùch noái ñaát: ñieåm trung
ñöôïc caùch ly vôùi ñaát hoaëc noái ñaát qua ñieän trôû vaø
boä haïn cheá quaù aùp. Voû caùc thieát bò vaø vaät daãn töï
nhieân cuûa toøa nhaø seõ ñöôïc noái tôùi ñieän cöïc noái
ñaát rieâng.
+ boá trí daây PE: daây PE seõ taùch bieät vôùi daây trung
tính vaø ñöôïc ñònh côõ theo doøng söï coá lôùn nhaát coù
theå.
+ boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän giaùn tieáp: doøng söï
coá khi hö hoûng caùch ñieän moät ñieåm thöôøng thaáp vaø
khoâng nguy hieåm.
Khoù coù khaû naêng xaûy ra ñoàng thôøi söï coá hai ñieåm
neáu laép ñaët moät thieát bò baùo caùch ñieän ñeå baùo tín
hieäu khi söï xaûy ra söï coá ñieåm thöù nhaát. Töø ñoù coù
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
IT
Heä quaû

+ quaù aùp: trong ñieàu kieän bình thöôøng daây trung tính,
voû thieát bò vaø cöïc noái ñaát coù chung moät ñieän theá.

Khi coù söï coá töø hö hoûng caùch ñieän trung aùp , phía trung
aùp chaïm sang haï aùp , hieäu ñieän theá xuaát hieän coù
theå vöôït quaù ñieän aùp chòu ñöïng cuûa thieát bò haï theá.

Boä haïn cheá quaù aùp caàn ñöôïc ñaët ñeå ngaên chaën khaû
naêng taêng ñieän theá giöõa phaàn mang ñieän vaø voû thieát
bò.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû IT
+ tính lieân tuïc cung caáp ñieän vaø töông hôïp ñieän töø:
Doøng söï coá ñieåm thöù nhaát khi hö hoûng caùch ñieän
thöôøng thaáp.

Söï coá ñieåm thöù nhaát do hö hoûng caùch ñieän haï aùp
seõ khoâng taïo ra söï suït aùp naøo hoaëc nhieãu ñieän töø
treân daûi taàn roäng töông öùng vôùi doøng söï coá caùch
ñieän truyeàn thoáng:

+ quaù aùp: sau söï coá ñieåm thöù nhaát, caùc thieát bò
tieáp tuïc laøm vieäc vaø ñieän aùp daây seõ daàn xuaát
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
Heä quaû ñaát
IT
+ tính lieân tuïc cung caáp ñieän vaø töông hôïp ñieän töø: söï
coá ñieåm thöù hai coù theå xaûy ra treân pha khaùc, noù seõ
taïo doøng ngaén maïch vaø gaây nguy hieåm.

+ boá trí daây PE: PE caàn maéc rieâng bieät vôùi daây trung
tính vaø ñònh côõ theo doøng söï coá lôùn nhaát

+ töông hôïp ñieän töø: trong ñieàu kieän bình thöôøng vaø
thaäm chí khi coù söï coá chaïm voû ñieåm thöù nhaát,
khoâng coù suït aùp treân PE. Söï ñaúng theá seõ toàn taïi
giöõa PE, daây noái ñaát laøm vieäc, voû caùc thieát bò vaø
vaät daãn töï nhieân cuûa toøa nhaø.
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû
IT
+ boá trí choáng chaïm ñieän giaùn tieáp: doøng söï coá khi coù

söï coá chaïm voû ñieåm thöù nhaát thöôøng raát beù vaø

khoâng nguy hieåm.

Thieát bò kieåm soaùt caùch ñieän ñöôïc laép ñaët ñeå phaùt

hieän chaïm voû moät ñieåm . Thieát bò naøy seõ theo doõi vaø

chæ thò söï coá ñieåm thöù nhaát ñeå giuùp ñònh vò vaø loaïi

tröø noù.

Caùc thieát bò baûo veä ñöôïc thieát keá ñeå vaän haønh khi
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
Heä quaû IT

Thieát bò choáng doøng roø cuõng coù theå ñöôïc duøng.


Neáu hai söï coá xaûy ra phía sau cuûa cuøng moät RCD,
thieát bò coù theå coi doøng söï coá nhö doøng taûi vaø coù
theå khoâng taùc ñoäng. Moät RCD taùch bieät caàn ñöôïc
laép rieâng cho moãi maïch. Neáu 2 nôi treân cuøng löôùi
söû duïng moät sô ñoà IT coù caùc ñieän cöïc noái ñaát cuûa
chuùng taùch bieät nhau thì RCD caàn phaûi ñöôïc ñaët
treân ñaàu vaøo cuûa chuùng. Ñieàu naøy cho pheùp traùnh
hö hoûng caùch ñieän treân pha thöù nhaát cuûa nôi thöù
nhaát vaø hö hoûng caùch ñieän treân pha thöù hai cuûa nôi
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
Heä quaû ñaát
IT
+ hoûa hoaïn: söû duïng boä kieåm soaùt hö hoûng caùch
ñieän vaø coù theå duøng RCD vôùi doøng ≤ 500mA ñeå
traùnh hoûa hoaïn do ñieän.

+ thieát keá vaø vaän haønh:

- caùc nhaân vieân baûo trì ñöôïc huaán luyeän ñeå coù
khaû naêng ñònh vò ñuùng vaø loaïi tröø söï coá ñieåm
thöù nhaát;

- coâng trình ñieän caàn ñöôïc thieát keá caån thaän: söû
duïng sô ñoà IT khi coù yeâu caàu cao veà lieân tuïc cung
Ñaëc tính cuûa sô ñoà noái
ñaát
IT
Heä quaû

- Neáu RCD 30mA ñöôïc duøng ñeå baûo veä maïch oå caém
thì :

Doøng roø ñieän dung - ñaát phía sau RCD khoâng ñöôïc
vöôït quaù 10mA.

Neáu caùc taûi cuûa caùc maïch nhö vaäy khoâng quan
troïng laém, thieát bò RCD seõ taùc ñoäng khi coù söï coá hö
hoûng caùch ñieän ñieåm thöù nhaát vaø loaïi tröø noù. Neáu
khoâng, neân traùnh söû duïng oå caém hoaëc caàn phaûi
thöïc hieän caùc bieän phaùp khaùc.
Tieâu chuaån choïn löïa

Khoâng coù moät sô ñoà noái ñaát naøo laø ña duïng

caû. Khi löïa choïn sô ñoà noái ñaát caàn phaân tích

caùc tröôøng hôïp rieâng bieät vaø söï löïa choïn

cuoái cuøng döïa theo caùc raøng buoäc ñaëc bieät

cuûa löôùi ñieän.

Söï löïa choïn toát nhaát thöôøng bao goàm nhieàu

sô ñoà noái ñaát khaùc nhau cho caùc phaàn khaùc

nhau cuûa löôùi


Choïn löïa caùch noái ñaát
Bieän phaùp thöïc hieän

Xöôûng coù ñoä tin caäy cung caáp ñieän tuyeät ñoái
(IT) vaø coù loø hoà quang (TN) . Söû duïng bieán aùp
haï /haï cung caáp cho loø trong sô ñoà kieåu TN.
Choïn löïa caùch noái ñaát
Bieän phaùp thöïc hieän

Xí nghieäp vôùi phuï taûi (chuû yeáu laø maùy haøn


ñoøi hoûi sô ñoà TN), xöôûng sôn vôùi yeâu caàu cung
caáp ñieän lieân tuïc baèng maïng kieåu IT ñoäc laäp
qua bieán theá haï/haï.
Choïn löïa caùch noái ñaát
Keát luaän
Keát luaän:

Toái öu hoùa vaän haønh löôùi seõ quyeát ñònh vieäc


choïn sô ñoà noái ñaát bao goàm:

+ voán ñaàu tö ban ñaàu;

+ chi phí cho vaän haønh trong töông lai do khoâng ñuû
ñoä tin caäy, chaát löôïng vaät lieäu, an toaøn.v.v.

Moät caáu truùc lyù töôûng bao goàm:

- nguoàn cung caáp bình thöôøng;

- nguoàn döï tröõ taïi choã vaø sô ñoà noái ñaát thích
hôïp.
SÔ ÑOÀ NOÁI
ÑAÁT TN
TN - C TN - S

So saùnh hai sô ñoà


SÔ ÑOÀ TN -
C
Caùch thöïc hieän
Caùc ñieåm caàn löu yù
Phaïm vi öùng duïng
Öu, khuyeát ñieåm
Ví duï tính toaùn
CAÙCH THÖÏC HIEÄN SÔ ÑOÀ
TN - C

PEN

Thieát Thieát
bò bò
CAÙCH THÖÏC HIEÄN SÔ ÑOÀ TN
-C
Daây trung tính vaø PE ñöôïc söû duïng
chung goïi laø daây PEN.
Boá trí baûo veä choáng chaïm ñieän giaùn
tieáp : sô ñoà coù doøng chaïm voû vaøñieän
aùp tieáp xuùc lôùn neân coù theå duøng CB
ñeå ngaét ñieän trong tröôøng hôïp hö
hoûng caùch ñieän.
Sô ñoà TN – C ñoøi hoûi söï ñaúng thế hiệu
quả trong lưới với nhiều điểm nối đất lặp lại.
Caùc vỏ thiết bò vaø vaät daãn töï nhieân sẽ
nối với daây trung tính.
CAÙC ÑIEÅM CAÀN LÖU

RCD khoâng ñöôïc söû duïng ñeå ngaét ñieän trong
maïch naøy vì söï coá hö hoûng caùch ñieän coi
nhö ngaén maïch pha – trung tính
Nhieäm vuï cuûa ñieän trôû noái ñaát laëp laïi laø
giaûm Utx khaéc phuïc tình traïng UN – Ñaát. Khi
coù hieän töôïng chaïm voû thì Rndll ñöôïc noái
doïc theo daây PEN.
Daây PEN caàn thoûa caùc ñieàu kieän cuûa 2
chöùc naêng laø daây trung tính vaø chöùc naêng
PE.
UPEN chứa haøi bậc cao gaây nhiễu.
PHAÏM VI ÖÙNG DUÏNG

Sô ñoà TN – C khoâng ñöôïc pheùp söû duïng ñoái vôùi


caùc daây nhoû hôn 10mm2 ( daây Cu ) vaø 16mm2
(daây Al ) vaø thieát bò ñieän caàm tay.
Sô ñoà TN – C khoâng duøng nôi coù khaû naêng
chaùy noå cao vì khi noái caùc vaät daãn töï nhieân
cuûa toøa nhaø vôùi daây PEN seõ taïo neân doøng
chaïy trong coâng trình gaây nguy hieåm hoïa chaùy
vaø nhieãu ñieän töø.
ÖU – KHUYEÁT ÑIEÅM

Öu ñieåm:

- Phaùt hieän phaàn töû chaïm voû ñôn giaûn.


- Maïch ñôn giaûn.
- Ít toán keùm.
Khuyeát ñieåm:

- Khoâng ñaûm baûo tính lieân tuïc cung caáp ñieän


- Doøng chaïm lôùn
 Nguy cô chaùy noå cao , nhieãu ñieän töø lôùn.
VÍ DUÏ TÍNH TOAÙN

Upha =220 0.05 F’ 0.1Ω E’ 0.15 A


V Ω Ω A
30A
B
0.05
Ω C
0.1Ω 0.2Ω 0.15 D
N Ω PEN
F E
0.05 0.05
Ω Ω
B
Y C
Thieát bò
` 2
Thieát bò
X `
Thieát bò
1 3

Utx1
3V Utx2
6V 4.5
Utx3
Neà Rneàn ≠0 V
n
> 20 m > 20 m 10 m 5m

Rnñht =
4Ω
SÔ ÑOÀ THAY
THEÁ
0.05 F’ 0.1Ω E’

Ich = 400A 0.05

X,Y

0.05

N
0.1Ω F 0.2Ω
Utx140V
2 =Utx3

4Ω
U40V
tx1
VÍ DUÏ TÍNH TOAÙN

Upha =220 0.05 F’ 0.1Ω E’ 0.15 A


V Ω Ω A
27A
B
0.05 0.05
Ω Ω C

0.1Ω 0.2Ω 0.15 D


N Ω PEN
26.16 F E
A 0.05 0.05
Ω Ω B
Y C
Thieát bò X
` 2
Thieát bò
`
Thieát bò
1 3

Utx1
-0.744V Utx2
4.9V 8.4V
Utx3
Neà Rneàn ≠0
n
> 20 m > 20 m 10 m 5m

Rnñht = 0.84A Rnñll =


4Ω 10Ω
SÔ ÑOÀ THAY THEÁ

0.05 F’ 0.1Ω E’

Ich = 0.05
404.58A Ω
X,Y

0.05
I1 = 396.18A Ω Utx2
85.43
V
N E
F

I2 = 8.4A
0.1Ω 0.2Ω
0.15

Uñx2
4Ω
6.018
Utx1 43.89
Utx3
V 10Ω V
Uñx3
BAÛNG SO SAÙNH KEÁT QUAÛ
Chöa nñll Ndll ôû thieát bò
3

Bình Idaâytrungtính (A) 30 26.16


thöôøng
Utx1 (V) 3 -0.744

Utx2 (V) 6 4.9

Utx3 (V) 4.5 8.4

Chaïm voû Ichaïm (A) 400 404.58

Utx1 (V) 40 6.018

Utx2 (V) 140 85.43

Utx3 (V) 140 43.87


SÔ ÑOÀ TN -
S

Caùch thöïc hieän


Caùc ñieåm caàn löu yù
Phaïm vi öùng duïng
Öu,khuyeát ñieåm
CAÙCH THÖÏC
HIEÄN
SÔ ÑOÀ TN - S
Ñieåm trung tính cuûa bieán aùp ñöôïc noái 1
laàn taïi ñaàu vaøo cuûa löôùi
Voû kim loaïi vaø vaät daãn töï nhieân ñöôïc noái
vôùi daây baûo veä PE(daây naøy ñöôïc noái vôùi
trung tính cuûa maùy bieán aùp)
CAÙCH THÖÏC
HIEÄN
SÔ ÑOÀ TN - S
A

C
N
PE

Thieát Thieát
bò bò
CAÙC ÑIEÅM CAÀN LÖU YÙ

Sô ñoà TN–S laø baét buoäc ñoái vôùi maïch coù


tieát dieän nhoû hôn 10mm2(Cu) vaø 16mm2(Al)
Daây PE taùch bieät vôùi daây trung tính vaø
ñöôïc ñònh kích côõ theo doøng söï coá lôùn
nhaát coù theå xaûy ra.
Töï ñoäng ngaét ñieän khi coù hö hoûng caùch
ñieän baèng caùch söû duïng caùc CB, caàu chì
hoaëc RCD.
Phaïm vi öùng duïng

Daây baûo veä vaø trung tính laø rieâng bieät. Ñoái vôùi caùp coù
voû boïc chì, daây baûo veä thöôønglaø voû chì. Heä TN-S laø baét
buoäc ñoái vôùi maïch coù tieát dieän nhoû hôn 10 mm2 (Cu) vaø
16 mm2 (Al) hoaëc caùc thieát bò di ñoäng.
Sô ñoà TN-S: neân duøng cho löôùi ñöôïc theo doõi kieåm tra
thöôøng xuyeân hoaëc löôùi khoâng môû roäng, caûi taïo. Sô ñoà
naøy thöôøng chæ caàn caùc RCD coù ñoä nhaïy trung bình.
ÖU – KHUYEÁT ÑIEÅM

Öu ñieåm: trong ñieàu kieän laøm vieäc


bình thöôøng, treân daây PE khoâng coù
suït aùp  khoâng taïo neân nhieãu ñieän
töø .

Khuyeát ñieåm: khi xaûy ra chaïm ñieän,


doøng chaïm vaø ñieän aùp tieáp xuùc
lôùn
 nguy cô chaùy noå cao.
SÔ ÑOÀ NOÁI ÑAÁT TT
Caùch thöïc hieän
Caùc ñieåm caàn löu yù
Caùch tính toaùn kieåm tra
Phaïm vi öùng duïng
Sô ñoà phoái hôïp
Ví duï
Vaøi söï coá
CAÙCH THÖÏC HIEÄN
 Söû duïng MBA Trung/Haï theá caáp nguoàn
loaïi ∆ /Υ -11.
 Ñieåm trung tính cuoän haï cuûa MBA cung
caáp ñöôïc noái ñaát tröïc tieáp
 Voû thieát bò ñöôïc keát noái vôùi heä thoáng
noái ñaát thoâng qua 1 daây baûo veä chung
PE
 Daây PE baûo veä vaø daây trung tính nguoàn
taùch rieâng
Sô ñoà TT ñieån
hình
0 4
A
B
C
N

4
5 5
PE

1 3
7 M 2
M

Hình: 0 - MBA nguoàn; 1- Ñoängcô 3ϕ; 2 - Ñoängcô1ϕ; 3- Taûibt 6


4 - CB 3 pha;5 - CB 1 pha;6 - Noáiñaátvoû;
7 - Noáiñaát
HT.
ÑAËC ÑIEÅM

Utx = 0
 Theá cuûa voû thieát
bò baèng
vôùi theá cuûa ñaát
=> an toaøn
 Daây PE coù suït aùp
beù neân
coù theå choïn tieát
dieän nhoûU
= maïng TN
Ihôn 0 =0
d Ra + R + Σ R + R
 Doøng bñi vaøo
day ñaát:
cd Maïng
TT luùc
taûi
bìnhthöôøng
b/Chaïm
Rcd -> 0
voû:
 Doøng ñi vaøo ñaát:

 Ñieän aùp tieáp xuùc:

 Maïng noâng thoân:

Nhaän xeùt:
Doøng Icham nhoû hôn sô ñoà
Khi coù
söïcoá
chaïm
voû
TN neân aûnh höôûng
nhieãu ñieän
töø thaáp.
c/Vaän haønh laâu
ngaøy:
Rcd giaûm xuoáng giaù trò ñuû beù , xaûy
ra hieän töôïng roø ñieän
 Doøng ñi vaøo ñaát:
Doøng naøy coù giaù trò raát nhoû
Nhaän xeùt:
Neáu Icham ≥ 30mA : nguy hieåm. Caùc CB
khoâng phaùt hieän ñöôïc doøng naøy.
 Neáu Icham ≥ 300mA vaø vôùi thôøi gian ñuû
laâu, doøng naøy coù theå gaây chaùy noå.
 Söû duïng RCDs caét thieát bò .
Khi coù söï coá
chaïm
Ñieàu voû
kieän ñeå tính toaùn kieåm tra:

I∆ n – doøng ngöôõng caét roø cuûa RCDs


Ucp=50V – ñieän aùp cho pheùp
Neáu choïn RCDs tröôùc, ta phaûi noái ñaát
voû thieát bò sao cho ñieän trôû noái ñaát

Ngöôïc laïi neáu, choïn tröôùc Ra, thì phaûi


mua RCDs coù doøng caét ngöôõng

Thôøi gian taùc ñoäng cuûa RCDs: t < 0,5s


Keát hôïp baûo veä choáng chaïm
tröïc tieáp:
Ñieàu kieän ñeå tính toaùn kieåm tra:
Utx = 220V
Doøng qua ngöôøi:
Choïn RCDs coù doøng caét ngöôõng 10, 20,
30mA
Thôøi gian caét töùc thôøi t < 0,05s
I∆ n Ñieän trôû cöïc ñaïi cuûa Choáng chaùy noå:
ñieän cöïc noái ñaát Choïn RCDs theo
ñk:
50V 25V
I∆ n ≤ 300mA
3A 16Ω 8Ω
1A 50Ω 25Ω
500mA 100Ω 50Ω

300mA 166Ω 83Ω


Baûng giôùi haïn ñieän trôû cao nhaát cuûañieän
PHAÏM VI ÖÙNG
DUÏNG
Do tính ñôn giaûn vaø ít aûnh
höôõng nhieãu ñieän töø, sô
ñoà TT ñöôïc söû duïng roäng 0 4
A
raõi B
C
1-Söû duïng thay theá TN ôû N
caùc ñieåm cô khí nhoû, treân
caùc coâng trình xaây döïng,
4
caùc xöôûng thuû coâng... ÔÛ 5 5
ñoù, thöôøng söû duïng caùc
phuï taûi ñieän di ñoäng, caàm
tay coù coâng suaát nhoû vaø 1 3
gaëp khoù khaên hoaëc 7 M 2
M
khoâng kinh teá khi keùo daây
trung tính baûo veä PE ñeán
nôi duøng ñieän 6 6 6

Chuù
thích: 0 - MBA nguoàn;1- Ñoäng cô3ϕ ; 2 - Ñoängcô1ϕ ; 3- Taûibt
4 - CB 3 pha;5- CB1 pha;7 - Noái
ñaát HT; 6 - Noái
ñaát voû.
Khi naøy taïi moãi thieát bò duøng ñieän ta thöïc hieän
noái ñaát cho noù. Bieän phaùp naøy coù theå aùp
duïng khi coâng suaát phuï taûi nhoû vaø vieäc noái
ñaát deã thöïc hieän, hay ñaõ coù saün noái ñaát töï
nhieân (coïc, moùng baèng coát theùp cuûa coâng trình)

2-Heä thoáng TT söû duïng phoå bieán ôû nôi coù nhieàu


thieát bò thoâng tin ñieän töû.
3-Söû duïng sô ñoà TT taïi nôi coù yeâu caàu choáng
giaät, choáng chaùy noå cao nhö caùc toaø nhaø cao
taàng, khaùch saïn, caùc xí nghieäp vôùi vaät lieäu deã
chaùy…Khi ñoù, daây baûo veä PE phaûi ñöôïc noái
ñaúng theá vôùi ñaát taïi moïi vò trí.
SÔ ÑOÀ PHOÁI HÔÏP
 Theo yeâu caàu cung caáp
HEÄ THOÁNG NOÁI ñieän lieân tuïc nhaát laø trong
maïng phaân phoái, taïi moãi
ÑAÁT TT VÔÙI RCDS thieát bò neân coù 1 RCDs ( 3
cöïc hoaëc 2 cöïc tuyø vaøo
loaïi thieát bò) baûo veä choáng
chaïm giaùn tieáp. Khi chaïm
0 4
A voû thieát bò naøo thì caét
B thieát bò ñoù.
C
 ÔÛ caáp baûo veä toång neân
N duøng RCDs 4 cöïc coù doøng
I ∆n=0.5 A taùc ñoäng roø danh ñònh I∆ n
4 5 5 baèng toång cuûa doøng taùc
ñoäng roø cuûa caùc RCDs laép
cho töøng thieát bò vaø khoâng
I ∆n=0.3 A I ∆n= 0.1A
coù thôøi gian treã.
1 3
7 M 2
M

6 6 6

Hình: 0 - MBA nguoàn; 1- Ñoängcô3ϕ ; 2 - Ñoängcô1ϕ ; 3- Taûibt


4 - CBR 3 cöïc;5- CBR 1cöïc;6
- Noái ñaát
Voû; 7 - Noáiñaát
HT
VÍ DUÏ
Ví duï 1:Cho maïng TT vôùi 2 thieát bò. Phaân tích an toaøn.

220V 0,5Ω 1
0
A
B
C
0,3Ω
N
5 0,2Ω 4 0,2Ω
PE
3 2

bò1
Thieát bò2
Thieát
Utx1 Utx2
> 20m 5m 5m
Neàn
RndHT= 4Ω Rnd= 10Ω

Hình: Ví duïtínhtoaùn
sôñoà
TT
Ich 14.67
0 1 32 4 5
A
0.5 0.3 0.2 0.2
Ω Ω Ω Ω
Utx2
102.94 Utx1
100V
~ V

10Ω
4Ω Uñx2 Uñx1

Hình : Sô ñoà
phaân
boádoøng
chaïmvoû
Nhaän xeùt:
 Do voû caùc thieát bò ñöôïc noái chung neân ñieän aùp treân
voû caùc thieát bò xaáp xæ nhau
 Utx >50V => nguy hieåm. Bieän phaùp220 giaûm Utx : 220
I ch = = 7,33 ⇒ R = − 15 ≈ 15Ω
Taêng RndHT hay maécUR noái tieáp R 15 + R 7,33
50 ndHT
Ich = tx1
= = 7,3 3A
Ví duï: Utx =50V thì: ρ 100
Rn d − 1 0−
2π .5 1 0π

Giaûm khoaûng caùch x. Thöïc chaát caùch naøy laø maéc


ñaúng theá daây PE vôùi ñaát. Trong caùc toaø nhaø cao
taàng nôi coù yeâu caàu choáng giaät cao thöôøng maéc voû
Doøng chaïm voû:
0 Ich 1 32 4 5

I ch =
220
=
220
= 14,67 A 0,5Ω 0,3Ω 0,2Ω
0,5 + 0,3 + 0,2 + 10 + 4 15
Utx2 Utx1
Ñieän aùp treân caùc thieát bò: ~
U tb1 = 14,67 × 10 = 146,7V
Udx
U tb 2 = 14,67 × 10,2 = 149,6V 4Ω Udx 10Ω
Ñieän aùp tieáp xuùc:
100
U tx1 = I ch × Rnd − U dx = 14,67 × 10 − 14,67 = 100V Hình: Sôñoà
phaân
boádoøng
chaïm
voû
2π × 5
100
U tx 2 = I ch × ( Rnd + 0,2) − U dx = 14 ,67 ×10 ,2 − 14 ,67 = 102 ,94V
2π × 5
Nhaän xeùt:
 Do voû caùc thieát bò ñöôïc noái chung nhau neân ñieän aùp treân
voû caùc thieát bò xaáp xæ nhau
2 20 22 0
 Utx >50V => nguy hieåm. Bieän phaùp =
I ch giaûm =U
7,33:⇒ R = − 15 ≈ 15Ω
1 5+ R tx 7,33
Taêng RndHT hay maéc R noái tieáp RndHT
Giaûm khoaûng caùch x. Thöïc chaát caùch naøy laø maéc ñaúng
theá daây PE vôùi ñaát. Trong caùc toaø nhaø cao taàng nôi coù
yeâu caàu choáng giaät cao thöôøng U tx1 maéc 50 voû caùc thieát bò vaøo
I ch = = = 7,33A
ρ
daây PE, noái daây PE vôùi khung saøn kim loaïi cuûa toaø nhaø roài
100
Rnd − 10 −
noái ñaát. Ví duï 2 seõ chöùng minh 2π .ñieàu
5 π
naøy.
10 Ví duï: Utx =50V thì:
Ví duï 2:Cho maïng TT vôùi 2 thieát bò vaø 2 choã noái
ñaát.

220V 0,5Ω 1
0
A
B
C
0,3Ω
0,2Ω 5 N
0,2Ω 4 0,2Ω
PE
3 2

bò1
Thieát bò2
Thieát
Utx1 Utx2
> 20m 0m > 20m 0m
Neàn
RndHT= 4Ω Rnd= 10Ω Rnd= 10Ω

Hình: Víduïtính
toaùn
sôñoàTT
Ich 21.78
0 1 32 4 5
A
0.5 0.3 0.2 I1 0.2 I2
Ω Ω Ω Ω
4.36
Utx2 0.2 U
0Vtx1

~ V Ω

10Ω
10Ω
4Ω Uñx2 Uñx1
11.1A 10.68
A

Hình : Sô ñoà
phaân
boádoøng
chaïmvoû

Nhaän xeùt:
Vieäc noái ñaúng theá daây PE vaø ñaát seõ
giaûm ñöôïc Utx raát nhieàu. Ñoä lôùn Utx ñoái
vôùi thieát bò khoâng chaïm voû luoân baèng 0
coøn vôùi thieát bò chaïm voû baèng doøng
chaïm voû nhaân vôùi ñieän trôû ñoaïn daây PE.
Maø thöôøng daây PE coù giaù trò khaù nhoû
neân Utx coù giaù trò beù
Phaân boá doøng chaïm voû:
0 Ich 1 32 4 5
220 220 0,5Ω 0,3Ω 0,2Ω 0,2Ω
I ch = = = 21,78 A
10 × 10,4 10,1
0,5 + 0,3 + 0,2 + +4 Utx2 0,2Ω Utx1
10 + 10,4 ~ Id2 Id1
10
⇒ I d 1 = 21,78 = 10,68 A 10Ω
10 + 10,4 10Ω Ud1
4Ω Ud2
I d 2 = 21,78 − 10,68 = 11,1A
Ñieän aùp treân caùc
U tbthieát bò: Hình: Sôñoà
phaân
boádoøng
chaïm
voû
1 = I d 1 × (10 + 0,2) = 10,68 × 10,2 = 108,94V
U tb 2 = 10 I d 2 + 0,2 I ch = 10 × 11,1 + 0,2 × 21,78 = 115,36V
Ñieän aùp tieáp
Uxuùc:
tx1 = I d 1 × 10,2 − U d 1 = 10,68 × 10,2 − 10,2 × 10,68 = 0V

U tx 2 = 10 I d 2 + 0,2 I ch − U d 2 = 10 × 11,1 + 0,2 × 21,78 − 11,1× 10 = 4,36V

Nhaän xeùt:
Vieäc noái ñaúng theá daây PE vaø ñaát seõ giaûm ñöôïc Utx raát
nhieàu. Ñoä lôùn Utx ñoái vôùi thieát bò khoâng chaïm voû
luoân baèng 0 coøn vôùi thieát bò chaïm voû baèng doøng
chaïm voû nhaân vôùi ñieän trôû ñoaïn daây PE. Maø thöôøng
daây PE coù giaù trò khaù nhoû neân Utx coù giaù trò beù
VAØI SÖÏ COÁ XAÛY RA ÔÛ SÔ
ÑOÀ
a - Söï xaâm nhaäp ñieän TT
aùp cao sang ñieän aùp
thaáp:
Xaûy ra do hoûng caùch ñieän giöõa MV vaø LV cuûa MBA
nguoàn. Khi ñoù coù 1 doøng chaïm ñaát chaûy qua Rnd
cuûa MV vaø LV nhö hình:

A
B
C

Id PE
Id

RndTrung RndHa RndTbò

Hình: Söï xaâm


nhaäp
ñieän
aùp
caosangñieän
aùp
thaáp
a - Söï xaâm nhaäp ñieän aùp cao sang ñieän aùp thaáp:
Xaûy ra do hoûng caùch ñieän giöõa MV vaø LV cuûa MBA nguoàn. Khi ñoù coù 1 doøng chaïm ñaát
chaûy qua Rnd cuûa MV vaø LV nhö hình:

U pha
Id =
RndHa + RndTrung + Rday
Ñieän aùp ñaët leân
RUndHaï = I .R A
n d ndH a B
Phaân boá ñieän aùp treân C
voû thieát bò
U pha − vo + U vo − dat − U n − U pha = 0

Id PE
Do voû thieát bò ñöôïc noái Id
ñaát neân:
U vo− dat = 0 => Vaãn an
toaøn RndTrung RndHa RndTbò
⇒ U pha− vo = U pha + U n > U pha Hình: Söïxaâm
nhaäp
ñieän
aùp
caosangñieän
aùp
thaáp

Bieän phaùp : söû duïng thieát bò haïn cheá quaù aùp haï
theá LA (Lightning Arrester) ñaët ôû ñaàu ra phía haï theá
cuûa MBA .
b - Seùt:

Khi coù soùng seùt treân MV, soùng seõ ñöôïc truyeàn thoâng
qua 1 tuï töï nhieân giöõa caùc cuoän daây MBA, ñeán daây daãn
cuoän LV vaø ñieän aùp coù theå leân ñeán 10kV. Maëc duø, noù
ñaõ giaûm daàn ñi do aûnh höôûng cuûa caùc tuï ñieän raõi giöõa
maïng ñieän vaø ñaát, nhöng cuõng caàn ñaët caùc thieát bò
giôùi haïn ñieän aùp (TB choáng seùt) taïi ñaàu maïng LV, nôi maø
sô ñoà noái ñaát ñöôïc söû duïng (xem hình).
SÔ ÑOÀ
IT

NGUYEÂN TAÉC THÖÏC HIEÄN

TÍNH TOAÙN SÔ ÑOÀ

GIÔÙI THIEÄU CAÙC THIEÁT BÒ DUØNG


TRONG SÔ ÑOÀ
PHAÏM VI ÖÙNG DUÏNG

MOÄT SOÁ ÑIEÅM CAÀN LÖU YÙ


SÔ ÑOÀ NOÁI
ÑAÁT IT
SÔ ÑOÀ
IT NGUYEÂN
LYÙ

* Noái ñaát khoâng qua toång trôû ZS:

Rnñ thieát bò
SÔ ÑOÀ
IT NGUYEÂN
LYÙ

* Toång trôû töông ñöông vôùi toång trôû caùch ñieän


trong sô ñoà IT
SÔ ÑOÀ
IT NGUYEÂN
LYÙ

 Noái ñaát qua toång trôû ZS:


Trung Haï

Boä haïn cheá


quaù aùp Zs
Nguyeân lyù
noái ñaát:
Caùch noái ñaát: Ñieåm trung tính cuûa maùy bieán
aùp ñöôïc caùch ly vôùi ñaát hoaëc noái ñaát qua
ñieän trôû vaø boä haïn cheá quaù aùp.Voû cuûa
thieát bò vaø vaät daãn töï nhieân cuûa toøa nhaø seõ
ñöôïc noái tôùi ñieän cöïc noái ñaát rieâng.
Boá trí daây PE : Daây PE seõ taùch bieät vôùi daây
trung tính vaø ñöôïc ñònh côõ theo doøng söï coá lôùn
nhaát.
LÖU
YÙ: Caùc thieát bò coù theå ñöôïc noái ñaát
vôùi daây PE chung

 Hoaëc ñöôïc noái ñaát rieâng cho töøng


thieát bò :
TÍNH TOAÙN SÔ
ÑOÀ IT

 SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I ( TRUNG TÍNH


CAÙCH LY)

 SÖÏ COÁ CHAÏM ÑIEÅM THÖÙ NHAÁT

 SÖÏ COÁ CHAÏM ÑIEÅM THÖÙ HAI

 SÔ ÑOÀ IT LOAÏI II (NOÁI ÑAÁT QUA


TOÅNG TRÔÛ)
 SÖÏ COÁ CHAÏM ÑIEÅM THÖÙ NHAÁT’

 SÖÏ COÁ CHAÏM ÑIEÅM THÖÙ HAI’


SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ
NHAÁT

U
UTXTX=?
=0
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ
NHAÁT
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ
NHAÁT

C UC
ICC
C ICC Löu yù :
B UB
B ICB
 RB << XC
ICB N
ICA
A
UA  Boû qua aûnh
A ICA =
IΣ 0 höôûng cuûa
N IN doøng taûi
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ NHAÁT
C UC
C ICC
ICC
UB
B B ICB
ICB N
A UA
ICA A ICA =
IΣ 0
N IN

.
U. AN = 0. . . . .
. . 
U ñaát=U A U. BN = U. B − U. ñaát= U.B − U.A = U AB = U d∠30 0
.
U CN = U C − U ñaát = U C − U A = − U CA = −U ∠150 0

 d
Doøng söï coá :
. .
. . . U BN + U CN U d∠30 O − U d∠150 O 3U d∠0O
I N = I CB + I CC = . = . = .
XC Xc Xc
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ
NHAÁT

3U d 3U p
IN = =
Xc Xc
IN = 3 * 220 / 10 = 66 mA
Xc = 10KΩ
Utx = Ich * Rndtb = 0.066A * 30W =
1.98 V
 Khoâng gaây nguy hieåm cho
ngöôøi
 Khoâng gaây chaùy noå, gaây
nhieãu
 Ñaûm baûo tính lieân tuïc cao
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ
NHAÁT

Heä .
U. AN = 0. . . . .

quaû : U =
 . BN . U B − U
. =
ñaát U
.B − U
.A = U
.
AB = U d ∠30 0

U CN = U C − U ñaát = U C − U A = − U CA = −U ∠150 0

 d

 Thieát bò phaûi coù mức


caùch ñieän cao
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM

5
Id A

B
1 C
N

PE

PIM

XCpha-dat

Rn
RA
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM
I.ÑAËC ÑIEÅM:

 Ít xaûy ra do khi coù söï coá chaïm ñieåm


thöù nhaát thì ñaõ coù thieát bò PIM baùo tín
hieäu , ngöôøi vaän haønh seõ coù bieän phaùp
ngaên chaën chaïm voû ñieåm thöù hai.
 Raát nguy hieåm do doøng söï coá vaø ñieän
II.PHAÂN TÍCH:
aùp tieáp xuùc raát lôùn.
Giaû thieát:
 Xem tieát dieän vaø chieàu daøi cuûa daây
daãn laø nhö nhau.
 Trong quaù trình xaûy ra söï coá, ñieän aùp
cuûa nhaùnh baèng 80% ñieän aùp laøm vieäc.
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM
Tính toaùn:
Toång trôû maïch voøng söï
coá goàm l
coù: Ñieän trôû cuûa daây
Rpha = ρ
Spha daãn pha hay trung tính
khi maïch xaûy ra söï
l coá. trôû cuûa daây
RPEN = ρ Ñieän
SPEN daãn PEN
0.8 * U 0
Doøng söï Id =
(RPha∑ + RPEN ∑ )
coá:
Vôùi:
U0 laø ñieän aùp pha-trung tính neáu maïng noái
ñaát IT coù 4 daây.
U0 laø ñieän aùp pha-pha neáu maïng noái ñaát
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM
III.MOÄT SOÁ VÍ DUÏ:

Ví duï 1:
5 Id
A
J B
1 C
N
PE

3
PIM
XCpha-dat

Rn 2
4
RA
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM

Sô ñoà töông ñöông:


0.5
1 2
Ichaï
0.3 I=
38 ∼ m
3 0
0V 0.2 30
0.3
5 4
Utx Utx
Doøng chaïm voû: 1
2

U 380
I chaïm= = = 292( A)
R∑ 0.5 + 0.3 + 0.2 + 0.3
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM
Ñieän aùp tieáp xuùc cuûa
ngöôøi khi chaïm vaøo thieát bò
1: U tx1 = − I chaïm* R34 = − 292 * 0.2 = − 87.6(V )
Ñieän aùp tieáp xuùc cuûa ngöôøi khi chaïm vaøo thieát
bò 1 coù giaù trò aâm ( chieàu ñieän aùp ngöôïc vôùi
chieàu quy öôùc) do theá ñaát lôùn hôn theá nuùt 4.
Ñieän aùp tieáp xuùc cuûa ngöôøi khi chaïm vaøo thieát
bò 2:
U tx2 = I chaïm* R23 = 292 * 0.3 = 58.4(V )
Nhaän xeùt:
Doøng söï coá Id=292A vaø ñieän aùp tieáp xuùc
| Utx1 | =87.6V vaø Utx2 =58.4V lôùn do ñoù phaûi caét
hai thieát bò chaïm voû baèng CB vaø caàu chì.
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ NHAÁT
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ
NHAÁT

UC
C ICC Löu yù :
UB
ICC B ICB N  RB << XC
ICB UA  Boû qua aûnh
A ICA
ZN

ICA
ZN IN=I
=0 höôûng cuûa
N IZ Σ
Id doøng taûi
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ NHAÁT
UC
C ICC

ICC UB
B ICB N
ICB UA
A ICA
ZN ICA =0
IΣ ZN IN=I
N IZ Id
. .
Σ

. UA UA
Tính doøng IZ Iz = =
Z R Id IN
.
. 3U A
Tính doøng Id I d = . IZ hay IR
XC

Tính doøng IN I N = (I + I ) 2
d
2
Z
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ NHAÁT
UC
C ICC
Tính doøng Id
ICC UB
B ICB N
ICB UA
A ICA
ZN ICA =0
IΣ ZN IN=I
N IZ Σ
Id

.
U. AN = 0. . . . .
. . 
U ñaát=U A U. BN = U. B − U. ñaát= U.B − U.A = U AB = U d∠30 0
.
U CN = U C − U ñaát = U C − U A = − U CA = −U ∠150 0

 d
Doøng Id :
. . .
. . . U BN + U CN U d∠30 − U d∠150
O O
3U d∠0 O
3U A
I N = I CB + I CC = . = . = . = .
XC Xc Xc XC
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI
II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ ÑIEÅM THÖÙ NHAÁT

Keát 220 V 220V × 3


quaû : Iz = = 22 mA I d = = 66 mA
10 KΩ 10 KΩ

I N = (66 2 + 22 2 ) = 69 .57 mA
Utx = Ich * Rndtb = 0.066A * 30W =
1.98 V
 Khoâng gaây nguy
hieåm cho ngöôøi
 Khoâng gaây chaùy
noå, gaây nhieãu
 Ñaûm baûo tính
lieân tuïc cao
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM

Id
3
2
1
N
PE
Thanh goùp
Zct

Rn
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM
Ví duï : Tröôøng hôïp ñôn giaûn laø chaïm voû
ñieåm thöù nhaát ôû ñaàu nguoàn vaø
Trung theá / chaïmIdvoû ñieåm thöù hai
2 ôû cuoái A
400V 1
nguoàn. 9 B
C
10 PE
6 5
Thanh
Zct goùp
8 7 4 3

Rn RA
Daây daãn coù:
Chieàu daøi: l=50m
Tieát dieän: S=35mm2
Ñieän trôû suaát cuûa daây ñoàng: ρ =22.5(mΩ .mm2/m
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI II
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM
R23

Sô ñoà töông Ichaïm


R45
ñöông:
Daây PE coù cuøng 380
V

tieát dieän vaø chieàu R89


R67

daøi nhö daây pha. Do Utx2


Utx1
ñoù: l 50
R69 = 2 ρ = 2 * 22.5 = 64.3(mΩ )
S 35
R29 = 2 R69 = 2 * 64.3 = 129 (mΩ)
Doøng
söï coá:
0.8 3U 0 0.8 3 * 230 * 10 3
Id = = = 2470 ( A)
R∑ 129
SÔ ÑOÀ IT LOAÏI I
SÖÏ COÁ CHAÏM VOÛ HAI ÑEÅM

Ñieän aùp tieáp


xuùc 1: 64.3 −3
U tx1 = −I d * R67 = −2470 * *10 = −79.4105(V )
2
Ñieän aùp tieáp xuùc 1 mang giaù trò
aâm (chieàu doøng ñieän quy öôùc
ngöôïc vôùi chieàu doøng thöïc) vì ñieän
theá cuûa ñaát lôùn hôn ñieän theá cuûa
nuùt 7
64 .3 −3
tx2 = Iaùp
UÑieän 45 = 2470
d * Rtieáp xuùc* 2: *10 = 79 .4105 (V )
2
CAÙC HEÄ QUAÛ KHI DUØNG SÔ
ÑOÀ IT
BIEÄN PHAÙP KHAÉC PHUÏC
 Söï coá chaïm 1
ñieåm Thieát bò giaùm saùt caùch
 Söïñieän PIM2
coá chaïm
ñieåm Caét söï coá baèng CB / CC
baûo
 Quaù veäaùp
ñieän maïch

 Thieát bò choáng
quaù aùp OL
SÔ ÑOÀ IT
PHAÏM VI ÖÙNG DUÏNG
- Söû duïng trong maïng trung ,
haï theá

- Söû duïng ôû nhöõng nôi ñoøi hoûi tính


lieân tuïc cung caáp ñieän cao
Nhaø maùy
Beänh ñieän Saân
vieän
- Söû duïng ôû nhöõng nôibayñoøi hoûi
choáng chaùy noå
Haàm Tàu thủy
moû
- Söû duïng vôùi nhöõng thieát bò
xöû lyù thoâng tin ( theo IEC 950)
Rada
Quoác Veä
SÔ ÑOÀ IT
MOÄT SOÁ LÖU YÙ

 Nghieân cöùu, thöû nghieäm quaù


aùp, doøng dung roø
 Coù caùc nhaân vieân baûo döôõng coù
khaû naêng xaùc ñònh , söûa chöõa vò trí
söï coá chaïm söï coá ñaàu
 Choïn thieát bò theo ñieän aùp
daây

 Traùnh tình traïng chaïm 2


ñieåm
 Daây PE maéc rieâng vôùi daây
trung tính