You are on page 1of 9

Al-Khwarizmi

Tempoh yang bermakna dalam sejarah matematik di kalangan umat Islam bermula dengan
Al-Khwarizmi apabila beliau memperkenalkan algebra menerusi bukunya Al Jabr yang
membawa maksud pengembalian keseimbangan bagi kedua-dua bahagian persamaan.
Tokoh kelahiran Iraq itu juga mula mengetengahkan angka daripada simbol Arab di dalam
empayar Islam yang kemudian di bawa ke Eropah.
Hasil penulisan Al-Khwarizmi menerusi bukunya berkaitan algebra ditukar ke bahasa latin
yang mula muncul di Eropah pada abad ke-12.
Pendekatan kajian Islam yang dibawa Al-Khwarizmi adalah menerusi kaedah sistematik dan
berasaskan logik dengan memperkembangkan pengetahuannya menerusi pelbagai cawangan
sains terutama matematik.
LATAR BELAKANG TOKOH

Nama sebenar al-Khawarizmi ialah Muhammad Ibn Musa al-khawarizmi. Selain itu
beliau dikenali sebagai Abu Abdullah Muhammad bin Ahmad bin Yusoff. Al-Khawarizmi
telah dikanali di Barat sebagai al-Khawarizmi, al-Cowarizmi, al-Ahawizmi, al-Karismi, al-
Goritmi, al-Gorismi dan beberapa cara ejaan lagi.

Beliau telah dilahirkan di Bukhara. Pada tahun 780-850M adalah zaman
kegemilangan al-Khawarizmi. al-Khawarizmi telah wafat antara tahun 220 dan 230M. Ada
yang mengatakan al-Khawarizmi hidup sekitar awal pertengahan abad ke-9M. Sumber lain
menegaskan beliau di Khawarism, Usbekistan pada tahun 194H/780M dan meninggal tahun
266H/850M di Baghdad.

PENDIDIKAN

Dalam pendidikan telah dibuktikan bahawa al-Khawarizmi ialah seorang tokoh Islam
yang berpengetahuan luas. Pengetahuan dan kemahiran beliau bukan sahaja meliputi
bidang syariat tapidi dalam bidang falsafah, logik, aritmetik, geometri, muzik, kejuruteraan,
sejarah Islam dan kimia.

Al-Khawarizmi sebagai guru aljabar di Eropah. Beliau telah menciptakan pemakaian
Secans dan Tangens dalam penyelidikan trigonometri dan astronomi. Dalam usia muda
beliau bekerja di bawah pemerintahan Khalifah al-Ma’mun, bekerja di Bayt al-Hikmah di
Baghdad.

Beliau bekerja dalam sebuah observatory iaitu tempat menekuni belajar matematik
dan astronomi. Al-Khawarizmi juga dipercayai memimpin perpustakaan khalifah. Beliau

al-Goritmi atau al-Gorism. 3. Nama al-gorism telah dikenali pada abad pertengahan. Beliau juga merupakan seorang penulis Ensiklopedia Pelbagai Disiplin. Babylian dalam bentuk dugaan yang telah dibuktikan kebenarannya oleh al-Khawarizmi.pernah memperkenalkan angka-angka India dan cara-cara perhitungan India pada dunia Islam. Hasil karya tersebut terkenal pada zaman tamadun Islam dan dikenali di Barat. Al-Khawarizmi dapat menghasilkan karya-karya agong dalam bidang matamatik. Sumbangan Al-Khawarizmi Melalui Karya Sumbangan hasil karya beliau sendiri. Antara hasil karya yang telah beliau hasilkan ialah : . antaranya ialah : 1. Sistem Nombor : Beliau telah memperkenalkan konsep sifat dan ia penting dalam sistem nombor pada zaman sekarang. PERANAN DAN SUMBANGAN AL-KHAWARIZMI Gelaran Al-Khawarizmi Gelaran Al-Khawarizmi yang dikenali di Barat ialah al-Khawarizmi. Al-Jabr wa’l Muqabalah : beliau telah mencipta pemakaian secans dan tangens dalam penyelidikan trigonometri dan astronomi. Hisab al-Jabr wa al-Muqabalah : Beliau telah mengajukan contoh-contoh persoalan matematik dan telah mengemukakan 800 buah soalan yang sebahagian daripadanya merupakan persoalan yamng dikemukakan oleh Neo. Negara Perancis pula al-Gorism muncul sebagai Augryam atau Angrism. Hasil Karya Al-Khawarizmi Sepertimana yang telah kita ketahui. Ini adalah contoh-contoh sebahagian beliau yang telah dihasilkan dalam penulisan karya dan ia telah menjadi popular serta dipelajari oleh semua masyarakat yang hidup di dunia ini. Negara Inggeris pula ia dikenali sebagai Aurym atau Augrim. Al-Khawarizmi adalah seorang tokoh yang mula-mula memperkenalkan aljabar dan hisab. al-Cowarizmi. al- karismi. Banyak lagi ilmu pengetahuan yang beliau pelajari dalam bidang matematik dan menghasilkan konsep-konsep matematik yang begitu popular sehingga digunakan pada zaman sekarang. 2.

Sistem nombor adalah salah satu sumbangan dan telah digunakan pada zaman tamadun Islam. Sistem Nombor : ia telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin iaitu De Numero Indorum. 4. Namun bidang matematik akan diperjelaskan secara terperinci berbanding astronomi kerana ia melibatkan kajian yang dikaji. Masaalah pecahan dan sifat nombor perdana dan teori nombor juga diperkenalkan. Antaranya ialah kos. Ketokohan al-Khawarizmi Setiap tokoh mempunyai sifat ketokohannya yang tersendiri. 1. Ketokohan al-Khawarizmi dapat dilihat dari dua sudut iaitu dari bidang matematik dan astronomi. 5. Banyak lagi konsep dalam matematik yang telah diperkenalkan al- khawarizmi sendiri. Al-Tarikh 7. sin dan tan dalam trigonometri penyelesaian persamaan. Al-Jami wa al-Tafsir bi Hisab al-Hind : Karya ini telah diterjemahkan ke dalam Bahasa Latin oleh Prince Boniopagri. ‘Mufatih al-Ulum’ : yang bermaksud beliau adalah pencinta ilmu dalam pelbagai bidang. segi empat selari dan bulatan dalam geometri. pergerakan. Dalam bidang matematik. dan pemikiran serta tafsiran yang berkaitan dengan bintang]. Antara karya-karya yang beliau hasilkan ialah ‘Mafatih al-Ulum’. Beliau banyak menghasilkan karya-karya yang masyhor ketika zaman tamadun Islam. Al-Mukhtasar Fi Hisab al-Jabr wa al-Muqabalah : Pada tahun 820M dan ia mengenai algebra. al-Khawarizmi telah memperkenalkan aljabar dan hisab. Banyak kaedah yang diperkenalkan dalam setiap karya yang dihasilkan. teorem segitiga sama juga segitiga sama kaki dan mengira luas segitiga. 2. . 3. Al-Maqala Fi Hisab al-Jabr wa al-Muqabilah. Astronomi dapat ditakrifkan sebagai ilmu falaq [pengetahuan tentang bintang- bintang yang melibatkan kajian tentang kedudukan. Bidang astronomi juga membuatkan al-Khawarizmi dikenali pada zaman tamadun Islam. Al-Amal bi’ Usturlab’ 6.

. al-Khawarizmi telah menghasilkan dua buah yang salah satu daripadanyatelah diterjemahkan ke Bahasa Latin dan memberi pengaruh besar ke atas Muslim dan orangSpanyol dan Kristian. semuanya Ayyatullah [tanda-tanda Allah iaitu symbol kebesaran. Penggunaan matematik dalam astronomi sebelum tamadun Islam amat sedikit dan terhad. Ini dapat dibuktikan bahawa G. Strategi Pengislaman Sains Matematik Pengislaman sains matematik seharusnya berlandaskan dengan beberapa perkara iaitu. ia hendaklah berlandaskan tauhid.. Setiap falsafah dan epistemology sains matematik kita tidak harus diterima bulat-bulat tanpa syarat.. kewujudan dan keEsaan Tuhan. Tauhid Tauhid merupakan landasan falsafah matematik Islam sepertimana dengan ilmu-ilmu Islam yang lain. Menurut Wiedmann pula berkata.” Maka temasuklah al-Khawarizmi itu sendiri.Sartonmengatakan “pencapaian- pencapaian yang tertinggi telah doperolehi oleh orang-orang Timur.. 2.. syariah dan akhlak. ini telah terbukti bahawa al- Khawarizmi mempunyai sifat keperibadian yang tinggi dan sekaligus disanjung oleh orang Islam. Ini disebabkan oleh kemunduran pengetahuan matematik yang terhad kepada pengguna aritmetik dan geometri sahaja. Ungkapan yang wujud sewajarnya mencorakkan kegiatan matematik. Peribadi al-Khawarizmi Keperibadian al-Khawarizmi telah diakui oleh orang Islam dan juga Barat. Seawal kurun ketiga lagi lagi. Al-Khawarizmi telah dianggap sebagai sarjana matematik yang masyhur oleh orang Islam dan ia diperakui oleh orang Barat. Al-Khawarizmi patu disanjungi kerana beliau adalah seorang yang pintar. Ini kerana ia perlu bagi tokoh-tokoh yanh beragama Islam supaya melaksanakan setiap pekerjaan atau tugasan yang mengikut undang-undang Islam.. Syariah . Mengikut matlamat Islam. Setiap apa yang dinyatakan oleh penulis. 1.’ al-Khawarizmi mempunyai personaliti yang teguh dan seorang yang bergeliga sains’.

Isi kandungan yang diperbincangkan dalam cabang kedua ini ialah asal-usul geometri dan rujukan utamanya ialah Kitab al- Ustugusat[The Elements] hasil karya Euklid : geometri dari segi bahasa berasal daripada perkataan yunani iaitu ‘geo’ bererti bumi dan ‘metri’ bererti sukatan. Al-Khawarizmi telah diterjemahkan oleh Gerhard of Gremano dan Robert of Chaster ke dalam bahasa Eropah pada abad ke-12. Ilmu yang dipelajari contahnya akhlak yang terdapat dalam bidang matematik ini adalah penemuan aljabar yang melambangkan keadilan. Dari segi ilmunya pula geometri itu adalah ilmu yang mengkaji hal yang berhubung dengan magnitud dan sifat-sifat ruang. algebra. Algebra/aljabar Ia merupakan nadi untuk matematik algebra. Seterusnya sarjana Islam telah mengemaskanikan kaedah sains dedukasi ini terutamanya pada abad ke9M. sebelum munculnya karya yang berjudul ‘Hisab al-Jibra wa al Muqabalah yang ditulis oleh al-Khawarizmi pada tahun 820M. aritmetik dan lain-lain. Cabang Matematik Antara cabang yang diperkanalkan oleh al-Khawarizmi seperti geometri. Oleh itu. Kemudian Thales Miletus memperkenalkan geometri Mesir kepada Grik sebagai satu sains dedukasi dalam kurun ke6SM. riba dan mencabar kebenaran hakiki daripada agama samawi untuk memperkukuhkan lagi Institusi. Dari sudut ini. ahli matematik Islam yang cuba menyelesaikan masaalah yang melibatkan perbuatan hukum syariah seperti judi. Geometri Ia merupakan cabang kedua dalam matematik. . 3. Akhlak Ciri-ciri akhlak mulia hendaklah disemaikan kedalam matematik dan juga ia perlu dimasukkan kedalam ilmu-ilmu Islam yang lain agar manusia dapat menerapkan nilai murni. Geometri ini mula dipelajari sejak zaman firaun [2000SM]. matematik Islam hendaklah berkembang selari dengan keperluan manusia dan perkembangan ini juga harus di dalam sudut syariah. Sebelum ini tak ada istilah aljabar. Melalui asas pradigma tauhid dan sya’iyah itu dapat memperkukuhkan lagi pembinaan akhlak.Berasaskan kepada undang-undang yang mengenali tindak tanduk masyarakat. Keharmonian dan tanggungjawab kepada umat dan hak diri. Ini kerana keadilan itu dituntut oleh agama Islam itu sendiri.

Kemudian evolusi yang berlaku ketika pemerintahan Kerajaan Ummaiyyah mencorakkan pula asas huruf yang kini digunakan di kebanyakan negara di dunia. kosong tiada nilai. beliau ke Baghdad dan berjaya mendapat penghargaan serta kedudukan apabila dilantik menganggotai Baitul Hikmah (Ketua Pustakawan al-Makmum) dan wakil delegasi ke luar negara. kemudian diwarisi tokoh seperti Al-Uqlidisi dan simbol itu juga sudah berubah. Beliau hanya berjaya menemuinya dalam percubaan kali kedua. Sebelum itu. tetapi gagal. kaedah campur. Pencarian ilmu nombor warisan masyarakat Hindu membawa Al-Khawarizmi berjumpa seorang sarjana Hindu bernama Kankah. tidak diubah hingga hari ini seperti pendekatan algebra serta algorithma. Buktinya. beliau pernah memujuk Kankah untuk mengajarnya. Apabila sekali lagi datang membawa harapan tinggi. akhirnya Kankah bersimpati lalu mengajar Al- Khawarizmi ilmu nombor Hindu. Pencapaian paling ulung Al-Khawarizmi ialah apabila beliau memberi nilai kepada angka kosong sedangkan dalam sistem nombor Hindu. Al-Khawarizmi atau Abu Abdullah Mohammad bin Musa adalah seorang pakar dalam bidang matematik dan astronomi yang dilahirkan di Khiwarizam (satu tempat dalam Russia kini). istilah yang bermakna kosong digunakan bangsa Eropah sebenarnya berakar daripada istilah diperkenal Al-Khawarizmi sebagai sifar. Beliau turut mengasaskan fungsi punca ganda dua dalam usahanya menyelesaikan beberapa masalah kiraan dengan simbol asal menggunakan huruf jim.Al-Khawarizmi perkenal algebra. Al-Khawarizmi menyusun risalah kecil dalam bidang aritmetik yang dianggap sebagai pertama dalam bidang itu yang kemudiannya dikenali dengan nama Algorizam beberapa . bahagi dan tolak yang dikembangkan agar menjadi lebih mudah oleh Al-Khawarizmi. Asas yang diperoleh daripada Kankah mendorong Al-Khawarizmi melakukan revolusi dalam bidang matematik yang berkembang ketika zaman Kerajaan Abasiyah. Sewaktu pemerintahan Al-Makmum. pakar aritmetik Oleh Hasliza Hassan SUMBANGAN ilmuwan Islam mengembangkan ilmu pengetahuan pada zaman mereka turut mencelikkan masyarakat dunia hari ini menerusi pembaharuan yang dibawa dalam bidang masing-masing. Sehingga hari ini.

mempunyai kedudukan penting dalam bidang matematik sama ada di Timur mahu pun di Barat. karya al-Khawarizmi yang menulis tentang teori geometri dalam matematik dan statistic l-Khawarizmi Sarjana Matematik dan Astronomi AL-KHAWARIZMI dilahirkan di Bukhara. Selain itu. Amil al-Mikminin memerintahkan saya menerangkan sesuatu yang masih samar dan memudahkan sesuatu yang sukar. Antara baris yang ditulisnya dalam buku itu berbunyi: “Imam Al-Makmum. bidang matematik di Malaysia seiring arus perdana seperti dibuktikan Pengarah Institut Penyelidikan Matematik Universiti Putra Malaysia. Iraq. Prof Datuk Dr Kamel Ariffin. wasiat. Siri mengenai tokoh matematik itu turut memperlihatkan jasa Al-Khawarizmi yang turut mendapat komentar sebilangan tokoh sarjana Islam di pelosok dunia antaranya Nasaruddin Al-Tusi yang memperbaharui bidang trigonometri. Kitab dihasilkan Al-Uqlidisi pula adalah antara bukti bahawa kaedah pecahan perpuluhan diasaskan dalam zaman Islam manakala Omar Khayam menjelaskan secara lanjut mengenai persamaan kubik. dibiayai oleh Khalifah Abbasiyyah. pembahagian hartanah perniagaan serta transaksi. Nama sebenarnya ialah Muhammad Ibn Musa al-Khawarizmi. beliau dikenali juga sebagai Abu Abdullah . Kini. Abdullah Al-Makmun yang sentiasa memberi galakan kepada mereka ingin mempelajari ilmu pengetahuan. Beliau juga menghasilkan buku pertama dalam algebra yang dinamakan Aljabar wal Muqabalah. Beliau berjaya menghasilkan satu-satunya perisian komputer sepenuhnya menggunakan bantuan animasi untuk pembelajaran calculus sehingga mendapat pengiktirafan peringkat antarabangsa.kurun selepasnya. “Baginda juga memerintahkan saya mengarang sebuah buku ringkas mengenai pengiraan algebra dan perbandingan kerana ia amat diperlukan dalam pembahagian harta pusaka. Permulaan yang diperkenalkan beliau kemudian dikembangkan ilmuwan lain khususnya pengkaji Barat dalam kajian mereka.” Sesungguhnya Al-Khawarizmi yang meninggal dunia pada 232 Hijrah/814 Masihi di Baghdad.

Antara karya-karya yang beliau hasilkan ialah Mafatih al-Ulum. Hisab al-Jabr wa al-Muqabalah: Contoh-contoh persoalan matematik dan mengemukakan 800 soalan yang sebahagian daripadanya merupakan persoalan yang dikemukakan oleh Neo. beliau meninggal dunia antara 220M dan 230M. Babylian dalam bentuk dugaan yang telah dibuktikan kebenarannya oleh al-Khawarizmi. Al-Mukhtasar Fi Hisab al-Jabr wa al-Muqabalah: Diterbitkan pada 820M dan ia mengenai algebra. al-Cowarizmi. Sistem nombor adalah salah satu sumbangannya dan telah digunakan pada . logik. Beliau banyak menghasilkan karya-karya yang masyhur ketika zaman tamadun Islam. Ada yang mengatakan al-Khawarizmi hidup sekitar awal pertengahan abad kesembilan. Al-Jabr wa’l Muqabalah: Penggunaan secans dan tangens dalam penyelidikan trigonometri dan astronomi. Al-Jami wa al-Tafsir bi Hisab al-Hind: Karya ini telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin oleh Prince Boniopagri. ‘Mufatih al-Ulum’ yang bermaksud beliau adalah pencinta ilmu dalam pelbagai bidang. Antara hasil karya yang telah beliau hasilkan ialah: Sistem Nombor: Ia telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin iaitu De Numero Indorum. Dicatatkan. Tahun 780-850M adalah zaman kegemilangan al-Khawarizmi. Beliau gemar bekerja dalam balai cerap untuk mendalami ilmu matematik dan astronomi serta pernah memperkenalkan angka-angka India dan cara-cara perhitungan India pada dunia Islam.Muhammad bin Ahmad bin Yusoff Gelaran Al-Khawarizmi yang dikenali di Barat ialah al-Khawarizmi. muzik. Di negara Perancis pula al-Gorism muncul sebagai Augryam atau Angrism. Al-Khawarizmi ialah seorang tokoh yang mula-mula memperkenalkan algebra dan hisab. geometri. Baghdad. Dalam usia muda beliau bekerja di bawah pemerintahan Khalifah al-Ma’mun di Bayt al-Hikmah. Beliau amat terkenal sebagai guru algebra di Eropah dan menciptakan pemakaian Secans dan Tangens dalam penyelidikan trigonometri dan astronomi. kejuruteraan. Nama al- Gorism terkenal pada abad pertengahan. Dalam bidang matematik. Banyak lagi ilmu pengetahuan yang beliau pelajari dalam bidang matematik dan menghasilkan konsep-konsep matematik yang begitu popular sehingga digunakan pada zaman sekarang. Di negara Inggeris pula dia dikenali sebagai Aurym atau Augrim. Dalam bidang pendidikan terbukti bahawa beliau ialah seorang tokoh Islam yang berpengetahuan luas meliputi bidang falsafah. al-Goritmi atau al-Gorism. al-karismi. al-Khawarizmi telah memperkenalkan algebra dan hisab. sejarah Islam dan kimia. aritmetik.

Bidang astronomi juga membuatkan al-Khawarizmi dikenali pada zaman tamadun Islam. Astronomi dapat ditakrifkan sebagai ilmu falak iaitu pengetahuan tentang bintang-bintang yang melibatkan kajian tentang kedudukan. mengira luas segi tiga. Sarton pernah menyatakan bahawa pencapaian-pencapaian tertinggi telah diperoleh oleh orang-orang Timur terutama al-Khawarizmi. Ini disebabkan oleh kemunduran pengetahuan matematik yang terhad kepada pengguna aritmetik dan geometri sahaja. segi empat selari dan bulatan dalam geometri.zaman awal tamadun Islam. Masalah pecahan dan sifat nombor perdana dan teori nombor juga diperkenalkan. Antaranya ialah kos. G. dan pemikiran serta tafsiran yang berkaitan dengan bintang. Ini membuktikan al-Khawarizmi telah memberi sumbangan yang besar dalam bidang matematik dan astronomi. Al-Khawarizmi dianggap sebagai sarjana matematik yang masyhur oleh orang Islam dan ia diperakui oleh sarjana Barat. Wiedmann pula menyifatkan al-Khawarizmi mempunyai personaliti yang teguh dan seorang yang bijaksana. pergerakan. teorem segi tiga sama. . Banyak kaedah yang diperkenalkan dalam setiap karya yang dihasilkan. sin dan tan dalam trigonometri penyelesaian persamaan. Penggunaan matematik dalam astronomi sebelum tamadun Islam amat sedikit dan terhad.