You are on page 1of 13

1.

kısım devamı >
Avrupalılar, 16. yy.dan beri “kapitülasyon” diye adlandırılan ticari ve hukuki
ayrıcalıklardan yararlanmaktadırlar. Osmanlı Devletinin kendi aleyhine olan
bu konuda, sadece !n"ili# kayıtlarına "$re 1%&1 de 1', 16'( ta '1 "emisinin
bu ticareti yürüttü)ü bilinmektedir. *adi+ahın ,arkına varmadı)ı, yabancıların
lehine ne derece karlı oldu)u sadece "emi sayısının %( yılda ü-e katlanma.
sından anla+ılabilinir. /unun "ibi, Osmanlı Devletinin sosyal altyapısını ince.
lemek, -$llerdeki su kuyularının yerlerine kadar her tür askeri bil"ileri topla.
mak ve haritalamak ü#ere bol miktarda "e#"in 10.11. yy larda Anadoludan
ba+layarak 2uriyeden Arabistana tüm topraklarda dola+maktadır. /unun en
il"in- yanı ise, $vündü)ümü# misa3rperli)in bira# abartılmasıdır. 4andaki
1.%.1&1' tarihli $rnek b$yle bir i#in ya#ısı veren *a+anın talimatlarıdır. 5üm
resmi kurumların “iyi muamele” sini, "idilen yerde yiyecek ve atların veri.
lerek yanlarında rehber ve koruma bulundurulmasını emretmektedir.
Bu belgenin geri kalan bölümünde bu tür geziler yapanların Anadolu ve Arap
topraklarında izledikleri yolu kendi kayıtlarına göre gösterdikleri harita örnek-
leriyle veriyoruz. Dikkat eken örneklerden birine göre! 1"1# te Bur$khardt
1"%& te ise Burton liderli'indeki ekipler (ekke-(edine bölgelerini dola)mı)-
lar! haritalar ve *ahabilik in$elemeleri yapmı)lardır.
+kin$i vahim örnek ise ,ultan Abdülaziz ve -. Abdülhamit dönemiyle ilgilidir.
+inde subaylardan arkeloglara kadar tüm uzmanların yeraldı'ı +ngiliz ekibi!
1".%-1"". arası tam -1 yıl boyun$a /udüs dahil tüm 0ilistin yöresini in$eleyip
haritalamı)lardır. 1adi)ah 2ermanıyla sa'lanan bu yardımın kar)ılı'ını! gelen
sava)ta 3smanlı Devletini Arabistan - 0ilistin $ephelerinde altederek verdiler 4

6. /ell, 1&10 . 1&1& ve 11(7 . 11(8 olmak ü#ere iki ke# dünya turuna
-ıktı.1&11 yılında 9udüse yaptı)ı #iyaretten sonra Araplara kar+ı
büyük bir sev"i ve il"i duymaya ba+ladı. Arap -$llerinde seyahatler
yaptı ve batılılara -$l hayatını anlatan ya#ılar ya#dı. Araplar ona
:;$lün 9ı#ı: ve :<rakın 5a-sı# 9rali-esi: isimlerini verdiler. /ell,
11(0in =artında arkada+ı arkeolo" >illiam ?amsey ile birlikte
Anadoluya "eldi ve /ir süre sonra !n"iltereye d$ndü. Daha sonra
Ocak 11(1da =e#opotamyaya bir "e#i dü#enleyen /ell, 9arkamı+da
$nemli ke+i, ve incelemelerde bulundu ve bu b$l"ede kısa süreli
ka#ılar yaptı. 9ırmı#ı i+aretli rotalarda seyahat etmi+tir.
Bütün bunların sonunda! 3smanlı Devletininde bir türlü kendini toparlayamamasından 2aydalanan mütte5kler 161. yılında gizli payla)ım antla)masını
hazırlamı)lardır. Bu antla)ma 7e8 9ork :imes gazetesinde 16-- yılında yayınlanmı) olup 7utuk ve ;kler-haritalar dosyasından ula)ılabilinir. Bundan sonra
verilen di'er örneklerden sonra gelen 11. say2ada ilgili 161. antla)ması harita olarak verilmi)tir. Dikkat eken tara2ı! -<1# yılında gelinen noktada =rak>ta
kurulmak istenen ?kuzey-güney devletikleri@ ne ok benziyor olmasıdır.
/ir sonraki say,ada =ekke ve =edine planları #amanın haritalarından verilmi+tir. /unlar, !n"ili#lerin 1116.1& Arap.@ilistin kampanyasına yü#yıllar boyu nasıl
ha#ırlandıklarını "$stermektedir. Ae ya#ık ki bütün bunlar, en kutsal alanlarda bile olsa Osmanlı Devletinin i#niyle onlarca yıl sürecek +ekilde yapıla"elmi+tir.
“ARABİSTAN'A NÜFUZ ETMEK”
1. kısım
2. kısım 3. kısım
1815 tarihli ve 3 kısım olarak verilen bu ferman, II.Mahmut tarafından W. Turner isimli kişie !odos"#ıbrıs"$ilistin"Mısır %e&isi i'in verilmiş.
1(1) tarihli M*tte+klerarası ,i&li -.smanlı /evletini 0alaşma1 2ntlaşması
1918 Sonbaharında Filistin ve Suriye Cephesi ve M. Kemal Paşa
Fi"istinP-e 2., $., 7. ,e #. <r-!"ar-an 0"!>an 3ı"-ırı' <r-! Br!! 60'!tan"ı1ı A"'an
Fa"ken2aynP-an a"ını= yine A"'an 8i'an ,0n .an-ersPe ,eri"'i>tir.
7 A1!st0s 191# ?. 6e'a" Da>a, Fi"istin’-e !"!nan 7. <r-! k0'!tan"ı1ına tayin e-i"'i>tir
4! sıra-a İn7i"iz"er 1*% in ka-ar 7ü/"e 3afa k!zeyin-e sa"-ırıya 2azır-ır"ar
1# ;y"ü" Türk tarafı İn7i"iz sa"-ırısının a>"ıya)a1ı 7ünü 19 ;y"ü" 0"arak 2aer a"'ı>ken 8i'an ,0n
.an-ers k0n!ya i"7i 7(ster'ez ,e ek"enen İn7i"iz sa"-ırısı 1# ;y"ü" ak>a'ı a>"a'ı>tır.
#. <r-!n!n )e=2e-e -ayana'a'ası üzerine $. ,e 7. <r-!"ar k!zeye -01r! /eki"ir"er
22&25 ;y"ü" 8. ,0n .an-ers e'riy"e 7. <r-! Şeria 9e2ri -01!s!na 7e/erek Ha"e= (n"erine /eki"ir
2* ;y"ü" ;'ir Faysa" i-aresin-eki Ara= k!,,et"erinin -e yar-ı'ıy"a İn7i"iz"er A''anPı i>7a" e-er
5% ;y"ü" İn7i"iz"er Şa' )i,arına !"a>'ı>"ar-ır
1 ;ki' İn7i"iz&Fransız -0nan'a"arının -a katkısıy"a 4eyr!t İn7i"iz"er)e i>7a" e-i"ir
15 ;ki' 6ayı="arı artan $. <r-! -a1ı"ır ,e ka"an ir"ik"er 7. <r-!ya ,eri"ir. 4(y"e)e 3ı"-.<r-. Br!!
?ersin tarafına /eki"en 2. ,e .!riyeP-eki 7. <r-!-an iaret 2a"e 7e"'i>tir. 8. ,0n .an-ers
karar7a2ını A-anaPya, 7. <r-!n!n -a Ha"e= k!zeyin-e -a1"ık a"ana /eki"'esini ister.
2+ ;ki' 4! sıra-a (rek"erin-en ra2atsız"anan ?. 6e'a" ir süre 2asta2ane-e yatarken ir"ik"eri
Ha"e= )i,arın-a k0n!'"an-ırır. İn7i"iz"er 6at'aP-aki s0n sa,a>ta ?. 6e'a"Pe yeni"ir"er.
51 ;ki' De,"et 'ütarekeyi i'za"a-ı1ın-an ?. 6. Da>a A-anaP-a ,0n .an-ersPten 7(re,i -e,ra"ır.
4! 2arita-a 19
;y"ü" tari2in-e
<s'an"ı ,e
İn7i"iz
k!,,et"eri
-!r!'!
7(rü"'ekte-ir.
M.K. Paşa ,
Çanaale ,e
!itlis Pten
s0nra ir kez
-a2a s0n an-a
.!riye
)e=2esine
7(n-eri"'i> ,e
-!r!'!
k!rtar'ası
ek"en'i>tir.
İngilileri son
savaş
Katma!da
yenere"
Misa"ı Milli
güney sınırını
#elirlemiştir.
Mustafa Kemal $tatür" %eri &a#anı '
• ?i""i ?ü)a-e"e In)esi ?.6. Da>aPnın B(re,"eri
• D01!'!n-an I"ü'üne 6a-ar 6aynak/a"ı
Atatürk Bün"ü1ü
• ?!stafa 6e'a" Atatürk’ün Hayatı K1##1&195#L
• Atatürk’ün .0sya" ,e 6ü"türe" D0"itika"arı
• D01!'!n!n 12*.3ı"ın-a ?. 6e'a" Atatürk
• Atatürk’ün Fikir ,e Dü>ün)e"eri
• 9!t!k
• 9!t!k ;k"eri 4e"7e ,e Harita"ar
• Konuşmalar
• Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar Listesi
• ATAM Atatürk Araştırma Merkezi Dergileri
(1!" ten günümüze#
Mustafa Kemal $tatür"!ün Kurtuluş Savaşı (n)esi *+rev ve ,aşarıları
&arih *+rev veya -lde -dilen ,aşarı
15 ;ki' 19%7 Y."(a+ı olara 24reve (a+ladıtan $onra HalepGte @. 0rdu 6arar2ahına atandı.
22 Haziran 19%# 19A: (a+ında SelaniGe 2eçere $onunda &ttihat ve TeraiGye atıldı.
@. 0rdu 24revine e olara 9u!eliGde 7.1etti+liğe atandı.
.0na2ar 19%# &ttihat ve Terai tara1ından duru!u in*ele!e ."ere Tra(lu$2arpGa 24nderildi.
9isan 19%9 @1 7art -yalan!a$ına ar+ı Hareet 0rdu$u 6ur!ay #a+anlığı yap!ı+tır.
1* ;ki' 1911 Tra(lu$Gta &talyanlara ar+ı $ava+ için 24n.ll. olara (u (4l2eye 2it!i+tir.
27 6ası' 1911 Tra(lu$ 24revi $ıra$ında r.t(e$i #in(a+ılığa y.$eltildi.
2$ ;ki' 1912 #alan Sava+ı nedeniyle &$tan(ulGa d4nd. ve B1 6a$ı!Gda 5eli(oluGya atandı.
4a2ar 1915 #olayırGda 6olordu 6ur!ay #a+anlığına atandı.
Haz.&Te''.1915 B. #alan Sava+ıGnda 6olordu 6ur!ay #a+anı olara 24rev yaptı. CdirneGnin urtarıldı.
27 ;ki' 1915 So1yaGda -$eri -ta+e!iliterliğe atandı. 1914Gte #el2rad $oru!luluğuda verildi.
1 ?art 191$ 9.t(e$i Yar(aylığa y.$eltildi.
2% <)ak 191* So1yaGdan alınara ati1 24rev olara Teirdağ 19. T.!en 6o!utanlığına atandı.
2* Ş!at 191* 19. T.!enle (era(er 24rev yeri C*ea(at y4re$ine aydırıldı. 1 Ha"iranda r.t(e$i -l(aylığa
y.$eltildi ve Oanaale (a+arıları için =i+an verildi.
191* Oanaale Savun!a$ıGnda 7u$ta1a 6e!al ;a+aGnın (.y. yararlılar 24$ter!e$i $onu*u
&n2ili"ler 2eri çeildi, (u *epheden 2eçere 9u$larla (irle+!eleri en2ellendi.
1$ <)ak 191+ DoğuGda 1F. 6olordu 6o!utanlığına atandı.(=erde $ııntı var$a he!en oraya 24nderiliyorM%
Ş!.&?art 191+ Cr"uru! ve #itli $ 9u$ 0rduların*a i+2al edildi.
19 ?art 191+ 9.t(e$i Tuğ2eneralliğe y.$eltildi. (Haettiği r.t(eler de "ar/"or veriliyorM%
# A1!st0s 191+ Doğu i+2alinde Diyar(aırGa in!ete olan 9u$lar #itli$Gte yenilip 2eri p.$.rt.ld..
7u+ ve #itli$ (era(er urtarılara &n2ili"lerin 9u$larla *ephede (irle+!e$i 4nlen!i+tir.
#u (a+arı 7.6e!al ;a+a adına LDoğuGdai OanaaleP olara anla+ıla(ilinir.
1# Ara"ık 191+ B. 0rdu 6o!utanlığına vealeten atandı. 1<.@. ve F.1A.191<Gde B e" a$aleten atan!ı+tır.
1* Ara"ık 1917 Veliaht Vahdettin C1endiGnin !aiyetinde -l!anya "iyaretine atıldı.
1* A1!st0s 191# <. 0rdu 6o!utanı olara Suriye 3ephe$iGne atandı. &n2ili"ler 19 Cyl.lde Suriye 3ephe/ $inde
$aldırıya 2eçtiler. 7.6.;a+a BF Ci!de HalepGin u"eyi 6at!aGda &n2ili"leri durdu/ ra(il!i+tir.
Oanaale 2i(i SuriyeGde de 24revi 8i!an von Sander$Gten devral!ı+tır.
51 ;ki' 191# C olara Yıldırı! 0rduları 6o!utanlığı da verilere 7ondro$ 7.taree$iGnin uy2ulan/ !a$ı
yolunda 0rduların dağıtıl!a$ı 24reviyle ar+ı ar+ıya aldı. &n2ili"lere te$li!i yerine (ir ı$ı!
$ilah ve *ephanenin Toro$lar ardı a$a(alarda 2eçi*i depolan!a$ı ve 7illi 7.*adele
uvvetlerinin 6ili$/=iğde ara$ı (4l2ede 4r2.tlen!e$ine 4naya oldu.
5% 9isan 1919 -nadoluGya 2eçere 7illi 7.*adele yolunda deva! için 9. 0rdu 7.1etti+liğine atandı.
,itmeyen
*+rev
S.reli ouyara tarih ve (ili!in her dalıyla il2ilen!i+, (atı ile ara!ı"da olu+!u+ @AA yıllı
2eli+!e 1arını apat!a için 7illi çıarlara uy2un ve evren$el politia yap!ı+tır.
-yrıntılı (il2i ve
aynalar
= utu , =utu/e/(el2eler , -tat.rG.n 0uduları ve Kn*e$i/Sonra$ıyla -tat.r ve De!ora$i
6endi .t.phanelerinde 4.4@@ ita(ı (elirlen!i+ ayrı*a .niver$ite itaplığından yararlan!ı+tır.
-tat.r, T.r Tarihi v(. #el2eler
9SS eri+i!

($er(e$t eri+i! ve .*ret$i" ayıtla ;DF indir!e%

T 3epten areod (Ur3ode% tara!a eri+i!