CORPUS THOMISTICUM

Sancti Thomae de Aquino
In psalmos Davidis expositio
prooemium
Reportatio Reinaldi de Piperno
Prooemium
!"#$"%& Super Psalmos' pr(
In omni opere suo dedit con)essionem sancto' et excelso in
ver*o loriae( +ccli( ,$( -er*a haec dicuntur de David ad
litteram. et satis convenienter assumuntur ad ostendendum
causam hu/us operis( In qui*us ostenditur quadruplex causa
hu/us0 scilicet materia' modus' seu )orma. 1nis et aens(
Materia est universalis0 quia cum sinuli li*ri canonicae
Scripturae speciales materias ha*eant' hic li*er eneralem
ha*et totius theoloiae0 et hoc est quod dicit Dion2sius 3
4i*( Caelest( Hierar(0 divinarum odarum' idest Psalmorum'
sacram Scripturam intendere' est' sacras et divinas
operationes universas decantare( Unde sinatur materia in
hoc quod dicit0 in omni opere' quia de omni opere Dei
tractat( +st autem quadruplex opus Dei0 scilicet creationis0
5en( 6 cap(0 requievit Deus die septimo a* omni opere et
cetera( 5u*ernationis0 7oan( %0 pater meus usque modo
operatur et cetera( Reparationis0 7oan( ,0 meus ci*us est ut
)aciam voluntatem e/us qui misit me' ut per1ciam opus
e/us( 5lori1cationis0 +ccl( ,80 loria domini plenum est opus
e/us( +t de his omni*us complete in hac doctrina tractatur(
Primo de opere creationis0 Psal( "0 vide*o caelos tuos' opera
diitorum tuorum( Secundo u*ernationis0 quia omnes
historiae veteris testamenti tanuntur in hoc li*ro0 Psal( $$0
aperiam in para*olis os meum et cetera( Tertio reparationis'
quantum ad caput' scilicet Christum et quantum ad omnes
e9ectus ratiae0 Psal( 30 eo dormivi et somnum et cetera(
Omnia enim quae ad 1dem incarnationis pertinent' sic
dilucide traduntur in hoc opere' ut )ere videatur
+vanelium' et non prophetia( :uarto est opus
lori1cationis0 Psal( 6,;0 exulta*unt sancti in loria et
cetera( +t haec est ratio' quare mais )requentatur
Psalterium in +cclesia' quia continet totam Scripturam( -el
secundum 5lossam' ad dandam no*is spem divinae
misericordiae0 quia cum peccasset David' tamen per
poenitentiam est reparatus( Materia ero universalis est'
quia omne opus( +t quia hoc ad Christum spectat0 Coloss( 60
in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis
inha*itare. ideo materia hu/us li*ri est Christus et mem*ra
e/us( Modus seu )orma in sacra Scriptura multiplex
invenitur( <arrativus0 +ccles( ,80 nonne Deus )ecit sanctos
suos enarrare omnia mira*ilia sua= +t hoc in historiali*us
li*ris invenitur( Admonitorius et exhortatorius et
praeceptivus0 ad Titum 80 haec loquere et exhortare( Arue
cum omni imperio( Tim( 80 hoc commoneo' testi1cans
coram Deo et cetera( Hic modus invenitur in lee' prophetis'
et li*ris Salomonis( Disputativus0 et hoc in 7o* et in
apostolo0 7o* 630 disputare cum Deo cupio( Deprecativus vel
laudativus0 et hoc invenitur in isto li*ro0 quia quidquid in
aliis li*ris praedictis modis dicitur' hic ponitur per modum
laudis et orationis0 in)ra Ps( ;0 con1te*or ti*i domine etc(
narra*o et cetera( +t ideo dicit' dedit con)essionem' quia
per modum con1tendi loquitur( +t hinc sumitur ratio tituli
qui est' incipit li*er h2mnorum' seu Soliloquiorum
prophetae David de Christo( H2mnus est laus Dei cum
cantico( Canticum autem exultatio mentis de aeternis
ha*ita' prorumpens in vocem( Docet ero laudare Deum
cum exultatione( Soliloquium est collocutio hominis cum
Deo sinulariter' vel secum tantum' quia hoc convenit
laudanti et oranti( Hu/us Scripturae 1nis est oratio' quae est
elevatio mentis in Deum( Damascenus 4i*( 30 oratio est
ascensus intellectus in Deum0 Psal( 6,"0 elevatio manuum
mearum sacri1cium vespertinum( Sed quatuor modis anima
elevatur in Deum0 scilicet ad admirandum celsitudinem
potestatis ipsius0 Isa( ,>0 levate in excelsum oculos vestros'
et videte quis creavit haec0 Psal( 6>30 quam mira*ilia sunt
opera tua domine0 et haec est elevatio 1dei( Secundo
elevatur mens ad tendendum in excellentiam aeternae
*eatitudinis0 7o* 80 levare poteris )aciem tuam a*sque
macula' eris sta*ilis et non time*is0 miseriae quoque
o*livisceris' et quasi )ulor meridianus consuret ti*i0 et
haec est elevatio spei( Tertio elevatur mens ad
inhaerendum divinae *onitati et sanctitati0 Isa( %60 elevare'
consure Hierusalem etc( et haec est elevatio caritatis(
:uarto elevatur mens ad imitandum divinam /ustitiam in
opere0 Thren( 3' levemus corda nostra cum mani*us ad
Deum in caelos0 et haec est elevatio /ustitiae( +t iste
quadruplex modus insinuatur' cum dicit' sancto et excelso0
quia duo ultimi modi elevationis pertinent ad hoc quod dicit'
sancto. duo primi ad hoc quod dicit' excelso( +t quod hic sit
1nis Scripturae hu/us' ha*etur in Psalmis( Primo de excelso
Psal( 6680 a solis ortu' et post' excelsus super omnes et
cetera( Secundo de sancto0 Psal( ;%0 con1teantur nomini
tuo mano' quoniam terri*ile et sanctum est( Ideo
5reorius 6 Hom( dicit super +?ech( quod vox psalmodiae'
si cum intentione cordis aitur' omnipotenti Deo per eam ad
cor iter paratur' ut intentae animae aut prophetiae
m2steria' aut ratiam compunctionis in)undat( @inis ero
est' ut anima con/unatur Deo' sicut sancto et excelso(
Auctor autem hu/us operis sini1catur i*i' in ver*o loriae(
<otandum autem' quod aliud est in sacra Scriptura' et aliud
in aliis scientiis( <am aliae scientiae sunt per rationem
humanam editae' haec autem Scriptura per instinctum
inspirationis divinae0 8 Petr( 60 non enim voluntate humana
allata est prophetia' sed spiritu sancto inspirati locuti sunt
et cetera( +t ideo linua hominis se ha*et in Scriptura
sacra' sicut linua pueri dicentis ver*a quae alius ministrat0
Psal( ,,0 linua mea calamus' et 8 Re( 830 spiritus domini
locutus est per me' et sermo e/us per linuam meam( +t
ideo dicit' in ver*o domini' vel loriae' quae per
revelationem dicuntur( Unde 3 Re( 8>0 percute me in
sermone domini' idest in revelatione divina( +t potest dici
haec Scriptura ver*um loriae quatuor modis0 quia
quadrupliciter se ha*et ad loriam0 scilicet quantum ad
causam a qua Auit' quia a ver*o lorioso Dei haec doctrina
emanavit0 8 Petr( 60 voce delapsa hu/uscemodi a mani1ca
loria0 hic est 1lius meus dilectus et cetera( :uantum ad
continentiam' quia in isto li*ro loria Dei continetur quam
annunciat0 Ps( ;#0 annunciate inter entes loriam e/us(
:uantum ad modum emanationis0 loria enim idem est
quod claritas0 et revelatio hu/us prophetiae loriosa )uit'
quia aperta( Triplex est enim modus prophetiae( Per
sensi*iles res0 Dan( %0 apparuerunt diiti' quasi hominis
scri*entis etc( rex aspicie*at articulos manus scri*entis( Per
similitudines imainarias' sicut patet de somnio Pharaonis
et interpretatione )acta per 7oseph' 5enes( ,60 Isa( #0 vidi
dominum sedentem super solium excelsum et elevatum et
cetera( Per ipsius veritatis mani)estationem( +t talis modus
prophetiae convenit Danieli' qui solius spiritus sancti
instinctu sine omni exteriori adminiculo suam edidit
prophetiam( Alii namque prophetae' sicut dicit Auustinus'
per quasdam rerum imaines atque ver*orum teumenta'
scilicet per somnia et visiones' )acta et dicta
prophetaverunt0 sed iste' nude doctus )uit de veritate( Unde
8 Re( 88' cum diceret David0 spiritus domini locutus est et
cetera( Statim addidit' sicut lux aurorae oriente sole mane
a*sque nu*i*us rutilat( Sol est spiritus sanctus illuminans
corda prophetarum' qui quandoque su* nu*i*us apparet'
quandoque per duos modos praedictos prophetis illucet'
quandoque sine nu*i*us' sicut hic( +t ad hoc adduci potest
quod dicitur 8 Re( #0 quam loriosus )uit hodie rex Israel'
discooperiens se ante ancillas servorum suorum' et nudatus
est( +t quia per eam nos invitat ad loriam( Psal( 66%0 loria
haec est omni*us sanctis e/us' *ene praemittitur' quam
loriosus et cetera( Patet ero materia hu/us operis' quia de
omni opere domini( Modus' quia deprecativus et laudativus(
@inis' quia ut elevati con/unamur excelso et sancto( Auctor'
quia ipse spiritus sanctus hoc revelans( Sed antequam ad
litteram veniamus circa hunc li*rum' tria in enerali
consideranda sunt( Primo de translatione hu/us operis(
Secundo de modo exponendi( Tertio de e/us distinctione(
Translationes sunt tres( Una a principio +cclesiae terrenae
tempore apostolorum' et haec vitiata erat tempore
Hieron2mi propter scriptores( Unde ad preces Damasi Papae
Hieron2mus Psalterium correxit' et hoc leitur in Italia( Sed
quia haec translatio discorda*at a 5raeco' transtulit rursus
Hieron2mus ad preces Paulae de 5raeco in 4atinum' et hoc
Damasus Papa )ecit cantari in @rancia' et concordat de
ver*o ad ver*um cum 5raeco( Post quidam Sophronius
aliquando disputans cum 7udaeis' cum dicerent 7udaei
aliqua non sic se ha*ere' sicut ex secunda translatione
Psalterii introduxerat' dictus Sophronius roavit
Hieron2mum' ut Psalterium de He*raeo in 4atinum
trans)erret( Cu/us petitioni annuit Hieron2mus0 quae
translatio concordat omnino cum He*raeo' sed non cantatur
in aliqua +cclesia. ha*etur tamen a multis( Circa modum
exponendi sciendum est' quod tam in Psalterio quam in aliis
prophetiis exponendis evitare de*emus unum errorem
damnatum in quinta s2nodo( Theodorus enim Mopsuestenus
dixit' quod in sacra Scriptura et prophetiis nihil expresse
dicitur de Christo' sed de qui*usdam aliis re*us' sed
adaptaverunt Christo0 sicut illud Psalm( 860 diviserunt si*i
vestimenta mea etc(' non de Christo' sed ad literam dicitur
de David( Hic autem modus damnatus est in illo Concilio0 et
qui asserit sic exponendas Scripturas' haereticus est(
Beatus ero Hieron2mus super +?ech( tradidit no*is unam
reulam quam serva*imus in Psalmis0 scilicet quod sic sunt
exponendi de re*us estis' ut 1uranti*us aliquid de Christo
vel +cclesia( Ut enim dicitur 6 Cor( 6>0 omnia in 1ura
contine*ant illis( Prophetiae autem aliquando dicuntur de
re*us quae tunc temporis erant' sed non principaliter
dicuntur de eis' sed inquantum 1ura sunt )uturorum0 et
ideo spiritus sanctus ordinavit quod quando talia dicuntur'
inserantur quaedam quae excedunt conditionem illius rei
estae' ut animus elevetur ad 1uratum( Sicut in Daniele
multa dicuntur de Anthioco in 1uram Antichristi0 unde i*i
quaedam leuntur quae non sunt in eo completa'
imple*untur autem in Antichristo. sicut etiam aliqua de
reno David et Salomonis leuntur' quae non erant
implenda in talium hominum reno' sed impleta )uere in
reno Christi' in cu/us 1ura dicta sunt0 sicut Psal( $60 Deus
/udicium etc( qui est secundum titulum de reno David et
Salomonis. et aliquid ponit in eo quod excedit )acultatem
ipsius' scilicet' orietur in die*us e/us /ustitia et a*undantia
pacis' donec au)eratur luna0 et iterum' domina*itur a mari
usque ad mare' et a Aumine usque ad terminos et cetera(
+xponitur ero Psalmus iste de reno Salomonis' inquantum
est 1ura reni Christi' in quo omnia comple*untur i*i dicta(
Distinctio e/us in prima est quod sunt centum quinquainta
Psalmi. et competit m2sterio' quia componitur numerus iste
ex $> et ">( Per $ a quo denominatur $> sini1catur
decursus hu/us temporis quod peraitur septem die*us. per
" vero a quo denominatur ">' status )uturae vitae( Octava
enim secundum 5lossam est resurentium. et sini1cat
quod in hoc li*ro tractantur ea quae pertinent ad decursum
praesentis vitae' et ad loriam )uturae( Item per septem
sini1catur vetus testamentum( Patres namque veteris
testamenti septenario servie*ant0 o*serva*ant enim
septimum diem' septimam septimanam' septimum
mensem' et septimum annum septimae decadis' qui dicitur
/u*ilaeus( Per octo vero sini1catur novum testamentum0
cele*ramus enim diem octavum' scilicet diem dominicum
propter solemnitatem dominicae resurrectionis0 et in hoc
li*ro complentur m2steria veteris et novi testamenti(
Secunda distinctio est secundum quosdam' qui dice*ant
quod Psalterium dividitur in quinque li*ros' per quinque
Psalmorum distinctiones' quae 1unt per 1at 1at0 et hoc in
5raeco' u*i He*raeus ha*et amen' amen( +t in hoc notatur
1nis li*ri cu/usli*et secundum eos0 et hoc est primo in
Psalm( ,>0 *eatus qui intelliit( Item in $60 Deus /udicium
tuum( Item in ""0 misericordias domini( Item in 6>#' scilicet
in secundo0 con1temini0 et sunt quinque li*ri( Sed haec
distinctio non est apud He*raeos' sed pro uno li*ro ha*etur(
Act( 60 sicut scriptum est in li*ro Psalmorum #"0 1at
commoratio et cetera( :uod autem dicit' 1at' 1at' vel amen'
amen' non re)ertur ad 1nem li*ri' quia in aliis li*ris
multoties hoc ponitur' nec est 1nis li*ri( Tertia distinctio est'
quia Psalmi distinuuntur in tres quinquaenas. et haec
distinctio comprehendit triplicem statum populi 1delis0
scilicet statum poenitentiae0 et ad hunc ordinatur prima
quinquaena' quae 1nitur in miserere mei Deus' qui est
Psalmus poenitentiae( Secunda /ustitiae0 et haec consistit in
/udicio' et 1nitur in Psal( 6>>0 misericordiam et /udicium(
Tertia laudem loriae concludit aeternae. et ideo 1nitur0
omnis spiritus laudat dominum( Sed circa ordinem
Psalmorum sciendum est' quod Psalmi quidam tanunt
historias' sed non sunt ordinati secundum ordinem
historiae( <am diliam te domine' pertinet ad historiam
Saulis' sed domine quid multiplicati sunt' ad historiam
pertinet A*salonis. et haec est posterior0 unde aliquid aliud
sini1cant praeter historiam tantum( Prima ero
quinquaena pertinet ad statum poenitentiae' et ideo
1uraliter tractatur in ea de tri*ulationi*us et
impunationi*us David' et li*eratione e/us( +t ut divisio 1at
secundum litteram' David in reno suo existens' contra
duplicem impunationem vel persecutionem orat( Primo
contra eam quae )uit contra totum populum Dei0 et hoc in
quinta decade0 Psal( ,60 quemadmodum desiderat cervus
ad )ontem aquarum' ita desiderat anima mea ad te' Deus(
Universaliter autem /ustus in persona sua dupliciter
aCiitur0 quandoque a temporaliter persequenti*us'
quandoque a* aliqui*us in/uste viventi*us0 8 Petr( 80
animam /usti iniquis operi*us crucia*ant0 Ps( 66"0 de)ectio
tenuit me et cetera( +t ideo primo ponit Psalmos
pertinentes ad primam persecutionem David' secundum
quod sini1cat aliquid contra Christum et +cclesiam(
Secundo ad secundam tri*ulationem pertinentes' in quarta
decade0 Ps( 360 *eati quorum remissae sunt iniquitates(
Item David in reno suo existens duplicem tri*ulationem
passus est0 quia a speciali*us personis' et a toto populo(
Primo ero ponuntur Psalmi contra personam( Secundo
Psalmi in qui*us orat contra secundam0 et hoc in tertia
decade' scilicet Deus Deus( A speciali*us autem personis
dua*us persecutionem passus est0 scilicet a* A*salone' et a
Saule( +t per hoc sini1catur persecutio quam sancti
patiuntur' vel a domesticis' vel a* extraneis0 sic Christus
passus est a 7uda' et a 7udaeis( Primo ero ponuntur Psalmi
contra primum( Secundo contra secundum0 et hoc in
secunda decade0 Psal( 660 salvum me )ac domine' quoniam
de)ecit sanctus' quoniam diminutae sunt veritates a 1liis
hominum( Primo ero aendum est de prima decade' in qua
praemittitur Psalmus iste' scilicet *eatus vir et cetera(

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful