You are on page 1of 2
 

arkeoloji

:

anadolu'da

dinî

 

mimar î

 

-

••

 

'

<r-

"

 

Arkeolog.

Mehmet

î.

Tunay

 
 

Anadolu'da

dini

mimarinin

menşei

hayli

••

.

'

" •" i

••

....

"

f ,

:

,';•.

'

i

eskiye

dayanır.

Son

seneerde

yapılan

Beyce

Bir hitit

kabartması

 

Sultan kazılarına

kadar

eski

Bronz

devrinde

 

dini mimari

ile

ilgili

herhangi

bir

kalıntıya

toplanmış olmasından meydana gelmektedir.

 

devre

Anadolu'da

da

kendini

gösterir.

M.

 

Ö.

rastlanmamıştır.

 

Bu

durumda

Tanrıların he-

Ortadaki

salona

(sella)

 

çeşitli

yerlerden

ka-

VII.

yüzyıldan

itibaren

yine

bazı

mabed

 

tip-

nüz

daha

insan

şeklinde

düşünülmemiş

ol-

pılar açılıyordu. Bu sa'onun ortasında da

 

lerinin

ortaya

çıktıkları

görülmeye

başlanır.

masından

ileri

geldiği

sanılmakladır.

Fakat

küçük bir tapınma mahalli vardı. Bu örnek-

Bunlardan

Eavrak'ı,

Larissa,

Neandiria

 

gibi

Beyce

Sultan'da

 

mükaddes

bir

mahâllin

bu-

leri en iyi şekilde Yazılı Kaya'daki

«B» ma-

Eolya

bö'gcsinin

şehirlerinde

ortası

 

tek

s:ra

lunması

diğer

 

taraftanda

Horoz

Tepe

kazı

bedinde, Boğazköy'de «I» mabedde görmek-

sütun

dizili

ve

bölgeden

ismini

alan

 

başlık-

larında

da

yüksekliği

20

cm.

üstünde

bulu-

teyiz.

larla

süslü

mabed'cr

vardır.

 

Sart,

 

Efes vc

nan

Ana Tanrıça

heykelciğinin

bulunuşu

Ana.

Hitit

mabedlerinin

en

mühim

özelliği.

Dıdima

gibi

sonradan

birer

büyük

 

Yunan

dolu'da

dinî

mimarinin

başladığını

göstere-

«Bit

- Hilâni»

deni'en

önü

sütunlu

aşağı

yu-

merkezi

olan

şehirlerde

ise

M.

Ö.

VII.

yüz-

cek bugünkü

delillerdir

Yine

de

bir

değişik-

karı megaron

tipinde

olmalarıdır.

 

Bu

ti->

yıl sonu

VI. yüzyıl başlarında

 

sunak

 

- mabed

lik

olarak

kabul

edeceğimiz

bu

yenilik

mu

mabed

tarzının

yani

Bit

- Hilânilcrin

geç

Hi-

arası

bir

nevi

açık

hava

tapmakları

vapf-

lcaddes

mahâllin

küçüklüğünden

ilk

örnek

tit

şehir

devletlerinde

de

daha

ge'işmiş

ola-

mıştır.

 

sözünü

şüpheye

düşürmektedir.

Henüz,

daha

rak

görürüz.

Zincirli,

Kargamış.

Til

-

Barsip,

 

V.

ve

IV.

yüzyıl'arda

 

önemli

birer

 

şelıir

bir

yerde

toplanıp

âyin

yapmasını bilme-

Hadatu,

Gurana

şehir'erinin

hemen

hepsim-

 

olan

İvonya

bölgesinin

arkeolojik

 

istasyon-

melerine

 

rağmen

halkın

Geyik

ve

bilhassa

de

aslan

heykelleri

ve

ortostatlar

ile

süslü

ları,

ismini

bölgeden

alan

bir

mabed

 

şeklini

Boğa'ya

Totem

 

olarak

taptıkları

bilinmek-

Bit

_ Hilâni

görülmektedir.

Anadoludaki

bu

ortaya

çıkarırlar,

tyonva

tipli

 

mabed erin

 

cn

tedir.

 

büyük

medeniyetin

Frig'ler

tarafından

sus-

iyi

örnek'erini

Sart,

Efes,

Didima,

Magnesia-

Ö.

binin

 

hâlâ

turulmasından

sonra

 

bazı

Frig

merkcz'erirı-

 

da

görürüz. İyon

tipinin

yanında

Yunanls-

M.

II.

başında

Anadolu'da

Bronz çağdaki Beyce Sultan şüpheli mabedin-

de

ki,

meselâ

Gordion'da

aç:k

hava

tapınağı

tanın

İsparta

bölgesinden

ismini

alan

 

Dor

den sonra bir mabed görülememektedir. Ali-

şeklinde mabedler

görülmektedir.

 

Bunlar

nizammında

Anadolu'da

bu

devrede

tek

 

bir

her

nekadar

birer

kutsal

mahal

iselerse

de

örneği

ilede

o'sa

g'jrmek mümkündür. As-

şar, Boğazköy ve Kanış kazılan bu tarihteki istenen bu'untuyu verememiş durumdadırlar.

yine

Hitit

sanatının

dini

mimarisindeki

ör-

sos'daki Athena mabedi fakat yine de İyon

nek'erle

boy

ö'çüşebilecek

güçte

değillerdir.

 

tipinden

kendini

tam

olarak

sıyıramamış

 

bir

Yanlız bu devirde büyük ve güzel bina ola- rak Sarayların mevcudiyeti akla ibadetin Sa- raylarda yapıldığı, krallarında ruhanî reis o'arak vazife gördüklerini getirmektedir. Fa- kat bir Kültepe tab'etinde Urşu mabedinin yağlanmasından bahsedilmektedir. Kuzey Su- riye'de olduğu tahmin olunan bu şehrin ve- ri henüz tayin edilememiştir. Asur'daki Asi'r mabedinin Eriçum vc ielişuma zamanlarında inşa edildiklerine, Tepe Gevra'da ise El Übeyd devrinde mabed bulunduğuna gön- Asurlu tüccarların muhakkak surette mabedi tanımış olmaları lâzım gelmektedir. Fak^t. bu iş kolonide belki yanlızca küçük bir mih- rap önünde görülmekte idi.

 

Bütün

Yunan

Orta

Çağını

kapkvan

karanlık

örnektir.

 
 

M.

Ö.

1800

-

1200

tarihleri

arasına

rast'ı-

van devrede Hitit mimarisini görebiliriz. Hi-

 

tit dinî mimarisinin en güzel örneklerini Bo- ğazköyde meydana çıkarılan mabedlcrde gör- mekteyiz. Bundan başka Yazılı Kaya Acık Hava mabedi ve Âlâca Höyük kazılarından çıkanlariyle Hitit mabed'erinin muayyen bir istikamete göre yapılmadıkları plânın ihti- yaca veya arazinin durumuna göre tatbik

edildiğidir. Bu mabetlerin

özellikleri, dik-

dörtgen bir plân etrafında bir çok oda'arın

 

Apollon

tapınağı

.

Didima

 

İyon mabedleri içinde en büyükler, Efes Artemis, Sart Artemis, Didima Apollon, Mag- nesia Artemis gibi Anadoiudaki misâ'ler ile Yunanistandaki Dor nizamındaki Erektiyon, güney İtalya ve Sicilya'daki her iki nizamda yapılmış mabedleri söyliyebiliriz.

 

Roma

devrinde

 

ise,

Yunan

özelliklerinin

 

bir

devamı

şeklindeki

dinî

mimarî

ancak

ye-

rini

M.

S.

III.

yüzyılda

Panteon

ile

Kilise

 

ve

Cami

tipi

ibadet

ve

yeni

dinî

mimarî

an-

layışına

terk

eder.

 
 

alacahöyük'teki

restore

edilen

hitit

tapmağı.

 
 

haberler

 

:

ÖLÜM :

 
 

CEVA T

İRE N

 
 

Mimar

D.S.G.A.

 
 

gorbon

-

ışıl

 

Devlet güzel sanatlar akademisi mezun-

seramik

 

larından mimar Cevat İREN'i kısa bir ra-

fabrikasının

 

hatsızlığı müteakip kaybetmiş bulunuyoruz. Cevat İREN meslek hayatı boyunca serbest

1970

 

KADIKÖY

ANA

KANALI

çalışmış İstanbul ve Adanada bazı sanayii

 

KONTROLSUZ

BİR

HALDE

DEVAM

 

sergisi

 

EDİYOR!

 

müesseseleri vc bankaların müşavir mimar- lığını ifa etmiştir. Kederli ailesine ve mes- Ickdaşlanmıza Cevat'm vakitsiz ölümünden

Her yıl yeni kreasyonlarını tanıtmak için

Bir

yıldanberi

gayet

 

ağır

bir

şekilde

do'ayı taziyetlerimizi bildiririz.

sergi

açmağı

itiyat

 

edinen

GORBON

.

IŞIL

inşasına

devam

edilen

Anadolu

vakası

ka-

Seramik Fabrikası,

12

Martta,

Harbiye'de

nalizasyonunun

en

mühim

ana

kanalı

son

Yapı Endüstri

 

Merkezinde

1970

sergisini _

zamanlarda

Belediyenin

ilgisizliği

yüzünden

 

seçkin

bir

davet'i

 

topluluğunun iştirakile

âdeta

durmuştur.

 

uğratmakta,

pompa

edilen

yeraltı

 

suları

ve

açtı.

Belediye

başkanı

Atabey'in

gazetecilere

çamurlar

sokakları

geçi'mez

hale

getirmek-

 

Sergide, bir

çok

seramik

ev eşyası

 

ve

de-

gezdirdiği

kanal

inşaatı

 

bugün

tamamen

tedir.

koratif panolarla beraber, bilhassa desenli

kontrolsuz

amele

çavuşlarının

eline

terk

Yirmi

küsur

milyon

liraya

mal

cdilccek

fayans

panolar

dikkati

çekmekteydi.

 

edilmiş

bir

haldedir.

Mecralar

Müdür-

olan

bu

mühim

yapı,

ihma",

kontrolsüzlük

 

GORBON

Seramiğin,

uzun

ve

ısrarlı

bir

lüğünün

bu

mühim

yeraltı

yapısını

de-

ve

laûbalilik

yüvüzünden

sürüncemede

 

bı-

çalışma

ile,

günümüzün

seramik

anlayışına

vamlı

şekilde

Mühendis

ve

fen

memurlarına

rakılmıştır

bu

halile

inşaatın

 

mukavele

paralel güçlü

 

seramikçiler

ile

 

hazırladığı

kontrol

ettirmesi

gerekirken,

mühendisler

müddetinde

bitirilmesi

imkânsızdır

ve

takdim

ettiği

eserler,

artık

kendine

has

şantiyeye

günlerce

uğramamakta,

bu

yüzden

Sürekli

ve

gerekli

teknik

 

kontroldan

bir

özel'ik

göstermeğe

başlamış

ve

kısa

bir

22

metre

derinlikteki

kanalda

istikamet

ha-

yoksun

olan

bu

mühim

ycra'tı

 

kanalına

geçmişe

dayanan

seramik

dünyamızda

 

ken-

taları

meydana

gelmekte

ve

göçükler

olmak-

mecralar

Müdürlüğünün

kadrosuzluk

yüzün-

disinden bahsettirecek

bir

nitelik

kazanmış-

tadır.

den

mes'ul

mühendis

tahsis

edemediği

 

öğ-

tır.

 

Serasker

caddesi

ve

Süleyman

paşa

so-

renilmiştir.

Belediye

başkanlığından

 

bu

ko-

 

GORBON

-

ISIL'm

diğer

seramik

 

fab-

kaklarında

açılan

bacalar

bu

yolları

felcc

nuda

gereken

hassasiyeti

beklemekteyiz.

rikalarımızın

standart

geniş

mamulleri

ya-

nında, araştırmalara

 

dayanan

ve

özellikle-

 

ri

bulunan

desen

kompozisyonlu

fayansla-

rı,

muhakkak

 

ki

en

müşkülpesent

 

kişileri

tatmin edecek

bir

değer

taşıdığını

sevinçle

gördük.

 
 

Sergideki

eserler

bize,

GORBON

.

ISIL

 

evsaf,

 

Müessesesinin ticarî bir Seramik

Fabrika-

 

sından

daha

başka

özellikleri

bulunduğunu,

 

bol

ışık

ve en son

 

mo-

genç seramikçilerimizin ça'ışmalarma

 

des-

dern tipleri ile aydınlat-

tek olarak Türk seramik san'atına katkıda

 

bulunmak için büyük çaba sarf batlamaktadır.

ettiğini

is-

ma mevzuunda daima emrin izdedir.

 

Senelerden

 

beri

bugünkü

duruma

 

ulaş-

 

mak

için

usanmadan

 

çalışan,

Mimar

Rebiî

 

NUR İ

AKDEMİ R

 

ve

Fazilet

GORBON

i'e

Şirketin

murahhas

 

Necatibey

Cad.

£6

Galat a

TELEFON :

44

11 24

49

40

09

azâsı

Mühendis

Cemil

Arı duru'yu

dekora-

 

Fabrika :

Bakırköy

Ha=DCdar

Tel :

71 52 87

Telgraf;

Nurakdemir

-

istanbul

 

tör

ERDOGAN'ı

ve

arkadaşlarını

 

tebrik

 

ederiz.

 

tarihî

.

arkelojik

-

doğal