Κνηλσληθέο επηξξνέο ζηελ

πγεία θαη ηελ αζζέλεηα

Πνιηηηζκόο

Κίλα θαη λόηηνο Αζία

• Τα ζεμνπαιηθά όξγαλα ζπξξηθλώλνληαη
• Η αζζέλεηα θαζίζηαηαη κνηξαία

Κόξν

Φπιή Yoruba ζηε Νηγεξία • • • • • Αδπλακία Γεξκαηηθό ‘θάςηκν’ ή θλεζκόο Γπζθνιία ζηελ όξαζε Παξάιπζε ζηα άθξα Πηζαλή απνδηνξγαλσηηθή ζπκπεξηθνξά Ιλαξνύλ .

Χηιή • • • • Γηέγεξζε Απειπηζία Δπηζεηηθόηεηα Απώιεηα ζπλείδεζεο Τακπαθάηδν .

ά. .Δπξώπε • Παρπζαξθία • Σπκπεξηθνξά ηύπνπ – Α • Ψπρνγελήο αλνξεμία • Δπηδεημηκαλία θ.

Οη αλώηεξεο θνηλσληθά νκάδεο: ζπκπεξηθνξά. ςπρνινγηθνί παξάγνληεο • Νιγηπία: καγεία. ηζρπξό ζηξεο.Καξθίλνο (Dein. κνιπζκέλνο αέξαο. κόιπλζε από κηθξόβηα. πξνβιήκαηα ζην αίκα. κνηρεία . 2004) • Ηνωμένο Βαζίλειο: εζηθά ιάζε. κνιπζκαηηθνί παξάγνληεο. αηκνκημία.

κε ζεξαπεία ηελ αλαδήηεζε επαγγεικαηηθήο βνήζεηαο . κε ζεξαπεία ηελ ππνκνλή θαη ηνπο νηθείνπο • Κάηοικοι ΗΠΑ: ε θαηάζιηςε σο αζζέλεηα. ζε έλα κνληέιν ‘πίεζεο θνηλσληθώλ ξόισλ’. ζε έλα κνληέιν βηνινγηθό θαη γεγνλόησλ δσήο.Καηάζιηςε (Karasz. 2005) • Αζιάηερ μεηανάζηερ ζηιρ ΗΠΑ: ε θαηάζιηςε σο αληίδξαζε.

. θαζώο θαη ε θαηαθπγή ζε αηειέζθνξεο αγηνπξβεδηθέο κεζόδνπο πξόιεςεο θαη ζεξαπείαο.HIV (Schensul et al. 2006) νη ιόγνη εμάπισζεο ηνπ HIV θαη άιισλ STD ζηελ Ιλδία είλαη ε ζεμνπαιηθή ζπκπεξηθνξά ησλ αλδξώλ πξηλ θαη κεηά ην γάκν.

από ηηο ζρέζεηο σο ηηο ζηάζεηο. ηξόπνη ζθέςεο. ζύκβνια. πεπνηζήζεηο.Πνιηηηζκόο = α) αμίεο. ηδενινγίεο θαη άιια ‘λνεηηθά’ πξντόληα β) ην ζύλνιν ηνπ ηξόπνπ δσήο. ηηο ζπκπεξηθνξέο θαη ηελ θαζεκεξηλόηεηα . θαλόλεο.

ηηο αληηιήςεηο θαη ηηο ζπκπεξηθνξέο ηνπο από ην πνιηηηζκηθό πιαίζην πνπ ηα λνεκαηνδνηεί. Marks et al (2000) .Δίλαη αδύλαην λα μερσξίζεηο ηνπο αλζξώπνπο.

. καγεία). β) Η Γηαπξνζσπηθή (αξλεηηθέο δηαπξνζσπηθέο ζρέζεηο. & Park (1997): «νληνινγίεο πόλνπ» (αίηηα & ζεξαπεία) α) Η Βηνταηξηθή. Mahapatra. γ) Η Κνηλσληθνπνιηηηθή. θνηλόηεηα. ε) Η Αζηξνθπζηθή.Shweder. Much. δ) Η Ψπρνινγηθή. Θεόο. ζη) Η Οηθνινγηθή. δ) Η Ηζηθή νληνινγία (απηνλνκία.

• Καηαλαισηηζκόο: «πάλησλ δε κέγηζηνλ… πγεία». ν πόλνο κέζν εμαγληζκνύ ηεο ςπρήο • Πξνηεζηαληηζκόο: ην ζώκα είλαη δώξν Κπξίνπ. .Thomas. ε πγεία πνιύηηκν αγαζό. Καηέρνπκε ηελ πγεία (σο αγαζό). δελ είκαζηε πγηείο. 1997: • Η αζζέλεηα είλαη ηηκσξία γηα ηηο ακαξηίεο (ππεξεθάλεηα = όγθνη & θιεγκνλέο) • Αζθεηηζκόο: ην ζώκα θαηώηεξν ηεο ςπρήο.

κέηξεζεο θαη πεηξάκαηνο) Αηνκηζκόο .Βηνταηξηθό κνληέιν Γηάθξηζε ινγηθήο θαη πξόιεςεο Θεηηθηζκόο (ε αιήζεηα κέζσ έξεπλαο.

ε ςπρνινγηθή επεμία. ε απνπζία θόπσζεο. νη θαιέο ζρέζεηο κε ηνπο άιινπο. ςπρνθνηλσληθή επεμία θιπ. δσληάληα. ε απνηειεζκαηηθόηεηα ησλ ελεξγεηώλ. ε επάξθεηα ησλ θπζηθώλ πεγώλ. – Γηαθνξέο αλάκεζα ζηα δύν θύια: νη γπλαίθεο είλαη πην πηζαλό λα νξίζνπλ ηελ πγεία κε όξνπο πξνζσπηθώλ ζρέζεσλ. ε ειεπζεξία θίλεζεο. σο θπζηθή επεμία. • Blaxter (1990): ε πγεία σο απνπζία θπζηθώλ ζπκπησκάησλ. Σπζηαηηθά: ε νξγαληθή επεμία.• Herzlich (1973): ε πγεία γίλεηαη αληηιεπηή σο κηα θαηάζηαζε αξκνλίαο ή ηζνξξνπίαο. ε εξεκία ζην ζπλαίζζεκα. . σο παξνπζία πξνζσπηθώλ δηαζεζίκσλ.

Ειιάδα: Υγεία: – – – – – Θεηηθά ζπλαηζζήκαηα Σπλώλπκν ηεο δσήο Δπεμία ή επεκεξία Λεηηνπξγηθόηεηα – επίδνζε Θεηηθά ζσκαηηθά ραξαθηεξηζηηθά Αζζέλεηα: – – – – Αξλεηηθά ζπλαηζζήκαηα Γπζιεηηνπξγία – εκπόδην – αδπλακία Σσκαηηθά ραξαθηεξηζηηθά Έιιεηςε ζεηηθώλ ζηνηρείσλ .

Σεκαληηθόηεξεο αζζέλεηεο: – – – – – – – Καξθίλνο ΚΑΠ HIV/AIDS Ψπρνηξόπεο νπζίεο Γηαβήηεο Παρπζαξθία Ψπρνινγηθέο δηαηαξαρέο Αίηηα: – – – – – – Σπκπεξηθνξά Σηξεο Κνηλσληθνί ιόγνη Γνλίδηα Ψπρνινγηθή θαηάζηαζε Έιιεηςε πιεξνθόξεζεο .

Κηλεδηθή ηαηξηθή: ηζνξξνπία θαη αξκνλία (Ταντζκόο) Αγηνπξβεδηθή ηαηξηθή: 70% Ιλδώλ (Ιλδνπτζκόο) Αθξηθαληθή παξάδνζε: αληκηζκόο. αλλάζοςν καθώρ μάλιζηα αλληλεπιδπούν ζςνεσώρ μεηαξύ ηοςρ. ζακάλνη Τα ζςζηήμαηα όμωρ δεν είναι άκαμπηα και δεδομένα. .

Οη δηαπνιηηηζκηθέο δηαθνξέο δελ απνηεινύλ πξόβιεκα ή εκπόδην πνπ πξέπεη λα ππεξθεξαζζεί. Cross. 2003 . αιιά πεγή ςπρηθήο θαη ζσκαηηθήο πγείαο αλ ρξεζηκνπνηεζνύλ θαηάιιεια σο κέζν παξέκβαζεο.

λα αμηνπνηνύλ πνιηηηζκηθά θαηάιιειεο ζηξαηεγηθέο παξέκβαζεο κε ηελ ελζσκάησζε πνιηηηζκηθήο θαη πνιππνιηηηζκηθήο γλώζεο θαη επίγλσζεο θαη αληίζηνηρσλ δεμηνηήησλ ζηε ζπκβνπιεπηηθή πξαθηηθή . λα έρνπλ επίγλσζε ησλ δηθώλ ηνπο πνιηηηζκηθώλ αμηώλ θαη πξνθαηαιήςεσλ 2.Οη επαγγεικαηίεο ζα πξέπεη: 1. λα έρνπλ επίγλσζε ηεο θνζκνζεσξίαο ησλ πειαηώλ ηνπο 3.

• Αληηκεηώπηζε ηεο ππνςίαο θαη ακθηζβήηεζεο εθ κέξνπο ηεο βαξηά ‘επαγγεικαηνπνηεκέλεο’ δπηηθήο αληίιεςεο • Δθπαίδεπζε επαγγεικαηηώλ πγείαο • Ανάληψη δράζης αθού πλέον οι διαπιζηώζεις έγιναν .Δπηπιένλ: • Οη επαγγεικαηίεο πγείαο ζα πξέπεη λα εξκελεύνπλ ην λόεκα πνπ ην άηνκν απνδίδεη ζε έλα πξόβιεκα κέζα ζην πιαίζην αλαθνξάο εθείλνπ.

Κνηλσληθό – Οηθνλνκηθό Δπίπεδν (ΚΟΔ) .

πξόζβαζε ζε ππεξεζίεο πγείαο. πνιηηηθέο θαη νηθνλνκηθέο δπλάκεηο πνπ ζπρλά είλαη απξόβιεπηεο θαη αλεμέιεγθηεο. ην 1/3 πξηλ ηα 5 έηε ζε νξηζκέλεο πεξηνρέο. Η κεγαιύηεξε επίδξαζε αζθείηαη πηζαλώο κέζσ ηεο θηώρεηαο. εθπαίδεπζε. αζθάιεηα. . ζηηνδείεο. Μάιηζηα. πόιεκνο. εηζόδεκα. πδξνδόηεζε.΢ε παγθόζκηα θιίκαθα. ζίηηζε. Π. Λόγνη: αζζέλεηεο. θπζηθέο θαηαζηξνθέο.. δηαηξνθή. επηδεκίεο. ε πγεία ηνπ πιεζπζκνύ θαζνξίδεηαη από ηζηνξηθέο. WHO: 2/3 ζαλάησλ ζηηο βηνκεραληθέο ρώξεο κεηά ηα 67 έηε 2/3 ζαλάησλ ζηηο ινηπέο ρώξεο πξηλ ηα 65 έηε.ρ.

ζηξεο. έιιεηςε αζθάιηζεο. εηζόδεκα «Κιίζε πγείαο» • Έκκεζε επίδξαζε: – – – – – – – – νηθνγελεηαθή αζηάζεηα. . εθπαίδεπζε. δηαβίσζε ζε πην επηβαξεκέλα πεξηβάιινληα. παξακέιεζε. ειιηπέζηεξε εθπαίδεπζε.• ΚΟΕ = απαζρόιεζε. κηθξόηεξε θνηλσληθή ππνζηήξημε. πεξηνξηζκέλε πξόζβαζε ζε ππεξεζίεο πγείαο.

• Χακειό ΚΟΕ «κνλνδηάζηαηε» αληίιεςε πεξί πγείαο • Χακειό ΚΟΕ + θάπνηνη πςειόηεξνπ «δπηζηηθή» αληίιεςε • Υςειό ΚΟΕ «ζπκπιεξσκαηηθή» πξνζέγγηζε • Υςειόηεξν ΚΟΕ «πνιιαπιή» πξνζέγγηζε .

Μεηνλόηεηεο = ρακειή πγεία • • • • Ραηζηζκόο Εζλνθεληξηζκόο ζηηο ππεξεζίεο πγείαο Δηαθνξέο ζην ΚΟΕ Δηαθνξέο ζηηο αληηιήςεηο θαη ζηηο ζπκπεξηθνξέο πγείαο • Δηαβίσζε ζε πην αλζπγηεηλά πεξηβάιινληα • Πηζαλέο γελεηηθέο δηαθνξέο .

Φύιν θαη πγεία .

Άζρεηα από ηελ εξεπλεηηθή κεζνδνινγία. 1999. π. ππάξρνπλ ζεκαληηθέο δηαθνξέο σο πξνο ηελ πγεία κεηαμύ ησλ δύν θύισλ (Green & Pope. ηνλ ππό δηεξεύλεζε πιεζπζκό. ππάξρεη δηαθνξνπνίεζε ηζηνξηθή θαη πνιηηηζκηθή.ρ. 1999. ην ρξόλν. ηνλ ηόπν. 2005). θαη ηηο ειεγρόκελεο κεηαβιεηέο.. . van Wijk et al. Βι. ή ηηο δηαθνξέο κεηαμύ θνηλσληώλ. ηηο δηαθνξέο ζην πξνζδόθηκν δσήο ησλ αλδξώλ ζηελ αξραηόηεηα θαη ηώξα. Όκσο. WHO...

. • Οη γπλαίθεο θάλνπλ κεγαιύηεξε ρξήζε θαξκάθσλ. ππνθέξνπλ ζπρλόηεξα από αλαπεξίεο θαη ρξόληεο αζζέλεηεο. • Οη γπλαίθεο αλαθέξνπλ πεξηζζόηεξα ζπλαηζζεκαηηθά πξνβιήκαηα θαη δπζθνξία.• Οη γπλαίθεο αλαθέξνπλ πεξηζζόηεξα πξνβιήκαηα πγείαο θαη επηζθέπηνληαη ζπρλόηεξα ηαηξνύο θαη δνκέο πγείαο. • Οη άλδξεο έρνπλ κηθξόηεξν πξνζδόθηκν δσήο. • Οη άλδξεο δεηνύλ ιηγόηεξν ζπρλά ςπρνινγηθή βνήζεηα. • Οη άλδξεο πίλνπλ πεξηζζόηεξν. από ηξαπκαηηζκνύο θαη εγθιεκαηηθέο ελέξγεηεο.

.

.

• Δηαθνξέο ζηελ ηαηξηθή έξεπλα • Ιαηξηθνπνίεζε αλαπαξαγσγηθήο ειηθίαο .

Πνιηηηθέο επηξξνέο .

• Έκθαζε ζηελ πξνζσπηθή επηπρία θαη πγεία από ηελ Μεηαξξύζκηζε θαη εληεύζελ • Καηαλαισηηζκόο: ε πγεία σο αγαζό πξνο θαηνρή • Από ηηο ιίγεο πεξηνρέο όπνπ ην Κξάηνο κπνξεί πιένλ λα θαλεί όηη αζθεί πνιηηηθή ελδηαθεξόκελν γηα ηνλ πνιίηε. Ο ξόινο θαη ε ζεκαζία ηεο πγείαο κεγεζύλεηαη Πιεζώξα ηαηξώλ = γεληθεπκέλε ηαηξηθνπνίεζε Η (‘αλζπγηεηλή’) ζπκπεξηθνξά ελνρνπνηείηαη .

) Παξελέξγεηεο. πνιηηηθώλ παξεκβάζεσλ Επξεία δεκνηηθόηεηα γηα όζνπο αζρνινύληαη κε απηά ΢πλήζεηο ζηόρνη πξναγσγήο πγείαο (γηαηί όκσο θπξίσο απηνί. αιθνόι Κνηλόο ηόπνο: επηζηήκεο. life style. Φνβίεο-καλίεο . άζθεζε.Ρύζκηζε ηξόπνπ δσήο Κάπληζκα. δηαηξνθή.

• Επζύλε θαη γηα ηνπο άιινπο. • Η επζύλε επηξξίπηεηαη όιν θαη πεξηζζόηεξν ζην άηνκν. ιεζκνλνύληαη.. • Η έλλνηα ηεο πγείαο (θαη ηεο αζζέλεηαο) δηεπξύλεηαη ζπλερώο θαη πεξηιακβάλεη όιν θαη πεξηζζόηεξα θαηλόκελα. ν θνηλσληθόο απνθιεηζκόο θαη νη δηαθξίζεηο ζηελ πγεία. πξβι. • Σν ζεκαληηθόηεξν πξόβιεκα ζηελ πγεία. . ‘παζεηηθό θάπληζκα’ [νέες μορφές ‘αμαρτίας’].Η πγεία κεηαβάιιεηαη ζε λέα ‘ζξεζθεία’.