You are on page 1of 129

1

Tekstilde Kaplama
2
KAPLAMA KUMA NEDR?
Dokuma, dokusuz yzey ve rme yzeyden olumu bir taban
kuman bir yzn veya her iki yzn kimyasal bir madde ile
kaplamak (srme, pskrtme, aktarma vb.) suretiyle
oluturulan kumatr.
Bu kumalarda; bir yzde kaplama fonksiyonuna uygun
zellikte olmas gereken tekstil materyali bulunur. Bu kuma,
kaplama iin bir tayc zemin grevini ana grev olarak
stlendiinden, dier kumalara nazaran daha az nem tar.
Kaplama kuman nitelii, tekstil lifi veya kuma yaps
bazndaki zelliklere deil, kaplama maddesi tarafndan
kumaa kazandrlan zelliklerin istenilen dzeyde olmasna
baldr.
Ancak baz rnekler buna istisna oluturur. rnein: baz
yamurluklar gibi arkas kaplanm kuman, boyanm-
baslm ve grnen yz tekstil materyali ise tekstil lifinin ve
kuma konstrksiyonunun nemi daha fazladr.
3
Kaplanacak tekstil malzemelerinin zerine (kat kumalar ve
tuftingler) sv veya plastik maddeler srlr. Srlen bu
tabaka, fiziksel veya kimyasal metotlarla sabitletirilir. Bu
kaplama sonucunda, yeni zelliklere sahip bir malzeme
oluur.
Bu zellikler:
Her iki komponentin (tayc tabaka ve sentetik madde tabakas)
cinsine ve miktarna
Balantsna
Kullanlan kaplama metoduna baldr.
Tayc (zemin) tabakas zerinde bulunan sentetik kaplama
maddesi (polivinilklorr = PVC, poliretan = PU, vb.); sv,
macun, eriyik, toz veya granl eklinde kullanlabilir.
4
Kaplama ve laminasyon tekstiller, tipik dokuma, rme ve
dokusuz yzey yapsndaki kumalarn sentetik ve doal
polimer maddelerin esnek filmleri ile ince film kombinasyonlu
tekstil yzeylerini iermektedirler.
Kaplama kumalar ayrca, genellikle eitli viskoz sv
polimerlerin tekstil yzeyine uygulanmasn ierir.
Uygulanan filmin incelii veya kalnl aplikasyonun bir bak
yoluyla veya benzer bir aparat ile kontrol edilmektedir.
Laminasyon kumalar genellikle bir veya birka tekstil
yzeyinin polimer film preparat veya film zar ile yapkan
zamk, scaklk ve basn yardmyla birletirilmesini
iermektedir.
Kaplama ilemi, dokuma, atkl veya zgl-rme veya
dokusuz yzey kumalarn yzeylerine, tek katman veya
katmalar halinde polimer filmi uygulama ilemidir.
5
Laminasyon
Laminasyon ise, iki veya daha ok (genelde iki) kuma tabakasnn
her ikisine de yapk olan aradaki bir polimer katman ile
birletirilmesidir.
Bu katman yeterince kaln ve sandvi in nemli bir parasn
oluturacak kadar salam olabilir veya sadece iki kuma
birletirecek kadar bir yapkan olarak grev yapabilir.
Bir laminasyon kuma iki ya da daha fazla tabakann birlemesiyle
olumu materyal olarak tanmlanr. En az bir tekstil yzeyi ile
yaptrc eklemek suretiyle yapmas ya da bir veya daha fazla
bileen tabakann yaptrc zellikleriyle birletirilmesidir.
Laminasyon;
ki veya daha fazla tekstil yzeyinin yaptrlmas veya
Tekstil yzeylerinin :
kat
hazr sentetik folyeler veya
kpk ile yaptrlmasdr. (kaeleme de denir.)
6
Laminasyon un kaplamadan fark, hazr yzeylerle allmasdr. ki
veya daha fazla yzey eitli yntemlerle birbirine yaptrlmaktadr.
Bu yntemler:
Yaptrc ile laminasyon
Yaptrc madde, bir rakle (bak) ile iki yzeyden birine veya her iki
yzeye de srlr.
Daha sonra her iki yzey de silindirlerle sktrlr ve yaptrcnn
sabitlemesi iin bir stma kanalndan geirilir.
Termik laminasyon (alevle laminasyon veya eritme laminasyon)
Sentetik madde folyeleri veya kpk folyeleri tek taraftan eritilir ve
tekstil zemini ile basn altnda yaptrlr.
Kpkl yzeylerin her iki taraf eritilip, basn altnda tekstil yzeyi ile
kaplanrsa, sandvi laminasyon olarak adlandrlr.
7
Kaplama ve lamine kumalar yaygn ve geni bir uygulama alann
karlayabilmesi iin geni bir yelpazede deien arlk ve
konstrksiyonlarda yaplr. Uygulama alanlar unlar kapsar; estetik
beklentiler iin seilmi kaplama kuma, rnein yapay deri veya
frtnal bir havada bu tip kuma giyeni kuru tutan, terleme gibi bir
durumda su buharnn vcuttan uzaklamasna olanak veren
kaplama kuma vb.
Bu tip rnler pek ok ak hava artlarnda veya daclk, golf gibi
uralar olanlar tarafndan kullanlr.
Yapay deriler, ayakkabclk, antaclk, bavul ve moda giyim iin
istenen estetik ve fiziksel zelliklere sahip olacak ekilde gerek
derilere benzetilebilir. Ar kaplama kumalarn kullanm alanlar;
brandalar ve vagon rtlerini ierir.
Sadece iki alelade kuman yz yze, bir yaptrc ile bir birbirine
tutturulmasyla oluan en hafif lamine kumalar, giysi gibi deiik
geleneksel amalar iin de kullanlabilir, fakat rnein dayanksz bir
rg veya dantelin etkileyici grntsn dokuma kuman
dayankll ile birletirmek gibi konularda da son derece elverili bir
imkan salayabilmektedir. Byle bir kombinasyonda st kuman
geveklii yerine daha kat bir tutum olur.
8
Farkl mhendislik kullanm talepleri iin lamine kumalar,
istenilen arlk ve zellikte retilebilirler ve bu yzden de pek
ok uygulama alan bulabilirler.
Kaplama kumalar inceliklerine gre; anorak, yamurluk gibi
d giysiler, branda, emsiye, yapay deri, spor malzemesi,
dekorasyon malzemesi, demelik gibi kullanm yerleri
bulunur.
9
Kaplamada Ama
Kaplamada ama; polimer bir tabakann bir tekstil d
yzeyine nfuz ederek fiziksel ve karakteristik zelliklerinin
nemli bir ekilde deitirilmesidir.
Tekstil kaplamacl sayesinde kuma oluturan lifler ile
kazandrlmayacak zelliklerin, dzgn bir polimer maddenin
mamule aktarlmasyla kazandrlr.
Bu tekstil kumalar yaklak olarak iki grup ierisinde
snflandrlabilir. Birinci grubun kapsam tm bu materyallerin
kaplama ile birletirilmesinden sonra tekstil karakteristik
zelliklerini yine de sergilemesidir.
kinci grup kumalarda materyalin basit grevlerle
desteklenebilmesidir ve ya tayclarla ve glendirmeye
hizmet veren polimer tabakalarla salamlatrlmasdr.
Bu olay sonucunda ounlukla polimer tarafndan tanmlanan
daha nemli zellikler oluur.
10
Kaplama leminin Kumaa
Kazandrd zellikler
Kuman gzeneklerini kapatarak su geirmezlik verir.
Su geirmez, hava geirmez kuma oluturur.
Madensel kaplama kullanlarak ok parlak, k yanstc
kuma oluturulabilir.
Kuman yumuaklk ve katlanabilme zelliini etkiler.
Kaymaya direnli kuma oluturur.
Ypranmay azaltr.
Kuma stabilize eder.
Zamanla kuma atlayabilir ve sararabilir.
Souk havada gevrekleebilen kuma oluturur.
11
Herhangi bir elyafla retilen kumaa kaplama yaplabilir.
Kuma kabartma desenlerle baslabilir,mat veya parlak yzl
ve yumuak olabilir veya bir hayvan postunu taklit eder ekilde
yaplabilir.
12
Kaplamann Genel Kullanm
Kaplama ve laminasyon kumalarn salad avantajlarn bir
ou zerlerindeki film veya kaplama tabakalarna
dayanmaktadr.
yi bir tutum, patlama direnci, yrtlma mukavemeti ve yksek
gerilim direncine sahiptirler.
Kaplama ve laminasyon kumalarn kullanm amalar srasyla:
Esnek tekstil yzeylerine gaz ve sv maddeler ile muamele de
diren salamak. (En yaygn sv; yamur suyu, en yaygn gaz;
havadr.)
Lekelenmelere kar koruma ve kolay temizlenebilir yzey
salamak.
Hayvanlarn smrlmesinden holanmayan kimseleri vicdanen
memnun etmek ve hayvan derisi, krk kullanlan rnlerin yksek
fiyatlarn azaltarak stn giyim ve gerek deri grnm
zelliindeki materyaller elde etmektir.
13
Kaplama Yaplacak Kuma zellikleri
yi bir kaplama iin; kaplama yaplacak kuman temiz, dzgn
yzeyli, sk yapl, ekmez olmas nemlidir.
Bunun iin kuman; nce yakma, fralama, iyi bir n terbiye,
kalandrlama, duruma gre ekmezlik ilemlerinden gemesi
gerekmektedir.
Kalandrlamadan sonra yaplan su geirmezlik apre
ilemlerinde, daha iyi sonular alnmaktadr. nk
kalandrlama ile mamul yzeyinin dzgnlemesi salanr.
Tekstil materyalinin kaplamadan nce boyand kumalarda,
boyarmadde seilirken, kaplama maddesinin zcleri iine
akmayacak ekilde haslklara sahip olmasna dikkat
edilmelidir.
Boyarmadde seiminde kaplama kuman son kullanm yeri
gz nne alnarak, elde edilmek istenen genel haslk
derecelerine gre de bir seim yaplmaldr. Pigment
renklendiriciler tercih edilmektedir.
14
zellikle dz deri iin; pamuklu, viskon veya poliesterden
oluan dokuma, rme kuma ya da dokusuz yzeylerin
oluturduu yzey zerine kaplama ve svama yaplr.
Ayakkab ve deri eyalarn imalatnda poliamid, araba
endstrisinde polipropilen ve teknik amalarda poliester
kullanlr.
Deri veya kaplama zerine bask yapmak veya boyamak
mmkndr.
Kalite farkn belirleyen noktalar ise; kaplama malzemesi
(kenarlarn srtnmeye dayankll, taklit gibi grnmesi),
tayc madde zerinde kaplamann kalcl ve apre
ilemidir.
15
Kaplamada Kullanlan Tekstil
Yzeyleri
lk kaplama ve laminasyon kumalar dokuma ve rme
pamuklu kumalar zerine temel polimer yapnn nfuz
ettirilmesiyle retilmekteydi.
Bunlar kaba olmamakla birlikte, gramaj olarak daha ar
kaplama kumalara sahip olmak iin yn, keten, jt ve
kenevirden yaplm tekstil yzeyleri kullanld.
Baz modern kaplama ve laminasyon kumalarda pes/pamuk
veya pes/viskon karmlarndan yararlanld.
16
Sentetik Filamentlerden (kesiksiz
liflerden) Olumu Yzeyler
Srasyla; polietilentereftalat, polikaprolaktam veya nylon 6,
nylon 6,6 gibi kontin filament yapda lifler yksek
performansl modern kaplama kumalarda uygundurlar.
Bunlar yksek yrtlma mukavemeti, yksek boyutsal stabilite,
mikrobiyolojik ve kimyasal saldrlara kar korunum salarlar.
D yzeyi ince olan dz kesiksiz liflerle bir kaplama; kontin
kaplama yntemi ile uygulanabilir.
Flament iplikle retilmi kumalarn kullanld kaplamalar
kaplamann absorbsiyon, sv ak ve lekeleme isteini
engellerler.
Bitimde flurokarbon veya silikon gibi temelde su itici davran
gsteren maddelerin uygulanmas ile yamurluk kyafetlerde
su ak arttrlmaktadr.
17
Tekstre edilebilir filament ipliklerden oluturulmu
kumalarda bu ilem dzgn kaplama, filmin adhezyonunu,
dzgn tutum, daha az ses ve parlama salar.
Kesikli lif ieren kumalarda bu estetik bir grnm salar.
Bunlar temelde hafif laminasyon yzeyler iin veya
katmanl (tabakal) laminasyon kumalarda ikinci yzey olarak
kullanlmaktadrlar.
18
Kesikli Liflerden Olumu Yzeyler
Kesikli liflerden olumu kumalarda havlarn kaplama
polimerin iinde gizlemek zor olduundan hafif kaplamalarda
yararlanlmasna engel tekil etmektedir.
Bylece bu tip kumalarn muamba, tente rt, kap, mobilya
kaplamalar, sentetik deri vb. ar kaplama kumalarn
retimindeki kullanmna ynelinmitir.
Patlama ve yrtlma dayanmlar kt olmakla beraber, bu gibi
kumalar yumuak tutumlu olma ve rahatlklaryla onlarn
kesikli ve kesiksiz lif yapl kumalarna benzer eilimdedirler.
19
zel Yzeyler
Kimyasal korunum, s yaltm, alev geirgenlik yaltm
zellikleri gerektiren yerlerde, ar kaplama ve laminasyon
kumalarda cam Lifi ieren dokumalar kullanlmaktadr.
Cam lifi doal yapsndaki krlganlndan dolay az miktarda
korumaya sahiptir. Bu sebeple esneme, buruma ve
katlanmann minimum dzeylerde olduu ekilde
saklanmaldr.
Kalclk istenen; spor stadyumlarnda, gerginlik gerektiren
yaplarda, termal izolasyon , sonsuz tama bantlarnda ve bu
gibi tipik problemlerin olduu kaplamalarda kullanma sahiptir.
Aromatik poliamid (ARAMD) yapl dokuma ve rme kumalar
yanma geciktirici, erimeyen yaplarn gerektii alanlarda
kullanlmaktadrlar. Poly(meta-fenilen isoftalamid) ve
poly(para-fenilen tereftalamid) (Nomex ve Kevlar) karmlar
kumalar yksek derecede abrasyon ve dayanm salar.
Twaron, Conex, Apyevil ve Kermel kullanlan dier aramid
liflerdir.
20
Kaplama Tabakalar
Kaplamalar tabakadan oluur;
Zeminleme tabakas
Esas tabaka
Yzey tabakas
Kaplamada zeminleme tabakasna, kumala yapmann iyi olmas,
iyi bir elastikiyet ve yumuaklk gstermesi iin, dolgu maddesi ilave
edilmez.
Dolgu maddesi ve boyarmaddeler esas tabakada bulunur. Asl
kaplama karakteri bu kaln tabaka ile belirleneceinden, bu tabakann
ok sert olmamas gerekir.
Yzey tabakas ise, d etkenlere kar koruma grevi
stleneceinden, belirli bir sertlik tamaldr.
Bu kumalar, kaplama maddesi iine pigment boyarmaddesi
konularak renklendirilebilir. Baz zel tiplerde, renkli desen bask
teknikleri uygulanr.
Kaplama direkt (direkt kaplama) ve dolayl (transfer kaplama) olarak
tekstil yzeyine uygulanabilir.
Tekstil yzeyi zerindeki kaplama uygulama miktarlarna gre
eittir : ince, orta ve youn kaplama.
21
Kaplama eitleri
>60 Youn kaplamalar
30-60 Orta kaplamalar
< 30 nce kaplamalar
Uygulanacak kaplamann g/m
2
miktar
22
Kaplama teknolojileri, son on yl ierisinde ok ilerlemitir ve
gnmzde bu teknoloji endstriyel faaliyetler ierisinde
dallara ayrlmtr.
Moda ve estetik faktrler zerindeki almalar, deien
kyafet alkanlklar, ev ii harcamalarn gelimesi (perdeler,
du perdeleri, termal astar perdeler vb.) ergonomik faaliyetler,
gelien spor aktiviteleri (kayak, yry, trman, kamp vb.)
ihtiyalarnda, ayn derecede uygun teknolojik ve ekonomik
nedenler zerinde istekler dorultusunda almalarda giyim
endstrisinde yeni tekstil kaplamalar gelitirilmitir.
23
Tekstil kaplamasnn estetik fonksiyonunu tanmlamada; rt
olarak tekstil yzeyindeki dzgnszlk ya da kusurlar olumlu
ekilde deitirerek, kaplanacak yzeyin grnmnn
dzgnletirilmesidir.
Tekstil kaplamalarnn teknik ya da ilevsel amalarnda,
rnein; tekstil yzeyine akkan svnn nfuzuyla
dayankllnn gelimesi ya da alev geciktirici hale gelmesine
yardmc olmakta ve ya alev dayankll hale gelmesi bu
rnlerde olduka nemlidir.
Bu gibi kaplama tekstilleri, doal ve sentetik rnlerle
karlatrlarak nitel ve nicel mukayeselerde yetersizlikleri
veya olduka pahal olmalarndan dolay, ounlukla kullanlr.
Teknik uygulamalar iinde ekonomiktir.
24
Kaplama Kumalarn ncelenmesi
Kaplama kumalarn eitli endstri dallarnn artan isteklerinin
stesinden gelmek iin alanlar genilemitir.
Bir ok kaplamalar, istenen zel son kullanm zelliklerini
karlamak iin yeniden biimlendirilebilir.
Tekstil kaplamalar temel sektrlerde de kullanlr.
Bu materyaller byk farkllklar gstermekle birlikte yine de
bir ok materyale polimerlerle kaplama uygulanmaz. Fakat
ba ya da laminasyon uygulanabilir.
Bu son tiptekiler,yani polimerle kaplama uygulamas
yaplmayanlar izelgeye dahil deildir.
25
Kaplamann Kullanld Temel Alanlar ve
Uygulanan Kaplama Miktarlar
Hizmet kyafetleri...
ceket, tulum, balk, eldiven,
100- (profesyonel kyafetlerde)
10-20 Parka
10-100 Yamurluk
(profesyonel olmayan)
Koruyucu kyafetlerde
30-50 Etiket
25-50 i astarlk
Kyafetlerde gerekli rnlerde
yelkencilik iin
srf iin
trman iin
10-15 spor kyafetler ;
Kyafetler)
(deri ve set taklitleri, prltl tarzdaki
50-100 Gnlk kyafetler, modaya uygun rnler
1. Kyafetler
uygulanan kaplamann g /m
2
miktar Eyalar
26
Tekstil Yzeylerinin, Polimer Bileiklerin ve
Sonu rnlerinin ncelenmesi
Bir kaplama tekstil yzeyinin oluumu phesiz iki etmene
baldr:
biri tekstil yzeyinin kendisi, dieri kaplama.
Seilen her iki bileende, kullanlan aplikasyon prosedrn
ve ilem sonucunu etkiler.
Kaplama ileminde her iki bileenin de (yzey+polimer) birbiri
ile uyumlu olmasna dikkat edilmelidir.
27
Tekstil Yzeylerinin, Polimer Bileiklerin (temel
polimer, katk maddesi) ve Bitmi rnlerin
ncelenmesi
- Kaplama teknii
. Direkt
. ndirekt
- Kaplama koullar
- Son muamele
- Temel polimer: standart
miktar
.Polimerizasyon katk
maddesi
.Yntem iin katk maddesi
.levsel katk maddeleri
- Tekstil yzeyinin
doal hali
- n ilem grm hali
. Mekaniksel
. Kimyasal
- Yaps
Kullanlan teknoloji Polimer bileik
Tekstil yzeyi (dokuma,
rme, dokusuz
yzey)
izelgede grld gibi ok eitli tekstil yzeyleri ve kaplama
polimer bileikleri mevcuttur.
Bununla birlikte retimde kullanlan mekanizmalarn seimi
ounlukla kstldr.
28
Tekstil kaplama proseslerinde genellikle dokuma kumalar tercih
edilir (zellikle direkt kaplama tekniinde).
Kaplama da ok eitli dokuma kumalar kullanlabilir; farkl
dokuma desenleri ieren, eitli iplik kompozisyonlar (ince
numaral filament iplik, veya eitli lif trleri), yeni kaplama
tekniklerinin kullanm ile (kpk ve transfer kaplama gibi),
kaplamada alternatif yzeyler rnein; rme ve dokusuz yzey
kullanm alan artmtr.
29
Kaplama Yzeyinin Temel Kriterleri ve
Yzeyin levinin Belirlenmesi
Mekanik ve Fiziksel zellikler
plik zellikleri
Boyutsal Stabilite
Adsorpsiyon ve Adhezyon Kapasitesi , Kaplama Reinesinin
Uygunluu
n Muamele ve Gzeneklerin Kontrol
Termal Stabilite
Homojen Yzey, niform Kalnlk
30
KAPLAMADA KULLANILAN
YAPITIRICI MADDELER
Kaplama maddeleri; laklar, cilalar, kauuk, reineler,
plastikler, plastik filmler, melaminler, ya trevleri ve madensel
tozlar olabilir.
31
KAPLAMADA KULLANILAN POLMER
MADDELER VE ZELLKLER
- - - - -- - ++ ++ --- Geri dnm
- + - - -- + + + +++ Yzeysel srtnme
- + - - -- - ++ +++ --- lenmesi
+ - + + + - --- +++ ++ Soua kar
dayankllk
+ - + + + - -- ++ +++ Isya kar
dayankllk
+ - ++ + + - -- + +++ Kimyasal
dayankllk
++ - + ++ + + + +++ --- Elastikiyet
- - - - + ++ + ++ -- Konfeksiyon
-- ++ - - - - -- ++ +++ Kir tutma zellii
--- ++ --- --- -- - - ++ + Saydamlk
- - + -- + + + ++ +++ Alev alma
+ ++ + + + + ++ ++ +++ Grnm
Doal
kauuk
Poli-
akrilat
Nitril
kauuk
Btil
kauuk
Poli
kloropan
Poliretan PVC Silikon
Kauuk
PTFE
Orta = + kt = -
yi = ++ ok kt = --
ok iyi = +++ kullanlmas tavsiye edilmez = ---
32
Laminasyon ve kaplamalarn, performanslarnn gn getike
artmas kullanm alanlarnn genilemesine sebep olmutur.
Tm blmler ierisinde ayrntl performans saylar vermek
mmkn olmamakla birlikte, en ok kullanlan gruplarn genel
kullanm ierisinde karlatrlmas yaplabilir.
33
Kauuk kaplamalarn kullanm alanlar
Doal kauuk
tama band, ime balon, cerrahi eldiven, hortum, taban
kaplamalar
Hal, paspas, zemin tabakalar, contalar, nlkler, yamurluk,
muamba
Styrene butadiene
doal kauukla benzer yerlerde, hal arkas
Kauuk
Neoprene kauuk: su geirmez kyafetlerde, ate dayanm
kyafetlerde, eldivenler, adr ve snaklar, yakt tanklarnda, tama
bantlarnda, can yeleklerinde, contalarda
Btil kauuk: gaz kontrol antalarnda, kimyasal koruma kyafetleri
ve snaklarda, havuz ve su deposu kaplamalarnda, su tanklarnda,
hava yastklarnda, contalarda, tama bantlarnda
Nitril kauuk: ya direnli kyafetlerde, eldivenlerde, contalarda,
yakt tama hatlarnda
34
Polimer kaplamalarn kullanm alanlar
Poliretanlar su geirmez hafif kyafetlerde, kaplamalarda, adr ve
antalarda, ime botlarda ve benzin tanklarnda, yapay deri, yamurluk,
muamba, spor malzemeleri, teknik kumalar, hal arkas
Polivinil klorr yk vagonlarnn kaplamalar, adr,
snak,muamba, su geirmez kyafetler, ayakkablar, nlkler, kemerlerde,
demeliklerde, hal arkas, yapay deri, teknik kumalar
Slikon elastomerler adrlar, scak boru kaplamalar, yapmaz tama
band,tbbi rnlerde, anorak kuma, yamurluk, yapay deri
Polietilen kimyasal koruyucu kyafetlerde (kullanldktan sonra atlan),
snaklarda, astarlarda
Akrilikler perdeler,tente, kamuflaj tuzaklar
Politetrafloraetilen hafif sugeirmez kyafetlerde, kimyasal koruyucu
kyafetlerde, adrlar, tbbi kyafetler, tama bantlar, contalar, snak
Klorosulfonat adr, kaplamalar, muamba, snak , contalar, branda bezleri
Polietilen
Poliakrilnitril emsiye kumalar, teknik kumalar, yamurluk,
muamba
35
KAPLAMA UYGULAMA YNTEMLER
Orijinal kaplama metotlarnn esasn, byk ounlukla,
alnan flotte miktarn ayarlayacak bir ift skma silindirinin
bulunduu emdirme teknelerinde emdirme, ardndan kuru
scak hava ortamnda ve genellikle ramzde (germeli
kurutucuda) sabit ende kurutma oluturmaktadr.
Ancak kaplamann kuman tek bir yzne yaplmas
gerektiinde, kuman tamamen kaplama flottesi ierisine
daldrlmas mmkn olmayp bunun iin baka teknikler de
gelitirilmitir.
Kaplama direkt (direkt kaplama) ve dolayl (transfer kaplama)
olarak tekstil yzeyine uygulanabilir.
36
Kaplama ilemi aadaki gibi ikiye ayrlr.
DREKT KAPLAMA
NDREKT KAPLAMA
Bak kaplama sistemleri
Transfer kaplama
Silindir sistemleri
Pskrtme teknikleri
%100 kat madde uygulayan teknikler
Kalandr kaplama
Scak eriyik teknikleri
Pudra teknikleri
37
BIAK KAPALAMA SSTEMLER
Birinci teknik, kaplamann bak yardm ile yaplmasdr.
Bak kaplama; kaplamann en eski ve en nemli
yntemlerinden biridir.
Rakle ba ile kaplama macunu, dzgn bir ekilde tayc
malzemenin stne srlr. Bu kaplama yntemi de, kaplama
maddesi (genellikle bir pat veya bazen stabil kpk) bir bak
ile kumaa tm eni boyunca uygulanr
38
Bak kaplama; substrat uygulamalarnda, kaplama
alanlarnda (dokuma, rme, dokusuz yzey) gittike artan ok
ynl teknolojiler kullanlmaya balamtr.
Bu teknik sklkla syrc kaplama olarak sz edilir.
Kaplama bileenleri (yapkan zelti, youn emlsiyonlar,
macun ya da kpk) bir sabit bak ya da syrma ba
yardmyla tekstil substrat zerine niform datlr ve direkt
uygulanr.
39
Kuman syrc bak altndan gemesi destekli olmaldr.
Kaplama tabakasnn kalnlna karar verilince, nceden
ayarlanm bak araln; elik silindir, kauuk silindir, kauuk
blanket ya da masa destekler.
Daha sonra tekstil materyali kurutucu niteye transfer edilir.
40
Kaplama eitli proses varyasyonlarna bal olarak kurutucu
nitede gerekletirilir. Burada;
polimerin sertlemesi ya da apraz balanmas
organik zc ya da suyun uzaklatrlp kat form
oluumu
plastisollerin jellemesi gzlenir.
Substratlarn farkl eitlerinden dolay, kaplamalarda farkl
eitlilikte baklar vardr ve bunlar kullanlr.
Bak pozisyonlarna bal olarak da syrclara gre (havada
bak ya da havada rakle), arala gre (silindir zerinde
bak, blanket zerinde bak ve masa zerinde bak)
kaplama teknikleri vardr.
41
Bak Kaplama Sistemleri
42
Bu tekniklerde bileenler substrata, silindir sistemleri
tarafndan direkt uygulanr.
Bak yardm ile pat kaplamada; kuma ban altna doru
beslenir. Pat veya kpk tm eni boyunca baa verilir.
Bu durumda ban nnde bir pat veya kpk rulosu
meydana gelir.
Sonuta, pat kuman zerine, bir miktar da kuman iine
aplike edilebilir.
Kaplama zellikleri ban destek silindiri zerinde olmasna
(knife on roll) veya destek silindirlerinin arasnda olmasna
(knife on air), bak tipine, ban asna ve bak ile destek
silindirinin arasndaki mesafeye gre ayarlanabilir.
43
Silindir zerinde (silindir rakle) ve silindirler arasnda (havada
rakle) olarak ayrlan sistemde; hava raklesi ile kaplama
dediimiz sistem ar kaplama flottesini uzaklatrma metodu
olarak rakle sisteminden bu ynyle ayrlmaktadr.
44
Havada Rakle Sistemi
45
Bu teknikte kaplama maddesinin fazlasn uzaklatrmada
basnl hava sistemi kullanlr.
Flottenin viskozitesi klasik rakleli sistemdekinden ok daha
dktr.
Bu teknik sklkla tekstil endstrisinden daha ok fotoraf
katlarnn kapland kat endstrisinde tercih edilmektedir.
46
RAKLE SSTEM EKLLER
Silindir zerinde Rakle
47
Blanket zerinde Rakle
48
Havada Rakle
49
Bak kaplama teknii; genellikle yksek viskoziteli ve ok
yksek arlktaki kaplamalarda kullanlr. rnein, plastisoller
ve kauuklar gibi.
Viskozite ve doygunluk kararl olmaldr ve dikkatli
denetlenmelidir. Deiimlere engel olunmaldr. nk
deiimler penetrasyon aamasnda rn eitlendirebilir.
Bu da istenmeyen sonulara neden olur. rn zerindeki
viskozite farkllndan dolay ortaya kabilen farkl kalnlklar
rnn grnmn ve kullanm rahatln bozar.
Kuman yzeyinde veya bakta oluan kt koullarda,
kumaa doru kpk tabakasnn viskozitesindeki arlk
deiimi sonucu, rnein; kpn havay iine almasndan
dolay bileik bozulur.
Mascoe irketi patentine gre bu problem yeni dizayn edilen
bir tekne sistemi tarafndan nlenebilir. Bu durumda zel
kaplamalar iin gerekli bileenlerin doru miktarlarda ve
beslemelerde daha iyi kontrole izin verir.
50
Moscoe tekne sistemleri
51
SLNDR SSTEM
Bu metotta kuma, kaplama flottesinin bulunduu bir tekne
ierisinde dnen kaplama (aktarma) silindiri zerinden
geirilir.
52
Silindir aktarma yntemi
Yapay madde, dorudan tayc madde zerine deil, bir
silindir sistemi zerinden (revers-roll-coater) aktarlr.
Kaplamann kalnl, aktarma silindirinin tayc tabakaya
olan uzaklna baldr.
Silindir kaplama ile farkl tipte aplikasyonlar yapmak
mmkndr.
Gravr, direkt, ters ve syrc silindirli sistemler mevcuttur.
Sz konusu sistemlerin temel sakncalar; kuma zerindeki
kaplama maddesi miktarnn kaplama maddesi viskozitesi ,
yzey gerilimi ve kuman yzey artlarna bal olmasdr.
53
Direkt Silindir Kaplama
Syrc bak kullanmak yerine kaplama maddesi bir silindir
tertibat vastasyla uygulanr.
Bu tip genelde dk viskoziteli yaplarla snrldr ki kuma
yzeyi zerine uygulanabilsin, kaplama kolaylkla srlebilsin.
Direkt kaplama boluk kontroll silindir kaplamay veya bask
silindirli kaplamalar iermektedir.
Direkt silindirli kaplamada uygulanan kaplama maddesi miktar
iki silindir arasndaki boluun ykseklii ile belirlenir.
Hareketli yzeye kaplama maddesi direkt olarak birlikte
hareket eden iki silindir vastasyla uygulanmaktadr.
Esnek kauuk kaplamal bir alt silindir ile desteklenmektedir.
54
Direkt Silindir Kaplama
55
Aktarma silindirli kaplama dk viskoziteli kaplamalar
kullanlarak uygulanr fakat formun kalnl, kuman aktarma
silindiri ile temasna baldr.
Kuma kaplama maddesine yarya kadar daldrlm bir silindir
rehberliinde hareket edecek ekilde kuma yzeyine dner
silindirler vastasyla tanr.
Yzey kalnl kuma zerindeki syrc rakle veya bir bak
tarafndan silindir zerinde direkt ayarlanr.
Zira kuman tersindeki silindir de gerginlie etki eder. ok
yksek operasyon hzlarnda kuman hidrolik hareketle
kalkmas gerekleebilir.
Bu kalk zellikle aktarma silindirinden nceki ve sonraki
bask silindirleri tarafndan kontrol edilebilir. Ayrca yksek
viskoziteli kaplamalarda da bu problem oluabilir. Bu nedenle
aktarma silindirli kaplamalar ounlukla dk viskoziteli
kaplamalarla snrldr.
56
Aplikasyon silindirleri kuman yapsna gre genellikle
deiken hzlarda hareket etmektedirler.
Silindirlerden biri ileride veya kuman ters ynnde hareket
edebilir (Silindir kumala ayn ynde veya ters zt ynnde
gidebilir).
Kaplamann arl ve penetrasyon derinlii (miktar),
kaplama bileenin viskozitesi, aplikasyon silindirlerinin
materyale oranla dn hareketi ve kuma gei yolu
zerindeki belli noktalara, belli amala veya silindirlerin her iki
yzne yerletirilen syrc baklarla ayarlanmaktadr.
Daldrma metoduna zt olarak bu metot tek tarafl kaplamalar
iin kullanlabilir. Bu metot balca hallarn arka yzlerinde
kullanlr, fakat ayrca deme ve koltuk kaplamalar veya
rg mallar kaplamak iin de kullanlmaktadr. Bu teknik
zellikle ak yaplarda rezerve ile fiksaj veya stabilizasyon
efekti salamada, ak gzeneklerin kaplama maddesi ile
kapatlmasnda kullanlr.
57
Rezerve Silindir Sistemi
Kaplama maddesi deien formlarda uygun miktarlarda kumaa
srlm ekilde iki silindir arasnda sktrlr ve bylece tekstil
yzeyine uygulanr.
Merdanelerin birinin dn daima dierinin dnn salar. Bu
yntem direkt silindir kaplama ynteminden ok daha nemli ve
pahaldr. Bu sistem geni eitlilikteki kaplama bileenleri, aplikasyon
arlklar ve yzey kombinasyonlar ieren esnek bir kaplama
sistemidir. Bundan baka rezerve silindir sistemi ok dk kaplama
arlndaki aplikasyonlara msaade ettiinden beri (birka g/m
2
den
az ), ayrca kaplama kalnl eitli yzey kalnlklarndan bamsz
olduundan direkt rakle kaplamadan ok daha zel bir metottur.
Bir ters silindir kaplamann gerekliliklerinin banda, birbirinden
bamsz olan tama, aplikasyon ve destekleyici silindirler
gelmektedir. Kaplamann kalnlk ve arl silindirler arasndaki
bolua, dn hzna ve hareketli silindirlerin dn ynne,
kaplama bileeninin viskozitesine ve kumaa uygulanan basnca
baldr. Tm deikenler kontrol edilebilir. Srme kaplama tekniine
kyasla kaplama bir silindirden dierine transfer edildiinden keskin
film tekniine baldr. farkl tipi mevcuttur.
58
Rezerve Silindir Kaplama
59
Dz-besleme silindirli kaplama
Aplikasyon silindirleri tarafndan kumaa fazlaca kaplama
maddesi uygulanr.
Hareket, destekleme ve tama silindirleri tarafndan kaplama
yzeyinin tanarak gemesi salanacak ekilde boluklar
ayarlanmtr.
Fazla kimyasal madde kaplama maddesi uygulanm
kumatan syrlr ve tekrar bolua dner.
Bu yntemde, kaplamann toplam kalnlnn belirlenmesi
nemli bir noktadr.
Yntem dz olmayan zeminler iin tavsiye edilmez.
60
Dz Besleme Silindirli Kaplama
61
L-head kaplama
Bu kaplama tipi ekli, kumaa direkt transfer
kaplamalarda uygulanabilir.
Kaplama kalnl aplikasyon silindirlerinde oluur,
kaplama miktar hareket (sevk) ve aplikasyon
silindirleri arasndaki boluk tarafndan belirlenir.
62
L-Head Kaplama
63
Ters beslemeli silindir kaplama
Prensip L-head kaplama iin ayn olmakla birlikte,silindirlerin
dzeniyle ilgili olarak, kaplama maddesi teknesinden kumaa
ok kk miktarlarda kaplama maddesinin aktarlmasdr.
Sevk silindirleri arasndaki boluk kaplama miktarn snrlar.
64
Ters Beslemeli Silindir Kaplama
65
Gravr kaplama
Kaplamada gravrl roliklerin kullanm bask endstrisinden
alnmtr.
Bu teknikte sert rolikler kullanlmaktadr ve yzeylerinde sk bir
ekilde yerlemi yar kresel kk oyuklar grave edilmitir.
Bu oyuklar, flotte haznesinden gelen ve yar kreleri dolduran
kaplama flottesi iin bir dozajlama donatm gibi ilev
grmektedir.
Flotte fazlas bir rakle ile roliin zerinden syrlr ve bylece
her bir bolukta tam miktarnda flotte braklr. Sonra bunlar
kaplanacak materyale aktarlr.
Transfer edilen flotte miktar grave edilmi boluklarn
hacmine ve roliin yzeyindeki yerleimine baldr. Bu teknik
belki de, uygulanan kaplamann gramaj asndan en hassas
olandr. En byk sakncas ise, sabit oyuk derinlii ile sabit
bir kaplama arlnn salanmasdr. Bu yzden eer farkl
kaplama gramajlar gerekirse, yeni greve edilmi rolikler
retilmelidir.
66
Kaplama flottesinin viskozite zellikleri kontrol edilmedike,
kaplanm materyal zerinde baslm noktacklar grlebilir.
stenilen ise, bask svsnn kurutma srasnda akmasyla dz
bir yzeyin oluturulmasdr.
Dz bir kaplamann salanmas, ofset gravr bask
kullanlarak gelitirilebilir. Burada flotte, kumaa aktarlmadan
nce kauuk bir silindirin zerine baslr.
Gravr kaplama ok dk arlkl temel kaplamalar,
1g/m
2
den daha az uygulamalarda, son kaplamalarda
adhezyonu dzeltmede kuvvetlendiricidir. Bu tipler genellikle
dk viskoziteli kaplama maddelerinin kullanm ile
snrldrlar.
Ayrca kaplama temel hcre yaps iyi hareket etme zelliine
sahip olmaldr. Syrc veya silici bak gravr silindirlerinden
kaplama maddesini alarak sadece silindir oyuklarnda
kaplama maddesinin yeterli miktarnn kalmasn salamak
suretiyle ar kaplama maddesini uzaklatrr.
67
ki tip gravr kaplama vardr
Direkt gravr kaplama metodu :
yzeye direkt aplikasyon silindiri ile
aktarma ve ardndan kuma
aplikasyon silindirleri ve esnek kauuk
kaplamal destekleyici silindirler
arasndan beslenerek geer.
68
Direkt gravr kaplama
69
ndirekt Gravr Kaplama
ndirekt Gravr kaplama metodu: Bu
metotta kaplama ortadaki bir kauuk
kapl silindir ile uygulanr ki daha sonra
kaplama uygulanm yzey besleme
ve destek silindirleri arasndan geer.
70
ndirekt Gravr Kaplama
71
Dner silindir (ablon) kaplama
Bu teknik, kumaa renkli desenler uygulamak iin kullanlan
rotasyon bask prosesine benzer. Burada kaplama iin ok
sayda perfore edilmi gzenek ieren silindirik nikel ablon
kullanlmaktadr. Kaplama maddesi ablonun merkezine
beslenir ve bir rakle ya da silindirik bir metal ubukla
gzeneklere itilir.
Kaplamann gramaj birim alandaki gzenek saysyla kontrol
edilir. Fakat kaplamann konfigrasyonu gre, tm yzeyi
rten bir kaplama elde etmek iin nokta eklindeki kaplamalar
yayan bir syrc rakle kullanlmaldr.
72
Bu teknoloji %100 reaktif rnein, UV korumal kaplamalarda,
solvent ierikli kaplamalarda, su bazl kaplamalarn tm
eitleri, plastisol ( yaptrc) uygulamalar gibi eit
uygulanabilirlik kabiliyetine sahip son derece esnek bir
yntemdir.
Ayrca, dier kaplama proses yzeyleri sadece kaplama iin
elveriliyken bununla beraber dner ablonlu sistemde byle
bir kstlama yoktur.
Eer kaplama uygulamas yoksa, kaplama kolaylkla basit bir
renkli bask uygulamasna dntrlebilir veya gizli kaplama
aplikasyonlar, tekstil yzeyinin gzeneklerinin grnmez bir
kaplama tabakasyla doldurulmas gibi ilemlerde elde
edilebilir.
73
Bu kaplama nitesi u ksmlardan olumaktadr;
Nikel ablon; delikli ve dikisizdirler; delikler de mesh
numaras ile ifade edilirler. Delik numaras lineer inch
vastasyla belirlenir. ablonlar bir elektro ekillendirici
tarafndan yaplabilir. Standart ablonlarda 90-120 mesh'lik
ablonlar bulunmaktadr ve ekillendirilmi tm temel
ablonlarda yaygn olarak bu mesh byklklerinde olanlar
tercih edilir. yle ki, delik ap arttka (mesh says
bydke) kaplama kalnl da artmaktadr. Bunlara ek
olarak da ablonlarn her tarafnda farkl aptaki deliklerin
olmas da mmkndr.
Kazyc bak veya rakle; ablon iinde hazr bulunan rakle
pasta veya kpn aktarlmas ve yaylmasndan
sorumludur. Rakle syrc sisteme balanmtr. Rakle
uygulad basn ile kaplama maddesini tekstil yzeyine
tayarak yaptrr.
74
ki eit rakle sistemi vardr:
Ak rakle: Ak rakle durumunda pat ablondan kuman
zerine ve iine metal bir bak yardm ile aplike edilir. Metal
bak ile ablon arasndaki a aplikasyon arln tayin eder.
Ban yatay pozisyonu ile penetrasyon kontrol edilebilir. A
ve yatay pozisyon proses esnasnda deitirilebilir. Ak rakle;
pat, stabil kpk ve metastabil kpk iin uygundur.
Kapal rakle: Kapal rakle durumunda pat ablondan kuman
zerine ve iine iki adet bak arasndan verilir. Kaplama
miktar pat/ kpk pompas ile tayin edilir. Bu durumda
kaplama miktar ve ya kpn viskozitesine ve makine hzna
bal olmakszn ok hassas kontrol edilebilir. Kapal rakle;
pat, stabil kpk, metastabil kpk veya stabil olmayan
kpklere uygundur.
75
Srme ba; tekstil yzeyine uygulanan kaplama maddesini
sabitler, dzgnletirir.
76
Kumaa aktarlan kaplama maddesi miktar
eitli faktrlere baldr
Rakle Basnc; yksek basnl transferlerde ounlukla pat
veya kpk aktarlma performans.
Rakle Pozisyonu
Kaplama Maddesinin Viskozitesi; Dk viskoziteli kaplama
maddelerinden kanlmaldr, nk kaplama maddesi
yzeyden akabilir. Fakat bu teknolojide istenen kaplamann
yzeyde tutunmasdr. Bu nedenle viskozite koyulatrlmal
veya mekanik kpk vastasyla arttrlmaldr.
77
ablonun Grnts
(1) Kuma , (2) Rakle gvdesi ,
(3) Rakle levhas , (4) Rakle
levhas , (5)Hava kr
(6) ablon
78
ablon Tekniinin Avantajlar
niform ve miktar kolaylkla kontrol edilebilen kaplama
Kolaylkla tekrarlanabilen proses
Dnen ablon kaplamann rakle kaplama ve benzer metotlar gibi kendine
zg kuma snrllklar yoktur. Aplikasyon uygulamas dk gerilimlidir
ki teknik gerilime hassas kumalarda rnein hafif dokusuz yzey, rg
ve Lycral tekstil yzeylerinde uygulamaya elverilidir.
Prosesin kolay kontrol sayesinde yeterinden fazla kimyasal kullanmama
ve bu sayede kimyasal tasarrufu
Kaplamann tekstil yzeyine penetrasyonu tamamiyle kontrol edilebilir.
Burada kaplama maddesi otomatik besleme kontrol cihaz ile alnr ve
ablon iine gerekli miktarda aktarlr.
Aktarma (rezerve) silindirlerinin srekli ykanmas, temizlenmesi ve
kurutulmasyla delik tkanmasndan kaynaklanan problemler olmaz.
Yatan yaa (wet in wet) aplikasyonlarnn her iki kaplama birbiri ile
karmadklar iin mmkn olmasnn apre ve kaplama ilemlerinin tek
geite gerekletirilmesini mmkn klmas.
Tm yzeylerin kaplanabilmesi yannda bask ilemlerinin de mmkn
olmas.
Hzl retim.
79
Dner Silindir Teknii le
Uygulanan Kaplamalar
Pasta (pat) kaplama
Pat nokta kaplama
Stabil kpk kaplama
Kpk nokta kaplama
Stabil olmayan kpk kaplama
80
Pat (macun) kaplama ve pat
nokta kaplama yntemleri
Masa rts, yanmay
geciktirici kaplamalar,
teknik kullanmlarda
50-150
Ar kaplamalar
anta, t masas bezi
15-50
Orta kalnlktaki kaplamalar
Anorak, parka, spor
5-25
Hafif ve ince kaplama
Giyim,yamurluk, emsiye, du
perdeleri
KULLANIMI UYGULANAN
KAPLAMA
MKTARI g/m
KAPLAMA TP
Mamullere Gre Uygulanan Kaplamann g/m Cinsinden Miktar
81
Serigrafi (ablon) kaplamann ilgin bir kullanm da
kaplamada desen oluturma imkandr. Bunun sonucunda bir
ablon kalb kullanlarak yapkan tekstil yzeyi zerine
blgesel olarak kaplanr.
Bu kaplamalar duvar kaplamalar, perdelik kumalar, bayan
gece kyafetlerinde (rnein flok bask), yamurluklarda
blgesel efektleri iin kullanlabilir.
ift yapkan kaplama 0'dan 60 veya 80 m'lik ince yzey
pudralarnn kullanld ablon kaplamann bir eitidir.
Pudra su bazl bir zcde disperse edilir ve disperse olmu
haliyle yzeye uygulanr. Kaplama ilemi sonrasnda, scak
kurutma vastasyla zellikle su uzaklatrlr.
Bu proses iin kombine bir scak hava ve infra-red tneli ska
kullanlr.
82
Bu yntemde normal desen kalplar arasndan
seim yaplr rnein 14, 17, 23, 25, 30, 40 mesh ve
bunlar bilgisayar nokta desenler olarak bilinen
desenlerle benzerdir, fakat burada tekstil yzeyi
zerindeki nokta dalm dzensizdir.
Genellikle yapkanlar PE, PES ve PA esasldr.
Kaplamann uygulama alan 7-20 g/m
2
aralndaki
kuru kaplama arlndandr.
retim hz, kuma zerindeki kaplamann
arlna, yaptrc iin kullanlan toza ve
yapkan viskozitesine ayrca kurutma kamarasnn
uzunluuna baldr.
Genellikle retim hz 12-80 m/dk aralnda deiir.
83
Bu teknolojinin nemli parametreleri;
Uygun bir syrc basnc; ok yksek basn penetrasyona
sebep olur.
Doru bir syrc bak pozisyonu; eer uygun deilse kuma
zerinde oluturulan noktalar deforme olur.
Kuman gerektirdii kadar bir kaplama maddesi aktarm; ok
byk miktarda aktarma penetrasyon ynelimine sebep olur,
bununla birlikte az miktarlarda yaplan aktarma kt
laminasyon karakterine sebep olmaktadr.
ablon ierisindeki kaplama yapkanlarnn uygun seviyede
olmas; yksek seviyedeki yapkan madde maddenin
kuman i yzeyine penetrasyonuna sebep olabilir. Bu
penetrasyon kaplama yaptrcsnn yksek basncndan
kaynaklanabilir.
Doru viskoziteli kaplama yapkan; yksek kaplama
yapkan viskoziteleri tekstil yzeyinin enince ablon
ierisinden dzensiz aktarmaya sebep olur.
84
Avantajlar:
Aplikasyon miktarnn kolay kontrol edilmesi.
Son derece kk miktarlarda aktarmann mmkn olabilmesi (6-8
g/m
2
).
Uyumazlk ve tutum problemi olmakszn hafif ve gerilme dayanml
yzeyler oluturulabilir.
Ak bak sistemi sayesinde ablon ierisindeki kaplama maddesi en
uygun ekilde yaylr.
Kaplama maddesinin yapmasndan dolay ablonun d yzeyinde
oluan pislikleri nlemekte baa ihtiya yoktur.
Dk viskoziteli kaplama maddesi kullanmna izin verir.
Yzeyden i blgelere penetrasyon olmaz.
Dezavantajlar:
Pat (kaplama maddesi) kvamnn srekli kontrol edilme gereklilii
vardr.
Pat yayma sistemlerinin (ablon, rakle vb.) zamannda temizlenmesi
nemlidir.
Yzey pudralarnn iyi olmas nemlidir.
85
Kpk Kaplama ve Kpkl
Nokta Kaplama Yntemleri
Kpk, herhangi bir svnn uygun bir gaz ile iirilerek yzey alan
kabaca 1000 kat artrlm, dolaysyla daha az sv ihtiva eden,
mikro heterojen kolloid, ksa veya uzun mrl, metastabil bir
sistemdir. Tekstil sanayisinde kullanlan kpklerde sv olarak
normal aplikasyon yntemlerinde kullanlan sulu flotteler, gaz
olarak da hava kullanlmaktadr.
Kpk, havann yzey aktif maddeler (tensidler) yardmyla su
iinde ince zerrecikler halinde datlmas ile elde edilir. Eer bir
yzey aktif madde, sulu zelti iinde zlr ve bu zelti
iersinde hava kabarcklar bulunursa, bu takdirde hava
kabarcklarnn etrafn bir tensid filmi kaplar.
Hava kabarcklar, zeri bir tensid filmiyle kapl bulunan svnn st
yzeyine doru hareket ederler. Yukar doru kan hava
kabarcklarnn etrafnda bylece ikinci bir tensid filmi meydana
gelir. Bu ekilde, etrafn saran iki tensid filmi arasnda svnn
bulunduu gaz kabarcna kpk hcresi denir.
86
Aplikasyonda kullanlacak kpkten bir takm
zellikler beklenmektedir.
rnein, srme tekniine gre alldnda
kpn uzun mrl olmas istenirken , dier
yntemlerin ounluunda kpn kumala temas
eder etmez kesilmesi (bozulmas) istenir.
87
Meydana getirilen kpn kararll;
Kpk tekil edici maddeye
Sistem basncna
Rotor (kartrc) sratine
Sv ierisinde beslenen havann hacmine
Pompa kapasitesine baldr.
Kpk kaplama uygulamalar ise; geleneksel kaplamaya benzer yollarla
uygulanr. Bilinmesi gereken baz avantajlar unlardr;
lem grmemi mamul ile ayn zelliklerdeki iyi bir d yzey oluumu salanr.
Az miktarda kaplama maddesi gerektirir.
Kaplamalar hava geirgenliine sahiptir.
Aplikasyon arl ve bundan dolay da kaplama arl kprmeyen
yaplardan ok daha doru bir ekilde kontrol edildiinden estetik alanlar ve
mobilyalar iin yumuak tutumlu ve de konforlu sonular elde edilir.
Kurutmada ve son ilemlerde (iyiletirme) dk enerji kullanldndan enerji
masraflar dktr. Bunun sebebi dk su ieriidir. (suyun yerini ksmen
hava almaktadr).
Mekanik faaliyetlere kar elyaf yapsnn korunumu, bylece daha az
kuma deformasyonu salar.
88
Tm bu nemli avantajlarn yannda kpk ile almann baz
zorluklar da vardr;
Kpk stabilitesinin yetersiz oluu ve tekrarlanabilirliinin az
olmas
Elyafa ok az kpk uygulandnda, yetersiz yzey kaplama
faaliyeti
Kuman nem miktarndaki deiikliklerden dolay kaplama
ileminde meydana gelen dzensizlikler.
Yksek maliyet ( kurulum maliyeti yksektir) olarak
tanmlanabilir.
Kaplama oluumunda parametrelerin ayarlanmas:
Arlk (g/m) ve kuma genilii
Kpn tam ve kesin arl
Kpk younluu (g/L)
Kartrcnn tam bir dn says (g/m)deki sv miktar
m/dakika olarak kuman temsili hz.
89
Kpkle aplikasyon iin piyasaya karlm olan makineler ok deiik esaslara
gre almaktadrlar. Bunlara birka tane rnek verecek olursak:
a) Rakleli veya rulolu sistemler
Rakleli ve Rulolu sistemler
90
Rakleli veya rulolu sistemler yardmyla kpk
aplikasyonu normal kaplamalarda kullanlan srme
sistemlerine benzemektedir.
Kuma zerine dklen kvaml kpn aplikasyon
miktar, kumaa olan mesafesi ayarl bir rakle
ba veya silindir yardmyla salanmaktadr.
Kuma zerindeki kpk tabakasnn, kuma
ierisine ilemesinin abuklatrlmas, kuma
basn altndaki silindirler arasndan geirerek veya
ters taraftan bir emme ile salanr.
91
Fulard iinde kpkle emdirme
United Merchants tarafndan alnan bir
patente gre normal bir yatay fulardda,
merdaneler arasnda kalan st bolua
kpk dklerek, kpkle aplikasyon
yaplabilir.
3 merdaneli sistem kullanlr ve yatay ilk iki
merdanede kpkle emdirmeden sonra
kuma birde dikey iki merdane arasndan
geirilirse daha seri bir ekilde almak
mmkn olmaktadr.
92
Kpkle Emdirme
93
Dorudan srme sistemi
Gaston County tarafndan gelitirilen FFT-kpk aplikasyon
makinesini rnek olarak verebileceimiz bu sistemde, kpk
hazrlama kabnda srekli olarak istenilen yapda ve miktarda
kpk hazrlanarak, istenilen dozajda kpk, aplike ksmna
aadan gnderilmektedir.
Kpk aplike ksmnn tepesinde bir yark vardr ve kuma bu
yara hafife deerekten gemektedir. Yarn eni kuman
enine gre ayarlanabilmektedir.
Bylece yarktan kan kpk kuman alt yzne dorudan
srlm olmaktadr. Kuman gei hz, yarktan kan
kpk miktar, kpn oluumu (yaps) srekli olarak
elektronik kontrol altndadr ve bunlar ayarlanarak kumaa
aldrlacak flotte ve kat madde miktar istenildii gibi
dzenlenebilmektedir.
94
Kaplama bileeninin yapsnda bulunan kat maddeler:
Poliakrilat ve PUR dispersiyonlar, veya ikisinin
karm
Kpk gelitirici
Kpk stabilizatr
Koyulatrc (poliakrilatlarn istenen viskoziteye
ulamasnda)
ablon teknolojisi stabil, meta-stabil ve stabil
olmayan kpklerle alma imkan verir.
izelgede, kpk tipleri arasndaki fark
aklayabilmek iin uygulanan pat/sv fazlar
uygulama esnasnda tanmlanmtr.
95
Kpk Tiplerinin Karlatrlmas
Sv Kpk Sv Stabil olmayan
Pat Kpk Pat Meta-stabil
Kpk Kpk Pat Stabil
Uygulama sonunda
kuma zerinde
Nakil ve
uygulama faz
Balang
maddesi
Kpk tipi
96
stenen bitmi rne gre uygun olan tip seilmelidir.
Kpk ile alabilmek iin uygun bir kpk mikserine ihtiya
vardr. Pat/ sv miktarnn ve hava miktarnn doru olarak
kontrol edilmeleri gerekir. Ayrca mikserin homojen bir kpk
elde edebilmesi iin havay ve pat/ sv karmn hava akna
ve pat/sv akna bal olmakszn kartrmas
gerekmektedir.
Stabil kpn avantajlar:
yi bir tekrarlanabilirlik
Yumuak kaplama hissi
ok az kpk aktarma gereksinimi (4-5 g/m)
eitli kuma yaplar ve eitli ablonlarda ok hatasz proses
kontrol.
97
Stabil olmayan kpk uygulamasnda, kimyasallar
yksek miktarda sv kullanmna ihtiya olmadan
dzgn bir dalm gsterirler.
Dierleri dnda kpn ana bileeni havadr. Bu
durum bir bardak bira rnei ile kolaylkla
gsterilebilir.
yice doldurulmu bir bira bardann st ksmnda 2
cm kalnlnda boluk vardr. Bira barda uzun
sre durduunda kpk sner, nk stabil deildir.
Bardak iindeki svda bir artma grlrken 2 cm
kalnlndaki hacim kaybolur. Kpk ok dk
miktarda sv ierir.
98
Fulard sisteminde alnan flotte (pick-up) %60-80 iken stabil
olmayan bir kpk iin alnan flotte miktar %20-30dur.
Avantajlar yledir:
Kullanlan suyun uzaklatrlmas iin ok az enerjiye ihtiya
vardr.
Kurutma makinesinde daha yksek retim hz. Buharlatrlacak
miktar ok daha az olduundan kurutma makinesi en azndan iki
misli daha hzl alabilir. Kpk teknolojisine gemekle
retiminize yeni bir kurutma makinesine yatrm yapmakszn
arttrabilirsiniz. Bu da daha az bir yatrm maliyetidir.
Kimyasal giderlerinden tasarruf edilir. Metrekareye tekabl eden
kimyasal maliyeti ok daha dktr.
Daha iyi bir tue elde edilir. Uygulanan kimyasaln daha az
olmasndan dolay kuma -tuesi fulard yntemine gre ok daha
iyidir.
99
Dier bir byk avantaj da ablon
sisteminin ieriinin (5-6 litre) fulard
sistemine gre (50 litre) ok kk
olmas ve bunun sonucu reete
deiikliklerinde atk miktarndan
tasarruf edilmesidir.
100
PSKRTME TEKN
Bu teknolojide dk viskoziteli zcler ve su bazl
kaplamalar pskrtc vastasyla aplike edilir. Dk
viskoziteli ve dk kat ierikli zeltiler gerektirdii iin, ince
kaplama filmlerinde bavurulan yntem olduundan bu teknik
sadece bu gibi zel durumlarda kullanlmaktadr.
Bu teknik, rg ve dantel, dokusuz yzey gibi hassas veya iri
hacimli kumalar, doal deri benzeri dzensiz yzeyler iin
kullanldr.
Kaplama yzeye direkt temas ile aplike edilir.(10-50 g/m
2
).
Yzey dz bir tayc bant zerindeki pskrtc istasyonunu
arasndan tanr. Modern sprey donanm, bir yn sprey
jetinin kumata bir yandan br yana gemesi eklindeki bir
harekete sahiptir. Kuman dier ksmlarnda, belki de
pskrtme teknii ayn zamanda kaplamann dzgnlnn
takibini garantiler. retim hz (< 10 m /min) dktr.
101
Pskrtme Kaplama Teknii
102
KALANDIR KAPLAMA
Kalandr kaplama olduka eski bir
metottur. Bu teknik esasen kontin bir
ekstraksiyon teknii, iki silindir, bir ift
ayarlanabilen, tanabilir, kat
termoplastik veya iyiletirilebilir
kauuk nitesinden olumaktadr.
103
Kalender Kaplama Sistemi
104
Yksek basnl laminasyonla kaplama, serilmi tekstil
yzeyine bir ift silindir ile aktarlarak oluturulmaktadr. [1]
Laminasyon tabakasn kuma yzeyi ile birletirmeden nce,
tabakalarn kalnlklar saptanr ve polimer yapnn sv haldeki
stlma derecesi, silindirler aras boluk ve hzlar, relatif
scaklk dikkatli kontrollerle srdrlr. [1]
Bitmi rnde kuma veya kaplama materyalin son scaklk
kontrolleri uygun, kuvvetli bir ba salanmasnda gereklidir. [1]
Birka farkl tipi mmkndr. Tipik kalender kaplama 4-3
ekillendirici silindir, destekleyici ve dengeleyici zellikteki
silindir ve 2-3 kme silindir mevcuttur. Silindirler bir dierinden
bamsz olarak hareket eder ve hidrolik ve elektrikli boluk
ayar kontrolne sahiptir. Her bir silindir merkezinden su veya
ya vastasyla hassas bir ekilde stlr veya soutulur.
105
Tipik drt silindirli L tipi kalandr kaplamada kaplama tabakas yzeyin
tersine uygulanr. Kaplamann kuman her iki yzne de ayn anda
yaplabildii drt silindirli Z tipi kalandr kaplamalar ve bugn kullanm
yaygnlaan kauuk kalandrl silindirli sistemler mevcuttur. Geni
eitlilikteki yardmc ekipman ve bilgisayar kontrol sistemi ile bu tip
makineler kaplama rnlerinde geni bir eitlilik salarlar.
Kalandr yntemi ile yaplan kaplama ilemlerinin hzlar 0.25 ile 1.5
mm arasndadr.
Kalandr kaplama olduka pahal bir sistemdir. Buna ramen bu
teknik genellikle etkili ilem ak ve ok amallk beklenen doal ve
sentetik kauuktan ar kaplama retiminde genellikle
kullanlmaktadr.
Bu teknik, farkl liflerden retilmi endstriyel kumalarda rnein
(PA, PES, pamuk, aramid (kevlar) veya cam lifi ) kullanlabilmektedir.
rnein kaylarda, buhar bariyerlerinde, gvenlik kyafetlerinde ve
bariyerlerde, jeotekstillerde ve ses geirmez materyallerde, iirilebilir
(balon, bot, hava yast), yakt ve su konteynr vb. ar yaplarda
kullanlrlar.
106
Kalender Kaplamada
Kullanlan Polimer Maddeler
Hipalon (hypalon) kauuk EPDM VE EDM kauuk
Butil kauuk SBR kauuk
Poliakrilik kauuk Polislfit kauuk
Silikonlar Neopiren kauuk
Epiklorohidrin kauuk Nitril kauuk
ABS PUR
Poliolefinler Vinil polimerler
107
Scak Eriyik Sistemi (HOT-
MELTNG)
Bu teknikte kullanlacak kaplama maddesi termoplastik
olmaldr. Bunlar stldklarnda eriyerek tekstil
materyalinin zerine yaylabilmektedir. Baz alardan
pastayla kaplamaya benzemektedir. Fakat pastayla
kaplamadan en byk farkll, termoplastik kaplamada
buharlatrlmas gereken solvent ve suyun
bulunmamasdr. Bu durum ise, hem ekonomik hem de
ekolojik adan avantaj salamaktadr. Erimi polimer
genellikle direkt olarak tekstil materyalinin zerinde
kalandrlanr veya baz durumlarda delikle bir kalptan
fkrtlr. Ardndan da, eer przsz bir yzey
isteniyorsa parlak souk bir silindirle, desen efekti
isteniyorsa desenli bir silindirle temas ettirilir.
108
Scak Eriyik sistemleri
109
Bu sistemin esas aktarma yntemine dayanmaktadr. Bylece
bir geite 30 500 g/ m2 gibi byk miktarlarn aktarlmas
(kaplanmas) yaplabilir. [3]
Kaplama maddesi olarak toz polimerin kullanld baka bir
proses olan, scak eriyikle kaplama metodundan sz etmek
gerekir. Bu teknikte toz haldeki polimer zemin zerine serpilir
ve bunu takiben termoplastik maddeyi eritmek iin radyasyon
stcl bir sistemde stma uygulanr. Kaplama daha sonra
kompakt hale getirmek iin kesintisiz olarak bir
kompaktlatrma kalandrndan geirilir. Burada kullanlan ana
malzemeler, polietilen ve naylondur. Bu uygulama,
termoplastik malzemenin ekil verilebilirlii sayesinde tek bir
ilemle komple otomobil halsnn preslenmesini salad iin,
otomobil i hallarnn retimde kullanlmaktadr.
110
Scak eriyik sisteminin bilinen avantajlar;
ok miktarda, geni materyallerle kaplama zelliklerinin birbirinden ayrlmamasdr.
Enerji ihtiyac da ok dktr.
Yksek verimlilik ve operasyon hzlar mmkndr. nk scak eriyik sisteminde
yapkan form hemen hemen hzl balanma, kurutma ve iyiletirme ilemlerinde
genellikle snrlayclk yaratmaktadr. Tek snrlayclk ekstrder de ekstraksiyon teknii
iindedir.
Kolay proses.
Alan ihtiyacnn az oluu.
Dier tekniklerle karlatrldnda bu teknikte kullanlan yaptrclar ile ba daha stn
niteliktedir.
Kaplama yzey, delme , diki dikme vb. ilemler sonucu zayflamaz.
Bu sistemdeki sv yaptrclarn kullanm mr fazladr.
Depolama ve sevk masrafn azaltmakta, su ve sv akkanlarda bu ilemlere gerek
duyulmamaktadr. [1]
Dezavantajlar ise;
- Sistemin temizlenmesi iin zamana ve ekstraksiyon teknii iin yksek maliyetteki kapal
bir sisteme ihtiya vardr.
- Yksek proses scaklklarndan dolay bileimin dikkatli verilmesini gerektirir.
- alanlarn korunmas bir hayli nemlidir.
111
Bugn iin scak eriyik sistemlerinin fiyat (dk
materyal fiyat, dk enerji ihtiyac) ve performans
nedeniyle ok tercih edilmesinin sebebidir.
Scak eriyik sistemi, ideal yapkan sisteminin
snrlaycl iinde pek ok teknik kullanma sahiptir.
Bu teknik ile, rnek olarak PE, PP, poliester, poliamid,
etilen vinilasetat kopolimerler, poliretanlar ve reaktif
PUR uygulanabilir ve tekstil yzeyleri ile ba
yapabilirler.
Polimerler toz, granller, cips veya tabaka formunda
elde edilebilirler. Kumaa aplikasyon iin su veya
zc gerekli deildir.
Termoplastiklerin veya scak eriyik metotlarnn
kumaa uygulanmas aplikasyona bal olarak deiir.
112
Scak Eriyik Sistemindeki Uygulama
Parametreleri
Random (rastgele)
Reaktif PUR 0.7-2 8-168 5-100 Swirl
Pskrtme
PUR
PO
PES
PA 0.7-2 30-600 5-100 Eriyik fleme/ esmek (blown)
Reaktif PUR 0.7-2 20-42 20-10 Direkt silindir
PES 0.7-2 84-280 13-80 Slot-die extrusion
PE Elektrostatik gravr
PO Pskrtme
PUR 0.5-2 14-18 5-500 Yayma
PA Toz serpme
PES Pat
Toz
POLMER ETLER KAPLAMA GENL(m) PROSES HIZI
(m/min)
KAPLAMA AIRLII (g/m
2
) PROSES
113
Kullanm alanlar ;
Scak eriik kaplama ve laminasyon sistemleri gvenilirlik ve ok
ynllkleri nedeniyle u ana alanlarda kullanlmaktadrlar:[16]
Otomobil endstrisi
Koruyucu giysiler
Fonksiyonel spor giysiler
Tela ve ayakkab endstrisi
Hijyen ve medikal endstriler
Teknik laminatlar
Ev tekstilleri
Her eit materyal kombinasyonu olanakldr. rnein dokuma ve
rme kumalar,non-woven, suni deri,folye ve kat gibi. Sngerle
yaplan laminasyonlarda hotmelt sistemleri alev laminasyonuna kar
en iyi alternatifi oluturmaktadr. Bunun en nemli nedenleri dk
retim masraflar, evre dostu retime sahiptir.
114
zetle scak eriyik (hotmelt) kaplama ve laminasyon
sistemleri aadaki zelliklerinden dolay bir gelecek
teknolojisidir:
Kullanmdaki ok ynllk
Yksek verimlilik
evre dostu retim metotlar
Dk enerji sarfiyat
Makine park iin az yer gereksinimi
Kolay operasyon
ok eitli scak eriyik (hotmelt) tipleri kullanma olasl
Kurutucu frnlarn olmamas nedeniyle snn mallar zerindeki
negatif etkisinin ortadan kalkmas.
Bu sistemler modern yaptrclar ile modern ve gvenilir
makine teknolojisinin birleimi sonucunda piyasaya ve artan
teknik taleplere en iyi yant verebilen hale gelmitir.
115
Pudra yntemi (toz serpme
teknii)
Bu teknik en eski kuru laminasyon ve kaplama tekniklerinden biridir. Kaplama
arl 5- 500 g/ m2 aralnda deiir. Teknik, kullanlan termoplastik veya
katlatrlm tozlara gre 3 kategoride toplanr. [1]
- Pat nokta kaplamal toz serpme yntemi ; 0-60 m arasnda pudra, su bazl
bir zc vastasyla muamele edilir ve bu ekilde kumaa uygulanr. [1]
- Toz (pudra) nokta kaplama yntemi ; 0-200 m arasndaki pudra kuru olarak
yzeye uygulanr. [1]

- Sama kaplama yntemi ; 0-600 m lik pudra yzeye kuru olarak uygulanr.
[1]
Bu yntemi birbirinden ayran temel sebep; kullanlan tozlarn (pudralarn)
tanecik byklklerindeki farklardr. [1]
Bu teknikte; hareketli materyal zerine ncelikle ince tlm termoplastik
granller beslenir. Ardndan kaplama malzemesi bir stma blmesi ierisinde
eritilir ve bylece istenene yapkanlk elde edilir. Bu zellik, genellikle
laminasyon uygulamalarnda kullanlr. Bu amala da, stma blmesinin
ardndan presleme nitesi gelmektedir. Soutma sonucunda da, balanma
(yapma) gereklemi olur.
116
Pudra Yntemi
Hareket halindeki kuma ,
2. Granl besleme tank
3. Granller
4. Istma blmesi
5. Presleme nitesi
6. kinci yzey
7. n stma blmesi (ikinci yzey iin)
117
Is, basn ve zaman parametreleri, bu teknik asndan nem arz
etmektedir.
Kaplamada kullanlan pudra (toz) aadaki zelliklere sahiptir:
Kesin olarak belirlenmi limitler iinde partikl boyutlar ve partikl
dalm
Her serpmede temel bileenlerin homojen dalm
niform younluk, mmkn olan en dk skma kabiliyeti
Yeterli akclk
Saklama, sevk ve proses iin yeterli kimyasal ve fiziksel stabilite
Kaplama yaplacak kumalara uygunluk.
Toz halindeki kaplama malzemesi seiminde dikkat edilmesi gereken
kriterler ise aadaki gibidir:
Polimer tipi; uygunluk, zellikler, mukavemet ve fiyat etkilemektedir.
Erime noktas ; minimum proses scakln etkilemektedir.
Eriyik viskozite erisi; eriyiklerin ak karakteristiklerini ynetmektedir.
Granl boyutu (100-300 m); balanma ve proses zelliklerini
etkilemektedir.
118
Bir materyalin toz serpme yntemiyle kaplanmas ve
laminasyonu iin aadaki zelliklere sahip olmas
gerekmektedir.
Bunlar proses scaklna dayanabilmesi iin yeteri kadar
s dayanm olmas, toz haldeki scak eriyiin kuma
yaps iinden gemesine veya dispers olmasna izin
vermeyecek bir yzeye sahip olmas ve yaptrcnn,
aplikasyonun ardndan malzeme boyunca hareket
etmemesi iin dz olmasdr.
Toz serpme prosesi kullanlabilir kaplama malzemeleri
asndan nispeten zahmetsiz bir yapya sahip olmas
sebebiyle yakn gemite daha da yaygn olarak
kullanlmaya balanmtr
119
Birok uygulamada solvent ve enerjiden tasarruf edilmekte ve
ekipman verimlilii arttrlmaktadr. Bu tekniin tipik uygulama alanlar
unlardr: [15]
Dokuma ve non-woven malzemelerden yaplma scak ve kapatlabilir
hatl kumalar,
Ayakkab, el antas ve deri rnler iin kompozit malzemeler,
Hal zemin kaplama malzemeleri,
Otomotiv i mekan kaplamalar,
Genel mhendislik tekstil malzemeleri ve kompozit malzemeler [15]
Serpme prosesinin zel avantajlar arasnda; geni alanlarda
uygulanabilirlii, kaplama malzemesinde kayp meydana gelmemesi,
retim art veya atk su olumamas, geni bir kaplama arl
aral ( birka g/m2 den birok kg/m2ya kadar), yksek aplikasyon
hassasiyeti ve tekrar edilebilirlik, temassz aplikasyon yntemi, dk
enerji tketimi ve retim ilemleri iin en dk yatrm ihtiyac
saylabilir.
120
Scak eriyik yntemindeki
yaptrc ve substrat zellikleri
Yaptrc materyaller genellikle scak eriik polimerlerinden
oluur ve bunlar polimer eitlerine ve viskozitelerine gre 240
C ye varan slarda eritilir, kaplanacak hale getirilir. nceleri
polimerlerin s stabiliteleri ile ilgili var olan problemler polimer
reticileri tarafndan zlm olup bugn hotmelt
makinelerinde problemsiz kullanlan birok eit ve zellikte
polimerler bulunmaktadr. Bunlar klasik tekstil yaptrclar
olan co-poliamid (coPA) ve co-polyester (coPES)lerdir. [16]
Reaktif poliretanlar ise gemite yaplan gelitirmelerle
gnmzde problemsiz olarak kullanlabilen yksek
performansl yaptrclardr. Yaklak her tekstil veya tekstil
olmayan substrat hotmelt kaplama ve laminasyon
sistemlerinde kullanlr.
121
TRANSFER KAPLAMA
Bu kaplama tekniinde, nceden
hazrlanm kesintisiz kaplama
tabakas ya s uygulamasyla ya da
balayc tabaka olarak bilinen bir
yaptrc kullanmyla kumaa
aktarlr.
122
Transfer Kaplama
123
Bu metod dk viskoziteli kaplamalar iin, direkt tekniklere elverili olmayan
durumlarda ve
zayf kumalar, gevek dokumalar, esnek kumalar ve de dier boyutsal
stabilitesi olmayan tekstiller iin uygundur. imdilerde bu teknik direkt
teknikler iin uygun kaplamalarda da ayrca uygulanmaktadr. [1]

Transfer kaplama prosesi bir eit laminasyonu da iermektedir ve direkt


serme prosesine de benzer kaplamalarda ayn neme sahiptir. (zellikle suni
deri endstrisinde) [1]
Bunun yannda bu teknik hava geirgen kaplama retiminde de
kullanlmaktadr. [1]
Bu teknikle bir rezerve silindir sistemi veya bak sistemi gibi bir transfer
prosesi tarafndan kaplama yn tekstil yzeyine in direkt olarak bir yandan
br yana tanr. Transfer kaplama genel olarak iki yzeye baldr. Sonuta
bir konveksiyonel transfer kaplama nitesinde iki syrc sistem ve iki kurutma
nitesinin bulunmas zorunludur.
124
Bir transfer kaplama prosesi birka adm gerektirmektedir;
lk adm; geici bir yzey veya taycya, yapnn kontroll
olarak serilmesi, kaplama ynnn bir kazyc yardmyla
balangta uygulanmasdr.
Bu st kaplama kurutulur ve eer gerekirse iyiletirilir.
kinci admda; yapkan tabaka ya da balayc tabakann,
serilen kaplama yn zerine uygulanmasdr.
Laminasyon-delaminasyon sistemi, kaplama ynnn geici
yzeyden tekstil yzeyine transferidir.
Tekstil yzeyi ve transfer tabakasnn pres silindirleri
arasndan gemesindeki temaslaryla ilem tamamlanr.
Lamine kurutulur. Sonuta kaplama yzeyi, tayc tabakadan
ayrlm ve tekstil yzeyine transfer edilmi olur.
125
Transfer kaplama; mamuln kullanlaca yere ve
istenen zelliklerine gre desenli veya dz olabilir.
Bununla beraber transfer kaplama pahal bir
tekniktir.
Bu tekniin dier tm yntemlere gre en nemli
avantaj, kaplama filminin kumaa uygulamadan
nce, tamamyla gzeneksiz ve hatasz bir ekilde
oluturulabilmesidir.
Genelde transfer kaplama, dier tekniklerden daha
yumuak bir tutum salar.
Ayrca kaplanm kuman yzeyinden kusma
olasl yoktur.
126
Kattan aktarma yntemi
silikon kad , 2. silindirde rakle , 3. kuma , 4. skama silindirleri ,
5. kurutma kanal , 6. silikonlu kat , 7. kaplanm kuma
127
Rakleli sistemlerde alrken genellikle kuman
gergin bir durumda bulunmas gerekmektedir. Bu
nedenle rakleli sistemlerde kaplama, germeye kar
hassas olan mamuller, zellikle trikotajlar iin uygun
deildir. [3]
Yzeyinde fazla miktarda dzgnszlk ( neps,
kaln iplik... gibi ) bulunan mamullerin kaplamas
havada veya lastikli raklelerle yaplabilirse de, bu
ekildeki almalarda kaplamann tamamen
dzgn, kaygan bir yzeyde olmas salanamaz.
128
te bu sakncalar ortadan kaldrabilmek, yani trikotajlarn
kaplanmas ve yzeyinde dzgnszlk bulunan kumalarn dzgn,
kaygan bir yzey elde edilecek ekilde kaplanmasn salamak iin
kattan aktarma yntemi gelitirilmitir.
Bu yntemde; kaplama maddesi nce silindirde rakle veya lastikli
rakle donatm yardm ile bir taycya (silikonlu kat veya elik
band) srlmekte ve ardndan zerinde kaplama bulunana tayc ile
tekstil mamul (kuma veya trikotaj) bir araya getirilerek skma
merdaneleri arasndan ve kurutucudan geirilmektedirler.
Kurutucunun knda kuma ve tayc birbirinden ayrlarak
yollarna devam etmektedirler. Kaplamann tekstil mamulne
adhezyonu, taycya adhezyonundan ok daha yksek olduundan,
bu ilem srasnda kaplama taycdan ayrlarak tekstil mamulne
yapmaktadr.
129
Kaplama; gemiten gnmze kadar kullanm olan, ve hzla gelien
bir sektrdr. Son yllarda; tekstil terbiye snflandrlmasnda, n
terbiye, boya- bask ve bitim ilemlerinin yannda kaplama da ayrca
bir snf altnda incelenmektedir.
Kaplama ilemi zellikle, teknik tekstiler sektrnde olduka geni
bir kullanma sahiptir.
Yeni gelimeler ve aratrmalar nda kaplama rnlerin
performans zellikleri de gelimekte ve sonu olarak da bu rnlerin
kullanm alanlar genilemektedir.
Kaplama gerek kullanlan yaptrc maddelerin alternatiflerinin
okluu, gerekse aplikasyonda kullanlan makineleriyle geni bir
sektr oluturmakta ve tekstilde yeni alternatif rnlerin domasna
katkda bulunmaktadr.
Buradan da anlald zere kaplama ve laminasyon gelecekte
geliimini srdrerek daha da fazla alanda tercih edilir olacak bir
retim tekniidir.