You are on page 1of 19

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yl: 12 Say: 23 Bahar 2013 s.

13-31
GELENEKSEL SAFRANBOLU EVLERNN
SRDRLEBLRLK AISINDAN DEERLENDRLMES



Hale GEZER
1

Geli:20.05.2013 Kabul:29.05.2013



ZET
Gnmzde, kamuoyunun evreye daha duyarl yaklam ile, srdrlebilir tasarm, rn ve hizmetlere
talep bymekte ve enerji ve yakt tasarrufunun nemine ilikin farkndalk artmaktadr. Tketilen
enerjinin byk bir ksm yap yaam dngsnn aamalarnda kullanlmaktadr. Bu almada
Geleneksel Safranbolu Evleri srdrlebilirlik asndan incelenmi, evlerin enerji etkin zellikleri
aratrlmtr. Evlerin yerleim dzeni, planlama zellikleri, evlerde kullanlan malzemeler ile blgede
mevcut olan malzeme kaynaklarnn ilikileri incelenmitir.
Safranbolu evleri srdrlebilirlik erevesinde incelendiinde, bu evlerin; planlama ve evre asndan
srdrlebilirlik koullarn salad sylenebilir. Evlerin ou pasif mimari planlama zellikleri ile
srdrlebilir yaamn srdrlebilir mimarisine rnek olabilecek uygulamalardr. Bu evlerin
karakteristikleri bugnn yaplarnda kullanlabilecek zelliktedir.
Anahtar Kelimeler: Srdrlebilirlik, Geleneksel Safranbolu Evleri.



SUSTAINABILITY EVALUATION OF TRADITIONAL SAFRANBOLU HOUSES

ABSTRACT
Nowadays, with a more environmentally-conscious public, there is a growing demand amongst
consumers for more sustainable design, products and services. there is an increasing awareness of the
importance of energy and fuel conservation. A large part of the energy consumed is used in the building
stages of the life cycle.
In this study, Tradional Safranbolu Houses were examined in terms of sustainability and the energy
efficiency features which were applied in their structures. Their site layout, the settlement and space
organizations, planning features, the materials that were used in houses, their relationships with the
material sources that were present in the region, were investigated
In the frame of being sustainable, it can be said that Safranbolu Houses have been quiet progressive in
planning and environmental matters. Those of houses are very good examples for passive architectural
design solutions which are also prerequisite for being titled as sustainable architecture for sustainable
life. The characteristics of these houses can be applied to current buildings.
Anahtar Kelimeler: Sustainability, Traditional Safranbolu Houses.

1
stanbul Ticaret niversitesi, Mhendislik ve Tasarm Fakltesi, hgezer@ticaret.edu.tr.

Hale GEZER
14

1. GR
Son zamanlarda doal evrenin ve enerji kaynaklarnn yerine konulamayacak
ekilde tketilmesi, yapay evrelerin insana, doaya yabanc kalmas mimari
tasarmlara yeni yaklamlar getirmektedir.
Oluturulan yapay evrelerin zaman iinde ekosistem zerindeki olumsuz etkileri
mimarlar, evrenin nasl tasarlanacan ve binalarn ne ekilde retileceini dikkate
alan yaklamlara zorlamakta ve doal dngye en az zarar veren tasarmlar
yeniden gzden geirmeye yneltmektedir.
Bu balamda mimari tasarmlarda, yaanlr ve srdrlebilir bir evre iin ekolojik
sistem ve yapay evrenin uyumlu birlikteliine nem veren ve yaplarn yaam
dngs boyunca eitli seviyelerde enerji tketiminin dikkate alnd eilimler
giderek artmaktadr. Artk yeni yaplanmalar srdrlebilirlik kavramnn altnda
sorgulanmakta ve deerlendirilmeye alnmaktadr. Srdrlebilir evrelere olan
talep, yerleimlerin biimlenmelerini deitirirken yeniliki malzeme ve teknoloji
uygulamalarna yeni sorumluluklar getirmektedir. Mimari tasarmlarn srdrlebilir
zellikte olmas iin malzemelerinin ve yapm tekniklerinin mevcut fikirler
dorultusunda, ancak yeniliki kullanm yollaryla ele alnmas, uyarlanmas zerine
almalar yaplmaktadr.
lkemizde geleneksel Trk evleri malzemenin akllca uyguland, malzemelerinin
yerel kaynaklardan elde edildii ve yerinde kolaylkla retilebildii tasarmlardr.
Yenilenebilir doal malzemelerin kullanld, stma ve soutma yklerinin az
olduu bu evler genel olarak srdrlebilir yaklamlarn ilkelerini zerinde
tamaktadr. Blgelerin zelliklerine gre farkllar gsteren ve karakteristik
zellikler tayan bu yerleimler arasnda Geleneksel Safranbolu Evlerinin mevcut
potansiyellerinin srdrlebilirlik asndan deerlendirilmesi, yerel fikirlerin yeni
tasarm olanaklaryla gelitirilmesine yardmc olacaktr.
Bugn yeni yaplanmalarda uygulanmas gereken ykmllkler tartlrken
eskilerden bugne gelen tasarmlarn yeniden gzden geirilmesi ve deneyimlerin
paylalmas srdrlebilirlik koullarna yeni fikirler verecektir.
2. SRDRLEBLRLK VE SRDRLEBLR MMARLIK LKELER
Srdrlebilirlik, 1972 ylnda Stockholmde yaplan Dnya evre Konferans
Raporunda yer verilen eko-gelime kavram erevesindeki tartmalara bal
olarak gelimi olmakla birlikte, ilk kez 1987 ylnda Dnya evre ve Gelime
Komisyonu (World Comission on Environment and Development) tarafndan
hazrlanan raporla birlikte kullanlr olmutur. Bu srele birlikte srdrlebilir
terimi, yeil, ekolojik, evre dostu gibi baka terimlerle birlikte anlmaya
balamtr (etin, 2010).
Ekolojik mimarlk, insana saygy temel ilke edinerek, fiziksel evreyi biyolojik,
kltrel ve psikolojik boyutlaryla ele alan, binann tasarmndan ykmna dek,
yapnn tm girdi ve ktlarnn ekolojik sistemle uyumlu, evreye zararsz atk
madde oluumu salayan mimarlk tr olarak tanmlanabilir (etin, 2010).

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
15

Srdrlebilir mimari tasarmlarn amac organik ve inorganik gruplarn birlikte
varlklarn srdrebilecekleri evreyi gvence altna alan, salk ve gvenlii
salayan mimari zmler bulmaktr (elebi, 2003).
Bu aratrmada Safranbolu evlerinin srdrlebilir mimarlk ilkeleri asndan
deerlendirilmesi elebinin Environmental Discourse and Conceptual Framework
For Sustainable Architecture balkl yaynnda yeralan kriterler kapsamnda
yaplmtr.
elebi, yaynnda evresel duyarllk yaratan, yap ekosistemini aklayabilen ve
srdrlebilir binalarn nasl tasarlanacan ve retileceini dikkate alan bir
yaklam dorultusunda srdrlebilir mimari tasarmn incelenmesine ynelik bir
kavramsal metod gelitirmitir. Bu metodda;
1. Kaynaklarn Korunumu
2. Yap Yaam Dngs Tasarm
3. Yaanabilir Tasarm ilkeleri
Srdrlebilir Mimarlk lkeleri olarak tanmlanmaktadr (elebi, 2003).
Bu ilkeler; enerji, su, malzeme korunumunun, yap ncesi, sonras aamalarn
kapsamaktadr. evre ve doal artlar koruyarak, insan sal iin tasarm alt
balklarn iermektedir (Tablo 1).
Tablo 1. Srdrlebilir Mimarlk lkeleri ve Kapsamlar












(elebi, 2003)
Srdrlebilir mimarlkta Kaynaklarn Korunumu ilkesinin amac, yapnn
tasarm, uygulama ve kullanm aamalarnda yenilenemeyen kaynaklarn
kullanmn en aza indirgemek, mevcut kaynaklarn korunumunu salamaktr.
Korunmas gerekli ana kaynak, enerji, su ve malzemedir. Srdrlebilir yap
tasarmnda kaynak ak srecinde kaynak girdilerini azaltlmas, kaynak
ktlarnn geri dnm veya yeniden kullanmnn salanmas ve etkin bir atk
ynetimi ile evresel kirliliin azaltlmas amalanmaktadr.
Srdrlebilir
Mimarlk
lkeleri
Kapsam
erik
Balamnda
Sonu
Kaynaklarn
Korunumu
Yap Yaam
Dngs Tasarm
Yaanabilir Tasarm
Enerji, Su,
Malzeme
Korunumu
Yap ncesi,
Sonras Aamalar
evre ve Doal
artlar Koruyarak,
nsan Sal in
Tasarm
Hale GEZER
16

Yapnn retim aamasnda; yap alan aktiviteleri, yapnn kullanm aamasnda ise;
stma, soutma, aydnlatma ve eitli donatmlarn iletim srelerinde enerji
kaynaklarnn kullanm, tketilen enerjinin miktar ve evresel etkisi nem
kazanmaktadr.
Ayn ekilde yapda kullanlan su tketimi (ime, yemek piirme, ykama,
temizleme, sulama, tuvalet sifonlarnda kullanm v.b) ve suyun iyiletirme ve
datm aamalarnda tketilen enerji dikkate alnan dier kriterlerdir.
Kaynaklarn Korunumu ilkesinde yer alan yap malzemesine ilikin kriterde;
malzemenin elde edilmesi, retimi, kullanm mr, ykm aamasnda yeniden
kullanma olanak verip vermemesi, atnn ekosistemle ilikisi ele alnmaktadr. Bu
balamda bu ilkeyi zetleyen tablo aada yer almaktadr (Tablo 2).
Tablo 2. Enerji ve Doal Kaynaklarn Korunumu lkesi Uygulama Stratejileri









(elebi, 2003)
Srdrlebilir mimarlkta Yap-Yaam Dngs ilkesi yapay evrenin
oluturulmasnda doadan elde edilen tm kaynaklarn, doaya dnene dek tm
yaam dngleri ve evresel sonularn kapsayan srele ilgilidir. Yap ncesi evre,
yap evresi, yap sonras evre olarak yap srelerinin incelenmesini, yapnn
tasarm, retim, iletim ve ykm srelerinin ekosistemdeki etkilerini iermektedir.
Bu ilkenin ierii aadaki tabloda yer almaktadr (Tablo 3).
Srdrlebilir Mimarlkta Yaanabilir Tasarm ilkesi; yapnn yer ald
corafyayla uyumlu, bitki rtsne ve blge hayvanlarna zarar vermeyen, eko
dengeyi bozmayan ayn zamanda, yap biyolojisinin kurallarna uygun bir tasarm
anlayn kapsamaktadr. Bunun yansra yap kullanclarnn, fiziksel ve psikolojik
salnn, konforunun (sl, akustik ve grsel konfor v.b.), gvenliinin ve
lke
Kapsam


erik

Kaynaklarn Korunumu

Enerji korunumu Su Korunumu
Malzeme Korunumu
Yap alannda
suyun
yeniden
kullanm
Yamur suyu
ve gri suyun
yeniden
toplanmas
Tketim ve
israfn
azaltlmas

Yeniden
ilevlendirme
Geri dnml
malzeme kullanm
Mekanlarn uygun
llerde ve
ilevsel zm
Malzemenin
yeniden kullanm
Tketim ve israfn
azaltlmas

Enerji korunumu amal
kentsel tasarm ve yap
tasarm
Yapda pasif stma ve
soutma
Yaltm
Alternatif enerji kaynaklar
Gn kullanm
Enerji etkin yap donatm
retim enerjisi dk
malzeme kullanm


stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
17

retkenliinin devamlln salayan yapl bir evre oluturma amacn
iermektedir. Bu ilkenin kapsam ve ierii Tablo 4de grlmektedir.
Tablo 3. Yap- Yaam Dngs Tasarm lkesi








(elebi, 2003)

Tablo 4. Yaanabilir Tasarm lkesi








(elebi, 2003)
lke
Kapsam

erik

Yap Yaam Dngs

Yap ncesi Evre Yap Evresi Yap Sonras Evre
Yap alannn
evresel
etkisini en aza
indirgenmesi
Yapm
sistemlerinde
ve yap
malzemelerinde
geri dnml
malzeme
kullanm
Yapnn ve yap
bileenlerinin
yeniden kullanlabilir
olmas
Yap malzeme ve
bileenlerinde geri
dnml malzeme
kullanm
Mevcut yaplarn ve
tayc sistemlerinin
yeniden kullanm

Yenilenebilir
kaynaklardan elde
edilen malzeme,
Eko sistemi
bozmayacak, retimi
ve nakliyatnda
minimum enerji
harcanlacak malzeme,
Geri dnebilen
malzeme,
Dayankl, bakm
maliyeti dk olan
malzeme kullanm

lke
Kapsam


erik

Yaanabilir Tasarm

Doal evrenin
Korunmas
ehir ve yerleim
planlamas
nsan Konforu in
Tasarm
Yap alan ve
toplu tama
ilikisinin
zm
Karma
kullanm
alanlarnn
dzeni

Isl, akustik ve grsel konfor
D mekan ile ba kurulmas
Uygun aydnlatma ve havalandrma
koullar
Toksik olmayan yap malzemesi
Fiziksel ve psikolojik salk ve
konforu salayan yapl bir evre

Hidrolik
sistemin doal
evreye zarar
vermemesi
Mevcut bitki
rts ve blge
hayvanlarn
korumak

Hale GEZER
18

Geleneksel Safranbolu Evlerinin Srdrlebilirlik asndan deerlendirilmesi
Kaynaklarn Korunumu, Yap Yaam Dngs ve Yaanabilir Tasarm olarak
temel balk altnda yaplp, ierikler yerleim ve konut leinde ele alnacaktr.
Dolaysyla bu konu balklar;
Yaanabilir Tasarm,
Yap Yaam Dngs ve
Kaynaklarn Korunumu eklinde bir sralamayla yerleim leinden konuta
indirgenecektir.
lkemizde yer alan geleneksel yerleimlerin byk bir ounluu iklim koullarna,
arazi yapsna uyumlu yerleimlerdir. Geleneksel Balkesir Dursunbey Evlerinde
malzeme kullanmlar (Ergn, avdar, 2010), Krklareli geleneksel konutlarnn
(Yksek, 2009), Edirne, Krklareli, Tekirda ve anakkale Geleneksel Evlerinin
enerji etkin zellikleri (Yksek ve Esin, 2010) (Yksek ve Esin, 2013), Geleneksel
Konya Evlerinin srdrlebilirlie yant veren koullar (Kucu, 2006), Burdur
geleneksel konutlarnn (etin, 2010), Rize alayan Ky evlerinin (nan, 2006)
ekolojik deerlendirme kriterlerine uygunluunu aratran almalar; genel olarak
Geleneksel Trk Evlerinin srdrlebilirlik koullarn tadn gstermektedir.
Ulukavak Harputlugil Ve etintrk tarafndan Geleneksel Safranbolu Evinde
yaplan sl konfor koullarnn analizinde ise; Hac Hseyinler Evinin, 98,6
kWh/m
2
olan yllk enerji tketimi ile; Uluslararas Enerji Ajansnn (IEA) 2001
Trkiye raporunda yer alan, binalarn m
2
bana tkettikleri enerjinin ortalama 250
kWhden, 100-150 kWh civarna ekilmesi gerekliliine ilikin koulu yakalam
olduu grlmektedir.
Safranbolu evleri de Geleneksel Trk Evleri arasnda hem mimari zellikleri, hem
de yreye ait kltr varlklarnn zgn zellikleri ile gelecek nesillere aktarm
asndan nem tamaktadr.
1994 ylndan itibaren btn ile UNESCO Dnya Miras Listesinde yer alan bu
evler korunma altna alnmtr. Bu nedenle bu yerleimin srdrlebilirlik
koullarna uygunluu ve bu evlerin mimari biimlenii, yapm teknolojisi ve
malzeme kullanm ile bugnn gncel eilimlerine verdii yant nem
kazanmaktadr. Ayrca bu yerleimlerin ou blgedeki insann yaam kltrlerini
yaam alan iinde rahat bir ekilde devam ettirmesine de olanak vermektedir.
Safranbolu yerleimi, Karadeniz kylarn, Bat, Kuzey ve Orta Anadoluya
balayan yol zerinde yer almaktadr. 14. yzyln balarndan bu yana Trklerin
hakimiyetinde olup, zellikle 18. yzylda Asya ve Avrupa arasndaki ticaretin
merkezi olarak nem kazanmtr.
Yerleim, ehir (ar) ve Balar olmak zere iki ayr yerleim ekli
gstermektedir. Bugn 18.ve 19.yy. Trk hayatnn gemiini, kltrn,
ekonomisini, teknolojisini ve yaam biimini yanstan yaklak 2000 geleneksel
Safranbolu evinin 800 kadar yasal koruma altndadr (www.kulturvarliklari.gov.tr).

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
19

3. YAANABLR TASARIM LKES KAPSAMINDA
GELENEKSEL SAFRANBOLU EVLERNN DEERLENDRLMES

3.1. Safranbolu Evleri ve Arazi likisi (Toporafya uyumu)
Safranbolu Bat Karadeniz Blgesinde (Koordinatlar 41 16' kuzey enlemi, 32 41'
boylam), corafi adan engebeli bir arazidedir. Safranbolunun en alak noktasnn
rakm 300 metre, en yksek noktas 1.750 metredir, ehir merkezinde ise en alak
nokta 400 metre ve en yksek nokta 600 metre civarndadr. ehir evleri kuzeyden
gneye alalan az eimli bir yaylann akarsularla yarlmas sonucu doan vadiler
iinde ve evresinde yer alr.
Safranbolu yerleiminin bu konumu (deniz seviyesinden yksek olmas) scaklk
deiimlerinin fazla olmamasn ve dk nem oran salamaktadr (Coch, 1998).
Ara ve Soanl aylarnn oluturduu byk kanyonlar bulunmaktadr.
Kanyon yamalar kalkerden, yayla ise srasyla kalker-marn-kalker tabakalarndan
olumutur.
ehir Blgesinde evler karlkl iki yamata yamacn eimine paralel dzende
konumlanarak bu toporafyayla uyumlu bir doku meydana getirmektedir. Evler
doay bozmamtr, onun dzenine saygldr. Yamalara yaslanm bu evlere doa
da srtn vererek kendine gsterilen saygya yant misali onlar iddetli rzgarlardan
ve souktan korur. Balar Blgesine gre daha az kar ya alan, daha rzgrsz ve
lk olan bu blge, klk yerleim olarak kullanlr. Yamalara yaslanm evlerin
arka cepheleri blgenin jeomorfolojik yaps dorultusunda, biri dierinin gnele
asn kesmeyecek ekilde ve kuzeye kapal konumda dzenlenmitir. Bu yerleim
dzeni evlere doal bir koruma salarken, al konumlandrmalar konutlarn k
gneinden faydalanma dzeylerini eitlemekte, doal bir havalandrma
salamaktadr. Yerleimde yerele zg detaylarn ok iyi zmlendii
grlmektedir (ekil 1).


ekil 1. Toporafyaya uygun yerleim (Gnay, 1998), (Gezer, 1983).
Hale GEZER
20

Yerleimin ehir ve Balar ksmlarnn farkl yksekliklerde olmasndan dolay
blgeler arasnda s farkllklar vardr. Yksek kesimde yer alan, zm balar ve
meyve bahelerine sahip Balar ksm, k aylarnda karl ve rzgrlara ak, yaz
aylarnda serin olmas nedeniyle yazlk yerleim olarak kullanlmaktadr. Gemite
kalan bu yaam ekli yaplarn evre kaynaklarnn korunmas asndan olduka
nemlidir. Yapay sistemlerle evresel kontroln yerine yer deitirmeyi tercih etmek
enerji tketimi asndan doru bir yaklamdr (Coch, 1998).
Eimli arazinin olanaklaryla oluturulan her iki yerleimde yap alan iin
uygulanan hafriyat yok denecek kadar azdr. Kazlan topran yapda kullanm da
sz konusudur.
Safranbolunun bitki rts geleneksel yerleim alannda yaamn srekliliini
salayan bir deer olarak grlm, doann koullarna kar koymak yerine onunla
dost olunmutur. Yerleim alanlarn evreleyen ormanlarn aalar, yaplarn
yenilenebilir yap malzemelerini oluturmutur.
Blgenin topraklarda yetien ve ok deerli olan Safran bitkisi, Balarn simgesi
zm balarnn avu zm ve meyve bahelerinin rnleri her mevsim ailelerin
sofralarndadr. Ayn zamanda bu rnlerin satndan ve hayvanclktan elde edilen
gelir ailelerin geimini salamtr. Balar evlerinin bahelerinde fazla su
gerektirmeyen, iklim koullaryla uyumlu bitkiler ve aalar vardr. Bu aalar yaz
gneinin etkisini azaltp, evlere glge yaparken, evler doann bir paras gibi
aalarla btnlemitir. Konak tipi byk evlerin bahelerinde bulunan bu aalar
sulamada sokak kenarlarndaki kanallardan toplanan su kullanlmaktadr. Bahe
alanlar evin kullanclarnn bir araya gelip sohbet ettikleri, gnlk ilerini
yaptklar, klk erzaklarn hazrladklar, amar ykadklar ev ve sokak arasnda
bir ara yzdr.
Sokaklar toporafya ve arsalar bakmndan ehir ve Balarda baz farkllklar
gsterir. Arsalarnn Balara gre daha kk olduu ehir evlerinin yerleimi
dzgn olmayan arsalar nedeniyle (sayesinde demek daha yerinde olacaktr)
organik bir yap sergiler. Evlerin konturlaryla olumu bu kvrml sokaklarn
dnlerinde evlerin sokaa kucak am cumbalar sokaktan geene merhaba
dercesine yzn sokaa dndrmtr. nsan-sokak- konut ilikisinin son derece
uyumlu olduu bu konumlandrma, st kat kmalar ile yer kazanma ihtiyacndan
te, oturanlara manzara ve soka seyretme olana verme dncesiyle yapldn
gstermektedir. Basit konsol kmalar, kirili konsol kmalar, iki ynde yerletirilen
srekli kirilerin birbiri zerine kademeli olarak bindirilmesi ile oluturulan
bindirmeli kmalar (Akdemir ve Korkmaz, 2010) ya da payandal kmalar eklinde
olabilen sokaa uzanan bu st katlar darnn nn ieriye daha bol ve kolay
alnmasn salarken, sokan perspektifine zengin grsellikler kazandrmaktadr.
Konsollar, komunun gn da dnlerek, onun n kesmeyecek ekilde
konumlandrlmtr. st kat konsollaryla genileyen odalarda hayatn ak
srerken, darya uzanan ahap destekler yaamn ritmini hatrlatan dzende, doa-
sokak-insan-ev uyumunun senkronize durumunu vurgulamaktadr (Gezer, 2013).
(ekil 2).

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
21


ekil 2. (Gezer, 1983).
Dar sokaklarda sokak, ev ve insan oran arasnda uyum salamak amacyla evlerin
keleri pahlandrlmtr. Trk, Arap ve Yunan anonim mimarisinde ortak olan
duvar kelerindeki pahlar tamamyla yayaya ynelik saygdan ileri gelmektedir.
Benzer bir dnce ile evin iinde sofaya bakan duvarlardaki pahlanma insan
oranlarna ynelik tipolojik zmlemelerdir (nl, 1998).
Daha alakta kalan ar blmne inen sokaklar insanlar merkezde toplar.
Eimden kaynaklanan farkl dzeyler, eimli alanlarda bir aa, bir yukar
hareketlenme nemli lde bak alarnn (vista) ve grsel alglarn
yakalanmasna neden olur. Bu zmler vcut ynelmeleri ve hareketlerini
cesaretlendirir ve deiimlerini kuvvetlendirir (nl, 1998). Tm sokaklarn
kaplamas ta olup, iri talarn karlkl gelmesiyle oluturulan orta eksen su akna
olanak vermektedir. Sokan ta kaplamasyla evlerin bahe duvarlarnn ta dokusu
sokan daha geni alglanmasn salarken doann dokusu yerleimin zeminini
oluturmu bylece zemin-arka plan ilikisinde uyum yakalanmtr (ekil 3).

ekil 3. Merkezde toplanan sokaklar (Gnay, 1998)(Gezer, 1983).
Hale GEZER
22

Ta kaplamann ara boluklarndan topraa geebilen su aa kklerine kadar
ulaabilmektedir. Sokak kenarnda yaplan arklardan akan; eriyen kar, biriken
yamur sularnda hem k gnlerinin serinlii hissedilir, hem de topran kokusu
duyulabilir. Avrupann "Green City" nvann alan Freiburg da da bu su toplama
sistemi uygulanmtr (ekil 4).

ekil 4. Su toplama kanallar (Safranbolu ve Freiburg). (Gezer, 1983, Gnay,
1998, Gezer, 2013).
ehir evlerinde tm evler kendilerine gre daha merkezi konumdaki kamu
binalarna, dini yaplara ve ant eserlere dnktr. Ev, sokak-evre- insan
ilikilerinin detayl bir ekilde zmlendii bu yerleimde komuluk ilikileri de
nem tar. Evler mahremiyeti salayacak ekilde planlanrken fiziki zmlerle
mesafeler kontrol altna alnmtr. Bu dzenlemeler birbirine duyulan saygy ve iyi-
kt her durumda yardmlamay ve sosyallemeyi getirir. Geleneksel Safranbolu
Evleri tm bu zellikleriyle Yaanabilir Tasarmn gnmz tasarmlarna da
rnek olacak zelliklerini tamaktadr.
4. YAPI YAAM DNGS KAPSAMINDA GELENEKSEL
SAFRANBOLU EVLERNN DEERLENDRLMES
Yap-Yaam Dngs ilkesi erevesinde; Safranbolu Evlerinde kullanlan
malzemenin tm yaam dnglerinin; yap ncesi evre, yap evresi, yap sonras
srelerindeki tkettikleri enerji deerlendirilmektedir.
Yapdaki gml enerji miktar drt bileen ierir. Bu bileenlerin paylar; malzeme
retim ve ileme (% 54); tamaclk (% 20); inaat faaliyeti (% 10) ve hizmet / dier
alanlar (% 16) olarak dalm gstermektedir (Yksek ve Esin, 2013).
Geleneksel Safranbolu Evlerinde hem yap sisteminde, hem de yap malzemesi
olarak ta, toprak/kerpi, ahap malzeme yer almtr.
Evlerde civardaki kalkerler yap ta olarak kullanlm, bu sert mavi kalkerlerden
kire yaplmtr. Ayrca kfnk denilen gzenekli, hafif bir ta da yapda yer
almtr. Ta, yapya temel ve zemin kat, bahe duvarlar, yedane (ahap atma)
dolgusu, yol kaplamalar, sulama arklar, kap kemerleri gibi hem tayc hem de

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
23

yap bileeni olarak girmitir. Ta; kendi arln (ve daha fazlasn) tama
potansiyeline sahip olduu iin duvar yapmnda etkin zmler getirir. Isy tutar ve
su geirmez. Evlerde ta cilasz, doal yzeyiyle kullanlmtr. Przl yaps bahe
ve sokak demeleri iin uygun yzeyler salamtr.
Ta malzeme arazideki doal gelerle birlikte yalanan, ok az bakm gerektiren bir
malzemedir ve yeniden bir baka yapda kullanlabilir.
Toprak; Geleneksel Safranbolu Evlerinde balayc, amur, kerpi olarak yer alm,
genel olarak her topraktan kerpi yaplmtr. Toprak, ocak, bahe duvar yapmnda,
yedane dolgusu olarak kullanlmtr (Gnay, 2003). Ahap atk sisteminin
boluklarna eitli dolgu malzemeleri yerletirilerek uygulanan bir duvar oluturma
teknii olan hm teknii bu evlerde yaygn olarak uygulanmtr (Akdemir,
Korkmaz, 2010).
Evlerde kullanlan alaturka kiremitlerin amurunun byk bir ksm Bostanbk
kyleri ve amlca mevkiinden alnmtr. Kiremitler kalba konarak elle
ekillendirilip gnete kurutulduktan sonra frnlanmtr. Baz uygulamalarda suya
kar geirimsizlik salamak amacyla karma keten tohumu ya katlmtr.
Ahap ise; Geleneksel Safranbolu Evlerinde konstrksiyonda, evlerin atksnda,
yap bileenlerinde, kaplamalarda kullanlm, evre orman kylerinden elde
edilmitir. Bugn bu blgede toplam alann yarsnda fazlasn kaplayan ormanlarda,
Karabk Orman letmesi alannda aalarn %38'i kknar, %30'u kayn, % 20'si
am, % 9'u meedir. Yapda kullanlan aalar kknar (yk taycs olarak atkda)
ve amdr, ok az ceviz ve kavak da yer almtr. atmada saram, demede
karaam, tavan, i ve d kaplar, pencere kasalar, daraba ve dolap kapaklarnda,
davlumbaz, hela demesi, abdestlik tezgahnda saram kullanlmtr. Karaam,
kavak, ceviz ise evin deiik blmlerinde uygulanmtr (Gnay, 2003). Bu
uygulamalardan ahabn yapsal ya da dier dekoratif unsurlarda ilev ve amaca gre
snflandrmalar yaplarak kullanld, ahabn kesit, boyut, dayankllk
zelliklerine gre kullanm yerinin belirlendii grlmektedir. Yap bileenlerinin
birarada kullanmlarnda dayankllklar dikkate alnarak, kullanm srecindeki
ypranma dereceleri dnlmtr. Darda kullanlan ahap malzeme zamanla
karararak renk deitirerek kzlkahverengine dnm, evreyle btnleerek
doal evre ile gl bir ba kurulmasna destek salamtr.
Gney ynne bakan yamalarda yetien aalarn i odun tabakasnn daha fazla
olmas ve i odunun ise d oduna gre daha dayankl olmas nedeniyle bu aalar
daha ok tercih edilmi, Aacn gvdesine su yrmeden nce genellikle Ekim-
Kasm aylarnda kesilmelerine dikkat edilmitir (Gnay, 2003) .
Gayza, Tokatlky, Danaky, Karaevli, Susundur, Arcak, Baky gibi da
kylerinde kesilen aa balta ile yontulmu, katrlarn, kzlerin iki yanna iple
balanarak nakliyesi salanmtr. Kereste el bks ya da su hzarlarnda kesilip
hazrlanmtr. Biilen tahtalar kurutulup, ilkbaharda rendelenmi, genelde yazn
aklmtr. Ahap yzeylere bezirya v.b. gibi koruyucu hibir madde srlmemi,
toksik madde kullanlmamtr.
Hale GEZER
24

Ahap malzeme kolay ina edilebilir, el iiliine olanak verir ve kolay onarlabilir.
Ahap bitim sonuna kadar esnektir ve pek ok uygulamaya olanak salar. Bu esnek
yap ayn zamanda deprem kuvvetlerine kar yapy direnli klar. Hafif olmas
yapya yk getirmemesi asndan olumlu olduu kadar depremin ykc etkisini en
aza indirir. Bu evlerin iskeletlerinde kullanlan diyagonal ynde atlan dikmeler atk
sistemin rijitliini salamtr. Hm arasnda kullanlan yatay hatllar ve ereveli,
kirili konstrksiyon bu evleri depreme kar dayankl klmtr (Glkan ve
Langenbach, 2004)
Ahap, yenilenebilir, srdrlebilir malzemedir. Uygun bir biimde elde edilirse
imalatndan son rne kadar ok az ya da hi fire vermeden retilebilir, kullanlabilir
ve yeniden kullanlabilir. Bugnn kompozit malzemeleriyle rnein karbon
takviyeli polimer teknik tekstiller ile hasar gren ahap tayclar sardrlabilir ve
bylece tayc zellii korunabilir (Gezer ve Aydemir, 2010).
Her aa kendi renk, tasarma sahiptir ve bu eitlilik tasarmlara deikenlik getirir.
Her ihtiya iin uygun ahap bulmak mmkndr.
Ahap malzeme sadece psikolojik ynyle scaklk duygusu vermekle kalmayp
fiziksel olarak da scaklk salar. Scak yzeyi, selloz kokusu, gcrts ve tok sesi
ile duyularn tmne yant verir.
Geleneksel Safranbolu Evlerinde yapda balayclar arasnda kire harc, horasan
harc ve amur harc kullanlmtr. yi kire eldesi iin mavi kalker, amur harc iin
her cins toprak kullanlmtr. amur harc duvar rgsnde ve kaba svada, kire,
kiremit kr ve bezir yandan yaplan horasan harc suyun etkin olduu alanlarda,
havuz ve depolarda uygulanmtr. (Gnay, 1998, 2003), (www.turkcebilgi.com)
Bugn bu kaynaklar yap malzemesi olarak az da olsa hala kullanlmaktadr.
Yap-Yaam Dngs ilkesi erevesinde; Geleneksel Safranbolu Evlerinde
kullanlan malzemenin ve yapm tekniklerinin yap evresi, yap sonras srelerinde
deerlendirilecek olunursa; bu malzemelerin yapda ve yap sonrasnda salad
olumlu ve olumsuz zelliklere bakmak gerekir (Tablo 5, 6, 7).
Tablo 5. Ta Malzemenin Yap-Yaam Dngs Srecinde Gsterdii
Olumlu Ve Olumsuz zellikler
Olumlu zellikler Olumsuz zellikler
Blge insan iin kolay elde edilebilir.
Kolay retilebilir. Yapya arlk getirir.
Tayc yap malzemesi olarak kullanlr.
Scaa ve soua kar yaltm salar, youmay
nler (Zemin katlar ortalama 50 cm kalnlnda
yaplr.)

ilii kolay, ileri teknoloji ve bilgi gerektirmez.
Yapmnda az enerji tketilir ve evreyi
kirletmez.

Geri dnm kolay malzemedir.
Yap ile zemini birbirine balar.
Ekonomiktir.

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
25

Tablo 6. Toprak Malzemenin Yap-Yaam Dngs Srecinde Gsterdii
Olumlu Ve Olumsuz zellikler

Olumlu zellikler Olumsuz zellikler
Blge insan iin kolay elde edilebilir.
Kolay retilebilir. Yapya arlk getirir.
Kompozit hale getirilir. Kerpi retilir. Karma
sistemler iin uygundur.
Mekanik zellikleri asndan istenilen
yeterlilikte deildir.
Ahap atk arasnda dolgu olarak kullanlr.
Balayc malzeme olarak kullanlr.
Scaa ve soua kar yaltm salar, youmay
nler.

ilii kolay, ileri teknoloji ve bilgi gerektirmez.
Yapmnda az enerji tketilir ve evreyi
kirletmez.

Geri dnm kolay malzemedir.
Ekonomiktir.


Tablo 7. Ahap malzemenin Yap-Yaam Dngs srecinde gsterdii
olumlu ve olumsuz zellikler

Olumlu zellikler Olumsuz zellikler
Blge insan iin kolay elde edilebilir. Biyolojik bir malzemedir. eitli
organizmalardan, ajanlardan, mantar ve
bceklerden etkilenebilir.
Kolay retilebilir. Hzl yapm teknii salar. Hidrofiliktir.
Karma sistemler iin uygundur. Her kullanm
iin boyutu ayarlanabilir. Her kullanma
adaptasyonu uygundur.
yi bir orman ynetim plannn gelitirilmesi ve
uygulanmas gerekmektedir (Sev, 2009)
Nefes alr, youmay nler. Nemli iklimlerde
yapnn nem dengesini kontrolde tutar.

Isl iletkenlik katsays ok dktr.
ekme kuvvetlerine dayanm yksektir.
ilii kolay, ileri teknoloji ve st bir bilgi
gerektirmez. Yap detaylar ok basit
zmlenebilir.

Yapmnda az enerji tketilir ve evreyi
kirletmez.

Hafiftir. Esnektir. Deprem blgeleri iin
uygundur. Deprem yklerine kar gvenlidir.
(Safranbolu 1. Derecede deprem blgesinde
olmasna karn, evlerin bugnk durumu
olduka iyidir (Grfidan, 2006).

Geri dnm kolay bir malzemedir. At
yapay ahapta kullanlr.

Hasarl elemanlarn yenilenmesi, tamir ve bakm
kolaydr.

Ekonomiktir.

Doal enerji ile byyen aacn kesilmesi ve ilenmesine harcanan enerji, alternatifi
olan malzemelerin retimi iin harcanandan ok daha azdr. Tomruklarn retilmesi
Hale GEZER
26

ve ormandan karlmas iin kmr, petrol, boksit, demir cevheri ve kire tandan
ok daha az enerji gerekir ve ok daha az CO
2
aa kar. Aada ahap, elik ve
alminyum malzemelerinin bir tonunun retilmesi iin gerekli enerji deerleri
grlmektedir (Kucu, 2006)(Tablo 8).

Tablo 8. Bir Tonluk Yap Malzemelerinin retilmesi in Gerekli Enerji

Aa malzeme iin 435 kW/saat
elik iin 3780 kW/saat
Alminyum iin 20169 kw/saat

(Kucu, 2006).

Kaba biilmi bir kerestenin baka rnlere dntrlmesi, frnda kurulmas ve
ilenmesi iin 5,3 MJ/kg enerji harcanmaktadr. Oysa, ayn amal kullanlacak elik
iin 35 MJ/kg, alminyum iin ise 145 MJ/kg enerji tketilmektedir. rnein;
ABDde bir almada; souk ekme elik bir kiri iin, ayn dirence sahip 300x50
mm lik kaba biilmi bir aa kirie gre 19 kat daha fazla bir enerji ile retildii
belirtilmektedir. 305x165 mm lik bir putrel 550x135 mm.lik lamine bir am kiri
kadar iyi hizmet verebilmesine karn, putrelin retiminde 6 kat daha fazla enerji
tketilmektedir. Ayn ekilde 400x250 mm lik bir betonarme kiri retiminde ihtiya
duyulan enerji maliyeti ayn zelliklere sahip aa malzemeden 5 kat daha fazladr
(Kucu, 2006).

Yerel malzemenin yapda kullanlmas ve enerji tketilmeden tanmas, % 74 olan
deerin toplam deerin byk lde dmesini salamaktadr.
Geleneksel Safranbolu Evlerinde kullanlan ta, kerpi, ahap malzemeler yerel
kaynaklarn elde edilii, tasarma katlmalar, yapnn inasnda kullanmlar, yapnn
dayanm gereksinimlerine karlk vermesi, kullanm srelerindeki dayankllklar
ve bakmlarnn kolay olmas, atk oluturmamas bakmndan srdrlebilirlik
kriterlerini karlamaktadr.
5. KAYNAKLARIN KORUNUMU LKESKAPSAMINDA GELENEKSEL
SAFRANBOLU EVLERNN DEERLENDRLMES
Srdrlebilir mimarlkta Kaynaklarn Korunumu lkesinin amac, yapnn
tasarm, uygulama ve kullanm aamalarnda yenilenemeyen kaynaklarn
kullanmn en aza indirgemek, mevcut kaynaklarn korunumunu salamaktr.
Korunmas gerekli ana kaynak, enerji, su ve malzemedir. Srdrlebilir yap
tasarmnda kaynak ak srecinde kaynak girdilerini azaltlmas, kaynak ktlarnn
geri dnm veya yeniden kullanmnn salanmas ve etkin bir atk ynetimi ile
evresel kirliliin azaltlmas amalanmaktadr.
Yapnn retim aamasnda; yap alan aktiviteleri, yapnn kullanm aamasnda ise;
stma, soutma, aydnlatma ve eitli donatmlarn iletim srelerinde enerji
kaynaklarnn kullanm, tketilen enerjinin miktar ve evresel etkisi nem

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
27

kazanmaktadr. Bu balamda Geleneksel Safranbolu Evlerinin planlama zellikleri
nem kazanmaktadr.
Safranbolu evinin boyutu kullanclarn aile yapsyla balantl olup, biimlenmesi
iklimsel verilerle ve ekonomik olanaklarla deiebilmektedir.
Evin girii olan zemin katta, hayatn srekliliini salayan erzak depolar, hayvan
iin ahr ve byk kazan ocaklarnn olduu hayat, zemin ta kaplysa talk
blm vardr. Yksek tutulan bahe duvarlar souk hava ve rzgarn nn keser.
Gndelik yaamn getii orta kat; ok amal kullanlr. Bu katn souk k
gnlerinde stlmasn kolaylatrmak iin tavan ykseklii bir st kata gre daha
alak tutulmutur (2.3-3 m)
nc katta odalara sofa dan girilir. Sofalar, Anadoluda tm geleneksel evlerde
odalar birletiren, dolaysyla evde yaayanlar buluturan, yer sofralarnn
kurulduu, dnlerin yapld, yufkalarn ald, yatlan, allan, dinlenilen,
uyunan yani her ekilde yaanan ve yaayan bir mekandr.
Her oda bir ekirdek ailenin tm gereksinimini karlayabilecek donanm ve dzene
sahiptir. Bamsz birim olarak tasarlanan bu odalarn tavanlar daha yksektir (3
mden fazla) ve yn durumuna gre dzenlenen pencereler sayesinde daha
aydnlktr. Odann ynne ve gnein geli asna gre ilave olarak st pencereler
bulunabilir. Sokaa kma yaplarak geniletilen bu katn odalarnda sokak- ev
ilikisi kurularak cumbalara oturma dzenini salayan sedirler yerletirilmitir.
Safranbolu Geleneksel evlerinin tasarmnda doal n kullanmna ve
artrlmasna ilikin dzenlemeler enerji tketim miktarnn azalmasn salarken,
meknlarn aydnlatma niteliini ykseltmekte, gn n ieri alarak ayn zamanda
psikolojik konfor salamaktadr.
Yazlk olarak kullanlan Balar evlerinin bazlarnda grlen d sofal ve ke sofal
planlama tipi, yazn scak gnlerinde odalar ve katlar havasnda doal bir
havalandrma salamaktadr. Yapnn iyi havalandrlmas malzeme arasnda
youma olmasn nlerken, i hava koullarnda da konforlu bir ortam sunar.
Bir yapda s kalarnn yaklak dalmlar duvarlardan %35, atdan %25,
demeden %15, s kprleri ve ka noktalarndan %15, pencerelerden 10%
oranlarndadr (Government of Ireland, 2010).
Safranbolu evlerinde, yer, duvar ve tavan yzeylerinde s iletkenlik katsays dk
olan (am: 0.13 W/m.K) ahap kaplamalar uygulanarak, s kalar engellenmitir.
Isnmann ocaklarla saland bu evlerde, her odada bir ocak bulunur ve s
kaybnn olmamas iin ocak, d duvara getirilmemitir. Mangallar bu ocaklara
destek olmaktadr. Duvar iinde yer alan ocaklardan s, mekana direkt olarak
yaylr. Bugn ise genellikle sobalar kullanlmaktadr.
Katlar arasnda zellikle zemin ve ara kat arasnda kalan deme arasna uygulanan
toprak amurundan dolgu ile yaltm salanmtr.
Hale GEZER
28

Scak ve souktan korunma ve glgeleme pencerelerde dtan kullanlan kepenklerle
salanmtr. Koyu renkli ahap kepenkler rengiyle ahap malzemenin sy
tutmasna yardmc olur.
Hac Hseyinler Evinin Isl Konfor Analizinin yapld almada; yapnn
bulunduu yere ait iklimsel zelliklerin, yapda kullanlan bileen ve malzemeler ile
mekan organizasyonlarnn sl konforu salamaya dnk olarak aklc bir ekilde
ele alnd belirtilmektedir. Yazn serin kalabilen yazlk mekanlarn, kn ise dier
odalara gre daha scak ve stldnda ssn kolay kaybetmeyen klk oda nn
planlamada gney ynne yerletirilerek oluturulduu anlatlmaktadr (ekil 5).
Isl performans analizi yaplrken ynlenmeler, mekan organizasyonlar gibi pasif
iklimlendirme sistemine ait olanaklar yardm ile mekan sl konforunun ne dzeyde
denetlendii incelenmi, yapnn sadece doal havalandrma yapld ve hibir
stma sisteminin altrlmad duruma ait bilgiler deerlendirilmeye alnmtr.
Binadaki stma ve serinletme ihtiyac (mekanlarn stma ve soutma ykleri) ve
bunlara dayal olas enerji tketimlerinin hesab yapldnda; Hac Hseyinler
Evinin, Uluslararas Enerji Ajansnn (IEA) 2001de binalarn m2 bana
tkettikleri enerjinin ortalama 250 kWhden, 100-150 kWh civarna ekilmesi
gerekliliini ieren raporundaki deerlere, 98,6 kWh/m2 olan yllk enerji tketimi
ile 130-140 yl ncesinin teknik, malzeme ve bileenleri ile bu hedefi yakalam
olduu saptanmtr (Harputlugil ve etintrk, 2005).



ekil 5. Planlamada salanan doal havalandrma ve yne gre
konumlandrma.
Kaynaklarn korunumu ilkesi; yapda kullanlan su tketimi (ime, yemek piirme,
ykama, temizleme, sulama, tuvalet sifonlarnda kullanm v.b) ve suyun iyiletirme
ve datm aamalarnda tketilen enerjinin dikkate alnd dier kriterdir.
Geleneksel Safranbolu Evlerinde bahelerde toplanan yamur ve kar sular
bahelerin sulanmasnda, sokak kelerinde bulunan emelerden alnan su ise temiz
su olarak kullanlmtr. Her odada bulunan ahap dolaplarn (yklk) ierisinde
guslhane (duvar iine gmme banyo) olarak adlandrlan slak hacim blmlerinde
tketilen su; akan bir sistemde olmayp, dklerek kullanlmtr (ekil 6).

Gney
dou
Doal
havalandrma,
ocakl odalar

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
29


ekil 6. Safranbolu Evinde guslhane (Gnay, 1998 )(Tuluk,
2010)

Osmanl kltr ierisinde gndelik yaamn bir paras olan ykanma eylemi
guslhanelerde ya da 10-15 gnlk aralklarla hamamlarda gerekletirilmitir.
Guslhanelerde su akan sudan ziyade daha ok ibrik, kazan gibi geleneksel
malzemelerle tanr ve burada stlr.
Atk su ounlukla bu blmde yer alan bir tahliye deliiyle dar atlr. Pis sular
hela ukuruna, bulak sular ise baheye ya da ayrca yaplan ukura aktlm, hela
suyu ile kartrlmamtr (Tuluk, 2010).
Evlerin bazlarnn ilerinde serinlik vermesi, mekanda su gesinin istenmesi ve
yangnda kullanlmas amacyla yaplm olan havuzlar bulunmaktadr.
Geleneksel Safranbolu Evlerinde scak su kazanlarda kaynatlm, bunun iin
ocaklardan yararlanlmtr. Aydnlatma arac olarak gaz ya lambalar
kullanlmtr. Ancak bugn daha fazla k veren aydnlatma elemanlar bu
lambalarn yerini almtr.
Bu evler iin Kaynaklarn korunumu ilkesi deerlendirildiinde; evlerin planlama
ekillerinin enerji korunumu asndan olumlu zellikler gsterdii, enerji
korunumu amal yap tasarm kriterlerine uygun olduu, yaam alanlarnn
gneten yararlanacak ekilde dzenlendii, pencerelerin doal havalandrma,
aydnlatma ve pasif snmaya destek salad grlmektedir. Ayrca elektrikli
aydnlatma ykleri de o dnemdeki durumuyla ok dktr.
6. SONU
Geleneksel Safranbolu Evleri srdrlebilirlik erevesinde
deerlendirildiinde; yukarda aklanan dzen ve uygulamalara gre bu konutlarn
srdrlebilirlik ilkelerini tadklar sylenebilir. Evler araziyle kurduu bala,
yerleim ve ynlenmedeki doru konumlandrlmalaryla eko sistemi bozmam,
mevcut bitki rts ve blge hayvanlar korunmutur.
Bu evlerde kullanlan malzemenin doal ve yapnn bulunduu yakn
evreden elde edilmi olmas, yaam dngleri boyunca enerji tketmemesi,
performanslarna uygun olacak ekilde kullanlmas, dayankl, yenilenebilir, geri
Yklk
Hale GEZER
30

dnebilir, bakmnn kolay olmas, bu evlerin enerji etkinliklerini ve
srdrlebilirliklerini olumlu ynde etkilemektedir.
Planlamada pencerelerin uygun dalm yapnn stma ve soutma,
aydnlatma yklerinin en aza indirgenmesini salamaktadr. Dolaysyla bu evlerin
enerji etkin yaplar olduu sylenebilir.
Bu evlerde; oran, ritm, denge, malzeme, doku, renk gibi tasarm eleri
birbiriyle uyumlu ekilde kullanlmtr. Bu kullanm fiziksel evrenin yansra,
kullanclara psikolojik salk ve konforu salamaktadr.
Evlerin kimlikleri ile, evre karakteristikleri ve yaayanlarn hayat tarzlar
bu evlerde btnlemitir. Gemiin hayatn yaam Safranbolunun geleneksel
evleri gelecein tasarmlarna rehber olabilecek deneyimlere sahiptir ve
karakteristiini yitirmeden gncel yaam standartlar erevesinde yeniden gzden
geirilmeli, zellikle su tesisatna ilikin sorunlar mevcut duruma zarar vermeyecek
ekilde ele alnmaldr.
Geleneksel Safranbolu Evleri bugnn srdrlebilir tasarm anlayna
rehber olabilecek zelliklere sahiptir. Bugn yerel ekonomiyi desteklemek ve yap
rnlerinin retim ve kullanmlar srecindeki evresel etkilerini azaltmak iin
blgesel-yresel yap rnlerinin kullanlmas, desteklenmesi ve arttrlmas yerinde
olacaktr.

KAYNAKA

A. Grfidan (2006), Safranbolu Evlerinde Kullanlan Kerpi Malzemenin
Yksek Frn Crufu le yiletirilmesi, Sakarya ni. Fen Bilimleri Enstits,
Y.Lisans Tezi.
Akdemir Z., Korkmaz E., (2010), Geleneksel Konut Dokularnda Malzemenin at
Ve Cephe Kuruluuna Etkileri: Bat Karadeniz Blgesi rnei, 5. Ulusal at &
Cephe Sempozyumu 15 -16 Nisan 2010, zmir.
Alper ., (2010), evresel Tasarmda lk Kavramlar, stanbul Teknik niversitesi
Mimarlk Fakltesi Bask Atlyesi, stanbul.
elebi, G., (2003), evresel Sylem ve Srdrlebilir Mimarlk iin Kavramsal Bir
ereve, G. . Fen Bilimleri Dergisi, Cilt 16, No 1, s.205-216.
etin S., (2010), Geleneksel Konut Mimarisinin Ekolojik Yansmalar: Burdur
rnei, 5. Ulusal at & Cephe Sempozyumu 15 -16 Nisan 2010, zmir.
Ergn A., avdar E. (2010) Geleneksel Balkesir Dursunbey Evlerinde Yapm
Teknolojileri ve Malzeme Kullanmlar BA Fen Bil. Enst. Dergisi Cilt 12(2) 1-11
Gezer H. (1983), SAFRANBOLU Geleneksel Doku, Kltr Aratrmas ve Eski
Dokuda Yerleim ve Kltr Merkezi Kompleks Projesi, Diploma Projesi. MSGS
Gezer H., Aydemir B., (2010), The effect of the wrapped carbon fiber reinforced
polymer material on fir and pine woods, Materials&Design, Vol.31, Issue 7, Pages
3151-3598 (August 2010).

stanbul Ticaret niversitesi Fen Bilimleri Dergisi Bahar 2013
31

Gezer H. (2013), Ecological Evaluation of Safranbolu Houses, Konferans, IP
Building with Sustainable Resources, Seinjoki University of Applied Sciences
University of Applied Sciences.
Government of Ireland (2010), Advice Series Energy Efficiency In Traditional
Buildings, Environment, Heritage And Local Government,
Glkan P., Langenbach R., (2004), The Earthquake Resstance Of Tradtonal
Timber And Masonry Dwellngs In Turkey, 13th World Conference on Earthquake
Engineering, Paper No. 2297, Vancouver, B.C., Canada
Gnay, R., (1998), Trk Ev Gelenei ve Safranbolu Evleri, YEM Yaynlar,
stanbul.
Gnay, R., (2003), Safranbolu Evleri, Yap Yayn 94, stanbul.
H.Coch: Bioclimatism In Vernacular Architecture, Renewable and Sustainable
Energy Reviews 2 1998, 67-87.
Harputlugil Ulukavak G., etintrk N. (2005) Geleneksel Trk Evinde Isl Konfor
Koullarnn Analizi: Safranbolu Hac Hseyinler Evi, Gazi . Mh. Mim. Fak.
Der. Cilt 20, No 1, 77-84. http://jfa.arch.metu.edu.tr
nan T., (2010), Geleneksel Krsal Mimari Kimliin Ekoloji Ve Srdrlebilirlik
Balamnda Deerlendirilmesi Rize alayan Ky Evleri rnei, Y. Lisans Tezi.
Kucu A. C., (2006), Srdrlebilir Mimarlk Balamnda Geleneksel Konya Evi
zerine Bir nceleme, Ahmet Cemil, FBE Mimarlk Anabilim Dal, Y. Lisans Tezi.
Sev A., (2009), Srdrlebilir Mimarlk, YEM Yayn-155, stanbul.
Tuluk . . (2010) 20. Yzyl orum Evlerinde Banyo Teknolojisi, METU JFA,
2010-(27:2) 61-82.
Yksek . Esin T. (2013), Analysis Of Traditional Rural Houses n Turkey n
Terms Of Energy Efficiency, International Journal of Sustainable Energy,
DOI:10.1080/14786451.2013.769992.
Yksek ., Esin T., (2009) Krklareli Geleneksel Konut rneklerinin Enerji
Etkinliinin Deerlendirilmesi IX. Ulusal Tesisat Mhendislii Kongresi
Sempozyum Bildirisi.
http://www.tandfonline.com/loi/gsol20
http://www.hakkinda-bilgi-nedir.com/safranbolu-evleri-
www.turkcebilgi.com/ansiklopedi/safranbolu
http://www.kulturvarliklari.gov.tr/