Metodologija projektovanja

Pojmovni i pojavni aspekt u arhitekturi Rema Koolhaasa
‘‘If space junk is the human debris that litters the universe, junkspace is the residue mankind leaves on the planet…Junkspace is its apotheosis’’ Rem Koolhaas

Beograd 2007.

Metodologija projektovanja POJMOVNI I POJAVNI ASPEKT U ARHITEKTURI REMA KOOLHASA Rem Koolhaas je holandski arhitekta, jedan od osnivača studija OMA (Office for Modern Architecture), koji u poslednjih dvadeset godina dobija fizičku afirmaciju stečenog znanja na polju teorije savremene arhitekture i urbanizma - spoju koji u njegovim radovima rezultuje inspiritivnim, neobičnim a možda i rogobatnim ostvarenjima. Naime stvarnoj realizaciji njegovih arhitektonskih zamisli prethodli su brojni radovi na temu detaljne analize i sistematizacije arhitekture. Po rečima arhitekte, ''Kada se jednom zainteresujete za razvoj stvari, imate nepregledivu perspektivu jer ste se zainteresovali u potencijalnu redefiniciju ovog razvoja ''. Suštinski se svako stvaralaštvo pa i arhitekonsko definiše pojmovnim i pojavnim aspektom gde u razvojnom procesu postoji preduslovljenost fizičke manifestacije (pojavnost) u odnosu na širok okvir teorijskog sagledavanja mogućnosti njene realizacije (pojmovnost). Ovome Koolhaas pridaje posebnu važnost, mogućnosti tehničke realizacije konkretnih konstruktivnih zahteva, te razvija mehanizme prevazilaženja ovakvih problema, koji se zasnivaju na izradi modela sa jasno prikazanim konceptom konstrukcije i osnovnim prostornim celinama. U tu svrhu uvodi niz dijagrama preko kojih se definišu rezultati analiza. U sve većim razmerama jedan krajnji dijagram postaje univerzalan kao skup više modela koji su po zajedničkim karakteristikama preoblikovani u jedan sa mnogobrojnim varijacijama ali istoimenom idejom.

Stoga polazeći od činjenice i naglašavajući da je konačna manifestacija arhitekture kao pojave samo deo složenog sistema koji joj prethodi, Rem Koolhaas podseća da krajnji ishod predstavlja rezultat mnogobrojnih analitičkih metoda istraživanja koje su sintetizovane u pojavnom aspektu. Iz ovoga možemo zaključiti da je razvojni put i sam proces projektovanja važniji od samog proizvoda koji se javlja kao krajnji produkt ovog procesa,forma koja je dakle odraz funkcije, estetika kao nus pojava upotrebne vrednosti prostora. Na taj način posmatrač ne upoznaje delo kroz spoljašnju opnu nego će je doživeti kroz njenu unutrašnju strukturu. Cela se postavka time doživljava kao ‚‚radionica‚‚ koja dozvoljava da prisustvo posmatrača redefiniše njene okvire. Ovakvi projekti dopiru do posmatrača svojom čistinom i jasnoćom (svedenoj ideji koja ukazuje na realnost, ne ulepšava je ali i ne banalizuje svojom jednostavnošću), te arhitektonsko delo konstantno izmiče prvom pogledu i ustaljenom tumačenju dopuštajući da se njeno tumačenje

prilagodi sadašnjem trenutku (posmtraču) a da se ipak izdvoji iz sadašnjosti (stvarnosti). Koolhaas dakle prilazi problematici metoda na osoben i studiozan način gde javnost predstavlja kategoriju koja ima najveću moć. Javni prostori i turbulencija odnosa unutar njih transformisali su ovog arhitektu u istraživača javnosti. Upravo sa ovim principom arhitekta pristupa ideji dok društvene okolnosti, specifični momenti direktno ili indirektno utiču na krajnji ishod projektovanja, pri tom je osnovna problematika u razvojnom procesu zadovoljiti potrebe javnosti a ostaviti dovoljno mesta da javnost bude izazvana. Ovim Rem svesno postavlja arhitekturu kao javnu imaginaciju, ne dajući joj samo puku artističku konotaciju. Arhitektonsko delo je po njemu proizvod društva, a njen kvalitet zavisi od dostignutog civilizacijskog nivoa, količine svesti, spremnosti, odlučnosti, pri čemu se pristup koncepciji konstruiše iz više pravaca – svaki od njih usmeren je ka pronalaženju definicije suštinskog pojma u kontekstu vremena i društvenog trenutka. Ovom metodom gde publika ima mogućnost definisanja dela, u pojmovnom smislu, arhitektura sama od sebe sadrži provokaciju. Uloga arhitekte je da ovu provakaciju oblikuje u realnom okruženju, a pravu ulogu dobija njenim konzumiranjem - terajući javnost da postaje svesna, da počne da koristi prostor i da se u njega iznova vraća. Ove osnovne ideje arhitekture Rema Koolhasa postaju univerzalni model koji teži univerzalnosti ali i invetivnosti, osobensoti, prepoznatljivosti.

“In theory, each megastructure would spawn its own sub-systems, and therefore create a universe of rampant cohesion. In Junkspace, the tables are turned: it is subsystems only, without superstructure, orphaned particles in search of framework or pattern.’’

Na ovaj način se arhitekta bori sa po njegovom mišljenju bolesti moderne umetnosti, bezizražajnosti koja je nasla udela u teoriji Junkspace-a. Rem Koolhaas time definiše modernu umetnost kao predvidivu, kao odraz nečega što bi u očima posmatrača trebala da bude. ‘‘Junkspace condemns everything. It tries to critic modern architecture, what people think it’s a good thing to do, in Koolhaas’s eyes, converse. Junkspace is the side effect of modernization which means routinizing to design; everything is similarly programmable and predictable. It is about what modernist architect done with space’’

LITERATURA

1. Frempton, Kenet: Moderna arhitektura, kritička istorija, Orion Art, Beograd 2004. 2. Perović, Miloš: Istorija moderne arhitekture. Kristalizacija modernizma.Veliki majstori (knjiga 2A), Arhitektonski fakultet, Beograd 1999.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful