You are on page 1of 57

fte SO^

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑ1ΑΕΙΑΙ MA ΒΙΟΥ ΜΑΘΒΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΟΝ
ΠΑΙΑΑΓβΠΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Λ

ΑΥΣΕΙΣΑΣΜ.
EBQW

V

ZJK *
Η\ίτν

% iiir^ff

TlIS C?

IV

ftePO,

£θ»

­H2C = CHs

H-C =
­= C­f­y

CH

3 C O O C a ­Hs

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ
ΑΘΗΝΑ

Επιστημονικός υπεύθυνος:
ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΙΟΔΑΚΗΣ
Ομάδα συγγραφής:
ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΙΟΔΑΚΗΣ, Δρ. Χημικός, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΚΗΣ, Δρ. Χημικός Μηχανικός, Λέκτορας ΕΜΠ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός Μηχ. Δ/θμιας Εκπαί­
δευσης.
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός Δ/θμιας Εκπαίδευ­
σης.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΑΛΛΗΣ, Χημικός Δ/βμιας Εκπαίδευσης.
Ομάβα Τεχνικής Υποστήριξης:
ΑΝΝΑ ΓΑΚΗ, φοιτήτρια στη σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ.
ΗΡΑΚΛΗΣ ΑΠΟΒΛΑΣΙΤΗΣ, φοιτητής στη σχολή Χημικών Μηχα­
νικών ΕΜΠ.
Υπεύθυνος στο Πλαίσιο τον Παιδαγωγικού Ινστιτούτου:
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΠΟΜΠΕΤΣΗΣ, Χημικός M.Ed., Ph.D., Σύμβουλος

αι.
Ομάδα Κρίσης:
ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΟΥΛΑΪΔΗΣ, Αναπληρωτής καθηγητής Παν/μιου Πα­
τρών.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΚΟΤΟΣ, Αναπληρωτής καθηγητής Παν/μιου Αθη­
νών.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΤΡΙΚΑΛΠΉ, Χημικός, Σύμβουλος ΠΕ4, Δ.Ε.
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός, καθηγητής Δ.Ε.
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΔΟΥΚΑΚΗΣ, Χημικός, καθηγητής Δ.Ε.

Επιστημονικός υπεύθυνος:
ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΙΟΔΑΚΗΣ
Ομάδα συγγραφής:
ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΙΟΔΑΚΗΣ, Δρ. Χημικός, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΚΗΣ, Δρ. Χημικός Μηχανικός, Λέκτορας ΕΜΠ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός Μηχ. Δ/θμιας Εκπαί­
δευσης.
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός Δ/θμιας Εκπαίδευ­
σης.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΑΛΛΗΣ, Χημικός Δ/θμιας Εκπαίδευσης.
Ομάδα Τεχνικής Υποστήριξης:
ΑΝΝΑ ΓΑΚΗ, φοιτήτρια στη σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ.
ΗΡΑΚΛΗΣ ΑΠΟΒΛΑΣΙΤΗΣ, φοιτητής στη σχολή Χημικών Μηχα­
νικών ΕΜΠ.
Υπεύθυνος στο Πλαίσιο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου:
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΠΟΜΠΕΤΣΗΣ, Χημικός M.Ed., Ph.D., Σύμβουλος

Bl
Ομάδα Κρίσης:
ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΟΥΛΑΪΔΗΣ, Αναπληρωτής καθηγητής Παν/μιου Πα­
τρών.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΚΟΤΟΣ Αναπληρωτής καθηγητής Παν/μιου Αθη­
νών.
ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΤΡΙΚΑΛΠΉ, Χημικός, Σύμβουλος ΠΕ4, Δ.Ε.
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός, καθηγητής Δ.Ε.
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΔΟΥΚΑΚΗΣ, Χημικός, καθηγητής Δ.Ε.

Λύσεις ασκήσεων

χημείας
α' γενικού λυκείου

Επιστημονικός υπεύθυνος:
ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΙΟΔΑΚΗΣ
Ομάδα συγγραφής:
ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΙΟΔΑΚΗΣ, Δρ. Χημικός, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΚΗΣ, Δρ. Χημικός Μηχανικός, Λέκτορας ΕΜΠ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός Μηχ. Δ/θμιας Εκπαί­
δευσης.
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χημικός Δ/θμιας Εκπαίδευ­
σης.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΑΛΛΗΣ, Χημικός Δ/θμιας Εκπαίδευσης.
Ομάδα Τεχνικής Υποστήριξης:
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΕΡΚΟΣ, Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ.
ΑΝΤΖΕΛΑ ΛΑΖΑΡΟΥ, φωτογράφος TEI Αθήνας.
Υπεύθυνος στο Πλαίσιο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου:
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΠΟΜΠΕΤΣΗΣ, Χημικός M­Ed., Ph.D., Σύμβουλος
Π.Ι.
Ομάδα Κρίσης:
ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΑΤΖΗΝ1ΚΗΤΑ, Επίκουρος καθηγήτρια Παν/μιου Αι­
γαίου.
ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΑΒΡΑΜΙΩΤΗΣ, Δρ. Χημικός καθηγητής Δ.Ε.
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΠΑΛΟΥΡΗΣ, Δρ. Χημικός καθηγητής Δ.Ε.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ
ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Στέλιος Λιοδάκης
Δημήτρης Γάκης
Δημήτρης Θεοδωρόπουλος
Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος,
Αναστάσιος Κάλλης

Λύσεις ασκήσεων

χημείας
α' γενικού λυκείου

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ · ΑΘΗΝΑ

7
1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ
19. Βλέπε θεωρία σελ. 9 και 10.
20. Βλέπε θεωρία α) σελ. 8, β) σελ. 8, γ) σελ. 9.
21. α) ζυγού, β) I. προχοΐδας Π. ογκομετρικού κυλίνδρου.
22. Με το ζυγό υπολογίζουμε τη μάζα. O όγκος μπορεί να υπολο­
γισθεί:
α. Σε ογκομετρικό κύλινδρο που περιέχει ορισμένο όγκο νερού
(1 η ένδειξη) αφού βυθίσουμε τον κύβο παρατηρούμε αύξηση
της στάθμης του νερού (2η ένδειξη). H διαφορά των δύο ενδεί­
ξεων είναι ο όγκος του κύβου.
β. Με υποδεκάμετρο υπολογίζουμε την ακμή του κύβου, έστω
α cm. Άρα ο όγκος του είναι α3 cm3.
H πυκνότητα βρίσκεται από την εφαρμογή του τύπου p=m/V.
O δεύτερος τρόπος υπολογισμού του όγκου, άρα και της
πυκνότητας είναι πιο ακριβής.
23. 1 g=10 3 Kg και 1 cmM O"6 m3,
άρα 1 g/cm3 = 1· 10"3KgZlO"6 m3=103 Kg/m3. Άρα θα πρέπει να
πολλαπλασιασθεί με το 1000.
24. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου.
25. α) υποδεκάμετρο ή μέτρο, β) ζυγό, γ) ογκομετρικό κύλινδρο,
δ) χρονόμετρο, ε) μανόμετρο (πιεσόμετρο).
26. α) χρόνος, β) πυκνότητα, γ) μήκος, δ) εμβαδόν επιφανείας, ε)
θερμοκρασία, στ) όγκος, ζ) θερμοκρασία, η) μάζα.
27. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου.
28. p=m/V ή ρ=22 g/ 20 mL =1,1 g/mL
29. R=O, 12 nm= 1,2· 10 10 m
V=4/3nR3=4/3- 3,14(1,2- 10 ιοιτι)3ή V=7,2· 10"30 m3 ή πιο απλά
μπορούμε να πούμε ότι αφού η ακτίνα είναι της τάξης των
10"10 m, ο όγκος θα είναι της τάξης των ΙΟ"30 m3 (R3).
30. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου.
31. Αφού η σφαίρα είναι κοίλη, ο όγκος της θα είναι

Συγκεκριμένα: 1 H­35Cl.3 . K=4/3nR3 = 4/3­ 3. ε) σελ. α) Είναι δυνατόν να υπάρξουν 6 είδη μορίων υδρογό­ νου (H2).5 m· 2. β) 1 m3=103 dm.76 g.19 g /dm3. 11./ (V-V) 32.3 cm = 39. 38. Συγκεκριμένα: 1H­1H. Οι ανάγκες ανά ημέρα θα είναι 300­ ΙΟ6 /365 m3 και επειδή οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου είναι 4­ ΙΟ6.35 Kg.4 cm. η ακτίνα είναι 4 mm δηλαδή 0. . Άρα 200 μg/cm3 =200­ 10^ g/10"6 m3=200 g/m3. 14. 3H­37Cl. p=m/Vr\m=p· V=13. άρα 200 g/m3=200g/103dm3 ή 0.V=l. Είναι λάθος. η πυκνότητα θα είναι 6.3 m3 = =321. 1 H­3H.4 cm)2· 78. 1H­2H.59­ ΙΟ21 τόνοι/1.067­ ΙΟ21 m3 = 6.14(0. 39.067­ ΙΟ21 m3. 1H­37Cl.34 cm3=534. 15.34 cm3=39. 15.34 mL.R = 6340· ΙΟ3 m. 34.14(6340­ ΙΟ3 m)3= 1. 3H­35Cl. γ) 1 g=103 mg. Για το δωμάτιο Κ=8.2­ 103 mg/dm3 ή 200 mg/dm3. άρα τα 200 g/m3=200 g/106cm3 ή 2­ ΙΟ4 g/cm3. δ) σελ. 35Cl­37Cl.5 L.8 (V-V). 33. β) σελ. 321. 12. Συγκεκριμένα: 35Cl­35Cl.2055 m3 ή 205. γ) Είναι δυνατό να υπάρξουν 6 είδη μορίων HCl. Άρα/9= ml V= 6.3· ΙΟ3 dm3 p=m/V ή m=p. 35.8 m = 321. 36. οι ανάγκες ανά κάτοικο θα είναι(300· ΙΟ6/365­4)· 106 m3 ή 0. δ) 1 m ^ l O W . 11. 2H­3H. άρα η πυκνότητα θα είναι ρ= m .594g/mL­ 39. 37. 2H­35Cl. γιατί οι δομικές μονάδες των ιοντικών ή ετεροπολικών ενώσεων είναι τα ιόντα και σ' αυτές τις χημικές ενώσεις δεν υπάρχει η έννοια του μορίου.35­ 103 g ή «=382.16 g/cm3. Βλέπε θεωρία α) σελ.16 τόνοι/m3 Επειδή 1 τόνος = ΙΟ6 g και 1 m3=106cm3.5 m· 13. α) Ιμξ =10­*g και 1 cm^lO" 6 m3.2 g/dm3 είναι 0.1O3 dm3 ή «=382.2 g/dm3. 2H­37Cl. V1n*= nR2h=3. Αφού η διάμετρος είναι 8 mm. 3H­3H. 2H­2H. στ) σελ. β) Είναι δυνατό να υπάρξουν 3 είδη μορίων χλωρίου (Cl2). γ) σελ. 37Cl­37Cl. άρα τα 0.

45. K: 19 ρ. 7 e και 147=7 η. 47. 43. β) O αριθμός 17 είναι ο ατομικός αριθμός του χλωρίου. Cl: 17 ρ. N: 7 ρ. Επειδή ο μαζικός αριθμός είναι 39. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. δηλαδή ο αριθμός των πρωτονίων και νετρονίων του πυ­ ρήνα. U: 92 ρ. 18 e και 35-17=18 η και S: 16 ρ. 10 e και 27-13=14 η. έχουμε ότι x+x+l=39 ή 2χ=38 ή χ= 19. άρα (37+9)=46 νετρόνια. 42. Α1:13 ρ. Τα κατιόντα έχουν τόσα ηλεκτρόνια λιγότερα από τα πρωτόνια. Έτσι έχουμε. Av χ ο αριθμός των πρωτονίων τότε (χ+1) είναι ο αριθμός των νετρονίων. Fe: 26 ρ. 18 e και 32-16=16 η. 13 e και 27-13=14 n. όσο είναι το θετικό τους φορτίο. Άρα ο ατομικός αριθμός είναι 19. Έτσι για τα ιόντα έχουμε. και Pb: 82 ρ. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. . 50. O αριθμός που βρίσκεται αριστερά και κάτω από το σύμβολο του στοιχείου είναι ο ατομικός αριθμός. Al: 13 ρ. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 18 e και 39-19=20 η. 46. θα έχει 37 πρωτόνια. α) O αριθμός 3 δείχνει το συνολικό αριθμό των ατόμων στο μόριο του CO2. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Αφού το Rb έχει ατομικό αριθμό 37. Άρα ο μαζικός του αριθμός θα είναι 37+46=83.9 40. 48. δηλαδή ο αριθμός των πρωτονίων του πυρήνα και ταυτοχρόνως στα ουδέτερα άτομα είναι και ο αριθμός των ηλεκτρονίων. 49. όσο είναι το αρνητικό τους φορτίο. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 92 e και 235-92=143 η. O αριθμός που βρίσκε­ ται αριστερά και πάνω από το σύμβολο είναι ο μαζικός αριθ­ μός. γ) O αριθμός 8 είναι ο ατομικός αριθμός του οξυγόνου. 82 e και 207-82=125 η. 41. 44. και τα ανιόντα τόσα ηλεκτρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια. 26 e και 5626=30 η.

E. 52. Για το ιόν του χλωρίου (Cl") ο ατομικός αριθμός είναι 17. Διαφέρουν στον αριθμό των νετρονίων. ο αριθμός των ηλεκτρονίων είναι 80 και των πρωτονίων επίσης 80. Φορτισμένα θετικά είναι τα ιόντα που τα πρωτόνια τους είναι περισσότερα από τα ηλεκτρόνια και αρνη­ τικά φορτισμένα είναι τα ιόντα που έχουν ηλεκτρόνια περισ­ σότερα από τα πρωτόνια. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε: Φυσικό φαινόμενο είναι η κίνηση του αυτοκινήτου (δεν έχου­ με αλλαγή στη σύσταση των ουσιών) και χημικό φαινόμενο είναι η καύση της βενζίνης στον κινητήρα του αυτοκινήτου (μετατροπή των υδρογονανθράκων σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό). Διαφέρουν επίσης στη μάζα των ατό­ μων τους. Είναι άτομα του ίδιου στοιχεί­ ου δηλαδή έχουν τον ίδιο αριθμό πρωτονίων στον πυρήνα τους (Z=I). Z.10 51. 19 πρωτόνια και 20 νετρόνια. Για το ιόν του α­ σβεστίου (Ca2+) ο ατομικός αριθμός είναι 20. άρα έχουν διαφο­ ρετικό μαζικό αριθμό. ο αριθμός των πρωτονίων 17 και ο αριθμός των νετρονίων είναι 20. Αφού η διάμετρος είναι 1­ ΙΟ"15 m η ακτίνα είναι 10"ι5/2 m ή 10"13/2 cm.67­ 10"24g)/(0. Από τον πίνακα έχουμε για το πρωτόνιο ότι W= 1. αφού το δευτέ­ ριο έχει 1 νετρόνιο και το τρίτιο 2 νετρόνια. Για τον Hg. Άρα p=mlV δηλαδή ρ = (1. Έτσι ουδέτερα είναι τα A. α) δευτέριο: 12H και τρίτιο 13H. Ουδέτερα άτομα είναι εκείνα που έχουν ίδιο αριθμό πρωτονί­ ων και ηλεκτρονίων. Για το I ο ατομικός αριθμός είναι 53.2· ΙΟ15g/cm3.523­ 10*39 cm3. ο μαζικός αριθμός είναι 202. 53. 55. Για το B i ο ατομικός αριθμός είναι 126 και των πρωτονίων 126. Θεωρώντας το πρωτόνιο σφαιρικό έχουμε V=4/3nR3=0. των πρωτονίων 10 και των νετρονίων επίσης 10. Για το Ne ο αριθμός των ηλεκτρονίων είναι 10. . άρα τα πρωτόνια είναι 20 και τα νετρόνια είναι 20. Θε­ τικά φορτισμένο (κατιόν) είναι το Γ και αρνητικά φορτισμένα (ανιόντα) είναι τα B και Δ. άρα ο αριθμός των πρω­ τονίων είναι 53 και ο αριθμός των νετρονίων είναι 74. Για το K έχουμε 19 ηλεκτρόνια.67­ ΙΟ"24 g.523· ΙΟ"39cm3)= 3. 54.

63. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε: Την καύση της βενζίνης στον κινητήρα των αυτοκινήτων κατά την οποία μετατρέπεται η χημική ενέργεια σε κινητική ενέρ­ γεια και την καύση του πετρελαίου στο καλοριφέρ. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 68. στ) To χλωριούχο νάτριο είναι ευδιάλυτο στο νερό. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου.11 56. β) οι ιδιότητες των ουσιών. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 67. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 71. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. ε) To οξυγόνο είναι αέριο στη συνήθη θερμοκρασία. 65. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 60. 61. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 70. 64. 59. . 58. γ) η φύση των μορίων τους. 66. γ) O υδράργυρος είναι υγρό μέταλλο στη συνήθη θερμοκρασία. 57. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. δ) O χαλκός είναι ηλεκτρικά αγώγιμος. 69. ζ) O χρυσός είναι στερεός στη συνήθη θερμοκρασία. β) H ζάχαρη είναι ευδιάλυτη στο νερό. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 72. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε: α) To σημείο βρασμού του νερού είναι 100 0 C σε εξωτερική πίεση 1 atm. α) η σύσταση των ουσιών. 62. όπου μετα­ τρέπεται η χημική ενέργεια σε θερμότητα. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου.

80. Βλέπε θεωρία παράγ. 74.5. α) Στα 100 g διαλύματος περιέχονται 10 g ζάχαρης (διαλυμένη ουσία). Άρα μέρος του CO2 που στους 2 0C ή­ ταν διαλυμένο. To διάλυμα λοιπόν είναι 3% w/v. δ) Σε 100 όγκους αέρα (διάλυμα ­μίγμα) περιέχονται 20 όγκοι οξυγόνο. ενώ τα μίγματα όχι. 1. Βλέπε θεωρία παράγ. 82. Στα 18Og του διαλύματος περιέχονται 9 g διαλυμένης ουσίας. To διάλυμα στους 12 0C θα είναι και αυτό κορεσμένο με μικρότερη βέβαια πε­ ριεκτικότητα μια και η διαλυτότητα είναι μικρότερη. γ) Οι χημικές ενώσεις έχουν καθορισμένες φυσικές σταθερές. Στα 100 mL του διαλύματος θα περιέχονται (12100/400) = 3 g. ενώ τα μίγματα από δύο είδη μορίων τουλάχιστον. 75. mL. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. m3. Με την αύξηση της θερμοκρασίας μειώνεται η διαλυτότητα των αερίων στα υγρά. στους 12 0C δεν θα διαλύεται πλέον και συνε­ πώς αυτό θα έχει μικρότερη περιεκτικότητα. . Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. γ) Στα 100 mL κρασιού (διάλυμα) περιέχονται 11 mL αιθανόλης (διαλυμένη ουσία).5 79. To διάλυμα είναι λοιπόν 5% w/w.12 73. H αναλογία είναι δυνατόν να εκφράζεται σε οποιαδήποτε μονάδα όγκου. Άρα στα 100 g θα περιέχονται (9·100/180)=5 g. 1. L. 81. 83. 77. 78. β) Οι χημικές ενώσεις αποτελούνται από ένα είδος μορίων. ενώ τα μίγματα μεταβαλλόμενες ανάλογα με την κάθε φορά σύσταση τους. β) Στα 100 mL διαλύματος περιέχονται 4 g ιωδιούχου καλίου (διαλυμένη ουσία). α)Οι χημικές ενώσεις έχουν καθορισμένη σύσταση. 76.

. Άρα θα απο­ βληθούν 5 g ουσίας X κατά την ψύξη και το νέο διάλυμα θα έχει μάζα 135 g. Περιέχονται (6/100)400 g = 24 g νιτρικού οξέος. 86. Αφού το διάλυμα είναι κορεσμένο στους 40 0C θα έχει μάζα 100 + 40 =140 g. Από την γραφική παράσταση παρατηρούμε ότι η διαλυτότητα της ουσίας X στους 40 0C είναι 40 g ουσίας ανά 100 g νερού. Περιέχονται (4/100)200 g = 8 g θειικού οξέος. 85. γεγονός που παρατηρείται στα διαλύματα των στερεών ουσιών στο νερό. Όταν το διάλυμα ψυχθεί στους 30 0C στους οποίους η διαλυτότητα της ουσίας X. όπως φαίνεται από το διάγραμμα.13 84. είναι 35 g ουσίας στα 100 g νερού. Παρατηρούμε από τη γραφική παράσταση ότι σε μεγαλύτερη θερμοκρασία έχουμε μεγαλύτερη διαλυτότητα.

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ­ ΔΕΣΜΟΙ 14. 5 (από τα δεδομένα). To ουδέτερο άτομο του nNa έχει 11 ρ και 11 e. 8. 15. δηλαδή θα περιέχει 12 ρ και 1Oe. το άτομο του φωσφόρου έχει κατανεμημένα τα ηλεκτρόνια του σε τρεις στιβάδες. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου 17. Υπάρχουν λοιπόν συνολικά 15 e άρα και.7 35 Cl 18 _ 18. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. . To ευγενές αέριο το οποίο προηγείται του Na έχει Z=IO και συνεπώς 10 ρ και 1Oe. με κατανομή 2. σε ουδέτερο άτομο. . α) (πέντε στιβάδες) β) (επτά ηλεκτρόνια) (εξωτερική) 21. 19. 20. P n e K L M N 12 Mg 12 12 12 2 8 2 _ 19Κ 19 20 19 2 8 8 1 17 18 17 2 8 7 ­ Mg 2 + 12 12 10 2 8 _ _ K+ 19 20 18 2 8 8 Cl" 17 18 2 8 8 24». Αφού το Al βρίσκεται στην ΠΙΑ ομάδα του περιοδικού πίνακα θα έχει στην εξωτερική του στιβάδα 3 ηλεκτρόνια. 15 πρωτόνια (Z =15). Αφού η εξωτερική στιβάδα είναι η M. To αμέσως επόμενο του Na στοιχείου θα έχει Z=I 2 και το ιόν του θα προκύπτει με αποβολή 2e. To Na+ το οποίο δημιουργείται με αποβολή Ie θα έχει 11 ρ και 10 e.14 2. α) (φορτισμένα πρωτόνια) (ουδέτερα) β) (πυρήνα) (καθορισμένες) (ηλεκτρόνια) 16.

α) (ατομικό αριθμό) β) (περιοδική συνάρτηση) (ατομικού) γ) (ίδια ομάδα) δ) (ίδια περίοδο) 23. N. Πυκνότητα (g/L): 0. έχει τον ίδιο αριθμό e με το προηγούμενο του ευγενές αέριο και με το ιόν του επομένου του στοιχείου. 1.) δηλαδή τα: α) K.8.π. Na(2. Br Ομάδα Περίοδος IA ΠΑ VIIA VIA IA 1η 4η 4" 2η 3­1 δ) He. 6.25­»Te. Xe 27. 1. Στοιχείο H Ca Br O Na 26. 9. Na β) F. 165 ­+Xe . 27. 5. Mg γ) Cl.67 ­+Po. Mg2+ (ισοηλεκτρονικά).1 ­+Ne . 1. 87. Πυκνότητα (g/mL): 1. 2 8 8 2 ­ 2 8 18 7 ­ 2 6 2 8 1 β) Ca. 24. Σημείο βρασμού (K): 4. Παρόμοιες χημικές ιδιότητες παρουσιάζουν τα στοιχεία που έχουν τον ίδιο αριθμό e στην εξωτερική τους στιβάδα (ανήκουν στην ίδια κύρια ομάδα του π.43 ­>Te .4­+Po Ατομική ακτίνα (A): 0. 25.8. 120 ­+Kr.2 ­+He . 4.17 ­+Se. Cl (2.8.75 ­+Kr. 22.90 ­+Xe . Σωστή απάντηση είναι η γ) τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονιακών στιβάδων 29.81—> Se.8.07­>S.7).18 ­+He.7). 9. 1.8.73­+Ο .43· ΙΟ"3 ­+O. 1. 0. Σωστή απάντηση είναι η α) Παρόμοιες ιδιότητες. α) Na.78 ­+Ar. .l).l). 211 ­>Rn 24. Ν(2. (ομάδα). F(2.5).90 ­+Ne.73 ­+Rn. . H κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες για τα παρακάτω στοιχεία είναι: K(2. 2.04 ­»S .3­+Ar. 28. . Ρ(2. 3. Cl και γ) P. .15 Άρα το ιόν του Na. Na+. K Ηλεκτρονιακή δομή K L M N O 1 . (περίοδο).5).

35. Άρα από 18 e έχουν και τα ιόντα A+ και B 3".7). Αφού το ανιόν Ψ" έχει 10 e. Άρα το άτομο του A έχει 19 e και το άτομο του B έχει 15 e.8.6) Δ(2. To ευγενές αέριο Ne έχει 10 e.6).6) Β(2. άρα Ζ=8. δηλαδή το A έχει Z= 19 και το B έχει Ζ=15. 31.1) και B (2.8. Άρα η σωστή απάντηση είναι η δ. Αφού το στοιχείο βρίσκεται στην 3η περίοδο έχει τα ηλεκτρόνια του κατανεμημένα σε τρεις στιβάδες και αφού βρίσκεται στην VA ομάδα έχει 5 e στην εξωτερική του στιβάδα. Με ανάλογη σκέψη.18. Άρα σωστή απάντηση είναι η γ. Αφού το Mg βρίσκεται στην τρίτη περίοδο του περιοδικού πίνακα θα έχει τα ηλεκτρόνια του κατανεμημένα σε 3 στιβάδες και αφού το ιόν του έχει φορτίο 2+ δημιουργήθηκε από την αποβολή 2 ηλεκτρονίων της εξωτερικής του στιβάδας. 34.8. 36. το άτομο Ψ έχει 9 e. ii) H κατανομή των ηλεκτρονίων είναι για το A (2. 33.8.5 και το στοιχείο έχει ατομικό αριθμό 15. Δηλαδή είναι το φθόριο (F). άρα Ζ=9.8. i) To ευγενές αέριο αργό (Ar). 32. άρα βρίσκονται στην 4η περίοδο του περιοδικού πίνακα. τα στοιχεία αυτά έχουν τα ηλεκτρόνια τους κατανεμημένα σε τέσσερις στιβάδες. έχει 18 e. άρα η σωστή απάντηση είναι η γ. Άρα η κατανομή των ηλεκτρονίων του σε στιβάδες είναι 2.8. έχουμε: α) κατανομή ηλεκτρονίων (2.8.2) Ε(2.2) Γ(2.8.16 30.2 και έχει Z= 12.8.8.8. Άρα η κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες είναι 2.8. Αφού η N είναι η τέταρτη κατά σειρά από το πυρήνα στιβάδα. Δ και E.5). όπως της προηγούμενης άσκησης. β) κατανομή ηλεκτρονίων (2. Τα στοιχεία βρίσκονται σε διαφορετική περίοδο και σε διαφορετική ομάδα.2). H κατανομή των e σε στιβάδες για τα παρακάτω στοιχεία εί­ ναι: Α(2. . άρα Z= 17. Παρό­ μοιες ιδιότητες παρουσιάζουν τα στοιχεία τα οποία έχουν τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων στην εξωτερική τους στιβάδα (ανήκουν στην ίδια κύρια ομάδα του περιοδικού πίνακα) δηλαδή τα : α) A και Γ και β) B. Αφού το κατιόν X2+ έχει 10 e το άτομο X είναι το στοιχείο (Mg).

Άρα η κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες είναι: (2. Άρα η κατανομή των ηλεκτρονίων του σε στιβάδες είναι (2. O τύπος αυτός δείχνει την αναλογία ιόντων στο κρυσταλλικό πλέγμα της ένωσης. αλλά κρυσταλλικό πλέγμα. β) (στιβάδα) (επτά) (προσλαμβάνει) (ένα ηλεκτρόνιο) (ευγενούς). To CaCl2 είναι ιοντική ένωση. O μοριακός τύπος της ένωσης που σχηματίζεται είναι AB2. Άρα δεν υπάρχουν μόρια.8. η οποία είναι και η μοναδική . 42. To στοιχείο A.8. που έχουν την ίδια τιμή ηλεκτραρνητικότητας. άρα έχουμε πολικό ομοιοπολικό δεσμό. 39. Άρα σωστή απάντηση είναι η γ. Όταν έχουμε ομοιοπολικό δεσμό μεταξύ ατόμων του ίδιου στοιχείου. 40. γ) (ευγενούς) (αποβάλλει) δ) (μέγεθος) (ατόμου). Τα στοιχεία αυτά μπορούν να σχηματίσουν ιοντικό (ετεροπολικό) δεσμό. α) (οκτώ) (ήλιο) (εξωτερική) (δύο).8. 38. To στοιχείο B αφού ανήκει στην VILA ομάδα θα έχει στην εξωτερική του στιβάδα επτά ηλεκτρόνια και αφού ανήκει στην 3 η περίοδο θα έχει τα ηλεκτρόνια του κατανεμημένα σε τρεις στιβάδες. έχει δύο ηλεκτρόνια στην εξωτερική του στιβάδα και αφού ανήκει στην 4η περίοδο θα έχει τα ηλεκτρόνια του κατανεμημένα σε τέσσερις στιβάδες.2).7). υπάρχει διαφορετική τιμή ηλεκτραρνητικότητας. Αφού το στοιχείο Γ ανήκει στην IA ομάδα έχει ένα ηλεκτρόνιο στην εξωτερική του στιβάδα. Τα στοιχεία που έχουν στην εξωτερική τους στιβάδα τρία ηλεκτρόνια ανήκουν στην ΠΙΑ ομάδα του περιοδικού πίνακα. έχουμε μη πολικό ομοιοπολικό δεσμό. ενώ ο χημικός (μοριακός) τύπος δείχνει την αναλογία των ιόντων στο κρυσταλλικό πλέγμα. δηλαδή σε κάθε ιόν A2+ αντιστοιχούν δύο ιόντα B".17 37. 41. ένα από τα δύο ηλεκτρόνια που αποβάλλει το άτομο του A. αφού ανήκει στην ΠΑ ομάδα. αφού δύο άτομα του B προσλαμβάνουν το καθένα. Στην περίπτωση ομοιοπολικού δεσμού μεταξύ ατόμων διαφορετικών στοιχείων.

7). 44. Τα στοιχεία αυτά μπορούν να σχηματίσουν ομοιοπολικό δεσμό με συνεισφορά ενός ηλεκτρονίου από το καθένα.8.8.8. α) H κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες είναι: Κ(2.2) και S(2. γ) H κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες είναι: Ca (2. Ένα άτομο K αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο το οποίο προσλαμβάνει ένα άτομο F και έτσι δημιουργούνται τα ιόντα Κ+(2.2) και H(I). .8. To στοιχείο Δ ανήκει στην VLTA ομάδα και έχει επτά ηλεκτρόνια στην εξωτερική του στιβάδα και αφού ανήκει στην 2Ά περίοδο θα έχει τα ηλεκτρόνια του κατανεμημένα σε δύο στιβάδες.8.7). (ετεροπολική). 43.8. Ένα άτομο Mg αποβάλλει τα δύο ηλεκτρόνια της εξωτερικής του στιβάδας τα οποία προσλαμβάνει ένα άτομο S και έτσι δημιουργούνται τα ιόντα Mg2+ (2. Σωστή απάντηση είναι η ε) σχηματίζεται με μεταφορά ηλεκτρονίων από τα άτομα του νατρίου στα άτομα του χλωρίου.18 αφού το στοιχείο αυτό ανήκει στην 1η περίοδο. Άρα η κατανο­ μή σε στιβάδες είναι: (1).6).8.8) και S2" (2.8) σχηματίζοντας την ιοντική ένωση Mg2+S2".8) σχηματίζοντας την ιοντική ένωση K+F.8.1) και F(2.4) και H(I) α) :C1: P: Cl: :C1: H β) H : C : H H :C1: γ) H : C : Cl: :C1: 45.8) και H­ (2) σχηματίζοντας την ιοντική ένωση Ca2+H2". O μοριακός τύπος της ένωσης που σχηματίζεται είναι ΓΔ. H κατανομή των ηλεκτρονίων για τα πιο κάτω στοιχεία είναι: Ρ(2.7) C(2. Άρα η κατανομή σε στιβάδες θα είναι: (2.5) Cl(2. O τύπος αυτός δείχνει ότι στο κάθε μόριο της ένωσης αυτής υπάρχει ένα άτομο Γ και ένα άτομο Δ. β) H κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες είναι: Mg (2.8) και F(2..8.8. Ένα άτομο Ca αποβάλλει τα δύο ηλεκτρόνια της εξωτερικής στιβάδας τα οποία προσλαμβάνουν δύο άτομα H (ένα e το καθένα) και έτσι δημιουργούνται τα ιόντα Ca2+ (2.8.

4) και H (1). . απομένουν σε κάθε άτομο C τρία ηλεκτρόνια και δημιουργεί τρεις ομοιοπολικούς δεσμούς με τρία άτομα H. 48. Έτσι έχουμε τον ηλεκτρονιακό τύπο. 49. Τα άτομα του C συνδέονται μεταξύ τους με ένα απλό ομοιοπολικό δεσμό και ταυτοχρόνως το κάθε άτομο C συνδέεται με τρεις απλούς ομοιοπολικούς δεσμούς με τρία άτομα H. O ηλεκτρονικός τύπος είναι: H H H :C : C : H H H O δεσμός μεταξύ C και H είναι πολικός ομοιοπολικός (άτομα διαφορετικών στοιχείων) ενώ ο δεσμός μεταξύ C και C είναι μη πολικός ομοιοπολικός (άτομα ίδιου στοιχείου). .19 46.Na 6c ioNe 17C1 «8 2oCa HCl (O) CaH 2 (E) (O) H2S (O) Na2S (E) CS 2 (O) X X X NaCl (E) CCL4 X CaC 2 (E) 47. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. H H H : C : C : H μοριακός τύπος C2H6 H H Στο μόριο αυτό υπάρχει ένας μη πολικός ομοιοπολικός δεσμός μεταξύ των ατόμων C και έξι πολικοί ομοιοπολικοί δεσμοί μεταξύ ατόμων C και ατόμων H.H i. αφού η ένωση αυτή έχει ένα απλό ομοιοπολικό δεσμό μεταξύ των ατόμων του C.4) και H(I). A: C2Hx. H κατανομή των ηλεκτρονίων είναι C (2. H κατανομή των ηλεκτρονίων είναι: C (2.

λόγω αποβολής και πρόσληψης ηλεκτρονίων. β)(κατάσταση)(μηδέν).20 B: C2Hy. α) Έστω x ο αριθμός οξείδωσης του S. Τότε είναι: . 53. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Τότε είναι: 2·(+1)+ I x + 4·(-2) = 0 ή χ = +6 β) Έστω χ ο αριθμός οξείδωσης του N. Τότε είναι: 1·(+1)+1·χ + 3·(-2) = 0 ή χ = +5 γ) Έστω χ ο αριθμός οξείδωσης του P. α) (πραγματικό) (ιόντος) (φορτίο) (ατόμου) (χημική ένωση). Σωστή είναι η πρόταση δ. γ) (αριθμών οξείδωσης) (ατόμων) (μηδέν). αφού η ένωση αυτή έχει ένα διπλό ομοιοπολικό δεσμό μεταξύ των ατόμων του C. απομένουν σε κάθε άτομο C δύο ηλεκτρόνια και δημιουργεί δύο ομοιοπολικούς δεσμούς με δύο άτομα H. 50. 51. Στις ιοντικές ενώσεις δημιουργούνται ιόντα. 54. με αποτέλεσμα τη δημιουργία κρυσταλλικών πλεγμάτων. H H H : C : : C : H ενώ ο μοριακός τύπος είναι C2H4 Στο μόριο αυτό υπάρχει ένας διπλός μη πολικός ομοιοπολικός δεσμός μεταξύ των ατόμων του C και τέσσερις πολικοί ομοιοπολικοί δεσμοί μεταξύ ατόμων C και ατόμων H. αφού η ένωση αυτή έχει ένα τριπλό ομοιοπολικό δεσμό μεταξύ των ατόμων του C. Ομοιοπολικά πολικά μόρια είναι το HCl και η NH3. αφού δημιουργούνται ομοιοπολικοί δεσμοί μεταξύ ανόμοιων ατόμων με διαφορετική τιμή ηλεκτραρνητικότητας. απομένει σε κάθε άτομο C ένα ηλεκτρόνιο και δημιουργεί ένα ομοιοπολικό δεσμό με ένα άτομο H. 52. Ομοιοπολικά μη πολικά μόρια είναι το N2 και Cl2. Γ: C2H41. δ) (αριθμών οξείδωσης) (πολυατομικό ιόν) (ιόντος). Έτσι έχουμε το ηλεκτρονιακό τύπο. αφού δημιουργούνται ομοιοπολικοί δεσμοί μεταξύ ομοίων ατόμων. Έτσι έχουμε τον ηλεκτρονιακό τύπο H C C H ενώ ο μοριακός τύπος είναι C2H2 Στο μόριο αυτό υπάρχει ένας τριπλός μη πολικός ομοιοπολικός δεσμός μεταξύ των ατόμων C και δύο πολικοί ομοιοπολικοί δεσμοί μεταξύ ατόμων C και ατόμων H.

KCN 3. AgNO3 7. Χλωρικό οξύ 6. Νιτρικός ψευδάργυρος 8. 58. Τότε είναι: 1·χ + 3·(-2) = .1 ή χ = +5 γ) Έστω χ ο αριθμός οξείδωσης του S. 1. Υδρόθειο 19.NH3 62. (NHj)3PO4 2. Έστω χ ο αριθμός οξείδωσης του S στο θειικό αργίλιο. 59. Βρωμιούχος σίδηρος(ΙΠ) 9. Na2CO3 8. PbF2 16. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Θειικό αμμώνιο 16. Φωσφορικό οξύ 20. KClO3 9. Ca(OH)2 4.21 3·(+1) + 1·χ + 4(-2) = 0 ή χ = +5 55. 17.KI 6. 63. 61. Διοξείδιο του αζώτου 14. Θειούχο αργίλιο 7.2 ή χ = + 4 β) Έστω χ ο αριθμός οξείδωσης του I. Άρα η σωστή απάντηση είναι η δ. Φωσφορικός σίδηροςΠΠ) 17. Υδροξείδιο χαλκού(Ι) 15. Mg3(PO4). 1. Ca(C103)2 20. CaCl2 5. Οξείδιο του καλίου 2. H2S 18. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 2·(+3) + 3·χ+12·(-2) = 0 ή χ = +6. Οξείδιο του μαγνησίου 11. α) Έστω χ ο αριθμός οξείδωσης του C.FeSO4 13. A12(S04)3 11. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου.MgS 10.Υδροκυάνιο. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. Ανθρακικό ασβέστιο 13. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου . Ιωδιούχο νάτριο 4. Τότε είναι: 1·χ+3·(-2) = . 57. Νιτρικό ασβέστιο 12. 60.1 ή χ = +4.Na2O 12. Χλωριούχο ασβέστιο 5. AlN 19. Τότε είναι: 1·(+1) + 1·χ + 3·(-2) = . ZnBr2 15. Υδροξείδιο του βαρίου 3. Νιτρικό κάλιο 18. 56. Al2(COj)3 14. αμμωνία 10.

Θειικό αργίλιο 33. Ανθρακικό κάλιο 3. Υδροξείδιο του καλίου 6. Βρώμικο βάριο 9. Βρώμικος σίδηρος(ΙΙ) 23.Al2Oj 42. 22.CuHSO4 24.H2CO3 3. Ιωδιούχο αργίλιο 35.BaCOj 16.K2O 14.K0H 12.H2SO4 5. Υδροξείδιο του αργιλίου 34.Al2(COj)3 37.Fe(BrOOi 29.KHSO4 10. Όξινος θειικός σίδηρος(ΙΙ) 25. Ιωδιούχος χαλκός (I) 21.22 64.Fe(HS04)2 31.AI(BIOJ)3 36.A1I.K2CO5 9. Ανθρακικό οξύ 38.Fe(OH)2 33. Οξείδιο του σιδήρουΠΙ) 29.Ba(BiOi)2 15. Υδροϊώδιο 42.Ba(HSOt)2 17. Υδροξείδιο του χαλκού(Ι) 20.H2O 6. Θειικό κάλιο 5. Ιωδιούχος σίδηρος(Π) 28. Θειικό οξύ 40. Θειικός σίδηρος(Π) 26.Cu2O 28.CuI 27. Ανθρακικό βάριο 10.HBIOJ 2. Όξινο θειικό αργίλιο 32.FeO 35.Al(OH)3 40. νερό 41. Βρώμικο οξύ 37.FeCO3 30. Ανθρακικός σίδηροςΠΙ) 24.BaSO4 18. Υδροξείδιο του σιδήρου(Π) 27. Οξείδιο του αργιλίου 36. Θειικό οξύ 39. Βρώμικο κάλιο 2. Ιωδιούχο βάριο 14. Οξινο θειικό κάλιο 4. α) IKBrO3 8. Οξείδιο του καλίου 8. . Όξινος θειικός χαλκός (I) 18.BaO 21. νερό. Θειικό βάριο 12.Ba(OH)2 19.BaI2 20.Al(HSO4)J 38. Υδροξείδιο του βαρίου 13.CuBrO.CuOH 26. Οξείδιο του βαρίου 15. Ιωδιούχο κάλιο 7.HI 7. Ανθρακικός χαλκός(Ι) 17. Βρώμι­ κος χαλκός(Ι) 16.Cu2SO4 25. Θειικός χαλκός(Ι) 19. Ανθρακνκό αργίλιο 31.Cu2CO3 23.H2SO4 4.K2SO4 11. Όξινο θειικό βάριο 11. 41.FeI2 34. Οξείδιο του χαλκού (I) 22.H2O β) 1. Βρώμικο αργίλιο 30. 39.Al2(SO4).KI 13.FeSO4 32.

τη σχέση μεταξύ της ποσότητας ενός προϊόντος που παίρνουμε πρακτικά και της ποσότητας που θα παίρναμε θεω­ ρητικά. 2. β... Έξω από το ψυγείο έχουμε μεγαλύτερη (θερμοκρασία.1 2 . α) 2 Na + Cl2 ­> 2 NaCl β) 2Al+3Br2­>2AlBr3 γ) C+0 2 ­>C0 2 δ) N2 +3Η2­»2ΝΗ3 ε) H2 +I2 ­>2ΗΙ στ) 2HgO ­>Hg + O2 ζ) 2HCl ­> H2 +Cl2 η) H2O2 καταλύτης Η 2 +0 2 .. . 83. β) F 2 . 3. Zn +2HCl­* ZnCl2 + H2 γ. ε) (που οδηγούν σε αντίδραση). Cl2 + 2 KI ­> 2KCl +I2 ε. α. Βλέπε θεωρία σελ. 85 και 86. Cl 2 . που δεν είναι πλήρεις. 1. 6. α. 2. αν η αντίδραση ήταν πλήρης (μονόδρομη). Al. C + 2 FeO ­> 2 Fe + CO2 δ.23 3. 2 S + 3 O2 ­+ 2 SO3 β. 89. Βλέπε θεωρία σελ. α) K. 9. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος —>) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). 90. δηλαδή μέρος μόνο των αντιδρώ­ ντων μετατρέπεται σε προϊόντα. 2 Al + 6 HBr ­> 2AlBr3 + 3 H2 5. 8. άρα μεγαλύτερη ταχύτητα της αντίδρασης. O 2 . ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. β. . Ba. Βλέπε θεωρία σελ. 3.Στο ψυγείο του αυτοκινήτου υπάρχει νερό που προκαλεί πιο γρήγορα την οξείδωση του σιδήρου . Zn.. Mn. 4. Βλέπε θεωρία σελ. 7. Br 2 . H χημική ουσία καταλάση είναι καταλύτης της αντίδρασης. Na. α. Mg. Ca.

1) 2Na + 2HCl ­+ 2NaCl + H2 2) Ag+ HCl ­+ * (δεν πραγματοποιείται. Για να πραγματοποιηθεί μία αντίδραση διπλής αντικα­ τάστασης πρέπει ένα από τα προϊόντα της αντίδρασης να είναι 1) ίζημα(Ι) 2) αέριο(Τ) ή 3) ουσία που να ιοντίζεται ελάχι­ στα. 2AgNO3 + BaCl2 ­+ Ba(N03)2 + 2AgClI NaNO3+ KCl­* * 3H2SO4 + 2AlBr3 ­+ A12(S04)3 + 6HBrT ZnCl2 + 2NaOH ­+ 2NaCl + Zn(OH)2I Pb(N03)2 + Na2S ­> 2NaNO3 + PbSl 2HNO3 + ZnCl2 ­> Zn(N03)2 + 2HClT 2Fe(N03)3 + 3Ca(OH)2 ­> 3Ca(N03)2 + 2Fe(OH)3I KNO3 + CaBr2 ­+ * 2NH4Cl + Ca(OH)2 ­+ CaCl2 + 2NH3T + 2H2O CaSO3 + 2HCl ­> CaCl2 + SO2T + H2O 3Na2CO3 + 2H3PO4 ­> 2Na3PO4 + 3CO2T + 3H2O 12.24 10. βλέπε σειρά δραστι­ κότητας) 3) Ba + 2HI ­+ BaI2 + H2 4) 2Al + 6HCl ­+ 2AlCl3 + 3H2 5) 2Al + 3FeBr2 ­+ 2AlBr3 + 3Fe 6) Ca + 2AgNO3 ­> Ca(N03)2 + 2Ag 7) Fe + K3PO4 ­+ * 8) Br2 + 2KI­> 2KBr+ I2 9) 3Cl2 + 2AlI3 ­+ 2AlCl3 + 3I2 10) S + KCl­+ * 11) Zn+ H 2 O­* ZnO+ H2 12) Mg + H2O ­> MgO + H2 13) Ca + 2H2O ­» Ca(OH)2 + H2 14) Ba + 2H2O ­+ Ba(OH)2 + H2 11. 2HNO3 + Ca(OH)2 ­+ Ca(N03)2 + 2H2O Zn(OH)2 + H2SO4 ­> ZnSO4 + 2H2O 3KOH + H3PO4 ­> K3PO4 + 3H2O 2Fe(OH)3 + 3H2SO4 ­+ Fe2(S04)3 + 6H2O .

1. Al 3. FePO 4 4. N2O5 + H2O ­> 2HNO3 Na2O + H2O ­+ 2NaOH. δ. S 17.1. δ. . H 2 SO 4 HBr H 1 PO 4 Fe2(SO4)­. γ Λ είναι α. Pb 4. ε. B Fe r.F 2 6. Ag. α) Είναι λανθασμένη γιατί έχουμε μεταβολή στους αριθμούς οξείδωσης και συγκεκριμένα για τον Zn (Ο—>+2) και για το H2 (+1­*0). 15. Σ είναι β. β Λ είναι γ.Ca 16.I 2 3. Σ είναι α. 19. Na2O CaCO3 NH. SO3 + H2O ­+ H2SO4. Hg 8. 21. 20. Σ είναι α. Na 2 SO 4 CaSO 4 (NH 4 I 2 SO 4 NaBr CaBr 2 NH 4 Br Na 1 PO 4 Ca 1 (PO 4 ). Cu 7. MgO + H2O ­+Mg(OH)2 P2O5 + 3 H2O ­+ 2H3PO4. Fe 5. Fe2O3 + 3 H2O ­> 2Fe(OH)3 14. γ) είναι σωστή γιατί έχουμε μεταβολή στους αριθμούς οξείδω­ σης και συγκεκριμένα για το H2 (Ο—H­I) και για το Cl2 (Ο—>­ 1).25 N2O5 + 2NaOH ­+ 2NaNO3 + H2O P2O5 + 3Ca(OH)2 ­+Ca 3 (P0 4 ) 2 + 3H2O 3CO2 + 2Al(OH)3 ­+ A12(C03)3 + 3H2O BaO + 2HCl ­+ BaCl2 + H2O Fe2O3 + 6HNO3 ­+ 2Fe(N03)3 + 3H2O Al2O3 + 3H2SO4 ­» A12(S04)3 + 3H2O 2NH3 + H2SO4 ­» (NHt)2SO4 NH3 + HBr ­+ NH4Br 3CO2 + Al2O3 ­+ Al2(COj)3 P2O5 + 3Na2O ­+ 2Na3PO4 13. β) είναι σωστή γιατί όλοι οι αριθμοί οξείδωσης παραμένουν σταθεροί. (NH 4 I 1 PO 4 18. δ) είναι λανθασμένη γιατί όλοι οι αριθμοί οξείδωσης παραμέ­ νουν σταθεροί. δ.Na 2.Cl 2 Fe(OH). γ. 2. δ Λ είναι β.

FeO + 2HCl ­+ FeCl2 + H2O 2. P2O5 + 3H2O ­> 2H3PO4 β. 3K2O + 2H3PO4 ­> 2K3PO4 + 3H2O 4. N2 + 3H2 ­+ 2NH3 ε. α) NH3 + HCl ­+ NH4Cl β) 3NH3 + H3PO4 ­> (NHO3PO4 27. α) οξύ + βάση ­» άλας + νερό β) οξύ + βασικό οξείδιο —> άλας + νερό . α) 2AgOH + H2SO4 ­» Ag2SO4 + 2H2O 3Ca(OH)2 + 2H3PO4 ­» Ca3(P04)2 + 6H2O β) 2AgOH + SO3 ­> Ag2SO4 + H2O 3Ca(OH)2 + P2O5 ­> Ca3(P04)2 + 3H2O γ) Ag2O + H2SO4 ­+ Ag2SO4 + H2O 3CaO + 2H3PO4 ­+ Ca3(P04)2 + 3H2O δ) Ag2O + SO3 -> Ag2SO4 3CaO + P2O5 ­» Ca3(P04)2 30. 2NaOH + H2SO4 ­> Na2SO4 + 2H2O δ. 2Κ + 2H2O ­> 2KOH + H2 23. CuO + 2HNO3 ­> Cu(N03)2 + H2O 25. γιατί το Mg είναι δραστικότερο από το υδρογόνο και θα 'χουμε την αντίδραση Mg + 2HCl ­> MgCl2 + H2. Σωστή απάντηση είναι η γ. Ca(OH)2 + 2HBr ­+ CaBr2 + 2H2O 3NaOH + H3PO4 ­> Na3PO4 + 3H2O Al(OH)3 + 3HNO3 ­> Α1(Ν03)3 + 3H2O 26. γιατί από την αντίδραση καταβυθί­ ζεται το ίζημα του AgBr. α. 29. 2HgO ­+ 2Hg + O2 24. Na2O + H2SO4 ­+ Na2SO4 + H2O 3. 2Na + 2H2O ­+ 2NaOH + H2 δ. 2HCl + K2CO3 ­+ 2KCl + CO2 + H2O β. Σωστή απάντηση είναι η γ. FeO + H2O ­+ Fe(OH)2 γ.26 22. α. 28. FeS + 2HBr ­> H2S + FeBr2 γ. 1.

. β) 2Na + 2H2O -> 2NaOH + H2T 32.9% w/v) δεν αλ­ λάζει το χρώμα στο πεχαμετρικό χαρτί (δείκτης). Παρατηρούμε την αλλαγή του χρώματος. To διάλυμα του φυσιολογικού ορού (NaCl 0. To διάλυμα με το χαπάκι ALUDROX περιέχει τις βάσεις Mg(OH)2 και Al(OH)3 που χρωματίζουν με ανοικτό κόκκινο χρώμα το διάλυμα φαινολοφθαλεΐνης (δείκτης). α) Όταν προσθέσουμε νάτριο στο νερό γίνεται χημική αντί­ δραση και έχουμε παραγωγή υδροξειδίου του νατρίου (NaOH) και έκλυση αερίου υδρογόνου (H2). όπου γίνεται απλώς η αντίδραση χωρίς παραγωγή ιζήματος ή αερίου Ba + 2NaCl ­> BaCl2 + 2Na. 33. Έκλυση αερίου έχουμε από την αντίδραση του βαρίου με το διάλυμα του HCl (Δοχείο A) Ba + 2HCl ­+ BaCl2 + H2T Καταβύθιση ιζήματος έχουμε από την αντίδραση του βαρίου με το διάλυμα του H2SO4 (Δοχείο B) Ba + H2SO4 ­+ BaSO4 + H2 Στο δοχείο Γ έχουμε το διάλυμα NaCl. Για να αντιδράσει ένα οξύ με άλας θα πρέπει από την αντίδραση να παράγεται ίζημα ή αέρια ουσία ή ουσία που ιοντίζεται ελάχιστα. 34.27 γ) οξύ + μέταλλο ­»άλας + υδρογόνο δ) οξύ + άλας ­» οξύ. 31. 35. Από την υπερέκκριση γαστρικού υγρού έχουμε παραγωγή υ­ δροχλωρικού οξέος (HCl) το οποίο εξουδετερώνεται από βά­ σεις όπως το Mg(OH)2 και το Al(OH)3 και όχι από ασπιρίνη που περιέχει οξύ (ακετυλοσαλικυλικό οξύ). H φαινολοφθαλεΐνη σε υδατικό διάλυμα βάσης παίρνει ανοι­ κτό κόκκινο χρώμα. To διάλυμα ασπιρίνης περιέχει οξύ (ακετυλοσαλικυλικό οξύ) το οποίο μετατρέπει σε κόκκινο το βάμμα του ηλιοτροπίου (δείκτης). Θα πρέπει το δοχείο στο οποίο θα αποθηκευτεί το διάλυμα να είναι κατασκευασμένο από μέταλλο με το οποίο να μην μπορεί να αντιδρά το διάλυμα του HCl ή των αλάτων. Εδώ έχουμε ουδέτερο διάλυμα. + άλαςι Για να αντιδράσει ένα οξύ με μέταλλο θα πρέπει το μέταλλο να είναι δραστικότερο του υδρογόνου. Παρατηρούμε την έκλυση του αερίου.

. το Ζη(Νθ3>2 και το HCl (από τη σειρά δραστικότητας).28 Έτσι το Al δεν μπορεί να αντιδράσει με το KCl και με το MgSO4 και ο Cu δεν μπορεί να αντιδράσει με το FeS04. Στο αλουμινένιο δοχείο αποθηκεύονται τα διαλύματα KCl και MgSC>4 ενώ στο χάλκινο δοχείο αποθηκεύονται τα διαλύματα FeSO41Zn(NOj)2KaIHCl.

1) Είναι λανθασμένη γιατί η σχετική μοριακή μάζα είναι κα­ θαρός αριθμός. O2: Mr=I. 2) Είναι λανθασμένη γιατί αυτό ισχύει μόνο για αέριες ουσίες.000032 είναι πολύ μεγάλοι για μάζες μορίων.=12+2· 16=44 δηλαδή (2­α) N2:A#r=2· 14=28 δηλαδή (3­β) O3: Λί. . 104. 9. Άρα η σωστή απάντηση είναι ηβ. α) Mx=I. 1) ποσότητα.02· ΙΟ23 και 0.=3· 16=48 δηλαδή (4­γ) και H2S: M1=I­ 2+32=34 δηλαδή (5­ε).29 4.16=32 δηλαδή (1­δ) CO2: Μ. Βλέπε θεωρία σελ. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. β) Σημαίνει ότι η μάζα του μορίου του φωσφορικού ασβεστίου είναι 310 φορές μεγαλύτερη από το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 7. 3) Είναι σωστή γιατί η σχετική ατομική μάζα και η σχετική μοριακή μάζα του σιδήρου ταυτίζονται. Με υπολογισμούς: για το CH4 έχουμε M1= 16. Βλέπε θεωρία σελ.32+2· 16=64 στ)Μ Γ =1· 1+ +1· 14+2· 16=47 ζ)ΜΓ=1· 40+(16+1)· 2=74 η)Κ=2· 56+ +(32+4· 16)· 3=400.66­ 10"23 g. α) Σημαίνει ότι η μάζα του ατόμου του υδραργύρου είναι 200 φορές μεγαλύτερη από το 1/12 της μάζας του ατόμου του άν­ θρακα­12. 16 g 6. ΝΑ 2)α) σχετική ατομική μάζα β) σχετική μο­ ριακή μάζα. 14.02· ΙΟ23 μόρια m 1 μόριο ή m=2. 11. 10.80=160 β)M1=I. Χωρίς υπολογισμούς: οι αριθμοί 6. 13.56=56 γ)Μ. 12.=3· 16=48 δ)ΜΓ=4· 31=124 B)M1=I. 4) Είναι σωστή γιατί σε μάζα όση είναι το M1 μιας χημικής έ­ νωσης περιέχεται σταθερός αριθμός μορίων (ΝΑ μόρια). ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ 6. (Τα μέταλλα σε κατά­ σταση ατμών είναι μονοατομικά στοιχεία). 108. 8.

300Og 18. ψ η σχετική ατομική μάζα του H και ω η σχετική ατομική μάζα του N θα έχουμε: C2H4: Μ. 20. M.4 L (STP) ή Vx = 67. .2 L.0224 L. 16. α) 1 mol NH3 3 mol β) 1 mol SO2 0.6ΝΑ μόρια.29+4. θα έχουμε για την έ­ νωση C2HyN ότι Mr=45. σε g/mol άρα m=n· Mx. β) CO2: M1= 12+2. Αντί του τύπου n=m/Mr μπορούμε σ' αυτές τις μετατροπές να έχουμε κατατάξεις.16=44. 98 g/mol = 392 g. Άρα η σωστή απάντηση είναι η γ. 1) lmol Χ 2) lmol 2.30 15. V2 ΝΑ μόρια 10ΝΑ μόρια ή x=10mol.001 mol 19. γ) H3PO4: ΜΗ=3. Χρησιμοποιούμε τον τύπο n=m/Mr με M. άρα τη =10 mol­32 g/mol = 320 g. Έστω χ η ατομικότητα.1+1.4 L (STP) ή V2=0.= χ· A1 ή χ = ΛίΓ/ΑΓ =124/31=4. ΝΑ μόρια ή ψ == 2. Δηλαδή: 28 g α) N2: Μ.=28 δηλαδή |2χ+4ψ=28ΐ (1) NH3: Mx= 17 δηλαδή |ω+3ψ=17| (2) Από την πρόσθεση των (1) και (2) έχουμε 2χ+7ψ+ω=45 και επειδή η Mx της C 2 HTN είναι 2χ+7ψ+ω.6 mol 3) 1 mol ω 22. ψ 22.16=98. 17.=34 1 mol ψ ή ψ = 2 mol H2S 68 g γ)Η 2 :Μ=2 1 mol 2g ω ή ω = 1500 mol. α) O2: Mr=I-16=32.=28 1 mol 56Og χ ή χ = 20 mol N2 34 g β) H2S: Μ. Av χ είναι η σχετική ατομική μάζα του C.4 L (STP) 112L ή ω = 5 mol. V1 22. άρα m = 4 mol. άρα τη = 2 mol. 44 g/mol = 88 g.

Στο 1 mol SO2 περιέχονται 2ΛΆ άτομα O 0. . Υπολογίζουμε τη μάζα και τον όγκο (STP) μιας ορισμένης ποσότητας του οξυγόνου. 1 mol αντιστοιχεί σε Mx g. Δηλαδή M r g­»22. Έτσι έχουμε τη = Mx g=32 g και V=22.2/64 mol = 0.1ΝΑ άτομα.05 mol CO2. έστω του 1 mol.05 mol χ ή χ=0.25mol V ή V=5. I)H 2 OMr=IS Στα 18 g H2O 9Og 2) NH3: Mx=Il Στα 17 g NH3 /η2 3) 1 mol CO2 ni Ta2gH τηχ ή Wi=IOgH.4L 100 g ­* 44. Τα 8 g O2 (Λ/—32) είναι 8/32 mol=0.25ΝΑ μόρια.43 g/L. Όπως και στη προηγούμενη άσκηση p=m/V (για 1 mol σε STP συνθήκες) ή 3. 22400 mL (STP) 560 mL ή n. Τόσα είναι και τα μόρια του H2 που αντιστοι­ χούν σε 0.4 L ή Λί.4 L.8 L δηλαδή Λί. 24. Όπως και προηγουμένως p=ml V ή 3.+3.25 mol άρα περιέχουν 0. 27.31 21.025 mol CO2.4 L (STP) 0. p=m/ V = 32 g / 22. Για το SO2: Mx= 64 δηλαδή n = 3. 1 mol CO2 22. Τόσα είναι τα άτομα του οξυγόνου και στην ποσότητα του CO2. Στο 1 mol CO2 περιέχονται 2ΝΑ άτομα O ψ 0.1 ή 78 = Ax +3 ή Ax =75 26.48 g/L= = Mx g / 22. 12 L.05 mol V ή V=I. 23. 25.=68.=50.4 L 0.25 mol H2.4 L =1. Για το H2 σε STP συνθήκες: 1 mol 22. 14 g N 42 g ή OT2=51 gNH 3 .48 g/L= Mx g /22.6 L H2 22.4 L ή Mx= 78. Για το XH3: Mx = Λ.=0.1N άτομα ή ψ=0.05 mol SO2.

α) He: Ax=A. 2) Είναι σωστή. ή Λ/. Στο 1 mol H2S 2ΝΑ άτομα H 2 mol χ ή Χ=4Ν Α άτομα H. 3) Είναι λανθασμένη.<Β)=4/3· Μ**. Δηλαδή έχουμε n mol A και π mol B. 33.025 mol OT3 ή m 3 =0. ΝΑ άτομα 207 g 1 άτομο ψ ή ψ=207/ΝΑ g. 28. 29. 1) Είναι λανθασμένη. άρα στα 4 mol περιέχονται 16ΝΑ άτομα οξυγόνου. HCl: Mr=36.<Α)=3/4 n· Af11B ) ή Λ/. 4) Είναι σωστή.5/ΝΑ g.5 g 1 μόριο ψ ή ψ = 36. γιατί στο 1 mol περιέχονται 4NA άτομα O. Ισομοριακό μίγμα σημαίνει ίδιος αριθμός μορίων άρα και ίδιος αριθμός mol. α) NH3: Mx=M δηλαδή για την αμμωνία./n y 32. mA=3/4 me ή n· Λ/. 1 mol 34 g n2 68 g ή n2=2 mol H2S.(Β)=4/3· 21=28.32 Στο 1 mol CO2 περιέχονται 32 g O 0. N2: A/r=28 δηλαδή για το άζωτο. O2: Μ. 4) H2S: Mr=34. γιατί ίσοι όγκοι αερίων στις ίδιες συνθή­ κες θερμοκρασίας και πίεσης περιέχουν τον ίδιο αριθμό μορί­ ων. β) Pb: Ax=IOl. ΝΑ άτομα 4 g 1 άτομο x ή χ=4/ΝΑ g. γιατί ο αριθμός των mol είναι ανάλογος των αριθμών των μορίων.5 ­» ΝΑ μόρια 36. Ουσία X ­> nx mol και ηχΝΑ μόρια Ουσία Ψ ­> ηψ mol και nyNA μόρια άρα αριθμός μορίων X / αριθμός μορίων Ψ = ηΛ· N ^ r y ΝΑ = n.=32 ­» ΝΑ μόρια 32 g 1 μόριο χ ή χ = 32/ΝΑ g. OTi=4 mol· 17g/mol=68 g.8gO. 31. . 30. γιατί στο 1 mol NH3 περιέχονται ΝΑ άτομα N και 3ΝΑ άτομα H δηλαδή συνολικά 4ΝΑ άτομα.

6ΝΑ άτομα H. Στο 1 mol H2S περιέχονται 2ΝΑ άτομα H ψ mol .4 L μπορούμε να πούμε ότι 1 mol μίγματος αερίων καταλαμβάνει όγκο 22. 35. Συνολικά υπάρχουν 9.2 mol ψ ή ψ = 3. ΠΡΟΣΟΧΗ! Επειδή το 1 mol οποιουδήποτε αερίου καταλαμ­ βάνει σε πρότυπες συνθήκες όγκο 22.8ΝΑ ή βχ + 2ψ = 0.2.6 g.33 mol· 28g/mol=56 g. Άρα το μίγμα ζυγίζει 68 g+ 56 g =124 g.=3ΝΑ· X άτομα H.6ΝΑ άτομα H. Άρα η δεύτερη εξίσωση είναι: 3ΝΑ· x + 2ΝΑ· ψ = 0.4 g.8| (2) Λύνοντας το σύστημα των εξισώσεων βρίσκουμε ότι χ=0. άρα η μάζα της NH3 είναι 0.4ί.6 L. β) 1 mol NH3 22.4 L. Στο 1 mol NH3 3ΝΑ άτομα H 1. τα αέρια θα καταλαμβά­ νουν και ίσους όγκους δηλαδή "VVVB =I. 1 mol N2 22.6ΝΑ άτομα m ή m = 9. a ) m A / m B =(η· Μ Α )/(η· MB ) = M^HZMB β) Αφού το μίγμα περιέχει ίσα mol.8 L. άρα 1 mol μίγματος 22. Έστω x mol NH3 και ψ mol H2S. . Στο 1 mol H2S 2ΝΑ άτομα H 3 mol χ ή χ = 6ΝΑ άτομα H.4 L. H μάζα της αμμωνίας είναι 17χ g και η μάζα του H2S είναι 34ψ g. Άραν μϊΤ =ν. Για την αμμωνία Mx=Il και για το υδρόθειο Mr=34.=2ΝΑ· ψ άτομα H. 36.4 L (STP) 6 mol νμιγ ή ν μιγ = 134. 1 mol ατόμων H δηλαδή ΝΑ άτομα H ζυγίζουν 1 g 9.4 L (STP) 2 mol V2 ή V2=44.2· 17 g=3. Άρα η πρώτη εξίσωση είναι: 17χ + 34ψ = 6.8| (1) Στο 1 mol NH3 περιέχονται 3ΝΑ άτομα H χ mol .4 L (STP) 4 mol Vi ή Vi=89. OT2=2 34.+ν 2 =134.

4 L δ μόρια 38. Σε θ= 127 0C ή 7=400 K.=80.082L­ atm­ Κ"1· mol'· 33OK .ν=«ΛΓ(αρχικά) 4P. 1) Σε σταθερό όγκο και σταθερή θερμοκρασία.0. 7=(θ+273) K ή Γ=330 K.56L=2mol­ 0. PV=m/MrKT ή Mx=TnRTIPV=\6g.4)· ΝΑ μόρια (δ/ΝΑ> 64 g (δ/ΝΑ)· 22.VB = /IBRTB I ΡΑ=ΡΒ και ΤΑ=ΤΒ έχουμε: VA/Vfl=nA. 42.4L β/34· ΝΑ μόρια 17y/22. Διαιρώντας κατά μέλη 3 aim/ P =300 / 400 ή P=A atm. από την καταστατική εξίσωση έχου­ με Λ V=Zi­ R. 139. 41. 44.V=TiR T (τελικά) Διαιρώντας κατά μέλη έχουμε: Vl V=A ή V=V 14. W)P. H πρότα­ ση είναι λανθασμένη. Βλέπε θεωρία σελ. CO2: α mol H2S: Λί. 2) PV=TiRT ή V=TiRTIP και επειδή nR/P=k (σταθερό) έχουμε ότι V=/t· T δηλαδή τα μεγέθη V και T είναι ανάλογα. H πρόταση είναι σωστή. η πίεση είναι ανάλογη του αριθμού των mol διότι: PV=nRT ή P=nRT / V και RTIV = Ic (σταθερό) άρα Ρ=κ· η.4 mol SO2: Mx=M δ/ΝΑ mol 44α g 22. Από την καταστατική εξίσωση P. 43. Για το O2.4α L α· ΝΑ μόρια βg β/34· 22.4g γ ι γ/22. H προσθήκη ποσότητας CO2 αυξάνει τον αριθμό των mol άρα αυξάνει και την πίεση. 45.V=nRT (αρχικά) 4Ρ· V=TiR 2Τ (τελικά) Διαιρώντας κατά μέλη έχουμε: Vl V=l/2 ή V=2V. Βλέπε απαντήσεις στο τέλος του κεφαλαίου. 39./nB 40.=34 β/34 mol NH3 :Afr=17 γ/22.400(2). I) P. από την καταστατική εξίσωση (PV=nRT) έχουμε: 3 · V=n­ R­ 300(1). Σε θ=27 0C ή 7=300 K. Mx=Il άρα η= 64 g / 32 g/mol ή n=2 mol. ΡΑ· VΑ = η^ΠΆ I Διαιρώντας κατά μέλη και αφού PB.34 37.082L­ aim· Κ1· mol1· (273+32)K/latm­ 5L ή Λ/.

VB=0.4 L=n· 0.Κ 1 · mol1· 546 K ή n=2 mol. ο όγκος είναι 22. P.082L.Κ 1 · mol1· 546 K P 2 atm ή Μ=45.R.5mol.atm. Από την καταστατική εξίσωση έχουμε: P.76 gZL 2ος τρόπος (μέσω της καταστατικής εξίσωσης): Οι πρότυπες συνθήκες είναι P=I atm και 7=273 K.35 ή P=9.2Z0.νΒ=ηΒ· R. VA=2VB PA.Κ 1 · mol"1.ΤΑ I Διαιρώντας κατά μέλη έχουμε: PB.l atm.082 L.R.2VBZPB. Άραρ=ιτι /V= 17 g / 22.atm.082L. Άρα η μάζα θα είναι OT=3.1092 K) ή />=0.atm.9 mol.): Για 1 mol NH3 δηλαδή 17 g. 47. 52. 46.2.76 g/L.082 L.25 mol. ρ= (2 atm. H2S: τα 34 g είναι 34/34 mol=l mol.4 L. 7=(θ+273) K ή 7=546 K και τα 0.Κ1· mol"1· 350Κή n=3. α) 1°· τρόπος (μέσω του Vn. Από την καταστατική εξίσωση έχουμε23ΠΤΐ· 56L=n. 48.Κ 1 · mol1· · 546 K ή Ρ=8 atm.4 L =0. α) Από την καταστατική εξίσωση έχουμε: 4 atm· 22.17gZmol)(0. β) Από τον τύπο n=m/Air έχουμε Mr=mZn=34Z2=17.5ΝΑ μόρια είναι 0.0.082 L.0. γ) Mx=A^) +3^H) ή 17=ΛΚχ)+3 ή A^=XA.8L=0.9mol. 51. 7=(θ+273) K ή 7=350 K.5 mol.38 gZL.M7IRT ή ρ=Ρ.VA=nA. β) Όπως και προηγουμένως (2^ τρόπος): Τ=(θ+273) K= 1092 K.17gZmol)Z(0.082L.V=(m/MX)RT ή ml V=P.atm. 50.Mr/RTi\ ρ= (1 atm. CO2: τα 11 g είναι 11/44 mol=0.4 ή PA/ Ρ Β =1/4 49.0.T =2 g/L.atm.Τ Β I PA. .40 gZmol=156 g.Κ 1 · mol"1.273 K) ή />=0.atm. Από τον τύπο της προηγούμενης άσκησης ρ=Ρ· M1IRT έχουμε ότι: M= ρ.

Άρα το μίγμα περιέχει 2 mol O2 και 8 mol N2. Για το HNO3: Λ/.5 L ή V=500 mL. και επειδή το μίγμα ζυγίζει 288 g έχουμε ότι: χ. c=n/V=0.V=IOmOl.4 L =0. άρα n=20/40 mol=0.5 mol.24M .53 L.36 N2: τα 56 g είναι 56/28 mol=2 mol.3Z63 mol=0.8 mL ή V=0.5 mol.1 molZ ( 0. Av x είναι τα mol του O2 τότε 4χ θα είναι τα mol του N2. 20 atm. H μάζα του διαλύματος είναι 400 g + 20 g = 420 g.082L.2 molZL) =0. 57.5 mol/0.50OmL ή OTj=510g. β) 2 mol διαλυμένης ουσίας σε 1 L ή 1000 mL διαλύματος.5 M. α) (mol διαλυμένης ουσίας). ή στα 400 mL διαλύματος 0. C= τι/ V =0.atm. γ) (ποσότητα της διαλυμένης ουσίας). Άρα τα Πολ=3.atm. Για το διάλυμα: c=n Z V ή V=n Ic =0. (1 L του διαλύματος).2 mol KOH 1000 mL Χ ή x=0. Για το NaOH: Mx=AO.2 mol Z 0.25 mol (μίγματος αερίων).4038 L.32+4χ· 28=288 ή 144χ=288 ή χ=2.4038 L ή c=l.l mol. Άρα η μοριακότητα του διαλύματος είναι 0.=63. H καταστατική εξίσωση ισχύει και για μίγμα αερίων.V=l. 53. 54. Εφαρμόζουμε την καταστατική εξίσωση για το μίγμα των αερίων: 7=(θ+273) Κ=330 K.Κ 1 · mol"1· 330Κ ή V= 13. Για το διάλυμα: p=mAIV ή OTj=/?.5 M.6atm.24molZL=l. άρα n=6. άρα Ρμ· V = v RT ή P=(3. 56.Κ"1· mol"1· 546 K)Z 56 L ή P=2. β) Τα συνολικά mol του μίγματος είναι 10 mol. 55. Για το διάλυμα: ρ=τηΔ Z V ή V=mJ ρ =420 g /(1.25mol· 0.04 g/mL) ή V=403.=32 και για το άζωτο Μ—28.02gZmL. .082 L. α) Για το οξυγόνο Λ/.0.

61. Άρα η σω­ στή απάντηση είναι η γ) 0. C=n/V=0.=98). Για τον υπολογισμό της συγκέντρωσης έχουμε: C=/i/V=0.408 molZ0. Αρχικό διάλυμα: C=nlV ή n=c. Στα 600 mL διαλύματος 40 g H2SO4 10OmL χ ήx=6. Στα 1100 g διαλύματος 196 g 10Og χ ήχ=17^ Άρα το διάλυμα είναι περιεκτικότητας 17. Άρα το τελικό διάλυμα είναι περιεκτικότητας 6.V=0. Άρα μπορώ να θεωρήσω ότι V=IOO mL ή V=O. 1 L και ζι=2/40 mol = 0.1 mol/0.4 mol L"1 · 0. Για το διάλυμα: P=TnJV ή τηΔ=ρ.1 L=0. Για το NaCl: Μ=58. 1) Αφού στο διάλυμα προσθέτουμε νερό η ποσότητα της δια­ λυμένης ουσίας παραμένει σταθερή και επειδή ο όγκος αυξά­ νεται η περιεκτικότητα του διαλύματος μειώνεται.lmol.408 mol.68 M. 62. 60.016 mol NaOH.5 M. To τελικό διάλυμα έχει όγκο 600 mL και το H2SO4 παραμένει 4Og.05 mol.37 58.67g. 2 M σημαίνει: στα 1000 mL διαλύματος 2 mol H2SO4. 2% wZv σημαίνει: στα 100 mL διαλύματος 2 g NaOH.5mol = 0.05 mol/0. .85Z58. 8% wZv σημαίνει: στα 100 mL διαλύματος 8 g H2SO4 Για το H2SO4: Μ=98. Μετά την αφαίρεση του νερού η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας παραμένει σταθερή. Άρα μπορούμε να θεωρήσου­ με τον όγκο του διαλύματος 1000 mL και την ποσότητα της διαλυμένης ουσίας 196 g. 59.8 % w/v.04 L = 0.5.V=LIgHiL 1 ­ 100OmL=IlOOg. 63. άρα η= 40 gZ 98 gZmol ή n=0. άρα τα 5.2 L.5 M.6 L=0. V=200 mL=0.5 M. δηλαδή 2· 98 g καθαρού H2SO4 (M.2 L=0. Άρα η σωστή απάντηση είναι η α) 3 M.85 g είναι 5.67% wZv. Άρα c=n/V=0. 2) Αφού από το διάλυμα αφαιρούμε νερό (με βρασμό) η ποσό­ τητα της διαλυμένης ουσίας παραμένει σταθερή και επειδή ο όγκος του διαλύματος μειώνεται η περιεκτικότητα του αυξάνε­ ται.

Για το τελικό διάλυμα έχουμε c=nl V =9. Λύνοντας την εξίσωση έχουμε: χ=9.1 M­ x+0. 67.5 L=9 mol. Για το τελικό διάλυμα: (χ+3) L και συγκέντρωση 0.1 M. 66. Για το H2SO4 είναι Μ.5 mol/ 5 L =1. Άρα C= η/ν =0.3 M­ 3 L=0.032 L.9 M. B' διάλυμα: Στα 100 mL διάλυμα 2 g NaOH 300 mL τηΒ ήOTe=6g NaOH.3 M.5 L=5 L υπάρχουν (49+882) g=931 g ή 931/98 mol καθαρού H2SO4.15Μ.8% wZv σημαίνει: στα 100 mL διαλύματος 9. 65. Στο τελικό διάλυμα όγκου (200+300) mL=500 mL υπάρχουν (mA+mB)gNaOH ή 26 g NaOH. Για το A' διάλυμα: x L και συγκέντρωση 0.=0.08 gZmL ή V=500 mL. .016 molZ0. c=0.2% wZv. B' Διάλυμα: c=n IVr\ n=c. H2SO4 στα 500 mL W/ ή OT/=49 g καθαρού H2SO4.032 L =0. A' διάλυμα: Στα 100 mL διάλυμα 10 g NaOH 20OmL mA ήOTA=2OgNaOH. 1 mol 98 g 9 mol OT2 ήOT2= 882 g. Άρα στα 500 mL διαλύματος 26 g NaOH 100 mL χ ή χ = 5. Τα 26 g NaOH είναι 26/40 mol=0. A' Διάλυμα: pt=mA ZV ή V=OT„ / ρά = 540 g/1. Δηλαδή η περιεκτικότητα του διαλύματος είναι 5. 9. 64. A' διάλυμα: χ L και συγκέντρωσης 2 M.15 M­ (χ+3) L.65 mol / 0.8 g καθ.3 M.65 mol.=98.5L+4.38 Τελικό διάλυμα: \ra=AO mL­8 mL=32 mL=0.5M.5 L =1. Για το B' διάλυμα: 3 L και συγκέντρωση 0. Στο τελικό διάλυμα όγκου Vre. Για το τελικό διάλυμα ισχύει: ηΑ+ηΒ=ηχεχ ή CA­ VA+CB- VB=CX*- VX* ή 0.V=I mol L"1 · 4.2 g.

Τελικό διάλυμα: (x+ψ) L και συγκέντρωσης 0. Βρίσκουμε την συγκέντρωση του διαλύματος αυτού: 3.2 mol CaSO4 Για το CaSO4. 68.1 mol. NaOH + NH4Cl ­> NaCl + NH4OH ή NaOH + NH4Cl ­> NaCl + NH3T + H2O 1 mol lmol 0. 1 mol αερίου (που είναι το CO2) 22.5/36.2­ 136 g=27.5 g και αφού για το HCl Μ=36.5 mol.5 mol=l mol.65% wZv.5 mol/ 2 molZL =0. .05 gZmL­ 800 mL ήOTj=840g.Vg=Cx*.2 g. Στα 100 g διαλύματος 10 g καθαρού KOH 840g m ήOT= 84 g καθαρού KOH.2 mol ή «2=0.48 L ή zi/=0. O όγκος του νερού που εξατμίσθηκε: V=V119.2 mol CaCO3 και zi3=0. άρα τα 0. Τελικό διάλυμα: η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας είναι ίδια δηλαδή 84 g και επειδή για το KOH έχουμε Μ=56 θα υπάρ­ χουν 84/56 mol ή 1.75 L ή 750 mL. Mx= 136.65 g HCl στο I L τη ή m=36.VX* ή 2 M­ χ+IM­ ψ= 1. ­ Vx* =800 mL ­750 mL =50 mL.2 mol είναι 0.4 L /ΐ/ 4. H ποσότητα του καθαρού KOH παραμένει σταθερή και στα δύο διαλύματα. Άρα η συγκέντρωση του B' διαλύματος είναι 1 M. Στην ανάμιξη των διαλυμάτων ισχύει: ηΑ+ηΒ=ηχι* ή CA.5 έχουμε 36. CaCO3 + H2SO4 ­+CaSO 4 + H2CO3 ή CaCO3 + H2SO4 ­> CaSO4 + CO2T + H2O 1 mol 1 mol 1 mol /I2 Zi3 0.4 M­ (χ+ψ).2 mol. 70. Λύνοντας βρίσκουμε ότι χ/ψ=2/3.15 M. Αρχικό διάλυμα: η μάζα του βρίσκεται από τον τύπο τηΔ=ρ· Vή OTj= 1.39 B' διάλυμα: ψ L και περιεκτικότητας 3.VA+CB.1 mol χ ή χ = 0. 69.65% wZv ­» Στα (100 mL)=0. c=nlVt\ V=nl C= 1.1 L διαλύματος περιέχονται 3.

6/88 m o l ή 0.V=nRT ή Zi=PV//?7= (3atm­ 0.2 L. V=984 cm3=0.2 m o l F e S . 73. Zn + 2HCl ­»ZnCl 2 + H2 1 mol 1 mol χ 0.2Ζ 106= 0.12 mol.12· 65 g=7.082L­ atm­ Κ1· mol1· 300K) =0.2 mol­ 22.15 mol HCl Al(OH)3 + 3HCl ­» AlCl3 + 3H2O .48 L. Για το Na2CO3 με Af=IOo έχουμε: ζΐ/=21.984 L.4 mol.18g. 71.2 mol η ή ζι =0.12 mol Zn και επειδή για τον Zn. 72. FeS + 2 H C l ­ » FeCl 2 + H 2 S 1 mol 1 mol 0.8L.8 g ή nw=9.2 mol Zi2 ή «2=0.6 g. Για το HCl zi=C· V=0.8 g.l mol­ 0. 74.2 mol. C=zi/V ή V=n/ C =0.082L­ aim· Κ1· mol"1· 330K)/l.4 L/mol=4.4 molZ2 molZL =0.5atm ή V=1. Υπολογίζουμε τα mol του H2 που παράγονται. Στα 10Og ορυκτού 88 g καθαρού FeS 20g OT ή zn=17.05 molZL· 3 L=0.V=TiRT ή V=ziK77P=(0. Na2CO3 + 2HCl ­» 2NaCl + H2CO3 ή Na2CO3 + 2HCl ­> 2NaCl + CO2T + H2O 1 mol 2 mol 0.2 mol H2S Για το H2S σε πρότυπες συνθήκες: V=0. η μάζα του ψευδαργύρου είναι m=0. Για το F e S με Mx=SS έχουμε 17. Γ=(θ+273) Κ=300 K. P. Για το διάλυμα του HCl. Λ=65. Στα 100 g ακάθαρτου Zn 85 g καθαρό HW 7.12 mol ή χ=0.984L)/(0.40 Από την καταστατική εξίσωση και για Γ=(Θ+273)Κ=330 K έχουμε: P.

6 g. HBr + AgNO 3 ­» HNO 3 + AgB ri 1 mol 1 mol 0. H 2 + Br2 ­> 2HB r 1 mol 2 mol 0. Ελέγχουμε την περίσσεια: S + O 2 ­> SO 2 1 mol 1 mol χ 50 mol ή χ =50 mol S. «=3200/32 mol =100 mol.l mol. άρα το S βρίσκεται σε περίσσεια και ο υπολογισμός του SO 2 θα γίνει με το οξυγό­ νο. Για το O 2 V=I. Για το υδρογόνο n. Για το Mg με Λ=24 έχουμε ζι=2. .2 mol HB r. έχουμε m=0.1 mol. 75. Διαθέτουμε 100 mol S.41 1 mol 3 mol zi 0.5 έχουμε ζζι=4· 36. Επειδή η α­ ναλογία mol των αντιδρώντων είναι 1:1 το Cl 2 βρίσκεται σε περίσσεια. Για το Cl 2 με Mr=Il έχουμε ζι2=150Ζ71 mol=2. Άρα αντιδρά όλο το H 2 και ο υπολογισμός γίνεται με αυτό.05 mol Al(OH) 3 . Mg + H 2 SO 4 ­> MgSO 4 + H2 1 mol 1 mol 0.2 mol AgB r.2­ 188 g=37. Με τη στοιχειομετρία της χημικής αντίδρασης εξετάζουμε ποια από τις δύο ουσίες βρίσκεται σε περίσσεια.15 mol ή ζι=0. S + O 2 ­» SO 2 1 mol 1 mol 50 mol ψ ή ψ=50 mol SO 2 . Για το S με Λ=32 έχουμε.=V/Vm = 44.1 mol χ ή x=0. Για το Al(OH) 3 με Mx=IS έχουμε ζζι=0.05· 78 g=3.9 g.2 mol ω ή ω=0.12 m =1120 L ή 1120/22.l 1 mol. 77.4 mol=50 mol.1 mol ψ ή ψ=0.4Ζ24 mol=0.8 L/ 22. Για το AgBr με Mx=ISS. 76.4 LZmol = 2 mol H 2 .5 g=146 g. H 2 + Cl 2 ­> 2HCl 1 mol 2 mol 2 mol η3 ή zi 3 =4molHCl Για το HCl με Μ=36.

Επειδή η μάζα του ανθρακικού άλατος είναι 10 g και με τον τύπο Zi=ZZiZMr ή Μ=ζζι/ζι=10Ζ0. To ανθρακικό άλας έχει μοριακό τύπο MCO3. 0.2Zl 12 ή χ=0.2Ζ56 ή χ=11. Άρα έχουμε . MCO3 + 2HCl ­» MCl2 + CO2T + H2O 1 mol 1 mol χ mol . .42 78..4=100­60 ή Ax=AO.1 mol MCO3..=2χ mol. MCO3: M1=IOO άρα ΛΓ+12+48=100 ή .1 mol.1=100.=x mol CO2 + 2KOH ­» K2CO3 + H2O 1 mol 2 mol χ mol . Για το KOH με Mx=So έχουμε η=τηΙΜχ ή 2χ=11.

Βλέπε θεωρία. 13. Ενθαλπία αντίδρασης SH ­ Κανονική ενθαλπία αντίδρασης \Η° 11.2g ω 16. Τ α — ­ = <=> ω = 150. H διαφορά οφείλεται στη διαφορετική φυσική κατάσταση του H2O. Βλέπε θεωρία.5 kJ 6. H σωστή απάντηση είναι η α.46g y 320OkJ 19. H2(g) + C\2(g) ­>2HCl(g) Δί/° = ­184. Ot απαντήσεις προκύπτουν εύκολα από τη θεωρία. . Al2O3 ­* 2Al + ­ O 2 lmol 160OkJ 2 mol χ Ai/=1600kJ . ­»χ = 3200 kJ AH=-39AkJ C + O2 ­^CO 2 12 g 394 kJ —. H σωστή απάντηση είναι η γ. 18.„. 12.= »y=97.43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ 1­10.. Ασκήσεις ­ προβλήματα α.. 14.6 kJ t 17. CH4 + 2O2 ­»CO 2 + 2H2O AH= ­802 kJ C2H4 + 3O2 ­> 2CO2 + 3H2O A/f=­1010kJ . χ 124g 301OkJ . 15.

Q =OTC Αθ ­> Q = 2500110 cal = 25 kcal 24.4 Λύνουμε και βρίσκουμε: χ = 0. δηλαδή 3.18·1023 J Ιβόμβα 1015J .2­1023 11 cal = 7..5 Αντιδρούν 0. 20..5 0.5 mol NaOH HCl + NaOH ­> NaCl + H2O AH=Sl1IkJ ΑρχικάΖ mol 0. n -r^rz— = ) ω = 310 βόμβες ω 3010 23 J .5­57.. Βλέπε θεωρία β.6 mol HCl και 2 0..5 mol HCl και ελευθερώνονται 0. Q = (m c + k) Αθ ­> Q = (18001 + 1500)·8 cal = 26400 cal = 26.2 g CH4 και 2.5 ΑντιδρούνΖπιοΙ: 0. NH4NO3(S) ­> NH4+(Oq) + NO3Ya?) AH= 25..2 mol HCl = 0.6 0. znvepo* = 7.55 kJ 21...2 και y = 0.44 Έστω χ mol CH4 και y mol C2H4 στα 6 g του μίγματος που καί­ γονται.13 kJ 22.2­108km3­l gZmL = 7.2108­l­109­106g Q = 7.4 kcal 25.8 g C2H4.1 kJ = 28. θερμιδο μετρία 23.2·4.25 mol NaOH = 0. Από τα δεδομένα έχουμε: 16x + 28y = 6 802χ +101Oy = 261.06 kJ Διαλύονται — ­ NH4NO3 και απορροφώνται —:—kJ 1Og χ δηλαδή χ = 3. Υπολογίζουμε τις ποσότητες HCl και NaOH: 3­0.1.

8 kg H2O.8 g C2H4. Q = 2000­1 ­38 cal = 76 kcal Καίγονται χ mol CH4 και y mol C2H4 οπότε έχουμε: 16x + 28y = 6 ( l ) 21Ox+ 34Oy = 76 (2) Λύνουμε και βρίσκουμε x = 0.2 και y = 0.1 31. H σωστή απάντηση προφανώς είναι η γ.8 + 1297. C(ypa<p)+02(g) >C02(g) ΔΗ° =­393. γ.1.8 kJ 2C02(g) + H20(g) ^C2H2Cg)+ |o 2 Cg) ΔΗ° = +1297.8 Δηλαδή θερμαίνονται 216.9 ή χ = 225. Νόμοι θερμο χημείας 29. 28.18+ 1500)4 J = 31080 J 2 g C 6 H .5 kJ 2$(ρομβικό) + 202(g) C02(g) + 2SO2Cg) >2S02(g) ΔΗ° = ­592.2 kJ > + >CS2(I) + 3O2Cg) ΔΗ° = +1072 kJ . 30.2 g CH4 και 2. Q = (1500 4. 1 m3 = 1000 L καίγεται και ελευθερώνει 1 fWl 340 kcal = 15178 kcal Q = m c AT ­> 15178 = χ·1·70 ­» χ = 216.9 kJ 2£(γραφ) + H2(g) >C2H2(g) ΔΗ° = χ kJ Σύμφωνα με το νόμο του Hess: x = ­ 787 ­ 285. 2 O 6 = 3 L 0 8 k J ^ x = 2 7 9 7. δηλαδή 3.45 26.2 kJZmol 27.2kJ 180g χ Δ//= ­2797. 2C(ypoup) + 202(g) H2(g) + j02(g) > 2CO2Cg) AH° = ­787kJ >H20(g) ΔΗ° =­285.

1()4j g ^ η > 2Cl2Cg) Δ/7 =+242 kJ ^H2O2Cg) Δ/7 =­134 kJ ·+ H2O2Cg) +Cl 2 (g) >2HOClCg) Δ/7 =­209 kJ 2Cl2Cg) + 2HOCg) > 2ClCg) + 2HOClCg) Δ// = ­101 kJ και Cl2Cg) + HOCg) 3NO2Cg) >C\(g) + HOClCg) Δ)1/ = ­50.5 kJ >3NOCg) + ­O 2 Cg) A/7° = + ­ 1 7 3 k J 5 N2Cg) + ­0 2 Cg)+ H2OC/) 2NOCg) 1?82 * 2HN03(aq) 255 AH° = ­ = ^ kJ K >N2Cg) + 02Cg) A/7° = ­181kJ 3NO2Cg) + H2OC/) ► 2HNO3Ca?.46 Θα υπολογίσουμε τις ενθαλπίες καύσης του ϋ(γραφ). + NOCg) AH = -49 kJ . CCg)+ O2Cg) ^CO2Cg) Δ / / = ­3­13IkJ 2H2Cg) + 02Cg) » 2H2OCg) Δ/7 =­572 kJ CO2Cg) +2H2OCg) >CH . του H 2 και της CH 3 OH και μετά εφαρμόζοντας το νόμο του Hess θα υπολογίσουμε την ενθαλπία σχηματισμού της CH 3 OH.4­10­19/^ χ = 1782.02 ΙΟ23μόρια kJ Cl2Cg) 2HOCg) = 7. IHOPiOU2 4 ­6.OHCg)+ ­O 2 Cg) Δ/7 = +8­9IkJ >CH3OHCg) AH = ­237 kJ CCg)+ 2H2Cg)+ ­ O 2 Τα 8 g H 2 είναι 4 mol H 2 και περιέχουν 4Ν Α μόρια.

38.6 kJ..5 (mol) αντιδρούν: 0.54 kcal = 540 cal. οπότε η τελική θερμοκρασία θα είναι: (18 + 1. ».25 mol NaOH HA + NaOH ­> NaA + H2O αρχικά: 0.2 mol HA και 20. H διαφορετική τιμή από την AH εξουδετέρωσης ισχυρού οξέος με ισχυρή βάση οφείλεται στη θερμότητα που απαιτείται για τον ιοντισμό του ασθενούς οξέος.04 mol HBr και 0. .5 (mol) Τα 0.8 0.04· 13.­. Υπολογίζουμε τις ποσότητες του HBr και NaOH: 0. H μάζα του διαλύματος είναι 25 g και το ποσό της θερμότητας Q = 25­4. Αντιδρούν 0.20.288 U .18­50.025 mol ελευθ 5.5 mol ελευθερώνουν 25.6 U.8 kJ..5 kcal = 0.2 mol HBr = 0.35) 0C = 19.35 0 C.4 kJ.04 mol HBr και ελευθερώνονται: 0. επομένως το 1 mol ελευθε­ ρώνει 50. Υπολογίζουμε τις ποσότητες του οξέος και της βάσης: 4­0.3 mol NaOH = 0. O όγκος του τελικού διαλύματος είναι 0.06mol NaOH. 39.35 0 C.6 = 5288 J Zn+ CuSO4 ­> ZnSO4 + Cu 0.4 L ή 400 g οπότε: Q = Tn-C-Ae ή 540 = 400­1 Δ0ή Αθ= 1. lmol χ δηλαδή AH= ­211.47 Γενικά προβλήματα 37.5 0.20. = ή X = 211.

(v + I)H2 + ­ ^ ­ ^ 0 2 Kv + I)H2O AH\ = ­(v +1)276 kJ VCO2+ (v+ I)H2O >C v H 2v+2 +­^i­O 2 ­Δ//°. ­»vCO. 41. C v H 2v+2 +­3v + l O2 >VCO2+(ν+ I)H2O Δ/7°.48 40. =2936kJ vC + (v + l)H2 >CvH2v+2 A/7°2=­600kJ οπότε ­376v ­ (v + 1 )276 + 2936 = ­600 ­652v = ­3260 ή V = 5 και το αλκάνιο είναι το C5Hi2. = ­376vkJ v + 1. 2Al + ­ O 2 Fe2O3 »2Fe + ­ 0 2 2Al+ Fe2O3 αογ: ΚΛ αντ: ^Al2O3 AH1 = ­1650 U -AH2=M O kJ »Al2O3 + 2Fe Δ/7 =­82OkJ 270 1000 27 10 160 5 και ελευθερώνουν: 5­820 kJ = 4100IJ. A/7'. = ­2936kJ vC + vO. (mol) (mol) .

14. Βλέπε θεωρία παρ.49 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 10. 13. αιθάνιο: CH3CH3.3. 11. CH3CH=CH2 αλκένιο CH3CHCH3 αλκάνιο ι CH3 CH2=CHCH=CH2 αλκαδιένιο CH3CHC=CH αλκίνιο ι CH3 16. . I OH 17. 15. βουταδιένιο.1. CH3CHCH3 I ­* 2­προπανόλη. 2­βουτανόλη: CH3CHCH2CH3. Βλέπε θεωρία σελ. 1­βουτίνιο: CH=CCH2CH3.3­πενταδιένιο: CH2=CHCH=CH­CH3. 1.CH3CH2CH=CH2 ­» 1­βουτένιο. 12. α. CH3CH2CH3 ­+ nponavio. 176 και 177. 6. προπένιο: CH2=CHCH3. CH2­CH2 ισοκυκλική CH3CH2CH3 ­» άκυκλη κορεσμένη CHr7CH2 ­+ ετεροκυκλική HC=CH άκυκλη ακόρεστη. OH CH2=CHCH=CH2 ­» 1. β.

CH3CHCH3 : 2­προπανόλη OH CH3CHC=CH : 3­μεθυλο­1­βουτίνιο ή μεθυλοβουτίνιο. α. 26. μεθυλοπροπάνιο. Βλέπε θεωρία παρ. δ. 24. 20. α. Cl CH3COOH : αιθανακό οξύ (οξικό οξύ). CH3CH2COOH I CH3 δ. CH2C­CH=CH2:2­χλωρο­1. β. CH3CH2OCH3 στ. αιθάνιο. ε. βουτάνιο. Προπένιο ­ αιθανάλη ­ αιθανόλη 23.3­βουταδιένιο. β. CH3CHCH2CH3 γ. 6. β. 21. . CH3CH=CH2: προπένιο. CH3 18. CH3CH2CH2CH2OH 19.50 CH 3 CHOCH ι ­» 3­μέθυλο­1­βουτάνιο. γ. CH3CH2Cl β. CH3C=CH ­» CH2=C=CH2 CH3CH2OH ­» CH3OCH3 CH3CH2CHO ­+ CH3COCH3 CH3CH2COOH ­+ CH3COOCH3 25. μεθάνιο. CH3 CH3CH2CH2CHO: βουτανάλη. CH3CHCHO ε. γ. 22.4. προπάνιο.

: 2-μεθυλο-2-βουτένιο. C4H6 : αλκίνια ή αλκαδιένια. CH3CH2COCH3: βουτανόνη. I CH3 β) C H 3 C H 2 C H 2 C H 2 C H 2 O H CH3CH2CH2CHCH3 1 -πεντανόλη I OH CH3CH2CHCH2CH3 2-πεντανόλη OH 3-πεντανόλη CH3CH2CHCH2OH CH3 2-μεθυλο-1 -βουτανόλη OH CH3CH2CCH CH3 2-μεθυλο-2-βουτανόλη . C3H6O : κορεσμένες αλδεΰδες ή κορεσμένες κετόνες. α) CH3CH2CH2CH=CH2: 1-πεντένιο CH3CH2CH=CHCH3: 2-πεντένιο CH2=CCHCH3:2-μεθυλο-1-βουτένιο CH3 CH3CHCH=CH2:3-μεθυλο-1-βουτένιο CH3 CH3C=CHCH. C2H4O2: κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα ή εστέρες. 28. 27. C2H6 : αλκάνια. C3H6 : αλκένια. CH 3 OH CH3OCH3: διμεθυλαιθέρας. 29. δ. C2H5Cl: αλκυλαλογονίδια. C2H6O : κορεσμένες μονοσθενείς αλκοόλες ή κορεσμένοι μονοαιθέρες. 30.51 CH3CHCHCH3: 3-μεθυλο -2-βουτανόλη. δ.

. Άρα η κετόνη με το μικρότερο Mx είναι για ν=3 άρα C3H6O. C2H2 αιθίνιο αλκαδιένιο: CvH2v.2-βουταδιένιο 1.52 CH3CHCHCH3 I I " OH CH3 3-μεθυλο-2-βουτανόλη CH2CH2CHCH3 I l OH CH3 3-μεθυλο-1-βουτανόλη CH3 I CH3CCH2OH I CH3 διμεθυλοπροπανόλη γ) CH3CH2CH2COOH CH3CHCOOH βουτανικό οξύ I CH3 μεθυλοπροπανικό οξύ δ) στο γενικό τύπο 0.2. αλκάνιο: CvH2v+2. CH4 μεθάνιο αλκένιο: CvH2v. HCOOH μεθανικό οξύ αλκυλαλογονίδιο: CvH2v+]X.Η2ν.2 αντιστοιχούν αλκίνια και αλκαδιένια αλκίνια: CH3CH2C=CH CH3C=CCH3 1-βουτίνιο 2-βουτίνιο αλκαδιένια: CH2=C=CHCH3 CH2=CHCH=CH2 1. CH3OH μεθανόλη οξύ κορεσμένο μονοκαρβοξυλικό: CvH2v+iCOOH. C3H4 προπαδιένιο αλκοόλη κορεσμένη μονοσθενής: CvH2v+iOH. CH3Cl χλωρομεθάνιο αλδεδδη κορεσμένη: CvH2v+iCHO.2. HCHO μεθανάλη 32. β) O γενικός τύπος των κορεσμένων μονοκαρβοξυλικών οξέων είναι CvH2v02 wo=8wH ή 32=8·2ν ή ν=2.Η2ν. δηλαδή CH 3 COCH 3 . δηλαδή CH3COOH. C2H4 αιθένιο αλκίνιο: 0.3-βουταδιένιο 31. α) O γενικός τύπος των κετόνων CvH2vO με ν>3.

2 : 0.5 και 6.4. 45. 41.25 ­»1 :0. 6.. 37.5.1 aim ήM1= 28.53 33.4L Mx g 5.25 ­>4 H: 1/1=1 Εμπειρικός τύπος: (CH4X. Βλέπε θεωρία παρ. 6. 44. Βλέπε θεωρία παρ.3 και 6. 42. PV= (m/Mr) RT ή Mr=mRTlPV ή Mr=pRT/P ήΛίΓ=(1. Βλέπε θεωρία παρ. 35. δ) 80% α)85.5. 6. Ισομερή είναι τα αλκύλια δ και ε. β και γ.4/16=0. 6. α. 6. 38.4. α) πεντάναο β) μεθυλοβουτάνιο γ) διμεθυλοπροπάνιο δ) προπύλιο και ε) ισοπροπύλιο.66 ­>3 H 20/1=20 άρα ο εμπειρικός τύπος είναι (CH3X. 34.71% β) 90% γ) 92.6L 4g I apaMr=16 .2/1=0. Βλέπε θεωρία παρ. 6. Στα 18 g H2O τα 2 g H 9g \mH άρα mH=l g /nc="Ox­"iH=3 g Έχουμε C: 3/12=0. C 2.66 ­»1 6. C 80/12=6. Βλέπε θεωρία παρ.2 ­» 1 O 6.2 ­> 1 H 0.4/12=0.3%. 22. 43.4 ­>2 Άρα ο εμπειρικός τύπος είναι (CHO2X. Βλέπε θεωρία παρ.3. Ισομερή αλυσίδας είναι τα α.082L­ aim· Κ1· mol'· 303K)/1.5.24^ L1· 0. 36. Εμπειρικός τύπος: CvH2V άρα 14ν=28 ή ν=2 άρα C2H4. 40. 39.

C 6/12=0.56 g. δηλαδή ο μοριακός τύπος είναι C2H4Br2. ζ Σ. α Λ.2225 1 και έχουμε (CoH8OtX και από τον τύπο αυτό Λ/Γ=180ν και έχο­ ντας Mx= 180 βρίσκουμε ότι ν=1.33/ 100)· 12 g=10 g και mo=10 g­(6­0. άρα ο μοριακός τύπος είναι CyHsO4. Από την εκατοστιαία σύσταση έχουμε: C 12. στ Λ.5 —» 2.06 Όμως από τον εμπειρικό τύπο CvH2vB rv έχουμε Mr=94v δηλαδή 94ν= 188. 179L και Γ= 413 K και από τον τύπο Mx= mRT/PV έχουμε M1 =188. β Λ.44 :0. ε Λ. . 49.06 ­>1 H 2. β Σ. V=O. m„4U=(83.56/16=0. γ Λ.10/80=1. 47.44/1=0. 48. Άρα ο μοριακός τύπος είναι CH4.06 ­>2 Br 85.06 ή ν=2.1 :1.1/1=2. η Σ. ε Σ. δ Σ. θ Λ. α Σ. H σχετική μοριακή μάζα θα υπολογιστεί από την καταστατική ε­ ξίσωση των αερίων με P=I651760 atm=l.54 Από τον εμπειρικό τύπο CvH4V έχουμε Μτ= 16ν δηλαδή 16ν=16ήν=1.8/12=1.2225 ­> 2 με το 4 O 3.006atm. 46.06 ­>1 Άρα ο εμπειρικός τύπος της ένωσης είναι (CH2BrX. γ Σ. στ A.44) g =3.25 πολλαπλασιάζουμε H 0. δ Λ. ι Λ.

28 7.μονομερούς. 43.C H = C H 2 γ. Πλαστικά. 22 = 4 διπεπτίδια τα οποία πλην των άλλων θα διαφέρουν και στην Mr τους. C 6 H 5 .. Βιομόρια Σ Υ Ν Θ Ε Τ Ι και ΚΑ Π ΟΛΥΜ ΕΡΗ 35. 108000 g· mol"1. 42. 47. 45. C F 2 = C F 2 ε.. .CH 2 =CHC1 ( β ι ν υ λ ο χ λ ω ρ ί δ ι ο ) β. Είναι ετεροπολυμερή (α) 37. Συμπύκνωσης μια και αποσπάται ένα "μικρό" μόριο. 41. Είναι προτιμότερο να ορίζεται ο αριθμός των μορίων μιας αλυσίδας ο οποίος προσδιορίζεται πειραματικά.. 202 = 400 διπεπτίδια 51 πολυαμίδια πεπτίδια.4 προσθήκης.. To γ και ο πολυμερισμός ακολουθεί τον μηχανισμό της 1. Άλλα Μόρια 5. . 39. 40.CH2=C(CH3)COOCH3 (μεθακρυλικός μεθυλεστέρας) 36. ακέραιο πολλαπλάσιο . Πρωτείνες. Σε αυτό τα μόρια έχουν μια πιο τακτική στερεοχημική δομή. 48. Είναι 2500 · 62. To δ ως μια εφαρμογή της αρχής Le Chatelier. 46.. Αποσπάται αιθανόλη (γ) 38. C H 2 = C H C H 3 δ. Σε αυτό που έχει πιο ψηλό σημείο τήξης και αντοχή. OI. C H 2 = C H C N ( α κ ρ υ λ ο ν ι τ ρ ί λ ι ο ) στ.5 g-mol"1 = 156250 g mol"1 44. 45. 50. Είναι ένα διπεπτίδιο (δ) 49. Είναι δικτυωτό μια και σχηματίζεται ένα πλέγμα ή δίκτυο από την σύνδεση των αλυσίδων μεταξύ τους.

. C12H22O11 C 6 Hi 2 O 6 εξόζη C6HioO5X. 448/22400 Άρα η μάζα είναι 0.2 mol C6Hi2O6 τα οποία με την σειρά τους . 89 και 95 g-mol"1 και περιέχουν όλα ι mol ατόμων N (14 g) ανά mol.6 mol.18 g / 79.2%w/v 63.CH(NH2)COOH + HNO2 -> CH2=CHCOOH + N2+ 2 H2O 1 mol 1 mol 0. Αυτά θα δώσουν 877. 55.29 52.χ. γ.με KMnO4) CH 3 COOH + CH3CH2OH -^CH 3 COOCH 2 CH 3 (εστεροπ. H απώλεια βάρους ανά mol (180 g) είναι 2-44= 88 g ή (β) 48.5 g-mol"1 = 0. C 6 Hj 2 O 6 —» 2 CH3CH2OH + 2 CO2 ( οινοπνευματική ζύμωση) CH 3 CH 2 OH + [O] CH3COOH ( οξείδωση π. Τα ψηλά σημεία τήξης οφείλονται στην ύπαρξη δεσμών υδρογόνου τόσο στα οξέα όσο και στα αμινοξέα και όχι στις αμίνες.02=.04 mol CuO θα αντιστοιχούν σε 0. CH.02 mol · 89 gmol"1 = 1. Είναι μια υδρόλυση της σακχαρόζης στα δύο απλά σάκχαρα. β.89% 61. To πιθανότερο είναι το πρώτο. Οι σχετικές μοριακές μάζες των τριών αμινοξέων είναι αντίστοιχα 75 .5T O5 /180 = 2500 58.02 εξόζης ή 0. ισομερείς ενώσεις. Από 1 mol σακχάρου παράγεται 1 mol Cu 2 O το οποίο οξειδούμενο θα δώσει 2 mol CuO ( Cu2O +VsO2-» 2CuO) Άρα τα 3.συντακτικά. 53. Υπάρχουν 150 kg Ci2H22On ή 150000 γ/342 g-mol"1 = 438. O αριθμός των μονομερών μονάδων είναι 4.78 g Υδατάνθρακες.6 g —> 7. τρισακχαρίτης γλυκογόνο 60. 57. πολυσακχαρίτης Ci 8 H 32 Oi 6 59 δισακχαρίτης κυτταρίνη .02 mol · 180 g/mol = 3. Είναι . 56.) 62.66% N (α) 54. Πράγματι αυτό έχει 14-100/75= 18.

.= 4 mol —> 4 mol • 106 g/mol . α.OH I CHOOC-C17H15 I CH2OOC-C17H35 νερό. Είναι η χημική ονομασία του ελαϊκού οξέος (β) 69. Άρα : Ca2+ + Na 2 CO 3 CaCO3 + 2 Na+ 1 mol 1 mol 4mol .424 g Στην περίπτωση του σαπουνιού με γενικό τύπο RCOONa και Μ. έλαια .3% 70. αιθέρια έλαια 66.7H„COOK I CH2OH 72. Χρησιμοποιώντας των " κώδικα" 44και9 kcal g"1 αντίστοιχα παίρνουμε τελικά : q = 2.8 kcal. Λίπη .5-4 + 1. . 50/28 =1. Σε 10 g σπόρων περιέχονται 70/28=2.0 mol Ca2+. H απόδοση είναι 1/3/1 0. = 306 g/mol η αντίδραση θα είναι: Ca2+ + 2 RCOONa -> (RCOO)2Ca + 2 Na+ 1 mol 2 mol .λίπη .29 g λίπους. απορρυπαντικά. όλα αποδίδουν την ίδια ένωση 67. Γ + 3 K O H —> CHOH + 3 C.. β.8 g ή 100877.29-9 = 55.5 g πρωτεΐνες. .79 g σακχάρων και 4. Βασικά το β μια και δρουν αποτελεσματικά και σε σκληρό Όμως και τα γ και ε επίσης τα χαρακτηρίζουν 71.4 mol C2H5OH ή 80701. Λόγω μικρής αλυσίδας άρα και υδρόφοβου τμήματος είναι πιο πτητικά (πρόβλημα οσμής) και πιο ισχυρά προσβάλλοντας το δέρμα. Στα 40 L του νερού του πλυντηρίου περιέχονται 4. δ. β και γ. 100/94 = 107.3 L. CH2OOC-C17H15 CH. Είναι μια υδρογόνωση ελαίου προς λίπος 68.2 mL καθαρό οινόπνευμα.= 8 mol —> m = 8 mol -306 g/mol = 2448 g 2 73.79-4 + 4. 65.333 ή 33. έλαια. σαπούνια.30 θα δώσουν 1754. 64.

31 β.Όσο μεγαλύτερη η αλυσίδα τόσο πιο σκληρό και στερεό το σαπούνι 74. γ. Οι σάπωνες με μεγαλύτερη αλυσίδα θα ήταν πλήρως αδιάλυτοι στο νερό. Τα ένζυμα αυτά διασπούν τα λίπη και τα έλαια 75. . Δεν αποσυντίθεται από τα ένζυμα (γ).

Απαγορεύεται η αναπαραγ ωγ ή οποιουδήποτε τμήματος αυτού του βιβλίου. 108. του Γυμνασίου και του Λυκείου τυπώνονται από τον Οργανισμό Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων και διανέμονται δωρε­ άν στα Δημόσια Σχολεία. A ) . ή η χρήση του σε οποιαδήποτε μορφή. χ τη γ ραπτή άδεια του Παιδαγ ωγ ικού Ινστιτούτου. 2011 ΕΚΤΥΠΩΣΗ ­ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ: ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗΣ ABEE .Με απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης τα διδακτικά βιβλία του Δημοτικού. Τα βιβλία μπορεί να διατίθενται προς πώληση. Κάθε αντίτυπο που διατίθεται προς πώληση και δε φέρει βιβλιόσημο θεωρείται κλεψίτυπο και ο παραβάτης διώκεται σύμ­ φωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7 του Νόμου 1129 της 15/21 Μαρτίου 1946 (ΦΕΚ 1946. καλύπτεται από δικαιώματα (copyright). όταν φέρουν βιβλιόσημο προς απόδειξη της γνησιότη­ τας τους. 67 / ΙΟΥΛ. ΕΚΔΟΣΗ 2011 ­ΑΝΤΙΤΥΠΑ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΜΒ.