You are on page 1of 20

1.

to je biokemija
1.1. Prokarioti i eukarioti
to je biokemija
prouava kemijske reakcije u stanicama koje
se odvijaju na molekularnoj razini
organska kemija - vaan temelj biokemije
fizikalna kemija - kinetika enzimskih reakcija
anorganska kemija - atomi metala esto su
sastavni dio biokemijskih struktura (poput
eljeza u hemoglobinu)
analitika kemija - odreivanje struktura ili
koliine tvari u stanici
to je biokemija
biokemija je vrlo slina molekularnoj biologiji
obje znanosti prouavaju ive sustave na
molekularnoj razini pri emu biokemija daje
prednost kemijskim reakcijama koje se pri
tome dogaaju
Prokarioti
najbrojniji i najraireniji organizmi na Zemlji
nemaju jezgru obavijenu membranom
po obliku mogu biti sferini (cocci), tapiasti (bacilli)
ili spiralni (spirilla)
Eubacteria su bakterije koje nalazimo u tlu, vodi ili na
(u) drugim, veim organizmima
mogu biti Gram-pozitivne bakterije, Gram-negativne bakterije
i cijanobakterije
Archaebacteria nalazimo na neobinim stanitima,
poput slanih izvora, kiselih termalnih izvora i u
oceanskim dubinama
ukljuuju sumporne bakterije i metanogene bakterije.
Stanina struktura prokariota
stanina membrana okruuje citosol i odvaja
stanicu od vanjskog okolia
stanina membrana moe stvarati mezosome
nukleoid - prokariotski kromosom koji se
sastoji od jedne prstenaste molekule DNA
koja je kondenzirana
bakterijske stanice sadre jedan ili vie
nastavaka nalik na rep flagellum, pomou
kojeg se stanica kree kroz okoli
Stanina struktura prokariota
Slika 1. Prokariotska stanica
Bakterijska stanina stijenka
stanina stijenka - titi stanicu od mehanikih
oteenja i osmotskog tlaka
graena je od peptidoglikana, kompleksnog
spoja sastavljenog od oligosaharida i proteina
bakterije mogu biti ili Gram-pozitivne ili Gram-
negativne, ovisno da li se mogu bojiti bojom
po Gramu

Bakterijska stanina stijenka
Gram-pozitivne bakterije (npr. Bacillus
polymyxa) imaju debelu (25 nm) staninu
stijenku koja obavija njihovu plazmatsku
membranu
Gram-negativne bakterije (npr. Escherichia
coli) imaju tanju (3 nm) staninu stijenku i
sekundarnu vanjsku membranu
izmeu vanjske membrane i stanine stijenke
nalazi se periplazma, prostor koji zauzimaju
proteini izlueni iz stanice
Bakterijska stanina stijenka
Slika 2. Struktura stanine stijenke
(a) Gram-pozitivne i (b) Gram-negativne bakterije
Eukarioti
stanice eukariota okruene su staninom
membranom, posjeduju jezgru obavijenu
membranom i sadre brojne organele
organele su strukture obavijene membranom,
svaka od njih ima jedinstvenu ulogu i sadri
jedinstveni sklop proteina i drugih molekula

Stanina membrana
obavija stanicu, odvaja je od vanjskog okolia i
odrava pogodni ionski sastav i osmotski tlak
prisutnost specifinih proteina u membrani doputa
prolaz odreenim molekulama, inei membranu
selektivno propusnom
komunikacija s ostalim stanicama vezanjem liganada
(malih molekula poput hormona, neuroprijenosnika,
itd.) na receptorske proteine na povrini membrane
membrana je ukljuena i u egzocitozu (sekreciju) i
endocitozu (unoenje) makromolekula
Jezgra
unutarnja i vanjska jezgrina ovojnica spojene su u
jezgrenim porama kroz koje molekule (mRNA,
proteini, ribosomi, itd.) putuju izmeu jezgre i
citoplazme
vanjska jezgrena membrana esto se nadovezuje na
hrapavi endoplazmatski retikulum
unutar jezgre DNA je vrsto omotana oko histonskih
proteina i organizirana u kromosome
nukleolus ili jezgrica - podruje jezgre u kojem se
odvija sinteza ribosomske ribonukleinske kiseline
(rRNA).
Animalna stanica
Biljna stanica
Endoplazmatski retikulum
ER - mrea meusobno povezanih membranskih
vezikula
hrapavi ER (RER) s citoplazmatske strane prekriven
je ribosomima, mjestima biosinteze membranskih i
sekretornih proteina
unutar lumena hrapavog endoplazmatskog
retikuluma nalaze se enzimi ukljueni u
posttranslacijske modifikacije membranskih i
sekrecijskih proteina
glatki ER (SER) - bez ribosoma, mjesto biosinteze
fosfolipida, odvijanje reakcija detoksifikacije
Mitohondriji
unutarnja i vanjska membrana izmeu kojih
se nalazi meumembranski prostor
vanjska membrana sadri kanalne proteine
koji je ine propusnom za molekule do 10
kDa (Mr ~ 10 000)
unutranja membrana, znatno slabije
propusna, ima nabore ili kriste koji su
usmjereni u unutranjost ili matriks
mitohondrija
Mitohondriji
na unutranjoj se membrani odvijaju reakcije
oksidativne fosforilacije i transporta elektrona
pri proizvodnji molekula ATP
matriks mitohondrija je mjesto brojnih
metabolikih reakcija, ukljuujui ciklus
limunske kiseline i razgradnju masnih kiselina
unutar matriksa nalazi se i mitohondrijska
DNA koja nosi upute za kodiranje nekih
mitohondrijskih proteina
Mitohondrij
Kloroplasti
unutarnja i vanjska membrana
dodatni sustav unutarnjih membrana sastoji se od
tilakoidnih vezikula naslaganih jedna na drugu pri
emu nastaje grana
unutar tilakoidnih vezikula nalazi se zeleni pigment
klorofil
stroma, prostor koji okruuje tilakoidne vezikule,
mjesto je fiksacije ugljikovog(IV) oksida (CO
2
)
pretvorbe CO
2
u organske spojeve
kloroplasti, poput mitohondrija, sadre DNA koja
kodira neke od proteina kloroplasta
Kloroplast