.J.: .

'C

\

. I

QV AESTION-IS~SEX··T AE,-' DE BONITATE D·EI.

vs: 1- V 0 R ordinstecxplicat D. Thorn. in hac qudl. Primo quoad an eft, ad Deo couueniar bonum. Secunda, & Terrio, quoad quid eft, videlicet quantum,. &: quale lit illud bonum. Q!.lantllm, quia (innmum , Q9ale, quia a fey fell per cHcntiam,& non per quali.ares Iupe raddiras , Ex quo Iequirur, quartum lCili!;ct, quod Ii .cft bonum a ie alia d.~bentefrc bona ab ipto , . '

Citra r , Deurn efle bonum conflar, quia dtperfeCl:us, vt quxll:. 4- oll:enfum ea)& en appeubilis.Iibi quidern, quia C(l: ura per{,aio3nobis autern, quia dat nobis dre,& perfectionem ranquam pri!11U1l1 agcns ,

Circa 2-. ollendir in arr.a , QIod Deus firfummum bonum. In Iy autetn sii .. ~~~~g't/.~~ mum, importatUrquzdanH;omparacio excetliis rnaximi ad ea ,qua:: funr infra ip[u!TI; Potetl aurern aiiquid eifemaxiLllum, vel iu aliquo dcrerrninato genereexcedendo ca, qUa! Iunt ilhus gertecis, Ikut dicimus fummum Angelum.primurn Angclum, Iummum Ccelum ~ primum Ccelum, vel poreflexccdere firnplicirer in omni gCiH:rc)onorum,& lie folus Deus eft Iummum bonum excedeus omnia. It ratio eft, quia eft prima cauta ornninm tanquarn caufa a:qu~uoca, cw_us prop rium eft non efie , eiufdem rarionis cum effcctu, fed exccllentiori modo habere pertectionern eft-caus, ergo conueair Dco excedere omnia. bona , quia ell caula omnium zquiuoca, &. fie en: fummum .

Circ43. otlcndir in arr. 3. ~ale tit hoc bonumfcilicet quod Iirbonnm per, effenriarn.quod nulli creamra conurnir , qua: i uam boniratern habent per aliquid Iuperadditum , CUlL1S ratio eft, quia bonum eft idem.quod perfettLUll,&: res in attu,uulla autern creatura ~o-,.qlll: per Iiiarn e{j~ntia_m, idctt per prredicata quiddirariua habcat tetam fuam perfeCtion[;:m,&adu1ll, nam m P,flD11S non habet etle, fine quo etlent ia non habet perfeB:ionCl1l111 adu.neq; bonfi . Deinde neq, habet operan, qui;! porenae, quibus opcrarur 110B [unt jp[aefrcuti~j & operatic ipia etiam el] accldens,&.id, quod ~o~(cquiturper operarioncm, rcil, etfectus,aliquid e1~ prxtcr elIenriJ,crgoin creaturis non pernnec ad eflcntiam On1l11S perfectio.S, aGtus,qui pertinct ad bonirare leil. c Hc1opr;rari,&confequi fiJl~,qLla:: ramen omrua in Deo no dilling-uontul', led funt eius e .fentia.

CJru/4' otlendn in art. 4. omnia bona creara. dici bona per bonirarcrn Iibi formalirer couuenientem intTinrccc~partici param ramen a Deo,& ideo porfe diet bona bonirarc diuina.vr caufanre.Sc erticicnte , Ratio dtyql.!ia. in abtolutis non fir denorninario, nili ab aliqua forma inrrrrueca, hcer poflir efle participara ab aliquo f)(trinlcco, ergo creature non pO {fim_t die! honee, nif per.3.1iqnam bonirarem Iibi mrrnuecam , licee.a. Dco parricipararn nOD tanquam ab ldxa Ieparata.que Iormalirer denominet vr ponebat Plato, fed qua: erfeeiu~ parriciper.ec det vniutcuiutque perfectionern, &. bonirarern •

'. ~

- ------___.__---------~-

ARTtCVLVS

I.

oppofiro tractandnm efl, I. 1-. qusel]. 18. Dati autern hanc bonitatem tranfcendenralem J & OIDJll C nti commune m conflar.tum E:X SC riprura Gen. I. Viwt Dcu: cunEtIl, qlM juerat,& tram valdi> bOlltl.EccJcfiafl·3 9-0per.t Domil1i Vllillerfa bQfJa 'I'lllde_ I.~ Thi[Jl. 4. Oltlll~ cremur« De: b01Ja d1. Ti101 etiarn tadone, quam fuprl explicando text. quzf]. '). ex D· Tho.

arrulimns, (}uia nuilum eit ens, cui non competat aliquod efie ~& poifir compererc aliquis finis) ergo en (apax alicuius boni.quia ipfurn clTc,bonum ell r . & fin,s bonum CH1 & appetibilitOltem imp0rta?t;

• vndc' ,..,.'

Ii

DIS P V TAT I 0 V I.

De Bonitste ill commUlli,;} de Bono Diuino •

-----~-

Q.aid]it BDm,m tranfirndeJlIlIle, & qUid t:dddt jiepra ms

L uC]uimur de bono tranfccudcntali, quod en 'pilia eutis.nam de bono morali, &. IT!"!o ill!

. , ",

Difp.VI.'

I. '

. vude vnurnquodque appern fuamconleruarionern, 'A.

&: [UUIlI efle ' . .

Iu ~',ven{i ergo inquirimus quid fit hoc bOHUl'l1, vel in quo contiftat tormaliter , In quo couliderarnus duo.Icilicer quid.fir rario boni , & quid addar {upd ens. Qgid addar (up.a ens) eli: quartic OITinibus paflionibus entis c0U1.111unis, quid vero lir formalirer, Ieu quid importer in fuo forrnali cooceptu hoc bonum J hoc eft peculiare ipfi. Licet cnim identiticetur cumenre.haber ramen peculiarem rarionern Iecundum quam expiicatur , & condill:ingnitur ab <l.lijs paflionibus entis , verirare ,& .vnitate,&c,!icut etia arrribura iderificitllr cit Deo, &: ramen vnius cuiuiqjratio (eorsii explicabilis ell.

. V A R r LA!. SEN TEN T 1 vE .

. 7\ II I R VM c;r quantum Aurhores varient in B . .l V; explicida forrusli ratione boni, Fere t;l.01€ ornncs Ienrenne ad duas clades reduculltl1r.Q;Iidi enim confhruunt bonum in aliquo abtoluco.Alij ill .aliquo refpeCtino, quia primi conti derant in bono j~,qllod perfectiorus e~t,[eciidi id quod conuenieU<f)& apperibilita.is.jn priura clatle dl: Scot. in 1.

dill. ). qu. 3. qui potiur rationern boni Forrnalirer imporrare ali quid abrolntum i parte rei diihn,tii

ab ent_c,ilil1inctione illa iiu Formali Ixpius rcpcti-

ra. Caict.rupcr art. I .lmius q . .:; .conlhtuit rarionem boni III aliquo abiohuo mdithncto ramen ab cnre, .quia dO,eet bODlI01 conlilierc ill appetibili fundalIIel1~ali_te r Iurnpro non tormalize r, idcoq ue magis exprnrur rariouern perfelliorus , feu actualiraus , C quam cntis.Hcruzns aucem quodiib ,. q. 2. in ipl~ ranoneperfedionis quarenus perriciens eJ1cotl:i~

,tuic ranonem boni,cui viderur aflenrm Molin.r. p.

q. 5' .art .1. dn P: vnic.in P ri ncipio q uace !lUS bonitare ,~ou'hru.it 111 ipla enricare I quz requrrit naberead.iunB:a.(U relationem q uandarn rationis, tciucer reIauonc perticientis ad rein p!;rfedJ, & hoc requiri -tanquarn.conditiouern .nam encitariua perfectionem,o.: borurarern idem eUe dicit. Et inde colligit bonitat~ .&prie no effe pailionc cnris.quia.mcludir

ipsa. ennrare.parfio auu;: no includir fuu iubrectu ,

, 4rver~jll ana c12.1k fe!l linea.Durand. in r .dift.

3+ •• srt.r.docer bonum forll1aliter confiflere ill reJatlone conueruennsc.non ad appetitii,ced ad almG f;xtrllllluru,cul conuenicns eltvSententiarn aucem ,Durandi,multi tequunccr.quatum ad hoc.quod ell D ,c(jnirir.uere rarionern formalern boni.in relatione,

jion ramen (equunrur-Qmnesin.co;4uod<;onlliliUat ratione m boni in relacionc.conaerueuue ad. aleerii cxtre mum. Sed ill p rirnis P .'Y azq ,hie clifp; ::j . c~ ~ ,4.

,& 7 .diH:ioguit duple;xlJOt1u,aliud r.elatc.,aliud aD.1oJuce • .Bomml relate elbdcm,.quod bonuu13Jteri,

&. hoc conlhtuitcumDurand. ill.relauone non ad ,apperitu III 1 led ad ~Htldextremf,)cuiefl:conueniis,

.& refpeB:acuius di~itur bonwn,ficut ven.enum ea b?I1utn ierpenti,&.mahitn hOfllini.Qn~ re!aJ;lo:mqualldQ!Clfi realis,vt,in bono cre.atQ couenieli):,(al~

teri ,aliql'l;mdo racionis .'frin I~eo) qui ell,\;ooH(ls iCrCatut:a:.Bouum autem' abfollitUm.dicit contifl;cre

ill integritatc' rei,tutlCenUll eft bpll~qijand() inte,.

{ira in [up.genere,.neq;.In ~o illiab.qllld de: c£t.tian..c

>J" '.~

'. A·· I _ .. .rtrc ..

, I

~utem incegrieatem in rebus coinpofitis:dicit:ei& . relationcm realern partium ineegrannum return, iu iimplicibus vero dle relarionera carionis . .. '

. DeiIJde P. Suarez iu Mcth . .ditp.loJeCl:.l.nul1l. IJ~ conuenit quidem cum Durando quod ratio formaslis boni fit rario conuenientiz ad alrcrnmjhoc tamen non conltiruitin relatione :l.Jiqua.,fed Iolurn ill' connotatione alzerius rei> fetl nazur e, vt habenr is connexioncm , inclinationern I vel proporrionern aliquam.cum altcra.iicut ea rauone COlier. 1. l. q; 31.art.1. explicat rationem delectabilis, quod co' nl tic in quadarn conuenienria.curn natura teruibili, quod non en: relano.ied iplarner res vt :l.GCOll101Q-< dara alreri.que accomrnodauo non pard! intelligi ruii (ecnndum aliquam proportionern, aut conncxioncm, vel mclinanouem cum altero , Addie vero probabile eife,qllod rano b:)uiabiolute (urnVti prouc elb bonum rn Ie non eft panio entis , led ipt'lllnmet ens.vz perrecturu , & contlirurum in fe ) hue Iurnatur pro pertectioue e.leutiali.qna ratione 0t11111 ena conuemc , iiiJ~ pro perfectione coniumrrura , qua: Lolwn conueurr enti in thnt perteao ~ SoiuUlcrgo bonum alceri.elt pauio euris Hoc.sure licer lit probabilc, adhuc tame.addrrpofle eti::i hoc bonum ablolure J.llmpwm expiicari per modum conuenienue.Ss fic dnhngui ranoneab.enrc , dicitur enim bonum ablolut2 ex ali qua conuenicutia , qua eft appcnoile: dicitur autern ens' qaarenus confhruirur in efle , ita quod ruhil illi delir ad till conlhtunonem, & exillcnciam ,

Alij deniq; fimpliciter faterur ratione formalem boni co (ticui in ip [:I. relarione appetibilis ad appc:.,. otli,quz dlrelatlo ranorus.armbuiturq.ab aliquibusCapreoUn l:difl. 34·q r.licer alij in alio setu ilhi explicec.Deniqjaiij exiltimar ratione boni dice're hec omnia,perfefrionem,atl:uaJitarem,& apperibilicatern, vnde v)cima ratio conkirutiua boni eft appenbilitas, ficur vlnma ratio horn i nis ell. rationaliras, Ita Bieicas hie quo 5. art. r.dub. I.' _

Pro buius refolurione duo (upponeda siit, Prtmum quod generale eil in omnibus pailionib'lentis,aliud effe,quid paflio enris addar adeus, aJiud quid.peetiacat ad incrinfecu conihruriuu ipfius,& quid irnporter effennaliter. Pallia enim enos eo modo.quo paffio eil:,oo po~ell addere Iirpra ensaliquid reate, ve I realite r diltinafr,nlm illud reaIe,quod adderer contincri deberet rub ente, & ad ratione enusper:~ tinere.in tantii .n. cft quid realc, in quanru eft ens ~ caceptus aure entis eft vuiuerfalinimus, quod.omne entirarc.Sc reahrare coprehendir.ergo unplicat quodad talc2 wnceprii aliquid Cuper addat aliqua enma~c,{r;:u reaJjr;i.t~>quo modo ;n.addere poteil, -li in iIlo coprehelldicur,& iub ilia concinetur , quia ·ens ex.1lla ranOne vniuenainuma Olnuiacopn::hedit?Q!:!.are~ns in CODluni,& il'l trr;a {uavniuer!all.ltatelLIU1ptll nOll'poteft habere pafflone'aliqlla per U10dil addidonisr~alis.w. Ie, Jed· pat1iones entis fi ,real es S Mtips ii ens, sut foJ tiqj€ollor.ltiOll em alig ua _alicuiiIs refpe8traoQllis, yet ncgatioilis iOlpon;ue PO!SUC iuxctquidifiinguatu r. ab fp[o:ente,& .cup er

··add<itei. N tCtiico!itlerc p9rS(ltfotIn~1irer in. ilia

o 0 COt1~

Ij4

,c

tatlnQt~dBn.e r~onis, quia ~Ii\iJSfQt'Illali~rl:ffen~ 'A: Poniformatiter"onfrfl:ere in aliqaoabfotuto fupe ... nihil vt ftatim dn;emUSine~ reaJitcr~pfum dCIlOR)l . . .. raddito enti.nec in aliqua relatione re.ali,vel r31;j!').o

naren: eique conuet)irent. Qu~ dodcioa efte~";' oo,~umlturexD.Th0mJoc,ci[.illl q.de verir.an, '

prefla D. Thoro. quao:!l. 1. de verec, tU'!:. L ~ qua:l1_. , 1.&q.2 L a.r. EI ratio fjf~CJ'lia nonpocett hlper1ddi

21. artie • r , vbi dot:erqu04 verum, bonum, & YOU· eun aliquid quod non lit eus, ergoilllld abtolurum

IlOnpoJfunc adqere Iitpra ens niti aliquid rarionis, .' non potett confhrucrc bonum ranquamaliquid fu.

eo quodex.tra roram r~io[]em vniaerfalitlimam. . pera(jdj~um eoti, fed fi dl ens debet conrineri (ab

entis non ef.1: ac,hj.ere aliquod ens , feuentirarcm .t::flte) &: lie non p<>tefl adequate ipfum tanqlllm

retlrm . Ex quo eriam fit, qaod realirer , & etleu- . equale, Si vetO lion elt ens eft nihil,&; ens r;ltiOnis.

tialrrer pailiones ill~ Iimt ens., & non [ojumku).t . Di&es. Bonurnaon eft ens abfoluram vc q«1Hl fed

jd quadtuperaddunt:d ens, ideoquedicunnir ;i. D. l'1IJtlD) ~ita potefi efle aliquid non contentum in

Thorn, 'tliftingui ratione ab enre ~',,*in fira ratione . :f1tte,ted fup;radditum lIli,rumendo ells non in tota

formaliponuin irnportare racionem perf.edlOnis. ,fuavni~ler!;1Jita.tepro eo.quod efl ens VI qua fed ~

vr docet in hac qua:Il,~ .artic, 3. & q u,pt. 6. art. ~.~ qttod, &; Iicut exitl:cnria eil: adequata ornni enri ~ &;

'JIDt'j['f5'.arr, I. t\atro vero eft : -quia .alioqnill ,J~ B ramen non eft ens fuperaddirurn illi, quia: fe habet

palliones ill [iro ~entilli coacepru ~ifent ninil, feu tanquam ens vt quo j non vt quod, & fimiiicer ell

illIquid fictllll1 nee realirer ~ntien.i~nt enri , quia communis enti rclarino,&; abfoluro.Sc ramen dici-

'luod in !e non ~~l reali~r ,in (e en: nihil, &li,e~s Wr aliquid abrolurum.quia edam relatiua nonha ..

realiter non eJifct bonum, Req~ verum, qUIa, etle bent~ile per ordinem ad alterum, Iediu ordine ad

~um in re nihil etfet,!e~ tolil aliquid naUiIl • Ens 1eJita non repugnat bonum couaenire omni eoti)&

~utcn:J quod realiternon eil verum/ed JiCl:e,eil ens ramen timplicirerIoquendo efle aliquid abfolutii,

ncroLlis,& njhil~&qtlodiI\ re non eft bonum, non&in erdine ad re ,quia bonum (eqLlitllr erie ,feu

appezinir, vt re"Jitei bOBum,{eq p~fttalhcc ~ & fi- '(HS ill actu . Sed contra efl quia bonum non f I: habet

ii;c,qul! 'omni~ ab!ittci.a (wu . OppoIl:et5:ga qu04 :vt iet, quo ens confhtuirur in ratione entis , neque

jthe paiIiones In (1lO concepru eifeaqah ~LlcJ.uiUllt inrarione conltiruriua dler.lrifC , negue in ratio-

jpfu(ll cns~& nOD Iomm id, qllc~lalid'II'!t[upra eas, ne rerminanua exifleatia • vnde fi habet ratio-

nam exrrarotusnens &l!um -eft ali quid ra~s,« ,~em ends) & recedir a nihilo non porefl idha-

.fonfel:juemer It1JR purell elfe :f3rmalis -eorumra- bereranquam aliquid Iuperaddirum eo modo.quo

if:io,recl JGaumaliqrUd coonotatuat • C. t:tittcru,iale haoet ad dR:otiam.Et ratio ljl .quiabe-

Seclwd(, ftIp poairnus, qllOd H!.iU~ eelatio feu con- 1H:U1l non .pol1it Iormalitc r rem extra cau [is , :ied

ceniearia ~ ·;lot condino concurrees adrarioaem potiusin4iget extra caufas ~oni,fiq.L1idem b(l~it~

~ipotefieius ~~it.arem etfentiaUter oonHitve- 'Pot(:llappctJ, vt nondum exitiens, led vt p()ffibJll5

1'e~ rieque formalern mtione~yc4tili~[Ur W ,eKifle~~ ii~di,er potdil: concipi vtexifi'es attu.,

..tute eius fubie&,{ed Iolum inre r varias coaduio- trgQ bonum noa (e habet tan quam ip.a rat io exi-

.nes;~[· formalitat'eS in rarioncboni ~nuc:lltaSjqur" thndi vt quo,kd exifientia dvber <liH:ingui ab ~p(~

.feIYdaeil iHa,qua (ir ifltlor,& ,itluiHl~or ipfi rauoni j)<)J}ir.ate,iicLlt dithngl.litur ab e1fonria)'luia. reJdiip

1:onilitutiU3!: Foraraliterboni , ua quod tonnJJiceruo eflentiara exrtienrern , reddir etiam bonirsoem

f:x:clt1dat malum. H~.parct, quiarelanc omnis, ~i[l.eomteQ1.Et licer boniras linnarur, &-I:onu:~r.iat

feu conuenienria.aut eft 1'{:ali¥Hlt ra.Eioois)li reatis tQtipor-ordinem ad exittentii,&.pmut efbn.flarw

1ton dlltlnguiturabeute,vt i iubiecto panionis, led capaci ~iftenti;r, nonrarnenbeniras cornparatur

:cd ens. &'lub enee corrrinetur ·aw elfet nunl , Siad ensranquam ipta ratio forrnalis , qua reddirar d rarronis aon por~H01"ma.Iiter conthruere pa[- exifiens)fe(fiI;anqium aliquid.qnodpoteft exifiere, iionem realem , repllgnat erum aliquid reale ~on-& non 'e:tifiere,habere efic,&non efle. Si.ctg.(!lOO-

fbtuiformllireratiquo ranoais . ~renihil re~e num fe-habet vrcaeax c;!..'tillenrire non pMdldici

&Qtluertiruf cum ente,& :ldxfJuat lplam;mll fit rp- ens tanquara a:Iiquidfupet addirum entiinto~wa

~11Tll ~ ~~i~~~~ ~nfc:cndens el~' q~odl~xt~da n wUod' ue:~!litatcj~a ~~ co&mdi~h:~it om~~itl~

~JP(llrn mnae 1:. ~JUlto. rnmus pore 1: erse a lqUl . qu>\W.[.'Capax. enenar, cltol'Ulm:m;aw~t1.",'t"

cabrolutll!lls ,:qui~ill.d~oiam ~bn efidiltintl:uUl ab ler~lI11 exiftencia diCitur fupttad«rc' cnciin tBt.a

em:e, fe4 ens .. ontcqtum CUb Wo alias elfet nihil. ~a vAi4er[aJit~e;fa1npto, &: r.arnellll()/} ~~

Q.L!are formaJis taqob'OIll, &@amm pa1lionum .{eGlUldii [e,~<l"otnpar3.rur :&dt'flS nOB' vt it! tfi?d

~ntisnoR PQtetl d.illingui ab ir1a encit3[C , fed eO; 1!1l: ha.ber+s elk, fed l'e ratio ilaoenJ.i'elfe, &: 1ta

jp{amete~titas'nori ab[oJute ~ fwfupponendo ali· ~ompa.ratur ad ip'fum !lOA vt (;Oilfbt~etts 'entit.t~

quam 9On!lorati~nem, vel conditioneIlhqn'a [uP,. fteft1, fed vt ratil> t~iRihdi, & pohendi'c~cn

polita, {kper ordiru:m adillamentiuliipfa cll: par- .caulas. ~ e:ttr", nihil ~$c: per ~ :jpfam hllbernOll

uo,:tl€ntin,DeQ.iprunet elfeotia)~t explic!Jt peru,,", -.eff~Aihi1 vt quo, ~ice:nRjd)iagCtal:Ur ,-~,fl2gM

Jitrem aliquam.wndnib.trettl 'CO: attribn~l :.Cum -&,t ad ipf UTI'!,.eoS', ql10d efbcapalC iI.:abenGti taik.:etIe

autCrn bonum fitformaliteroppofitu malo,& ex-acci4ent;threr. &VI: qaod..,±kx; autem-nOl1~" . dlldar,iHud,neceik 'Oftform.tle ration€! :bQ9ivel '" ridt; ~{pca.u :b@oi " quia bontil~ non!e$l ens i' &.

-A illa c()ditione, (cu fOllnalit.ate '.JtlZfortnalius eft . -txtlttll. nihilt.-qu.am 10 ~ -~lt!c's ,~~x.iJ1;eas?' fed

',)(:c)ufil1a. ma1i,mdc.n.aceipidebei: (Oihtlltioboni. . 1Mquam id·, qUod indigee exitkntia'lqr,flc ~~

Pjco etgo~~~, :N6ll{ioteft pOlu;r.atWl fo[ma.l~ mUiliil J ergq' u<;habet ~tjoneQl 'eJtt~y: 'yci ~

. bc:t if

bet efle vt aliquid contenrurn rub cntc , & fic 9.0n . Ie habere vr parIio iilius, Ied vt l[]ft!"itls vel dl adz- quarum illi,&lic non efhl~S per a.li(luid luperactditurn em! iurnpto.in rota ill3. vniuerlaluace , Et dico i1ilIlPW inrora G.lJ. vniuerfalicare.quia in quo'.hbct ctle create iumpro ill particulanad hoc vt CUll iLrg:L: boniras eius umph':'Her,& pt::rfe{te) rc<}mwrltur P lura realirer dilt.ir,Cta vd tlnq 11 am par_, tes ex quibus inregrarur , vel canquam accidcntia perricicnria rem illam .

Secunda pars conclufionis prob _ Quia omnisreIacio, vel ell realis, vel rauonis , Si ranenis non 2Q~ tdl: iormahrer coniliruere bonurn , quali tic bouu formali[l:r nOM conueuiret enri ill re , & Iic ens non diet 10 rc forrnalirer bonum. Si rcalis vel ell prredica.rucmalis,& lie eft inferior ad ens, cum fir vnum ex prredicarnenus , & fie non poflet elfe pa.ffio entis vniuerlalirer furnpri ; praocerguamqllod relario ipfa. pradicamentahs eli res quzdam bona ficur alia prsedicamenra 11011 c;-gv ell: ipta f;Jrnulis ratio bonita cis, qua onnus res conffiruimr bona ,

. cum potius (It bonum q.indam parricularc, vel eft relatio rranrcendeucuhs , oX tic oporrec 01 tcndere in quo c')(1tilhc lib. rran.ccndentaus rcla.io , narn non eH aliquid diH:mEtliDl, .,): Iupcraddrcura enrirari ) led ell ipla. vt ordina.a -: I t , vel f,ie;tnJens ab aliquo, ad quod dicir habitndincm , Et lie [1,)[1 poten- conuenire ornni enti.cui conuenit bonurn.nam Deus ell: {umme bonus, 8; non per ordiuem rraufcendentalem ad aliquid extra re , Er creature SLit bene inquantum perf~ci£ in [eJ& appetibiles.ergo pot1US dicnnrur bona; per hoc, quod terrninant re[pectum tranicendentalem apperirus , quam per hoc (pod dicanr relpcttlwl cranfceudcnralcm ad alrerum, ~t quo dependcant, vel circa quod ver icnrur, Traniccndentalis cnim relatio.qua aliquid ordinarur ad alterum potius dicit rationern perfcaibJJv;, & cendcnciz ad bonum , & pc[L&um,quam ipiiin (orm:dem rationern boni , licet enirn plura pedlcianmr aliquo re.pectu rran.cendecali , ramen non ciicuntur fornialiter bonz, qLUa tic retpiciunr , &. pernciunrur, led quialuppolita tali reia.ion c,& perfeaione termrnanr rdpeEtwn appctitus ad ie, & redduntur appeubilra,

Cf.1ifmllutlff. Quia forrnalis ratio boni ell: ilia, (jl1a formalirer rollimr maluru.Sc qUf terminar app.;;cit~lm,!CU redJir rem appcnbJem, hoc <wte non conu~nir relationi. Nanl malna" ieu defectus non tollitur per relatiollem, fed per OPPOllmGJ eff'edii, etl: enim defcB:us priuatio alicniu:) debiti ad pkni~ t:mlinem rei, hoc autem drbicllU1 nou en Cola rda-

. tio, ate priuatio rc1ationis eft prxcisc iple dcfc- 8.us) rd2.no cnim rdultar pofito rerminu, & ftmdamcmo , vnde Don da.ttlt prillano rdatiopis, nih detur prillatio tenniw, vel fundamenti, e.go ficut malum non porefi cOllfillere formalirer 111 dd"eu-u ioliHS l"c1auonis, ir,a nee bonum in po!lticJnc rel:!.tiorus._ ,Similiter appcritus non intcndit rclatiQac, nee illa eH-,ln qLIO qui..:kit fQnna.1irer loquendo,fcd tcnciit'in.lJlarnperf.ettion,t:m, qux tal~m relatione fundar~potdl: 1 1J.,ut: [cie!lciarendi~ ill ~eritatem)

..'.

Artie.I.

:.lsr

A fQuz fialiu~datbrationem [~i~ilis: ~are non potefl orrn ter unum coumterc m auqua relatione', fiuii reali.tiue rarionis.

DKOftCill1d6, formalis ratio boni rran (cendenta~ lis confifhr in ipra perfetb:mc mcrir:kca,& entitatiua rei quatenus (undat, & COIUla, ar ranoncrn p(,:lf"':8:iui pet modum appdlbilis, & non [alum per modum forme iuformauus , & comhtuenris _ Et Iicer appetibili.as cxplicerur per rclarionem quan,dam ranonis ad appcritum ficut rcibrle (ilet rclarionem ranonis ad .cienriam, non ramen in ifta relatione for~allccr conliftit ipta ratio bonisfcd ill' eo quod ell: fundamenrum huius relationis , & ei P roeluflponitur,licet eam connotet, alit funder, Hec

B conciutio iumitur ex aliquibus locis D.Thum. qsW;e iuter fe comparata illam manifeftaar , Nam in primis lipe docer aliquid dici bonum inquanrum

pcrf..:dum,& app(;ubile,& quod in eo conli flit, di-

. ci [ enun in nac q ure j t 5 art, I. ~d ratio uoni conjiflH m boc q!!ud Jit appe;;;;iic, lJfmmquodqlll! alll.em eft appe~ uuite iHql.;.mlt! '" pnjec"i;iliJi, & pelj.{/:am inqrwHum IJ1IS nail, ergo III talllUm eit ahquid bonum ill QW1i1t!IiIJ ell em. QIll diicnrtus Ioquirnr de ipta ratione forma[i, n~ cum inrendaz pr0Da[(; (1cud fie bonum, & in qllO conru+ar, fi Ioluui Icqueretur de' bono matenaliter,& idcncice nibil probaret de eo, quod perrinez ad propriarn rationem boni . 111a enarn parricula inquansum , liguihcac rarionem formalcm , & cnm aflumac in anrccedenri iplam rationem appecibi ..

C . lis, quod non pernnet marerialirer rantum ad ra .. tionern bow) fed formalicer, manifefinm dl: quod de Ip(a. formali ratione boni Ioquirurcum docet ad illam pertinere rationem perfetti 1 & eneis.:

Et eodem modo in artie. 5. dicit: ViJ.UrnqT{od~l!e diet bonum in qaalltum perfeClumJic enun efl appm&ile. Ec I. part.qu;cl1:-+8- artie. 5, dicit: 0!._~d bonum rn;z{i nit ill pC1"Jtflimle, & aCta prill,tpalrtcr , & p!1. Je _ Ex hoc' autem quod dicit bonum adde re iupra eus ratio- 11el11 appetibilis in artie. I. huius qu,d1-. 5. contlar non con.iltcre in Iolo conceptu enris , vel perk .. ctionis qnomodocumque, led vt connorat, vel fundar appetibilitarcm . Et Iuculentius hoc explicat ql1. :: I. deuerit art. I. dum in quit . Q._lUId jitrTa ells) quod eft pnma COll[~PIW imelle(tlls vnum addit id qt/Od iff. T IJtlQ]zis umtum ftllicet lleg <11101lrm duitur mim vnum IJU4Ji

D ens mdiuijllfiZ ) [ed vemm ) & bonum f'Ofiw1t di.untll ..

Vllde mill p.''.f!ul'lt adliM'e Iliji relawmem, qU& fit ratiol1is lt1lI~ tWJ1. Ilia autel~Helatio jecutAAml1 pbi. 5. met. dicitur 74- tiallis tammn Ji:wmlum quam tli:itllr rcferri itt quod 110ft de. ptndct adid, atlquod reJerwr ,Jed e comttrjo, CIV· ipJa relatio depmdemia qll,dilm fit ,petit p,tter ill Jciem i ~ ] & ftibili,JcnJu, & jelUibili dirtwrnu:JI fmJibtle refe1Ti (ec1l1uJi!.m p/"t. llDIl quia ip(um rc(crltlUr, led quia alma ,-ef<rtur arl ip[um 1 & tjl,ICjl: iii o~mitlbus altjs, quit Jelubrnt vt mmfi.T4) & mwfrtratultl vel perfed'iumn ,& perjdhbilc: oportet:igitur> q(lod vertlm & bonum Juper intelleHlIlI1 tlltis adda/lt reJpri:1;um perJe.'1iui. Iu qllo%et al1te;,~ eme. efl duo coufrdeLlTe Jeilieet ipfoin wi~~r;I) Jperiei, & c_tJc ipjiun , guo tdiquid, filbf!}tit itJ [pe(ie itla & Jie <Z1tquod ells patejt, fJJe pcr:feftum duplit;Jtff; vno. tlOao Jecuudum rrJtjon~(fJ JPer;jei ,tamum, . &. fi" . ab . elite pf.'Tf.citu~.

00 2 imel~'

;11Ie1lefEu$ ~ .A lie mado r:ft ens per{rt{litlum alicuius '1011 fiIU11l jecplldu~11 " auonem jptfiri, iea ,etiam jeitf111Wm tfft quod , Mel in mtlW nauaa , & P!t bunc l1:odum efi prr_(e[fiuum

" ~OIlH1Jl)&OIl!IJl1 enim eP. iii reillls,vt Philo[. diril in 6:metb.ln

. ,~ qlwl1um autcm vnun: ens jerundum e.iJe fiJUm rfi p6Tf~aiuu

• f1li~rtJ/j,& con{erualiuul1I Met rmionem finis; & ;l1Ik ~ft ,

· gwd on41cs r cdc deJiniemcs b01Wp! patumt ip. ~o f11~uid 1uo4

prrllttt'l (ld /J,limudmen, rillS, Ita D. Thoro. .

, Et e» hoc (umrcur fundamcmnm conclufionis. Ni in ratione boni duo oporter faluare icilicer quod concrpiacu r per 1llOPllin p a tfionis in ente , ~ quod conueniat e~ in quannnn pcrtt:ctum eft ~ Er quod pe&ttum. fit omllfS inrelligunr ranquarn per fe nomm.qui a ratio bonideber excludere formalicer raaonem mali? malLH11 autern cum coulillaz inde{ttill, & pm.i!ocione ahcuns dcbiei loqucndo de nulo lfl ;;;U..: phy :l':O (qllidquid lit in efle niorali ) oporrer.quod ratio boru cnnti t+at in ratione perfe ... tti, Runus hoc perfcCtu!ll non porefl induere rati0nem paiuonis ad eusruh connorando relatione

'jIJam rationis.que inuohntur in terftCl:iuo i€ ha-

· bente per 1l10dU111 pnrs,leu appetibilis , Nam per .. fttlio duplicirer pOteficoiidera,i,& Iimiliter per(caum • y no modo in gene re ca utse formalis con:fiiruentis, alia modo in genere cauf a: fin~hs moueris, Jell alucr, ntis . Nam pertecnonem jp:am infOrilJ:lre,& confhtuereformalirer fern perfectam negarinon porelt.curnvnumquodque cofliruarur I'er atl:ualirarem aliquarn.adualitas autern perfeG!:io e1t,ergo perfeCi:io formaliter confhtuere haJ!~~ rem perfeccam in genere caufe Iorrnalis . Sic iilutem non potefteffepaffio, neque concipi yt [u ..

· peraddirum ~ntirati,(~d vt confticuensip.am encirarern.quarenus perfeda, & integra eft in Cui con~itllci6ne ) & fie perf~'1LJm pertmer ad erlenriarn ~ feu cnnratcm conftitutam , qu ia coniideratur vt ~on[hLUCl1S) ergo oporrer quod exrrahatur perfelho a concc pw cau[,:dormalls, que dl:ca.u{jl conIlimcns , & confideretur .ub concepru perfectiui per modum appenbilis , ve I finis, co quod finis perficir t110UC ado, (eu alliciendo.Sc per rnodu perfeCl:iui Ie habet , quarenus finis appericur vt perfe .. &0 appetencis, in quam tendir apperens tanquam ad perficiens Ie , apperibile aurern vrrale non Ie habc:~ reipectu apperentis,«c coniiuuens ipfum, fed vc perficiens.quiaf appetibue con.hrueree app e~irurn non cOflLllmman~c ip{um • fed C.Jll llitue rec in ratione appetitils,& per mod.unl appetenristL10 per modum te'r[J1inati ,& perfeCti in Cljo termino, ~ obieGio apl"~tibili,impoilibI1e eft c;rgo 6]uod appe· ~bile ~onfutuat app~rimm, vt appetitus ~n~ ergo ~alis refpt:tl:us perfetl:iui per [1";OdUID finis nOll e~ refpeCius conflituentis,. fed fuper addentis, §c per· ficiends ~onfl:itutum,c:rgo pr(lut fie bonum conn .. derari poten ~fI ratione patlion,is refped:u entis (onfl:ituti,non alltem vt formaliter conO:imens 3 & fie perfealo vtcoollitutil:laefl;fortU~literno per:' tinct ad tatioReln lloai vt paJIio eft,{ed '(tens (. 'l~ ilitututn,& inreglllm e(l, fed debet liuni pcrfeetiQ· ft in ratione appetibilis mouel1tis perfeetiua eft,&; ~nfUl1lQqiti~ i~tius appc~~$. ~t Juc cOllfi~~~ .

Prirnre Partis .

,A ratio magis propria dl: boni vr bonum eft 3 qna.m , ;alia: confideranoues q.ue in alijs (cnteurijs ponun, rur , v. g. quod habeat rarionern conucmenns, vel jmegri)&!imilia, nam magis proprium dl: petfe • crionis perficere, . quod per Ie in quarto modo de illo dicitur ) YllJm rclatio conuenientiar , vel integriratis explicare.quod magu; videtnr ahquid cofecurum ad rationem pcrfcccionis , Non poten ;llltclll perrineread ranonern formalern boni , \'t .efl: paifio cnris pertecrio vt formalizans, & conlh .. ruens , fed vt finalizans , feu alliciens , & mo ... pens,

Ex his colhgirur rarionern conuenientie ita de .. mum perrinere ad ranonern boni fi cxplicetur co~ ]3 uenienria pro apperibilitate.appe tibile erurn con_ ueniens ei] apperitui , & ad hoc tandem reducitur P. Suarez dupurar. 10. rnerh. citata, qui rationem poni)vt eft parlioenris conltituir in ranone conuenienrie , quam tandem dicit ille appenbilirarem ; non ramen apperibile Iurnirur pro ipfa relarione rarionis.quarn importar appetibile ad appetitum t fed pro fuudamenro ralis relarioais, quia forrnalis ratio boni non potl:ll effe aliquid rationis , [eMu .. mitur pro ratione ip.a perfecriua per modum finis~ feu apperibilis allicientis 1 qua: ramen non uifi per

· relarionern a nobis explicatur , per relationem tamen DOn conll ituitur forrnalirer.fed rolum connotar.aut fundar illam.ficur in Deo omnipotentia.vel Iiber.as explicantur per ordiuem ad crearuras.non

C ramen formalitcr coufiflunt in illa relatione at! crcaruras.qnz en rationis quam connotat .

COllflatJecttndo, excludeudam elfe fenrenriarn P. ~ Vazq. vbi Iupra dicemis l quod bonum ablolute I ~onfifljt in relatione inre grira.is rer ad iua c'1nfli~ . ruriua bonum aurern relate in re.arione conue- .~

· niennse ad alrerum J vel lQ rpra connorauonc aut, inctiaarione aueriusad fe • Con; tarenim ex dictis non pofle formatern racionem boni ccntiflere in relarione . Et vlrerius prob. Quia relario lllttgri. tans in rebus urnplicibus eft eiurdcrn ad ic iplum ~ ~ qure eft relatio rationis.S; ftc non poretl colhrue-

· re forrnaliter bonitatern real em. In rebus vero compoiirisdatur quidern relario partium inrerfe . ad mtegradum toturn, & ad iptum rorurn inte~r:t .. · tum per illas > qua: relario poteft quidem elft: rea-

p 11s, fed non perriner ad bonitarem.que ell pattie) ~ . [~d ad ipfam conthrurionern rei, ficin eriam voio partiu~n,~l]a: f1.l rdat. ,iQ ~on pertin. et .ad ~affi<?ne) fed ild Ip lam reI conf!:ttutlOnem) & fie etlaQl mte~ gr3:tio fei pemnet ad cQnfl:irneodam rem iIlt~~r:i. Vnde 110n pote£t pertioere ad paJIioneqJ id qllod pertinet ad. conflitntionem imegritaj.s: bO,llurD antc:m cum lIt paffio debet [npp0!lere lilammt(!!i gritatem, ~ ad iU~ql conre91u I1Qn conilitue~, alioquin Nliio formaJiter coilleider~t ~ii co, ~Il~~ ell paffi.o.Et pr£terea bonu dtqet opponifor~alloo' ttrip{i malo. & rcddere rem, ip[aql appetJb*tp~ &perfetl:iuamper m.odl1m finis.ipCa ~u~eql rclw.Q integritatis formaliter ~6n expeUit m:t1~~. q~a

pu.lqm noll efl: dc:feCtus ) aO[ pri!latio relaClQfJ.IS·~ led petfectionis debitz. Nequc'etiam ~pe~1:tlS' ~rnl1-: .

,Difp.VI ..

.terrainarur ad relarionem.ied ad rem in [e. Ergo; A hzc relatio inregritacis non potel] elTe forrnalis rario boni Iicer inueniarur in bono. Similiter bonum relate, quod importar conuenienriam ad alrerum potcit dici bonum illi, vel quatenus contli-

tuit illud in eo.in qna illi conueniens ell, vel qua-

tenus ell: appetibile ab illo per modum finis. Si

hoc iecundum, ell nortrafentenna, quodbonum confiflir in apperibili, feu perfedione vr finalizan-

te . Si primurn.non te habet illud bonum per rno-

dum pauionis.fed per modum conitrrucnris , bonfi a~tcm femperdebet explicari per modurn pafsio-

rus.

Sequitur tC'Yli~ non [llbfi(lere Ienrenriarn , Patris Suar, conilituendo bonirarcm , qua: eil: paifio In :s ratione conueuienne.teu coaptationis alit inclinatioms ad alrerum prreter rarioaem appetibilis , quod tandem vr diximus vlrimo farerur iple P.Sua~

, rez, E: rllliQ cjf., rum quia edam bonum ablolute fumptum It! h ... bet vt pa-tio entis , narn etiam prout

fic non explicar eundem conceprum cum enre.narn

ens drcirur per ordinem ad etfe , & opponicur ipfi rululo , bonum autern non explicar ordinern ad ef-

fe> ted ordiucrn perfe&bonis per modum fiuis.ne-

que opponirur ninilo , Jed malo, vnde cum jA:j conceptus Lint diuerfi,& vnus confequarur ad aliu, etiam bonum abfolute (wnptuID non e It conthtunuurn entis, led pafsio cncis. Tum euam quia quod

eft conueniens vni ell dilconueniens alreri J Ii Cut calor efl: conuenicns igni , fed difconueniens C aque, & venenum ell couueniens terpenn: fed non

han hornini , Ergo Ii bonum inquanrum paffio confUlie in ipfa conuenientia ad alrerum , &: iIla :l!que

fit: conueuientia ad vnurn.S; difconuenientia ad al ... terum non mums erit proprieras enris conuenien-

tia ad vuurn quod dl bonum, quam ditconuenien-

ria ad alrcrurn, quod cit malum, nullus autern po--

nit, quod malum eft pauio entis ergo neqne bonum rumprum rolum pro conuenienria ad aleerum, Denique quia alias Deus non haberer propnam parlionern bani nifi per ordinern ad creatu-

ras , fi eatrn bonum ell: paffio enris [olurn ratio-

lie con l) enientie erga alterurn , ergo Deus non dicemr bonus nifi vt conueniens alteri extra fe , & conrequenrer per ordinern ad crearuras .

Vltimil conltar ; quod apperibile Iumitur duplici- n ter , icilicer relaciue , & fundarnenralirer , feu ra-

. dicalirer. vr bene norat Caier, hie. Radicalirer ell: ipfarner perfectio non vt coulhtuens in genere Clu&forma[i~ ) fcd vt perticiens ingenere finis, & vr

. fe diffundens . Rda.riue autem elt ip[e ordo appe .. tibilis-ad appetitulil , qui non potta elfe real is, fcd ratiollis, quia appetibde ie habe~ vt pertectio , & appetituS vt perfeCtibiJis, petfea-io autem non de ... pendet a perfed:ibili I Led e contra.Non tamen po .. tuft forn:l;tliter in hM: relatjone confill:ere bonum, liq!t per itlam a n'obis cxplicetur, quia nOil poteft rt~lit)l:;ol'tiqu conil:itui per id , quod rationis eft." V\1qe fonnale confl:itutiuuln boni non poteft dI.. lHogliiab eute, fed encitatiue,& in ie .:oincidunt. Supeca.adit autem ad ei&ntiamnonid " quodfoc"7

. , "'"

~ J • ~ •

Artic. I.

. maliter ell conflitutiuum Iui , fed id quod re habet ,. vt conditio reifuffii:a ad hoc vt bonum exprima: difiinth.IITI conceprurn , y,uam ens ablolure diccum , quod nOD exprirnerer, ruf condicionem rllarn Cupe-

radderet , Sicur info q.t 9. dicemus rn confh tun one actus liberi Dei non imporrari aliq.ud diihncrum ab actu neceflario , connorari ramen ahquern refpectum rarionis per modum condirionis , ratione ' cuius concipitur dilhnctus a neceffario •

Soiuunwr argumenta;

PRima arguit. Non affine ens eft finis, fiquidem mulra fe habenr vr media, & tam en ornne ens eft bonum: ergo bonum non potcltconnltere fonllahter in perlectioue entis > vt finalizaus J & vt apperibilis, C01ifir. Quia idd) bonum eft apperibiIe, quia ell- aaus dans etle , & vnum quodq, appe-

, tic Iuum efie, & tuum conferuari ergo prius ell in ente rario apperibilis, feLl finis, quam ratio conitituens, &. dans elfe > fiquidem ad hoc appenrur > & quzrrtur vr contliruar , & det efle : ergo male dicnut, quod perfecrio vt confhruens non ell: paffio, &. vt appetibile ell paiIio, cum eife appetibile prJ!~ cedar rarionem confhruenus , non cnrm id quod appetimr ~ prius confhruie , & poflea appetibile eft , led prius apperitur > quam adueniat , &

confliraat . ,

, ReJp. Qgod efle bonum l'eJ appetibile Iurnitur , aurfimplicirer > aut (ecundum quid, vt docet D. Th. in hac q. 5 .arr, 6 Iirnpliciter quando rerminat , vrvlrimum [ell fints, fecundurn quid quando vr medium. Hoc enim edam appecirur , led non Iimpli- , cirer , fed ranqLlam ducens ad aliud vbi vlrimo Ii-

, fiitur} & Iic ea, qllie re habent , vt medium eriam funt appetibilia , &; bona J & mouenr tecundum quid, fcilicct non ratione tui , fed ratione conuenienne , &. ordinis ad aliud, vbi terminarur rnotus appetitus , Et non dererminamus hie an bonitas in medijs fit eadem qu;e in fine, folum parricipatiue , & denominariue eis conueniens , an ah <1 eis inrrmIeee competens . Sed liue hocfir fiue illud ( de qllo I .:.q.8.) ramen conftat bonitarcm in rnedijs arm .. nari ad Enem, & elfe illi infcriorem,& quati fecundum quid. Er hac ratione bonum non dicirur vni-ol uoce de vtilt,& honelto.de meruo,& finel vt docet D.Th.ar.6.cir.ad ;.AJ confi. Refp. ~d ficnt dicit D. Th, art. a. huius q. 5, 110n mconueuit , quod bonum Iicer conrequarur ad ens vt pa£fio,fit prius elltitate in intenrione:, licet non in exercicio, & fie perfectio vt conlbtuens entitatem prius lntenditnr appetitu, quam coniHtuarin c:xereirio,in ip[o- ' tarneneme conltiwto prius ei couenit ratio entls,

, quam appe~bilitas. ltaque apI'.etibi,lit<1s [u?ieCl:i ~ ue eft paQerJOt ente > oblectlUe vero,& 18 mreut-ioaedl prior. & ita non tollirur , quod perfectio vr a:ppetibilis fit'p-aaio eutis tanquam fubiecti cui conaeiut, licut cogno[cibile , fe:u veritas eft paffio enris, & tamen ohiecriue prins cogno[citur, quam £tin fe, verum cairn abftrabit· ab exillentia.obie~

ai~ .[umptuUl,. .

~rettVI. '

. Secrmd~ a rguitur pro Ienrentia VazqLle:;.) narn 1105·· dlcinHlS bonum confitlere in appetibl!irate radicali , radix aurem apperibiliracis eft integritas l &1 conllitutio ip{a enns , fieut :r:iGbile radic{ll~cet eO: humana narurs , (eo rarionaliras, & rlilbLlnas radicalis eft: ipHlUl iucidum; ergo coincidirnus cum

"ius ient-enrra , &lo1l1m verbis luci.un[,s. Antecedens p~ter, na.m.r~dixprQprie.tatis erreJt;ll~i3.: et~

go radix appenblllC<ltlS ell: enrrras , vtpen:(!d:a, & integra. C01lfir. CJUla fr. alieni defit aliquid ex his,

qux ad eitis nmgtirarem conueuinnr , ex illius de-

{eaLL pra:cile res diciwr mala) Iicer alreri dif conueniens non fie .Ied fohlill in i.e nonperfeda , ergo bonurn a!:;toIme dicitur ratione integritoltis l quia oppofiwrt:m eadem ell ratio, malum cniOldicimr ex defccru alicnius.quod pcrtinct ad integrjtatem: ergo bonum dicetur ratione ipJius inregriraris. Et

hoc J~pius fignificar D. Thorn. dum ponir bonum edam vr ap peribile contillcrc in eo ,qLlod fie perfcdiuum , vt in iJbq.'i.,artlc.I. vhi inquir . VJJlIm (jllodq. appcttWrjecttlldUlIi quod cjipeJ:(r8rnn & ad r. di-

cit: fluod rfi vlum« perfelium dicit Uf· uOlJrlm jimpliciLeT,& artic.e-iuquir . ~J ~oJlIm/ CIJIt[iflil i1JJpecic, ordillcJ &

medo, quod tQtUI1l pertillt! lid imegrtt{l/e1Jl rei.

C11if,r. (ccundo pro alrera parte de bono rdarint;, g~Jod con fi {lit in reianonc conuenienne. Q;ia ea-

(kill res dicirur bona, vel mala rclpcdlldlllel{o-

ruui , imo retpedu eiudem > eadem res inuariara modo dt mala, modo bona ~ ilcut ignis eirconueniens ill ilyeme, & in :dl:(lte drtconueniens , ergo C bO!lu ,clatiuc debet conJdlere in relatione conuenicuue ~ non in perfecnone abiolure iuWpta, conuenrenria ernm ad alterium relario eft, aliquando reaus , :J.liquando ranoliis .

actp. ;lypl.:obllitatem radicalirer efie ipfarn efr eunam rnaterialiter ,& identice , non ramen forrnalizer tub conccptu effentiee, & per modum conilitut:ntis> ted per rnodum rinalizanris ,& Iudantis ordmern a.d appctitum , nee requiritur maior difhnctro In pailionibus COlis rranfcendeutalibus ~ quia non pofTum dilhn3ui ae eute vniuerfalitcr, & tranrceedenralirer lump to , & ira non (unt pafhoue:s cum eo rigorc ) & difhncnoue , SLlJ paniones reI parricuiaris ab 111a difl:ingmmtur flcu~ rifibiliras ab homine , Q9are in partiouibus entis , radi-

cale & rormale coincidunt ~ & [olum penes diner- D [os conceprus.ieu habirudines difiiDguunmr, & iecundum quod fundanr iltam dinernrarcm dicirur y[1~m radrcalirer tuudare alrerum .Nequehoc dl: lJ:Jcldere in leI.J.tenriaLll Vazq. quiaipk non confh-

tun bonum in ipfa integritate iJabendo rC latiom:m tanqLLam condidClne,m ~ feu connotatiopen1 requi~i[a.Lll) ted in ipia rel~oue imegritatisJ9rnlaliter

IJJ ltd conl1:itnir J quod ell lange diueth;rn a n9fl:ra fClltcf1tia. Nee valet argumcl1Lum: quod -paillp de~

bet dilbngud rtc CljillS ell: f.:'allio ) & lie bOf)p.!p.ab tote. Jam (;:~niru didllm ell. quod non e1fpa.1ij.ori- . g?tuse, led jolwnratioue diihncfra,.f!:<. f~c4tidum ~IUe!\u~ conCeptl~m c:xprinlcndie.l\s vtin(e., yel vt

PFkttlllum ahcuiys.,.: . .' ,_';·i .

.,oJd prilrnfJJJ conjr:Relp.Q!oEl [ublato a~quo p~r~

Prima; Parris ..

ft, rinente ad iruegritarern, res ipfa reddirnr in (e rna:: .

Ia, quia toilitnr ratio appeciblIiratis radicalis , qua:;. coruifbt in i~J~1 perfectioue non qnidem in at-dine ad Ie precise, fed vt perrecium cO: apperitus per mod urn rinis , fllPpOlllt ramen ncceflario rem cITe perfeccam in [e,licur propria paliio Iupponit dfen"" riarn coniUtueatn,&lI:a rieur qui del1ntit ~i1entiJm deitruit paffioncm) rta qui ueitruir perred ionem in Ie deflruir cam criam vt efi perfecriua ad alte .... rum .

.Ad loc« D. 'rb. Rc(p. Ip[um conflieuere bonum in ratione perfetti non quomodocunq, & in ordi ... ne ad [e , ted vr perft-ttiui appetitus pet rnodum. finis}& per modum appetibiiis)v( explicar in q. 1 r,

13 . de verir.ar, 1 .& in hac q.ar, 5. .

.Ad jimmdam wlprll:J. Kdi).llegando contequenr, fed (olum .lequiwr. quod bonum re late acceprum imporrar illam coapra.roncrn, & proporrionem ad aliud ex parte erus , in quo marerialiter conjillit , formaluer auceut rn ratione boru iLlJpOrra[hanc eandem perfecnoncm conneuienua pt:r l11!)dlUU appeublhs,& vt finalrzans , Iraque rcbtj() conuenkntix,fi;ou perrectionis vr proporriona.re 1 &; conucnienris alteri,li Iumarur perimodnm couuenie .. tis ill genere caule formalis non elt)pfa tormalis ratio boru , led Ii !(101::I.tur per rnodum perhcientis mgcnere caure nnalis.teu apperibilis . Vnde tam bonum abiolure quam bonum relate ex parte for-

malis rarionis Doni co ti ti:uIlt in appccihiiitare per modurn cauiarinalis.ted ditti::ruut ex parte fundamcnti, reu pC rtcctiorus mace r iaurer rurnptz 1 quia

~~lLlm dicit appetjbih[~tem proprer Ic.aliud appeUbliI[3CCU1 propt~r aliud ~ quia vnum rundarur in pertettione abroiuta m Je pcrrecra , anud 111 perfe .. Ctione iuxra proportiouern ad :J.ltci uin ; vrrurnque ramen dicit ordinem appenbiii.a.rs rortnaliter.

Tertia (liguiwr in fauorem Ientenn.e Slllr. a.d probandum.quod bon Lllll non 11" parn« t:Lltis,nili vt eft bonum alteri , non vc ei~ bonum aoroture . Nars bonum alreri in 'luocnmg, care lIlUi.:'nitllJ" recuudii ahqucrn retpeCtnm ~ & contiderao.iuem ,11l omni enim ente inuenirur quod alicur bonum dl,bonum. au~em OI.bloi~te non diiunguitur ab ipio coacepta

eflentiz in Ie , iiquidern bonum abtolure non d! aliud quam perfeCtuill) ratio auteur perf~al perti ... net ad iplam conlhturionern ell~nnx , non ad par ... :

Iioncm ; conltirurio erum non inuenitur line integra, & plena couuenienria przdicacorum [i enim aliqwd defi i: non ericeiJentia., ergo prout lie per .... fcttUlIL abfolute non con.'1iwit pa:uonem. Nee p?~eH pert'eEtio ~blolutc (iu~pta eile appetibilis nIh reducOl.tur ad Id, quoQetrbonLuu ilteri, qLua veldt appetibllis i1laperfectioalreri~ veJiibi. Si iibi idem I.!rit:appetcns J & appetipile, quo!l;Iodo ergo lupponit a~PGtitum ~ qui_. rend at ad app~ten". ~Ull1 ~e? Si_eft appctibilis alteri h,o.;ipl0 eLl bonu al(~r1, &; lJc ell pallio eutis. CIJ/1.ftnplf~ur I .. nam {eCLlndum, dlu~di.1Dl graunmpemtliorus yOLim .. qUQ,dque confhtuitnr in certo gradu CHUS, & W'" ~ingHjtl1! vmJUl ab alJo1~rSQ J1Crfe'3;i!?prQQ~ fie)&:

~

Difp.VI. "

1t eO: bOIllI1U .ab[ olure, a.d confiitutienem & dirull~ fuon~ru ell~ntiak~nemis perrine; potius > quam ad propriam patliouern, Canfirm.~.Quia perftitum v~lli.l11;ltLlr pro eo • cni nihil deert)let~ cxrra quod

nihi l e (1: accrpere- 'It dicitur 5 .mer.cap, I 6·vd accipiwr rro co quod Iimphcitcr habet id, quod requiritur ad dr:mia.m alicuius rei ; ticut puer potefi eli-

ci homoperfedus hoc Iecundo modo, non primo:

Si perfectu.n prime modo Iurnatur ,nonOU1ne ens d} pert".:cttlln;.[}(;"qll<: ornne bonum perfedum ell, & ramen omne ens tit bonum , debet ergo fumi Lecundo modo vr fit generaJe orooi end, fie autern Qibil amplius weir, quam e(j~lltiam in [uis f>ra:di~ caus conltitucam > ergo vt lit parfio cutis debet Iu-

rni bonum pro eo quod ell bonum alteri J non pro .'B :bono abiglu;_e. .

Rofpond. Q,~)d Gue inueniatur > bonum alteri in .omni ente ~ li"lt; non, d..: quo nou d".ptlW, ramen bonum alreri Ih.H1 porett etle prm.rpans . ratio bo-

ni, qUia timplicicer pertcctius bonum efl, quod dl .bonum.in Ie conrununarum quam q:md eft bonum ,Ii.iteri,& Ioluru ranone ~)(oporao[lJ.5c,& conuenien-

;Jii;r: ad alterum . Nam [j (It bonum in :~ > & WI perf~a:um>qlwdetial11lic d1ff.L1iuutrl iui, &p.;erf.;:Ctillu .alcerius tic, nou en duoium , quod eile bonum 3.1-

xed ell: multo pertechus , & hoc rn '; -do euarn icl f.}Uodell: bonum in ie , &: all clute p~[Lllle[ ad pa.(.flOnem enos, ii rumac-.. lila perfectio quatenus -ditiufiua Cui, &pc:rfe8:iua per modum huiti,& non {"htm per modum coufhcuenris in.genere eaIil~ Jormalis, vt explicatum eJl:. Vode. dicitur ad argumeoc. ~od perfeccio perrinet ad rarioncm effen-

ti:J! , & ad inregritarern > & roralirarern eius , fine

qua. non inuenirur dl~ntia , Iumendo Iy pnJeftum,& ;tltegfflm) Iecundum habirudinem c<U1;3: fotqrali~), ~'WlJum quam f(mn3.t>&~conHituit eflentiam, feU s;lnuam aliquarn . Illa ramen perfedit.l1uh h:ibizudine caufz finalis, vetapcetibilis.peretnet adDo:num. quod eftpauio . A,que ita habitudoca~ tiorma1is, &. habirudo caurz onaus italiqtu:per£eti:io!le diltinguunc mter pt:rtcctiu¢ •. vt perrinet ,a:d.conceptull1.dkntia:, vel adpaiIioru:tp. £r.CUOl in{b.tlli' quo modo fit appenbilrs jfb. pufea:;.o ~ {aluta, fib ran ah:c:ri?R.efpond. Quodpcr£ettio abo-

. 16lmadl apperibrlrs iibi., .narn alreri rolura'efl appetibilis vt proportioH>1ra,,&conueJUc;ns)~Vnutn,. D qundq.ue ellim rnax:ime}.& pnncipaiir-ede aroat.& dD-r~urar [uiconfenrati<Jncnl. & eHe, ,nequcell idem formalirer appecit[J..';, & i!pp~tib!le·) fi t:nim ~rltus ell eIicirus,JHtingultUf ab:apperibjli~ :G_rUa non appetide !lib' ... t a.p?tleheniiJrn ~& fic:p"t' !pGtent:iaI111Uperadditarn natura: af1petit.jSi aul!eID .a.ppe.t:itus ilt innWlS difungUir(lT w:.appetibili~ qmi:aappeGibiie eft In qllaUllum peifeffil:!, &aaus~ !3.pp.ecirnis wt em vt ~H in PQlf:utia a4llIao.illetle , iCu:£,Q(ionti2. habendum, vel ad eiuscil{cniuiom~.

··vtdrprimr,;m '~J{efpjJlIud dle ",~rumde p«fe~ 7itione in geoertrca'o r.t. forOlaits., &. \'tJDqnftitut:ns ipecicm,.!eu e!enrf.a,)ll@n in -ge~recalliadin21is,ilc criim"~fcqui~t',~ie habet:\tt p~o;'$v.:r~Pfi:,.. 1UQ modo,vtfOrtiatll s.ad p:mfijtutlUum ~CI1U.Cl;

Artie. I.

t\ ' . ..AiJecuuum confirm4l. RCfpond. Qpod perfed.ip .vtr-oque modo fundar bonum, aliquando itL1lp1ici~ ,ter confummarum , & pt:rfeCtufU .aliquando irn.perfectum , & non confummatum , &: fie habet cenuenire vel enn perfecto) vel irnperfecto, Ied in . vcroque Ilaru poreft accipi , vel vr fundar genas

caufe formalis, vel finalis, & prime modo (t: habet .vt perrineas ad effenriam.iecundo modo ad raffianem nsn realirer, fed radom: cl1fbn6.am ab ente,

vt'Plla iJrguit. Qvia ancecedenrer ad omnern apperirurn , vel ordinem radicalem , vel formalc:m ad ilium res dicuntur bone , ergo impertinens eft talis ordo apperibilitans ad conttimendarn ratio-

nern boai. Anrec probar. quia ante illurn ordinem qui efl rariorus res dicitur habere rcalern perfethonem, & exclufionern defedus , feu mali> ergo

non en cur non appcllerur bonum UCUt appellatur

. perfectum , & Iine uialo 1 pcreierllIH quia pnus eft aliquid bonum in [e , quam alteri, apperitus autern eft aliquid dilliuCluffi ab apperibili > & lie boniras appecibrliratis dl boniras alceri • Et .o1tJTnn. Qgia ahoquin perfeciio incnrueca rei, qua: eft borncas eius eife[ dependens ab exrrrrueco appctim , V nde fi mums appetirus reddererur ill~poJIibilis,· ornnes res redderenrur mala:, feu amirrereut bonitarern . fine. atlqu<l inrrinteca muearione , & defeCl:u in ip~ Iaperfedione iutrialeca , Er hoc vrgetur arnplius, quia nail pOtdl booicas confhtui vt dependens ab

.aliquo appetim~fed in Ie , & a. Ie ii.uiiclcnriJjma ell, ergoll9IIcil: de ratione boni ordo ad appetitum. et:rittWt}i, .quia boniras imporcar perfectio-

nem reicoafummacarn , &. quamo aliquid pe rfemus, tanto melius.ett, perfectius autern dicitur .3liqutd=qLianto:cll andependenrias ab alrcro.ergo m Ipl3. perfedione rei conltitutiua eciam (ernoro orWRI: .radicaliad appctirum,.·datur boniras, COtljir.l. ~a verum, &.bonum iuueniuntur ante 001- nern operationem inrellectus , &: runt a1iquid re~.leex parte radicalis ;&ppt:dbilliUis, velcognofcibilicaeis.ergo non dependet ab:aliqtl41rdaci0ne rarronis etiarn rauquarn a conditione teuconnorato. Con[t:qtH:ntia patet, quiaid i q~. dep ~der ab .alio, vt a.condiuone.requnira non inuennur fine e a ,liceLDori oonftituamr per ipfa.m e.rgo. nan da ..

rur in rebonuas ,fed.per rarionem ~" 6qlii4~~ ad eius cooG:iturionem aliqurd ratiol1l:r requrrtrur ~ -eriam firatio fon-naiis dicatni ahquid rcalc ,Siau-

-tern daturin rc bonum). quod eft:paillo cntis, &

di!linguitur a vero', ergo eil: ahq~Hd: fuperaddi·tum ent~> atiat) paifio~~us nonmfet .. ;"~ '.

, R*01f~HQ~lcid.ant~ tormalem,a'radic~le.mord.illerl1 mnppi:riqut1: l'eS non funt bODa: nlii III po-tenria7~mri.i:liner, eo c:qUod-UOI':_dUUl intdIi giptr pf!tf ed.iD ~iS' ~i.,t pc rfe aiu1> finalite r .Im

per modum call1:r. nnalis, fed Vcc()nftit:utiua,' fell ~cQnJlituehs)~genere; ' .. a\l(a: fot1I1a1is. Et cum di~ 'citq.t .,l~o;Rlo p.riori 4utc1l1. fmroaliter ,e"i·cl.udiruttn!p!Jid;. ~ndc habef refukarf!:intc.grira5 -peifedwl .• '; & tolli ·fonn aliter de te 8:LlS- in a.p~ . peribitir;~.&; ficper.il!am perWfrionem. nOll ab: low.oc~; :fea: .~. ;fLlb~ i ordirii:pc,rfdtiui.~. & ~

retibi-:

·c

'r6o

pr:tibilis cOllllitwtl1f bonum ,ql1ode!l:pamoJmm per perfectionem, vtformalitercotl-llimitrf per-, feEtarn. Cum vetO dicirur.quod prius e(1:bon_~l!n iQ it: quatn alreri , dicimns quod bonum H1 Ie non contrap onitur huic , quod cH die bonum' ap-

·pe[ir:uj~ fed hinc, quod c!! eife bonum pe r modum ,propoL-tionis,&conllementlx,& quaf dependeurer ab a.ltero reipeB:ncuills dicirur bonum ; & fie c:[t bonum relpcaiue, non ablolutt, & Iccundutu {c,ttameria.mbonnminfo, & abtolurc debet efie talc per hoc, quod fit perfectio ft apperirns, & dif:' f[liiuum lui. Hoc aurern rnaxime conuenit bono inle,l11.2gis coim habet rarionern finis id, quod in {c eft bema COUII111n;u:e,quam quod ell bonu rancfi relat2~tanqua vrile,& tatum vr conueniens alreri,

• ,1 .. d. pmnam (Ol1jil'lll.1t. Refpond. QIod bonzas n6 Jicit ordiuern ad excrinfccurn pef modumdependenrise ab i~10, fed per dependentiam illius i Ie , & ideo apperibile non confiflit in ordine reali ad appetitum , quia ralis ordo non darur , Gem omnis rsenfura non refpicir menturarum relatione reali, {edc conucrio,&fic illa relatio (olurn et] rarionis, qua: non pocefHorma.liter coafhtncre realern bonirarern.red lblum connorari ab iHa.OiJod fi ornuis sppecicus creams redderecur jmpombilj~, laltem rnanerer diuina voluntas , cui potkr illa perfectio complace rc non ranquam obierturn eius raoriuir , fed vt effeEtus illins.vel manerer tunc, boniras rnateiiahrer ~ & radicalirer non forma.liN!:', ,quia. non mancrer, Vi: pcrtetbua,& vt ca.uia:l1nalis', non quidem ex: defedu inrrimeco , (edex deredu .rcrmini exrriu.eci ~ neue n non eIfct potiibilis poremia videndr.noa etlct viflbile forrnalirer.fed {alum radi-calirer , Nee runcdicererur res mala priuaiille, fed negatiue ~ idcfl nondum formaiircrbona , ficut fi vericas non poQetcognol(;i:ab- ali'1uocilltellcctu, no l'emJ.ner~t Llrl\1aliter'cognolcibilis , fed r~icali ..

.rer . Ad lcivl![!oquod dicicur deboaitate diuina , dicimus ip .an ami. dependc re ab appetim -crearo, ' l"eipc&v.t:ro {niidem eifc:in, Deobonitaeem , &; volun;a;emfine :vj[a'dt:pelldel1tia~ ied pit {mnma id~!lci[a"em, ::e1p~dll vero appetims creari.porius dcpender apperiruscreatus a.bonirare Dei, quam C ~omra .. _£r c_urn dicrrur quodillud dichur .perfe .. Ulu1i,quod.eamdependentins~ & abfoJmins. ReJP. id mrclligi-dc.eo quod eft independenriusab ordine.reali , non ab.ozdine rariomsvordtrerusarationis PO!:iU5 dicirmdependenriarnin re.',&:ideo COIL" uemt aJ!,"uL,;qUlac6mpal-amr ad alterum fine de.~ pendentia ab ilioin re , & confeqnenrer non reali-

, -{,ft,;fe d_Lo. lum -pe,l'r:ltionem :po[c::Hil4id~ricerc, -& l~a rales ,rel-arioneH:ltioniSllpUlciijuliullanrllr 1~1aio rem pe.l'fetti~~ m,rei; &_iDm'Pi~epl;jam jl~ d1l1S,ciuUl (am~n,fit~erfeaiai.un,&Bll:1en~ depen-

i(!ercalterurtJ.a;[e;I' " ·:,ii' _,,'::_f,JL,,_b,:,

.Ad' (ecuJJd~m'W11firJte [p.proba~quoo yeri.im ~ & -b;')il!l (0 ,malite ti (UDt aliqllid, reaJe,ltfiDtJim~ 'quod nOn <!.onnatem:\a[iquidritioni~ ~<i.llS:po~Dei '€,GnLlotat nlipd5!:u1ll r:uionis adcreatl4ras; &!fi:mi--h~er.ldca::& ta.OlcriJunt a.lU:}iridT~l,a1d.(~l).liYutO di~ 'CgUl",qllod fi Ur.pcp.det'ab aiiqtio,rdpe1til r"ltiwis,

"',' .

Prini.e Parris.

'A llOrl:cxiftet,nifl illo pofito,Rijp,proprie non depen-' del'e:11iqniJ a rcpcdu rarionis prone actu intellc .. ao~&:coniideI'atoled dicitur exigcre aliquern ret", peCtum rationis. quia inc1udit a:[qua perfcClione') q~ia:{illc refpcCt:u aliq~lo ranonis C:~)J1ilder3~i a n_o~ bJS non porcfl , ve! qura includit aliquarn pf1uatl~ nem.Ieu negatiol1em , qu~ ab inrellectu per modii' potiriui cOllfid~T;1tur.ltaq;aliquando J:cfpectus rationis oritur ex perfectione vnius (uper alilld,& ex independenria ab illo,& tUOC talent re{pedii fun" dare, maxirne perfettionis eft, nee res exifhrper talemrelpeciualled ralis refpeetus co[)fequirur,& c-onnotatut)quarenus a nobis cocipi no pozefl [me illo.quia fe habet vt perfectio alterius no depend€s

'B ab illo,fed fa~ies aliud dependere a fe ~ flcutoumi.:. potentia Dei,&: idea:,& a3:us liberi in Deo no pof ... Iunt confiderari fine re{pectu rationis ad crcazuras non coftitueare illa arrributafed c6[ec!lto ad ilia '. Et fie etia te habet relpedus rationis in bono, quia. fe haber vt perfetl:u,& perfediuurn apperirus. Aliquando veto r~[petl:tlS rariouis.ieu ens rariorus in .. eluditur in ali quo propter eius imper[ecbone ,ficut fid~sincllldit obfcuritare J t6PllS habitndwe parris pr3!terita: ad f!lttlra,& tunc non cfl: iuconu. n&eI1S, quod ralis res dependear ab aliqua negationc, vel habitudiuc no vt aclu cotide rata, led cofidcrabili. ~Od vera dicitur oouu t:fie pa(.![one enris i.i (upra dlxlm9'in rigorc no efle paiIionc phylic.i, iJdldi-

:C.l1tnOOi . .iillbietl:o/ed O1cta.phiftci,& tranjcendera~ -!e;Jolum Iccundu diuerfos coceptus.reu refped:us •

--'------_._'_'-

" A JR TIC V L V S 11.

: VlrTtll)' b}l,114S COnUe1Ji31 01ll11i enu, & ft t paj]io eitls ~

O-Stenditn.Th.in ;q.q.~,omne enselle bonii .raiirarione: Omne ens inqnanrurn ens eO: in :l.ftu;& Iiro modo perfectii , OlTIOC:J.UCC per[cchm1 habet ratione appecibrlis.Sc boni .brgo 0111nc ens inquantiiens habet ration€ b011i-CClleqll(ria efl in 'Barbara,- Min,probata eH: arr.r.nihil .u.apperirur , nifi perf e&:io,& adtlali~as aliqna.reu ,lTe , apperi-

rus .n. cll: pereria, & tend it ad aail, & perfectione, perfeEtio ergo dl apperibilis & actuac ips!l apperitum.Mai.ef] maniferla.quia ia ranrurn aliqaid efl: ,hnperfettum,& deficies.inquantfj dedi ei aJiqtiod

.~ , eflein actu.Si.n.nihi! defit,perfectumdicirur,ergo .inquaarum ens, feu vtll0 deficies ab cute perfect,it efi,fi .n.aliquidhabearde imperf~ao,& defid~tia;, hoc erit inquanni aliquod ens,vd etfe ilLi dedt,u;n. de ente non deficit ei,oihil deficir.ergo deticienti" folum eO: no eAtlS • &. fie jl'lq.uantum eft nihil 11 abet de defcau,oe~l eft ~ rfecru_ill . Et Ii cet detur ens i~ potetia;,ta:me1l hoc ideo ciA: ens dencies,qLIia.pcOUl: in pocehaJJiquid ei deeft,rcibHe atius,adque!CJl jn potetia ~~Qujdo ergo reduplicaturcus.'illq_uantil ens,-redupli£.1tl11r ens in aCtu,&: naru!'j ,pored aj :quia prout iILpOtetilldee{hiialiqLlQ~:hws,& tic non po .. teG: 't-cduplica.ri id,qwd de~il: lie ~tlcitate,fed quod habetnl'idecllte: Etgo-e-ns ~o:pbtl!r¥;i_a eft p-arricula. -diqIinues;fcudeficicns)l.b eote~q~ia non habet q.J!~ q uodeas., a.d:quod cIt iul'ot~t~&:d.e.i dee 11. Qui-

do

do aute icdJ:p lie atu r ens in quantii ens, no redupli-' .A ~;putatione _ de natura mareriz ;, quod e a ens in p~

cacm ddictt:ntia .enris, fed ratio entis, ficut homo tentia adformas, carerquefecundum Ie non. Iolum

inqu anrum-bomo rronredup licat deficienriarn ho- - attn- formali; fed etiam enriraduo, vt in 1. phy liear.

tttinis,(ed id.quod hornmis eft Ergo ens jnquatum :& in 1. de gener1t. ofleadirnus • .Nanc autem 101ft

ens cit perfeit;um,idefl DOll dcficiens ab ente , filthci!: aduertere , quod materia prima fecuedum

COlma hanc conclufionem pIma Iunr, QU2: bciut fe 110n eO: immediate capax cxiflentie.ted median-

ciiffieulratem. Primo enimmareria prima eft ens :te fonitt .Et ita D. Th'3 .contrag.cap. %0. vocat ex

reale, cum -cornponar.in fatto eKe ens reale,.&; fit . D. D ion, mate riam non exiflenrem, nam ipfa non

principium naturale eius, & .ramen [ec.unc!_uffi {e no exiflentia, Icilicct materia Iecundum quod intelli-

dr bona, vt affirmat D. Th.in prefenri.q, ~. art. r;J -greur priuanoni fubiea:a appeti: bonti,{cilicet efle,

eo quo d 1113 te ria non dl e ns aCtual<: ,f~d in p orenria Mate ri a ergo Iecundum Ie, idell vr priuata forma

~Cllndurn fe, neque appetibtleled appetcll5)& pu- .non eil: exiftens, fed apperens exiilentiam, & ten-

nIS apperirus: ergo non omne ens inquantum ens dens ad itlam • Huius autem duplex eit cauia. Pri-

eft bonum, Secunda mathematics Iub {btu fUa! . rna.quia exillentia efl adus fecundus, & forma eft

,-ablttaftionis (um entia.quia nOD Iunt nmiI,neq)ens .attus primus, mareriaaucem non eli actus primus,

rationis.Sc ramen prour fie non [unt bona, quia no nee Iecundus, fed capax vtriufque , quando autern

funt in Itatu rnouendi, & finalizandi, &: fie tub illo :B . runt aliqui aCtus ex flta fonnali, & eflentiali razio-

· H.atu non funr appetibilia, vt affirrnar S. Tho.citato ne ordinari, non potcO: recipi vnus, nifi mediante

10c0 artie, ~. ad 4~ ergo non ornne ens eft bonum. alio Iicut pater in gradibnscontrahencbus ip(a~

Tertio creature poifibiles fub flatu poffibilitaris -fubftanriam.vel ipium viuens, nam non poteitfen-

funt entia realia obie~ille, Iiqnidern iunr produci- fi.tiuum recipi, Diu mediante l'egetatiuo, nee rario-

bilia, ens autem racionis producibile non eft, &ta- nale,niti rnedranre Ienfitiun, Qgode:nim etfc-ex~~

· men prom fie nOD flint bone eriam obiediue.ergo, !lentia: fit.actus fecundus in ordine entitariuo cQ..

. 'lv1in.probamr, quia prout fic non poflunt arnari, ,flat ex fupra diB:is, quia.exiftenria ceil: perfedior

neque amantur l Deo, vt oflendcmus infra.qu. 19. omni aa.ualitare,& omnes.alie adualirates de fe

: ergo non funt ohiet'\umapperitlls. Ergo non runt fuacin poreariaad. illam, quia omnes.poffunr exi-

;;a.ppetibi;Cs, ngque bona: eriarn obicctiue. ~arto, flere extra caufas, & fine exiflentia extra eas nOll

',' .peccatum fecundum maliriammoralern t:11 aliquid ' runt ;ipfa vet:_O exifleuria, fell pofirio extra caufas

,pofiduu[}l in fcntcnf~ probabili, de quadicctut I. . nOD «:ll vI tenus in potentia, rr fit aCi:u,noirn fi e{fer:

:' ~. qureft. 18. & tamea prout malum morale non efl: il~ pore nua ~uc.non eifet :-itca caulas, fed aliquid

· :bQnum ,.fie eninrcflec a: Deoinquanrum malum el deeflet. & illud, quoddeeflet. mrnus haberer de

. morale , quod fi.d·"s. ab ... h orrer . Et id em" arg" u- e::cillentia. Exifie nria ereo in eo,quodexiftentia,

'.mentull1Ot de veI1e~Q inqua:tl+~ uociunm.Iic enirn . C non ell: vlrerius in potenti~). eit ergoadus vltimus,

- .efl ens~& tarneu e.a)A~W1p, & p~ccator inquantum feu actus feeundus entitatiuus in e {feodo, ficut ope-

~ ;peceator eil ens,&; t:~~eil:!~fl:ulalus. ~inro,.Diui - . ratio-ell a8:us fecundus in opeeando . ~are ucut

.. n<t relationes runt, piqrc;s entitates , Jell realirates operarioeffennahter Iiipponit adum pnrnurn ope

"Felatiloll~& ta,n:;cli-.nQl} Cl::lnt.plllres bonirares.fed vna . ratiuum, id exiilentia fupponit ~um primumen-

.' boQ:i.ta s.Iicut vn a a,I-I1N.~ira,s > & vna e flentia diu ina, tit ati uum, & G cut v nus gradusperfeCtiBr [up ponit

.:>:rgo bonumnonfequitur, nee a:quatut omni enri. -alium .minus perfectum ,fi.i:~quia exifbeeria.inac-

tualirate d1'.perfedioL, &ex inninteco concepm ·ctl aCtus vlrimus neceffario.Jupponit alios aa.us". . qui non Iunt vitimi,fedi[lJpotciltia adipfom, QgQd , ve ::Q 'materianon-fit aCtus' primus pates, quia non

CfUotma, CeJ recepriua oronsnn.forrnarum , qua: funt aG_t~s primi~.er~o mat~ri~ ,iine-vlla fonTI~ ie~l acr.u Pl"l.010JIOn efl rmmedisre capax: aB:us vItrml~ qui e£l exiftentia, Si autemelfet. capax, noneflet

\\) .rario cur materia-noll dicererur aCiDS prirnus, & -conlequenrer.forma, &cwu.' nqn fir accidens effet forma. fubfiamialis:. quia.ilh: .Jicitur aEtns prirnu.s, ,qUl habet entit:1tefil imm',Jiate:cap:lcem aaus lei CWldiJ, 1rri.o {i.materia immediate haberet exifkn-tiam;ellmin {e fit {ubiefttlmlineonm1!1n~cabileYlte-

rioti iubieeto.,hocipio red4eretur.fubiit1ens, quia !'edderttm habetls exif!:emiam incommul1icabiliter; quiahaheter ill am tanquam in rc, [ell [ubieCl:o c incommuniea.bili. Nee obiht, quod comrnllruea· : :l'Ctur fotm:r, nalll etiam quodlibet fubiif1:en.s crel" tum ccimmunieatur formis accido:ntalibus filpeme-

nientibu~& eodem modo tunc eOffiunicaretur ma_ teriafoJ]l!is J quia non pof!'ent inform are· illalU

Pp 4iilando

DE M .A..iE.R I..A. P Rl M.A.

·'c·" Irca primurn argumcruum, multi di1li.dent·a ", . D. Tho.xf.Suarez difp.ro.merIect. 3.)m.14' • ,1~ptit materiarn cUe aEtu bonam eumq; plures Ie- 1 quuntur, & nuper ctiam Bie(cas (J.lper hunc an. 3.. · dub. 3. ad ptimuml&dub.6. quiacenfermareriam : fecundum Ie crle ens actu extra caufarn, adid cnirn ,putat [ufficcre (lfe etientix,uon exit1cntire. Probat

· mtem!iuarcz,n'lluqo1aD. Th."comrag. cap. lO. expre[sc affirmat: ro~teriiJ1l ern: bon;JUhtlm;J quia. vnamateria ell: perfediot alrera,vt cceleflis fublunat i, .tum quia nlit.~riJ. ex appetibilis;.~ fQ~ma,

;tum quia mareria,aCtu· ell vera 3 &. vet:q!1L~I\S reale.non rationiS~ ~ acru faCta. i !)eo, c;rg(l): etiar:n <;ftaCt:uoona,quj11-: Glt;nda;qu..e fecit DClIsjiml.V<l14et!xJ-

,1lfl, tum de!li{}) quia rnatf~f',ia (ecuodull1 f~,,~ fcotsfl 1 forma habet [UI.t.!A ~ffe;aEtuJ &" attum entita.tiuii, l'icet non formalem: •. Brgo habe~ quidq.uid [equi~

titur ad rationem bani tranCcendcntalis'~",· ,.

N~!;ilrmuelil fU!,c,(i"¢dtud.u[Jl. eil in pr~ leoti a. di,f.

".} .A1tticl,lI.

'QlllEil~V I.

ca.ndo pciIDLlm ~e:f~antiak,Jtd fuppm~en~o aii<1uod .ca"cpr.i01uru,.& be: tolderetur .o~s.ge~erario ti.lb.J.lamialisJ,(icut ,wlkhant anpqw ea_~al:lGne mot:ij'qtlLa.dictb&.mater.ia.ro .dl._'C:~ ·aau~.& 11OR-puram potelltiarn. !Ue~\l'O late eguuus'"q·4.

Daylicot . .&,q.l .. d~gener:u-... .'

. '&ecuml.: .ur,c 1'111[0 If.Lt.c:? ~Q~.o:lt ". QOI.a. cxiReJilti.a ftOR pO:tel.l- detera:Ji~lar~,& Iirnitari a'J a~qu~~ {p.~. ~ie.m-,fJi6: r.a.rioneaJio:lUS .f0.rma: co~~t~e.ntJ~ .de{«R}ina~a-~ naruraru ipeci1icam, & (tail JIDlh£~~ .mot adiu.liI6I:a.~at;etur in mazerra.ncn hjJ.bexet j;:~d,· flilet~a .v;ru!e ad.f1letcrmla:lt::!:Io11 dp(c.ic.ro pertinerer.. Hoca.uLe.mi.dW,e~q\1ia. .exi J1.iucia.e& actus ,vi t1:ElJ. ~ .'fflarariuu8 '111:111" reicre:atiC .coltl.le.nie.ns.qui.d4i~a.r!~ tl€,vd~!p.n1 iate prabanun..ea~ nOfle~pQ[~ e~.1;e .£I~6t4N.i.Qabilj.s, &f&rallibdi}>.pcr a!l~ vloersores -&ff'e ro( ncias ,.ali.as iJ ia::ditfe n;!ntiz . .;:ikpr aetna·Ji.oftSAU-:kl.l ,j pi a ex~ia,.q ~ rerugu.u: JJI.iO.1 ;fit ~ V:itiOlUS) U.gO:l'.l01:1 p.occH: ~LI'llteaaa cosunu'1tlite~ c~epta cQrtabi p.ec 1n:t:ri n lee as didfe~nt! as i,f.i(am.cont-r~'r.s,& a&ua.hor:emte;d.demc5 :·~o: -hiA1.crgO'Por:e£t'~l;l.Htari,.& .determinazi ad ~1i-<ilua iPe~ie.tiil munot: Ilattm:,~,for~x, QJi.~tdaWlgitur~ &~lJW redilit extr>1.-c.ao:lLll;> mtaa_a.e.fl,eeQl11GJdo

·.£jR9 ri).1l1niS &wm.a mQdijic-atl.ilr,::~ 1im.btatLll' i€:X; ru~ b-lfd-G,.w<I que.r.(.(ipit1.ir ;tq.lJia,vd3 umqwJdUf; ¢pitut 'iu<x d 'A>G dutl1ire~aoi s, lieU[ ,t;ant:lill1rlii::~,re::c·ipH:.jjf r-in .v a (e;,qU4,'1tlUl1 vas .c'aper.epot--01}.: N J! ~ ''€ l(ifi~ntia . jauneJiate :c;olme.Ju ret marerie.e p ri'1ult :-til.r~~l omm fflrUlJ_;!&at.w p.rMl.o;,u;otI;habu(1t.,in ~ .vnc:if: «erer.minarw iitOOJ c!;!:#tleotialJ'i, quianat1!-

· {oi 3. de (~,n eqt~ eft{pe cif, s ,JCu IJll neu:fit [!lI~~tisnattl;ra;fed pa;rSl'kodlpj~plUIiLl-eiu~, ueq.;&pl'jIlC~f'iil

thterruin.8.-li.s ,& i~.)(1matite r C(j)J_1 r.tiolms.nlltli ram,.aU i 6e (e fit p..r,j rwi.pi~ ~iff.!r.es, & .H:ukrurhmarunn, :4t~l.pot.em;i·l~~mnes 1,orrnas, per.!)U1l6 form au-rer aJil.]uid. c (~n~it?twr.:~ [uo .eftef ~!1lM i, &fpeci· · fico. !)l.e.r.gO.·ltli .('QlUl:lut l~nmedi.lt.CelUlh:::!ma;.op-r~ll'tet,.quG.lieti,,[l)Cttexi'k.n(ia. p.oj.'cmw.fi.s i& in:cd.iftet:e as ~ 'Il 00. -aLIi I.: In m't e r rninara .a4 \ IT ream f P e.acru,h£.ccnimJaj.'\lrp(lr foemam.dcfiaitur .enim ill .a.,PbyJic. LHIOd!. tDrmacl't ipeci~syd exemplar, fed 'erut >vtc.er:.i.us.dp.;ermin~ hilis pe r. erilhmi.an:rf&rIll'i 1 :tWld yil,knmr ~dtnU:mO'~ a.urbp.res;o.ppolit1'i:.8e..d. ta, ~ ,e·f} CDntr;nl~nil::lrn:;exi(lCijoR .'f1quiiklitl en 7.jchi6 v1tim.u~norestl&..eJGtra Call[a~~LOD'nfequf"tet·non a,llli9Jiil.S determiaabrlis.neq, iAdifrecoos.in "·Po.c .n. qu.@d.ctt p.ro€r.e.e,xtt.1 ;caul~s.omnese.l(iJt.e tia: a:quaks lim! "E]tlia rvabpOQ.UIlt !!Ktr:t .c::qrGts vel , }lOD ,Ii liD poount;nOllcWIS rl~ur exifknti.t., ii.td·~dhue r.et> .ell intff1ooauf7s;;.£i POIlUtl4.e rgo 11lilil ilJtra ·c.a~&lsrcii!l .. qWill.1t,.& .f:K;non >.lmpiins' lrabenq:quo.d.

facia.nt in otlkiG~&.mlli1ere .eril1entilJ:; Ergr) ;qw::u· ~umq:. al i a exi ttentia.q~nihij aUlF>h~$f.wit rito en ·perredior ,&l1Etlladiodnhat>ml:l.!1-Crd ettiHenli!:,; & d1C .I)!)n potdl ?iimn4d,uaR' ,& pe-rl~QrJ:'i~ljUlmeS · el'go lunti!;.(}llalr6,qillJ. Dnmes YI:!r!an~lrrntevn,i·,hil,& cnS.cxn .. hehoo,2. nihil.Q aliquid ,\'tditt~il~£JVi -i'.wt tcnniru.c.onwidiBorij, ,& o.onhabemmi:tvdi-

ne.s.oll~ ergo diut'Jtir.a6 e~rfl.prouenite*!imttati,-, . : I:J.C naturarllnhkurptllien:u)~~ f!l\a5;p.tl'i~u;ox~&

(j. .c ...

'1

,'1."

Primre Parsis .

J!~~lS;CQJ;)tlenjIlDtJ materea autE kcunclii fecD.i[:l'" .difrercns ad ornues furrnOls,&.cap:lJ(.earW.tl1, na.e~ '.go patcH i1Ji coauenire deretn»na.tae·xiftencia.flit'i 'uleJia tJLe.t'i:mt1.;t,&iictlt [;u bqu acunqjforma to~,

· colle.dioois;ad quameft in potentiapotdt ati:oo.l'i :m.are.ri.;l,jt~iuh '1uacpmqj,e~iA-entia per d.las forJIIasr-r.oucni~nte .p.0~ea: .ex·Hl:ere. Nee cor-rmnpitlK ~atie,pi;a. .ex eo quod: vna ;(:;:(i,fh:otia tollirur .. blata i-or.ma,q.mJtolJit.u.r .vn4, exiHen~iilil1ada:-q uata, ~ .Jl..OcPU'liJhrogatiol.lelJ.lalt(ldiusj &: ita non defiLltt ieiW ,kd.diue rf~ s e~Ule eiis .{ucce{fJUi {u hijcitur, All a. Wfil.qua:Obe r inacizquare'iUj;cc.m.l.I.enir, ~.cut & .j~

~ma. :

Ex hiS m aiurg,i45us. ad aonfiderandiii qtlOmQ4 ·AQ1lli1t.eria inaliquo [cn.(j.Hiic;1tur bona.in alio ne. ~~Wt » Poreft: enimcoofiderari materia vel (eCtII1~ .B 'Jit fec.afl.btii.,&:cntltate1iI1l fLl~ ~lB1lJta,.I(eHecundlim 'Gl"dlne-m,& Jlabia~acl f.Qtnla -t:ibi.e-xtnu.l~ci.Et

· kcu.!fu:opo-.rtet aduellCe.re.cwodft-tlicitD. Ts.opuf.

· II, ~.H-7' ~ieltuin v-.dufl.JinltfUl1) lIQI1 'luial!J1¥) VlOp[fflJi-

· f.UPl'1I!4'loJe4 ut inpotE,1I1N ,:r.d.t.f1UI1fc. Vbi diltinguendU ~O:Je:bono, quod durlicitu-di-eitt,U', \'UQ:m.o4io"tP eO: OppOOtl.H¥l maJo)& roilit :illud,:rlio modo.quod

· -ell in.PGtenti~ ad,.b(}RUlU,&i willnm, &dt indifte-

-refl.S~ iplumJPot.eaque-e-lre~iei..'h!m mali.

· Dici.>/;use.rgo imctal)1Ctlteni8. D, quodmatersa 'nol~ cll bonum Imrifl4e.ce ".&_ f&rr»aN(er , &'ql\afi ;'pofieIHut:, Ioquendoe·:\:ll€ I &-exfpmprijs., Beque eill · b@F}tllil'oppoBtum Hl:ll!j,1Wptlua{ioni,fed ~P4 " itiuumeius,elh:mleo bO!lbirt'¥atl pattidpaci.ue,:& ~ raquam alHluid·(i.1fI1ia<hm~lld-rLmnum; &: is poren4

'c '. tla ad i p rUin, .~ c ut -dl-Ci ~~~-tl • Thom;citfi,tG ~[.c. I! • '. 'ca-p. 'l'lj,'<h!_lJd pMC1lUa,w1fldI-Jlk1If rirMn..,IIta44ffum 'b4Wt bIJ;mI'iftem. Cuius fi~:efi) quGd ~-OPO· ·temia eifl(.;1f'aciorad-l.l~'&:'perfef.tiol'l.is,4:aHt{)·InIl-

· gi-SC0'lnbl~daru r : Er h 0C quod eflordinari ad boofi

· hsbermaeeria in Ic iurt'inlllce;(icurn·aOe1: io.trinrece ; eDe IWtentia, & appeLifuff14tl. bonul1l,'1dt4t a4f(){'~

· rnarn, &: :rd(!{fe,. 't:t·luffic}c,v-cd-icatur bona frl'l~citer, vt dicir D.Th;. coutrag,cap. ao.Jicct no [Uffi4 ciar vt denorninetur aa.i-1;·'&X~I11NlcitCt- ens. Cuius . ditt~rcnlif ratio et1,lJtlia bonri potefi: diei Jim£_l_id. '-tert:aJerart~ (jrdilH:S~ ens':hitt:ot'll?ll nifiIriLtlOqe '{GrcJl{e.0:db,Ql1odde ta<fl:·~h'llbei:.', uam q!!od.9t.di4 -flatutn eH ad tiHe[~, iam {'itk1n~ ;illil1s ordiHis:oo-

-num JidtlJ.r, quda.·t<:-Ildit. a.li· ~jHtl1n: !j(;i;.t nondurn

'ad illud pernen~~rlt" qHi.i iK::Ordinll'i bom~m;ijll~

'·n :& bontlnl cO:1fiit!t· in H'1cKi-Gr fpe-c fe . & Q'rdine/f.t:i '-quod etiam lJdo;& ordinati;·!it n"b""e,hollunH ... tt, .& .ldll J·n·.'mi[1je boml '11 ; .. 1\t';';-C r<) efts !lti:IHl-6n ·dicicH.(jni-lt qlliaa~1tl Hat.)..::. e~rt" q-uidqlhd·erum·ac. 'tU habe-i e.:(fe'non dt eJ1's Iil~hria,&~l C~f11idJi. ';t ditUditur C01mll '':I'lS in~ ~e::1ria eft iUtld" qtWd. ·-fi)tmalker ia {e hab~t e!!e!J({{)!]'qtJlod brttla'~!lr! iKi :e({e, fl:lrn ordir};1r~ ad: dr~ G(larnronuenit-enti':!ii ·poteut..ia,etle a!Hcmi.1I. a?}thl\ft}:; :,~·i.fqrmatiarte..£01.1~ - . :JtirJIlOf{autem jl1;O'f'dln'l1:ioM~~tmll1n-a!lteUH:ti:\'f11 ,ill ordine .conJHlit, 8.:: n'di.} ;rollfl~q in· pofkffionei,& -hlc r;.i:i~e diCit D. Thorn'.' loeb (iitaro-coAtra'gcHr. .rnateriam effe bonam:H:tlpHcitcr] Jicei:~on -,t ~el1S aQiJ .de [e r [eG .. fu.luw oQrdinerur ad {'.Re, &

ad

, Artit,~ II.

ad formam, qui ordo liltficit ad de rrominarionem • '-'1\ - iis a forma ratlOi1eiful ;& rub l1:atu!rr1ateri~firida:, boni , .~ .'", ". ',& priuacx omni wttna,in qno-Itanrdicinn-nnn eire

Ccaerum in hac fl. 5" .arr.c.ad '3' dicit D. Th. mate-, 'bona.Ied apperinn'modus effendi'inmateria.quern

-riarn eLte bonarn in poeenria , rieur ens in potentia, habet fonna,{i:Hictt efie in materia, & ira non rna-

parricipare aurcrn sliquid de bono idefl iprurn or- teriam iplam Iecundnm It , fcd id quod inmateria

dinern, vel aptirud uern ad bonum , & idem, artir- habcrur , icilicct die in materia, & rnodurn eflen-

mat.q.z I .de verit.arr. z , ad 3. neque In hoc contra- di in ipfa , hoc spperit forma) rnarcriam veroip-

-dicir illi loco citato ex 3 .contrag. quia hie loquitur ram non appetit ablolutc,& (ecundum ie ~ idefl Cub

de bouo abColuce.,& intormariue, 110 de bono par- flaw priuarionis.ted vt Iubef] illi modo, &.ilh efle,

ticipatiue,& ordinariue.icu per modurn ordinis.Se materia enim vr priuata ornni forma a. nullo appe-

teudentie ad bonll,& de hoc loquitur in j .conrrag, titur. E contra veto forma 3ppctitnr ratione fui,&

neque hoc !lega(: m. hoc loco i . p. Vbi euarn dicit non (olum ratione eius.quod exercerurin illa, quia

participare aliquid de bono , Iciiicer ordinern ad ratione Lui ell accus conlhturiuus , & informando

bouurn.licer per ie,& per tuam inrrinjecam bonita- confhruit ,

rem quafi poliriue bona non [jtJq~lia caretforma.Se 0d quartmn: Refp .. Primo, quod alia eft utiOl~<:

aCtu, bene ramen ad bonum ordinara.Sic ergo 111 a- bonitate , venras erum eft abllractior bono, qUIa

teria en bona bonitare ordinis.non ramen bani rare B non conuenit r~i iecundum exercitiurn exiftenti~7

polletlionis,& inform anon is, quia non habet accu ted ratione intelligibilitatis.qae conuenirqniddira-

dle,neque formam ex (e , Jed [ullinl habet renden- ti edam abflrahendo ab efle Et hoc ideo quiainrel-

tiOlm;& ordinem ad bonurn.idcl} ad formam, & ad ligibiliras licet fundetur in obieB:o > exercetur ta-

efle. Et rzrione ordinis dcnouunatnr quidern bona men in inrellectu.quia inrellectus intelligit rrahen-

fimpliciter,vt dicit in 3 .contrag.cap.z o.quia ad de- do res ad [e,'J3c ita lutficit quod exiftat aliquid intel-

uorninationcm boni Iutiicit ordo ad bonum non ligibilirer in intellertu , non in re , Bonum au-

pofleuic boni , & quia itle ordo ell: ad ali quid ex- tern non eH in voluntate , fed in rebus ad quas in-

rrintecurn marcrie.icilrcer ad formam, dicirur etia clirratur voluntas . Secundo dicirur ,quod veriras

bona bonitate excrirueca.non quia ordo non fit 111- dupliciter porel] alieni conuenire , Jcilicet obiecci-

trinlece in mareria.red quia ad .aliquid extra (e or- ue,& fubicCtiue, Obiectiue quia potel] ca~i ab in-

dinatur .. Non ramen dicitur bona pofleniue , & Ie- telleCtu,& fie omne ens eft verum obiectiue , etiarn

cundurn bonirarem inrriufecam ablolutc,fed reipe- creature poifibiles, etiamateria prima, irno & ens

chrhllius boni eft in potentia, vt dicit in hoc loco I, rarionis , Subie:Cl:iue ef] veriras, que Iiibiectum ali-

p.Et ideo materia non dicirur bona bonirate , ql1a:: quod ~onltituiL in ~er.? eile_hcllt .aurum verurn d!-'

opponitur malo, & cxcludit malum, feu prilla[io-' ftingultur ab auro tallO,& he vent as ef] couformi-

nem,feil bonirare,quz ordinatur ad bouu , & ell in etas rei ad Iua principia, ;i quibus procedir , vel ad

potentia ad poitidendum iplum, recipie autern tam ideam artis, Ii fit res arrificiofa , vel ad ideam diui-

bonum.quam malurn.idef] tarn formam.quam pri- nam Ii fit res naruralis , Et hoc modo materia non

uanonem. ~are bene fhr, quod materia fit bona habet veritatem aCtu nil!. quandiu en: rub forma,

bonirate ordinis, & per modurn porentiz , & ten- quia fie iolurn habet couforrnicarcm ad ideam diui-

dentie ad bonum.non ramen fir bona potlefliuc.ni- nam,quia vt dicit D. Thorn. infra qg. art. 3. ad 3~

ii in potentia. Er prinao modo loquitur D. Thorn- in materia fine forma non habet idearn pecuharern,

3 .comrag.[ccnnde>ffi0do in hac 1 -P: Er ratione pri- neque teorlum Cine forma fafta ell: a Deo.

mi dcnomlnaw:' bona firnplicir er , C)lJ.iJ. ad ratio- vnde [oluitur id.quod obijcitur de materia.quod

nern bani Iuriicir habere ordinern , Iicet non durn fit facta i DeQ , dicimus enim etle b.aam a Deo

poifii!leatur id.ad quod ordinarur . fubordinatam,& lubiecbm forme non vt priuararn

..Ad Yillioncs in oppofitum adduetas , Ad pnrnam omni forma. vnde en bona prour en: Cub forma, &

~x loco D.T.hom'3' C0ntrag. confl ar ex did.is . Ad ratione ordinis adillam.non vz fubeft priuarioni.S;

Iecundam dicicur vnam materiam eire perfectiore vt denudatur ornni forma. iLrb hoe enim Itatu non

altera perfectione excrinleca.Sc parricipariua, qua: eft faCta ,i Deo , Ac denique quando dicitur mate-

eH pcrrectio ordinis, non perJ:-Cctione abtol ura , & D ria-n habere fuarn entirarem.Retp.Quod habet eo-

poiiefliuc hsbita ex parte perrettionis , ad qua or- riratem porentialem, & inforrnabilem a formanon

dinacur, Et tic ex diuerfa ordinacionc.cc apcitudine a':=w habentem elfe,& fie non habet boniratem, nil!:

ad diueri'JS adus, fc u formas > & ad drueriiuu mo- participaciL~e, & ratione ordinis, (.eu tendentie ad

dum aduandi vna potentia dicitu r perfeCtior alia, bonum non poffelliue,& fonnaliter,

vt dicir D. Jhom.opufc.a.cirat.cap.r 1 ).Et in {pecie. loquens de: diuerfitate p~rfeEtionis in materia I.P, q.66. an.z.ad 4·doeet difhngui vnam maceriarr, ab alia propter diucrlam ordmationem ad diuer[os aCtus,no propter diuerlanl attu:ditan:m in ie , finn: (:tiam vna herba diciturianior altera , licet neutra ~abearjntrinTecam fanitateDl, f<:d propter diuerfum otdinUll ad Janllnl animalis .

.Ad lettium. );\eJp. qnod materia non ell apperibi-,

MaliJemalira au Jim bOIlJ?

CIrca fecundam ditficu.lratem,Din Tlr(jm,doc~L mathemaric:l, vt lublunrj!h nbflrlCl:ioni non elk aEtll boaa,gllia iub ilia fiam notlmonem ,1icC[ in re bona 11m remoro raii Itaw . Itaqu~ lic~t omn;: ens lit bonnr;l nDl1 [amen rub omni 1latu, & con!lderlcione cx.::rcer rmonem bora.

P p z CG11-

. (OIJl]:d quaITl~rihlln:ltcnet~Vazq.iflexpo~tione a.ttic:uhIeeundi huius q, s-~ di.:it tria.Pnmu, : lju6d Jo~r,jna:D;;Tflo. non pro9-.tt inrclh:a~ll~ 110'- .

; Itrum.norr poifeconcperc in-i/l:i.'>.l11athcmatlCls~ra~ I

, nonem booi,fiquidcOllUathematrcl Don f~lllm Ipe- ,

, culatur elrenriam,& naruram trnea, Jed.ctlam per ...

. feCtwoc01 eius &inn:grita:rcm, hoc aurem eft bo-

num.ergo IlO~~bRr~llUnt.:irati?ne oOlli(fi9uidenl non ab-H rahunr a ranone mtegn, & perfeCt!, quod vrique bonum elt.Secnndo dicit non elle neceriariam exiUem.iao~} vt aliquid Iit: bonum cum con [let dfentias rerum poilibilium efle bouas , _&. cum abftrahimus etientiamrei per intelledum ab exilleuria enllnciamu.s vere de illa', quod bona lit.) bonum enimirnporrat coaexionem per Ie cum ente . '-I' ode

il'l propofizione , quz enunriatur erle bonum 1 Y , t;(l abtlrahit ab exitlentia . Vnde infcrt.quod cum dicitur verurn efle in intelleCi:[J,& bonumin rebus no intdligjtur~q!lOd bonum folurn conueniar exiibentibus , red quia bonum conuerur rebus ex fe Ip1tS~ verum autern per ordinern ad inrelledum , Terrio dicit, quod cum Phylof, dicit marhernaricam non

ear bouarn Ioquirur de bono relate, quodco_nfiHit inconuenienria al alteruni , quod haber ranoncrn finis.uon de bono abfolure , quod wnfiffit in integnrare. & pcrfedione rei .

..A.d bsc impuguatuf ratio D. Th. qua probat rnatiltmatica non clle bona, quia non [um (epa rata le~ cundum eire Iicur intclligcntia:, feu Angeli, red fecundum rarionern , & ita non runt bona. Contra

(aim eLtquia etiam vniuerfa lia vt fpecies,& gene-

ra inquacumgne przdicarneuto abtlrahunr pel ratiotlenl;& no (ecnndum efle,& ramen non amitCllt C ratiouem fiuis.Sc perftEti,& bani. ~od vcr6 mathcrnatica abflrahant 1 motu, nihil rclerr , magis cninl3.br1rahundmotumetaphyGc3.,quam marhemarica ) & tarnen ilia non arnittunt ra.ionem boni )

& finis. Similiter impugnarur ipfa conclufio ) (1t1ia

vel inrclligirur , quod marhernatica abllrahnnr a. bono negariuc,qllia non confideranr illuJ, vel P rilIatiue~(]lli.l"t'pltgnant illi . Primllm vcrum en) red comune rnulris alijs abliractionibus.in quibus non cofiderarnus bonum 1 rtd lolunl cflcmi:i ornifla bonitare , fi cut alias naruras omi f!lS propricrarilrus, Secundum flare nonporetr, ql1ia i:npoflibilc elt , i n aliquo fiatt' repugnare paffioncm, in quo non repuguar cflenna, & mndamenrum pallionis > (cd in ftatu abfl ractionis mathcmatica non repugnar ctlcntia , feu enriras , l1tC)l1: inregriras , & perfe{tio, CJL1:t: e11 fundauicnrum boni,ergo neque repll-

gnat ipfa pafho,glJ3: d1 bonum •

~;if;dmr.il1w S. Thorn. in hac parte Icculas eft didt]h) PbyloC in 3, met. text, 4. vbi inqlllt: Quod in l1f'1I10bild'JI': 1!~IJ wUlillgit .zliqwd tjJe pEr fa bnilum. F'iJde ilJ fr.rnbci'Jtlwi< 11I1'if rer /).IU ra:if<1ln prnb,mr, 11eqflC ~fi ,diqr'a dm![.jJ{/racio _ ct!_.:li"C ciw}qrwd melius, aut {,ellls, & [;ll?1;jflo ,d/will5 ta'IIJJilII~mo Ilii1lu,mrm (.:u it. Ita A ria. \,bi videri poten Diu. Thom. lea: 4. It mdus 12.. l1iet. kft. 7. modcratur PhiLillam propoGtionelP. qll::tl1l fofucrar ill 3, me-th. Icilic2t quod in immo~ bilibllS nOn ell: per [c bOllum, & fiois J iui cuirn

A dioit,.:4.rift.o,.quod etiam.in immobilibus eftqu~' I e1anmodo finis,icilicet non finis gcnetandus,.&,aQ-. quirendus per adiorrernficur Iamtas dl: finis attioDis Ianariue , Ied.finis , qui eft preexiflensaeqeifitioni, vt centrum prxfupponimr adgraue , & tails finis, porefl eKe immobilrs Iicuc centrum immobi -. le en. Sed hoc inrelligirur dmn[11Clcio in ilia immobihrace habcar effe , nam i1 imrnobilitas repu. gnet cxiflenne , neque habeat ordinem ad illarn, caret ratione nnis,. & fie [e hahenr marhemarica, 0

Pro .cuius inrelligenria adnertendum ell ex Caier, in prefenri q. 5 .art.z , quod quanriras poref] dnplicirer abllralu . Vno modo Iecundum abfiraftiOlle generis , vel (pt:dci ab indiuiduis, rernanenre rota natura, & quiddirare quantitaris, Iicut oQlQCS alia:

a uatura::,quando in vniuerfali concipiuntur ~ Et hare abltractio fit ab intellectu vniuerlalizaare natllra, & hoc modo quanriras in abflracto confiderarnr a meraphyfico, & fie non amirtir rationern perfectionis, neque bani. Alio modo fit abH:raS:io quantitans deuudando illarn ~i {enfibilitare) & fit per

. i1Uagion~:Il, ficutimaginarrmr diliaruiarn quantiraris in 1'3.CUo Jineas, aut Iuperficies in Co imagin3.n~cs,& talis abflracrio non ell: vniuertalis a par~ ticulari " fed lolnm quautiraris inrerminare , feu irnaginace j Ieujibili, ficur ii 111 relatione aliquis coniideraret puram rarionem ad} & non rarionem ill, (O]U~l confiderarer id, quod eft commune relarioni reali.Sc rationis,nol) autern id, quod perfec-

tionis.Sc realiraris en: in relatione. Prima ergo ab .. ftraCl:io non rollit in quantitate pradicata conthtutiua, &: perfe8:iua,qu~ bonirarem fundam,& ita ficut ill a1ijs naturis in vniuerfali concepris rerna-

net boniras, licec non exercearur eius aflecnrio.Sc rnotio.nif ill !lngulari, ita &in quanricate.Secunda veto abllractio rollit ranonem bani, qui;;!. deriudzr quancitarcrn ab omni ratione !enllbili, & tatum reliuquir illam fu~ imaginacoui.quannra, ante imaginaria de)e bonitarern non haher niri fiat (enfibilis, & ponarur rcaiitcr pc r rnodum quancitacis.quc eft: in iubiecto.allas euuu en indifferens quancirati fiti:a:, & vc rz ,

Ex hi, deducirur, quod Ii quanriras mazbemaric2 cornidcrara ilia iecundo modo ahibrahit, ex vi talis abflradronis non (ortirur bonirarcm • Conflar aurem ad demonflrarioues marhemaricas perinde

D fe habere Iineas, & figures imaginarias, & reales, Ham etiarn fi inuacuo imaginerur linearn a:que be- 112 potd} ibi fieri dcmonftrario mathernarica . Sivero fiat 1111e3 in aliqua materia reali non confiderat illam quantum ad Iuam quiddirarern realcrn, id cl1im perrinct ad mctaphyficLHll, fed toluTl1 qnanrii ad proportionem mathcmaticall1, (~are ex vi ta~ lis ~blhaaionis omirtit rarionem boni, quia non atttLldimr eiu.': pe rfeB:io, vel conuenienda, aut co.. dncentia ad Jliquid, fed {ola ell extcnflo imaginara prout colltl!111irlrCm, commenfilrationcnl) vel proporciol1em habet, vt docet Diu. 1110!1l. I: 1. meth. leet. 3.

Dj(fS. Hoc modo e6am quautit'ls rnadu:matica abftra~

.. ])rifF tit .. VI ~i

abfhahit' 1 rationeenris , redditur enim ens.irnaginarium > ficur rciatiq..,\lt abltrahir ab in ~ &: rOILUIl contiderarur re(p:ectus ad > non explicat perfcccionem , & bonirarern .fed neqne entitatem , At ve-

ro Diu. Thorn. non negat math em aricis rationern enris ). vt patet ill hoc artie. z < ad quarrum , fed Io-

10m rarionern boni.ConfirmalUf, quia quantitas mathcmacicafolum abih-ahir a ftillie&o nou.vero a fua cflenria , feu quidditate ~ fie enim rernanerer ni-

hil. & us: neql1e quantitas efler , heut Ii qualitas

fine Iubieceo conlideraretur ~ non propter hoc amitcerer.Iuam quidditatem.neque boniratern, er-

go Iirnilirer quanticas non amirtic illarn , .alioquin fatebimur nunquampoffe rarionem boni (eparari a ratione etTemia:, feu ends ~ quod ramen communi-

ter negarur in ifhs marhernaticis , in quibus non rollimns raticnem entis , fed Iolum rationemB boni ,

Rej?ond.Quod marhernarica ex vi (nx abltradionis)& conceptus excludunt a quantitate [tatum Ieniibi!c:m, nee confideranr quantirarcm [e cnndurn il-:

lam reali.arem, gill potett cadere fub jeafu, fed fecnndum exreniionern imaginabilern przcile , quia.

vr dixirnus ad deruonllranones marhcmaricas Iufficiunr li!le::e, & iigurx in irnaginarione formare , quantum ad id , quod extentionis , proporrionis,

vel contiruuratis.contiderari potelb, non vero quatLlt;R ad id , quod l~nfibilitatis en in tali quantirarc,

[ell in quannun ens naturale eft. Ec ftc apud Auerr.

& alios antiques coniidcrabarur quanriras interminata, & terminata, & illa interminata dicitur, qll;;e' precife exrenlionern confiderat Iecundum quod C pracife fcquitur ad rnateriam.quanrum ad id.quod

de extenfione potennali.cc Iormabili dicicrerrnina-

ra vera quanriras en ilia, qua fllb cerra rermiuatione ~ &. forrnarione concipirur , & fie reddi- . tur Ienfibihs de quibus dirllenllonibns inrerrnina-'

tis videri poreft Diu. Thorn. opuicul. 32 .. cap. 6.

& opufcul. 70. gu:crt. + articulo c. Ita mathema-

ri ca co niide rat quanti ra rem, q II aUB H1'l ad id p ra:ci-

(e, quod habet de exrentione inrennmara, &: Iecundum id, quod habet a materia, non fecundum terminarionern , modum , quem habet 1 fa r-

rna , ratione cuius redditnr Ienfibilis . C,blarc D quantiras mathemarica habet conceprurn pofitiuurn quantitatis intcrtninars; eo modo guo quan~ ritas poref] in veniri fine imagmario , flue ienlibili-

rer in rarione enns veri. VnJc pcrrniiiue fe habet

ad rariouem enris realis > & veri, neque pofiriue includendo , & coufiderando adzequ:lcc neque politi-

ae exclud~ndo per repngnantiam, realitatem ipiius tJllantita6s . Et in hoc difh:rt i quantitate pur~ imaginaria, qua"' eft cns rarioois, ba::e eni01 reFIlgnantcr f~ habet ad quamiracem re;1jem) quia cns· rd.tionis eil: . At vera qua,ntiras mathematica noh repugnanret {e habet, fed indifr'erenter, glliJ. .-eque bene poteH f:tccre (llas d{;:!llOnlrrationes in lincis rea.libus, vel imagil1J.rijs, neue !i relatio con.., fideretur lecllndum ranonce ad prxcife nondum conGderatnr, vt ens rationis, nee tamen vt dcrerminate enS reale;; fed illdtffcrcnter ad illud.,

'Artie.lI .

.A.quiaoon confiderarur ada:quata ratio eius ex Oll'l;ni parte> qll<e rcqnirituradrealiratem , ad quam eriam requirirur ratio ill, fed CK eaparre, qua illdif-' ferens elt ad realicarem, & Iohrm expiicar rarionem .ad. Sic qnantiras coniideratur a rnathernarico inadtqu.ate,& rub ea ratione pra:Cilc exrenfionis rur erminata.qua indiffereuter Ie habet ad imaginaria,& realern & fie no excludit razionem enris.Ied permir, rit.ncq.repugnanrer Ie habet ad illud.fed indifferen-

· ter . Vnde nee ens rationis ell determinate, nee ens reale decerminate , [edinQiJ}eremer & perminiue Ie ~abet. ad vtrum~l~e. Quod non [alum connngir 1[1 ranonem enns in cOIIlIDuni , qua: abflrahit ab enre reali , & rationis , [ed~tiam in relatione, q UJ! abltrahit a reali , & rationis Iecundum inadzqua-

tum conceptum ad & in quatitate, quz abftrahir all imaginaria,& se{ibili klb iuadequaio coceptu exte .. li oms inrerrninate, Ceeteru ha:c.indifferentia,& per~

· mitliua a.bfuati:io quanraris noufurficir ad bonitate, nif ab i110 Ham indifferenti.Se intermiaato reducarur ad Ilatum quanriratis fenGbilis,& ftc non eft im .. mediate bona.ni quia non coniiderarur, vt perfea:4 fed vt indifi:"ercs ad reaJe,& rationis,1icut relatio tub conceptu ad non explicac perfectionem.neq.bonieate , Iicer reductam ad ill reale, illam habear.non immediate fub ilia concepru: tum quia rub ratione interminare exrentionis realis folum confequitur ad materia non ad formam. V nde (isut materia non eit aau bona, fed potentia, gail Iolurn coniideratur.vt formabilis , non vt formata.ira quanntas vt preci-

fe Iequitur ad materiam, forinabilis eft non formata, & lie non actu , & determinate bona .

..Ad couftrmat. Relpond, ~od quantitas rnarhernatica non [alum abilrahic .i Iubiedo eo modo quo quantitas in Eucharifiia fine Iubiecto rnanet ) hac enim non amittit Ienfibiliratem , licet actualem inharentiam non habear ) fed efl: abflractio quantiratis ab ipra Ienfibilirare.quam habet in ordine ad Iubiccrum , feu ad formam Ienfibilern , a qua ill am parricipar. Et fie ablirahic a quiddirate iira vt ada-quare coruiderata , & per modum Ieniibilis , foIumque confiderat de illa id, quod eit extenlionis

mtcnninate , & indifferenrer Ie habentis ad imaginariarn , & fentibilem quantirarem , Iicut in exemplo relarionis confidcranris rarionem ad, &

non ill, declararurn eft, vbi non abtlrahicur quidditas, fed inadequate confideratur.

.Ad jtmd.1lnemum Pat. Vazg. circa primum eius dictum, Re!fmnd. marhernaricum non confiderare eflentiarn, & naturam Iinee, aut iotegrirate,& perfet:honem eills praut [enfibilis, & naturalis eft fed folum proue imaginabilis, vel vt indilferenrer [e habens ad imaginariam. qlla: eft ens ranonis, &

· ad t~niibilemJ qllz en realis: boniras autem non [equimr, nifi ad perferuonem realem) & !t;mfibilem quaotitatis,noll ad ilIum ftatllm qumtitatis imaginabilis) fie enim nOt~attenditurintegritas eius~jicltt nee rerminatio, vel tormario,fine terminarione au~ tern, & formatione non danlr integratio, & perfeaio qllantir:nis,fedimaginatio,quod Colli pertinet: ad mat!1CJl1a.ricuOl J non enim fpecnlamr naturalu ,

& quid-

~('quiddi( arern Ijn~;e,id er~in: ad l~ctapJ_lyficftlrpC" A Ctat, fed id quod~XtellfioU1S Imag_wablHs ell.. .

.Ad jeC(l11dllm diCtum f' .Vazq:l{elp.Q~od ad.bo':l~ rarern non rcqnirj(tJI'~x~aenrJi1, , n ratlo,b~mtatI5) . Ied 'It coridirio , requrrrrnr enrm quod tit ![l Haw, ordinab ili ad ef!e,& participatiuo ipfius eile qua.l?'.

. tum ell ex vi ipliusnaw:~;li~et non habear.excrcidum aBwl,liter mOllendl,. mh ponarur , aut con~. derei:ur in aliqllaelUf1:eona .. ~rea.tllra:.a:ltem POH1'" biles rernanenre ibtu poffibilitaus noll Iunt bonz ~ neglle appenmtllf, vr dice~:n~l~ ad q: '9', Ilatus eunn po[iibili~atis non ell apperibilis, cum lit Ilarus lion ,Ellendi , fed creature potlibilcs cran(euodo de Itaru poiIibilitatis ad futu.titionem, &: pr~[e~t~al11, );C . 'Junt appetibiles , [cd hoc modo iam JOClp~llnt.persinere ad Ilatum I}~acmia: , ideft ordinan ad earn,

non per rnodum fq1~us:p()tcntlre, red per mo.d.llrrl B ttalcuutis de potentIa ad a.~um de flatu po1Iibll1ta~

tis ad Ilarum Iaruritioais.Et cum dicirur, quod.boHum Irnporrar connexionern perfe cum cnte, ~ qua

do dicitu r, quod ens ell bOl1l1!l~ , 1y eft abtlrahic ab .fxiH:entia. Ke(p. quod bonum Ifilportat connexionern per fe cum enrc, vt pcrfecro, & iH1portite o~dinern ad eile,noncum ente quoznodocunq, C0I111- der:l.to,& in quocunq; l1atll,& fie potdl in lila pr'i" dicatione abttrabere ab cxiJ.tecia, tanqua ara.none connexionis , non ramen t3.n.:p:lnl lconditione,& ~auaIi[.!\:e,ad quam dicit crdinern ipiumbouu, &

ira natura; accepta in vniuerfali, & abflrahenri ab e:JUentia per Ie.conuenit ratio boni.S; finis non t3:. lllcn fine aliquo ordine ad exifienriarn.quia de Ie c~vj(tentia: e lt capax Iicet non habear III cxercirio C e am ,ni{i in Iuis indiuiduis., Abihadio aurc marherna.ica non [0 Iii abllrahit ab aCtllali exercirio ,xi·' !h:ncii,ficut vmuerfale.fed etia ab ordine ad ilJi,qLLi confi.deratur in ftatu quodam exucnre omnern rJ.·· tioncm Icnfibilis per modum exreniionis inrerminata., & confequenter tub illo Itaru non redditur .bona, aut apperibilis, red imaginabilis to modo,

CjUo explicatum eft •

.Ad Icrtfu di{/:um.Re(p.Phylof.nQ [0111 loqui de bona re1ate~quod eft bonii medioru, fed eri;! de bono ahfolure, quod elt bonum finis, Iiquidern dicit non habere rnorum finalizanris.Sc fie carerc bono.

.Aa id,qllOd obijcirur irnpugnaudo Iencenuam D. lh.1L(p.guod rnarhematica abllrahunr ab effc alitcr.quam ipccies, & genera, feU. quxclmq; alia vniucrtalra , uarnin abftraetione vnmeriali tohiimpc- D <limr exercitiurn cxiflcntia propter Iepararioncrn

" conditi Oll1bus indiuiduar1[lbllS, noD ame ordo; & flltldamelltllIT1 adclrendum, neq;ipfa ratio pert"ec.

. tionis, & aCtnahratis,quia. omnia con[l:itutiuan.a~ tt:<e remanmt, Hl gWDuS aliqua aEtualitas rep~ ritur dicens online ad eife:,S;. ita reOlanet fLUldamen. tum appetibilt::;tcis .. At ,'era abllraCtio ma.rhellutica,id vcrtatllf imaginablli modo circa exte!'liio~ neffi lincoE,,,,d tig!lrx quod nullo modo cOIlGder;J.t ipfam l1amram) & qllidditatt:m quantitatis, licut .. nl~taphyiicus, jed denudat OOlnenl ra.rionem r,,~iibilltarlS,& iolum accipit l[Jlam dimcnliont LH iub . !lanl illditi:..:t<.:mi ad ,nam > vel ima.giLlariam, "It ;

~: ~.

explicaturn elf. Vnd~ dicit Diu. Thom:l. P: qu~fF.· 4+ art. 1. ad 3. 0!.."d miJIbm.atj(iI~ abilrabuflt abh"w;" uidine ad cd1{am ggemcm, qflia tbftrahunt db effi. At vero alia: nature confiderara invniuerfali Don ab" ll-rahunt ab habitudine dependenriz.quam fundanr ad tuum agens licer abflrahant ab exercirio pro-

dudionis. . .

.All"td ,lluoa dicirur de abltraCtione :i motu optime .aduertir Carer. in prserenri art. 1. quod non ex negarione morus phylici Iequirur negatio boni, vt patee in rebus immare rialibus.que firnt imrnobiles phylice, & habent rationern boni , GCUt e contra pocefi dari morus.S; rarnen'no dfe bonum in adu, jlcur in materj~pr.i(lla,:qlJz mutarionis eft capax .. (~Iarc abllradio a motu tunc rollir racioriem boni, quado rollir rationem perfedionis allicienris, & fie quia qaariras in abltracrione rnarhernarica exuitur ;i. ratione sefibili,per qua alJiclat,& no induit ratione i m mate rialis l1arur~] fed [olii. ima ginabilis extehorus indiffercnrer fe habentis ad exten none imaginaria.vel reale.ideo talis abltractio a motu, ideft ;i naruralirace, Ie u Ienlibilir arc wHit in quautizarc rationern bani} quia ex vi illius conceptus precise dicit exrenfioncm,lqualis etiam inuenitur in VACUO; & nan {alum, vr in tubiccto uaturah .

.Ad impui,u>ltiQflem concluiionis Dill. Thorn. Reip.

Qgod rnathematica ilblhacbo non (alum negariuc Ie habet erga bonum, Gem quando confid~era~ tur ens non contide rando bonum, ted etiam priuaIlut,quia. coniiderat quanrirarern denudaram pcr~ ±eEtione ~ qua redditur (cnfibilis , & natural is , &: cum motu, & non Iolum coniiderar rllam ad rnodu irnaglnariz quantitatis, vt Iatis declararum efl . Er verum etiam etl.quod quamdiu manet etlentia rei, 'vt eft fundamenturn p:l.ffiOllUm, manenz pafiione8, Icd bonum eft patfio entis, Vt perfed i, & non alio modo; quantitas aureru marhcrnarica nun el] perf..:da,& integra.led inadequare je habet, vt unaginabilis non vt rcnnb.Iis.co modo quo relatio contiderara ex pane ad, & non ex pane tn .

.AdfJUf ramen inll ahis, narn qUJtitas, vt confiderata amaihemarica elt obkdunl ipeClficalls iplarn Icrentiam.cc actum cognofcendi, led tara perfeccio ·J.ftus cognotccndi jillninrrab obiecto, Ergo obiecrum debet etfe pcrfcCiJ!,& bonu)& finis talis aaus, fiquidern perncitillnl1l,& Ipccificar . Non [requiritur autern, glloJ vt aliquid iit bonum lit perhcrcns alterurn taquam forma tubiecturn.Ied [l1fficit, quod fit perriciens tanquarn obicfrwm ipecitlcans, iic .0. cit a.ppaibile reipedu actus lp~Cltiatj] & bonum .;:ill::>,ac perfcCtio. Vucie ex eo,quoo. ens mathernaricnm fit \'erum vtPOtt: cognoi(.ibile, fequlmr etia, q"lod iit banul11,quia cit pcrti:c"ilo obie5iua,& lpeclhcatillaipflus actus, ergo perfcEl:io illillS, & hillS eius,non ergo ab[trabit l1uantitas l11acitemarica a ratione fiLlli .

R€Jp.ll1ud argllll1entuI11 ellidemer infiari in malo~ & prillationc, ha:c CIlim po{Jimt tile obitdwn co~nitionis,& tamea cogmrlo ipfil efl bona, & pcr- . tdh,& I'umit fui fp(:cificatioLlt ab obiecto, & ta-,

. lHcn m",lil,vt malum [lOll dl. OOnLl!ll)(i;:d oppoilrum

bono.

Difput. VI.'

bcno., Dicendam e!t'goeil:) quod cognitio furnit A p.e.rf~.ai.~Ge-m [lillU1 .ex .6ble80 non vr perfeCto in ~,[ed ~t:CDguPfcibjji, ;potdl: enim dad perfedilli· ";cognitio.circlobi':&llU imperfcctifirrni.er circamaceriarn primam.porerl meraphyfica verfari, _cognofcib ile ;l.lU:em pc.:r1icic cogniuonem in ratione ..yeri abftrahendQ;,lb efle:,& a.conueniemi,& bono, .:cognoiCirnlls enirn etiam , qua: horrernus l & odio habemus , Iedperficir ip[.um inquantum intra poretiam inceorionalirer pouitur media lpecie , & hec .species bona eH:,&perfeCla formal iter ) licer obieJdu,m D ad .quod extra termmatur , bonum non fit. Iraque ipfa r.eprxrentatio rei non bona! bona eft, .quila bene,., & p,erfec:9:2 reprzfenrar, & fecundum ex .aClam :U.nUlirumnem , & talis modus a!limilandi .coaneoiestec , &.. per£ette eriam ea qux bona nOO ,~t.).(.:wa.uenions erl , & perfedns ) & tic circa non ,8 b.onum p.o.tdl dl1: bona, & perfeaa reprefenrario,

-fciHI.,qUS, qua boniras talis reprz[entationis,& 'afrus confitiir in ip£o conuenienri modo reprefen-. tandi , & correfpondcndi ipfi rei repra{entatz, feU. .. cogniee.Er qnaadodicirur quod vt aliquid fit per» c' iiciel!l.S alterum , tcu perfcdio illius , Iutficit quod c p.erficiat wt obiectum.non vr forma. Refp. quod vt

dit perficies ettrm[ece,& terminatiue (utiicit, quod

l~t obiedum , vt autern fit perficiens formalicer, & intriru~ee requiritur quod (ecundum aliquod effe cinrcJnfeeeperJiciat, ficut ad cognirionern requiriwrilltrin(c.ca propomo adobiectuui , potefi ante

, :«cim'lcir.ca id, -quod uon eft bonum daribona pro .. potri(j)~ coauenieas.Iicut res imperied:;t, & mala: 1,p.oflPnt.optlIl1Jl.rcpr.a:f<mtat1()ne reprefeatari, quia G:; · Donit;a.s. re.prltiemration,isin ipfa conuenientia re~~raeCenrandicanfif1:it, non in bonitaseexcremi.re:pll~fel'l.tati . E"!:,fic machernatica licet tillt non bona, ia&o booo:,&perfecro attinguntuc, Et dim dicirur

.quoadl bonii,& appenbile.ec finis r.e[peau irfills .-att?S; cOgi1ofcrn,di-.Re·{p:qil~ proprie nMt habet, ",vt I:m¥d vt obiccium' Ipec] ficans.neq; ell appen-bile ratione fui , fed ratione cognofcibihratis', ftll 'Pr:qportioois, quam exrgitcognitio;ad ip(Llru-,. {i~ut

; -eriammala.priuationes, &:l1on entia. funt ()bieCla

. »coguitionis t,non talllen-fU!1t bona, &:.appetibiha, r.qUiaccognitiononappetit obieetum in Ie ; Jed .pro:{ll:QmoPJfllptd illud, vt adcognofcibije, & in raIone

!- v~i-a:tdl1gibde fiue in:{efi, b'Onum,Ctuenon,nec U,· n10neJlili ct~ bonum tognil!iouLfed ratione propot~ "troffl:sJtl:e~le c.ognito, .quia .eriam circa malum p0-0 ~ ) teft~UI::proPQrtio.bon:i. : . . ".

",,- ',i',1

I,' [

:< •.. !, J11idifficu[tl1te( a principi~ {olmwtllT •

.... ',-{ .L l . .,...

;;'A D;j~tifJ.rft IlYgtlmen~flm . de creaturis poffihiliI'..l'"\. hus.ltelt,elfeboQlS in porc:mi;l;ll&:.in ~a~, j c& ita:.pOiliHlt Jfrnaciextrah~ndo iliad, rali !lata, & .t £lrrun.ando qd dk,n01lr.e.lillqut:ndo eQS in ilJO' ~ lie < .enim matlente tli1[)U p.Qffi'bHitaris non lum amabi-

les.quia dll1a.tus ablhahem; ab onmi..e1f<! ,& coli··

· me l~ns io1iI.:pra-dl eara e trentJ al i a no! ali q~ffOCl:.fI,

· Td _6rdifi.e ad:elfe,(]llia:potim; ilk fia.tti~prmat, :&: rt:pugna~ j)moi ~fic: ,& r#6' 4Uz redhcullQlr ad.e5e

- ~ I ~

Artie~ Il:

amitrunt illnm fl:a.tum. An veroratione fui,liett nO. ratione Il:a.tuspoflint res ille terminare [altern fim .. ' plicern complacenriam fine aliqno online ad efle, dicemus infra ruper q. 19. Nunc {UffiClt ;ll'g[lmenro~ quod ill<t res po IfibiJes non habent bonirarem ali ... quam nih poflibiicm,tell m potenna.Sc fie fi amantur cfl: ratione ordinis ad effe quod ~ll: i~fis poiubile.non aure rn abitrahendo ab o.nru ordine ad elfe, & canrum ratione: eilenrialis connexionis predicatorurn , qu~ folum in illo Haw coniideranrur non ordinando illa ad eire,&: ad apperitum •

Jld qu,mum r1~. <l.t!Od peccatum in illa (enrentia elt poutiuum non quomodocurnqj.ed vt fundaspriuanonern.Sc fie eft POfitiUU01 deteduoliim , & non vndequ:lq;perteCtum,bonum aurem tequitur ens, vt perfe8:um,& non vtclcfeduofurri,& fie peccaturn noell:aDeo,vtiimdarprill<L:ioncm, & malum, & res deficiens ; ell tame a Deo illud pofiriuum , qna" tenus aliquid enriraris efl:,& Cub ill a ratione.qua ell: "~Deo non ell formate peccari , quia vt fit formate 'peccati requiritur.quod iilnd pofitinum fitno quo .. modocfiqued vt fundans priuarione; & vt deficies, & fi c illud pofiriu ii no tub omni ratione eft a Deo, Icilicet non rub ratione deficienri.lenve fundat de:' ficitmtii,fte enirn ell ex nihilo non ex Deo, fed Joiii fub ratione efficienn . De.veneno autern dicirnus, quod eIl malum alteri, fed non' fibi, & idcorennec bonum ei, cui conueniens e!l,non ei, cui nociuum: 'hoe autern non rollir, quod omne ens no fit bonum,

-fed quod non omnienri fir bonum. . . .

.Ad '1l1i1Jt1Jm dicemas infra;qn. 28,. Interim {ufficrr refpondere relationes 4IUinas ~-elre'l~ona.s, fed n~ bonitate rnultiplicata, led eade, ficut hahent eande eifeneiam, & exi Il-e'miam, & omnipote ntiam . I taq; ornne ens debet efle bonum,ied non oporter, quod dillincta boaitate fit bonum, lifer entiras diltmCt"a fit,potefl enim multiplicari realit~s ?ef' ~ltltIplica~ tionem refpeCi:uum,& non mulriplicari tecundurn perfduones, quia in relationibus p~rfectio{umi" rur non Iecundum oppofirionern ad tuum correlatiuum, fed lecundum ordinern ad (hum perfeCtibi .. le,& fecundum id.inquo [unt,non (ecundum id , ad quod Iimr.quia nihil perficirur adaleerum,.[ed in k • Quare cum relatiooes·d.lllina: tantum habeanr oppofirionem telpcau~ili ~or:elatini~nol'l_re{p.e?u{ni perfecbbitis, vel perftchoDlS; coniequerer no .mlll .. tiplicantlir ~n petfe~lO~e. Erg?Deq;in,bontt~te,. qmt: pe'rfefhonellneqllltur, bene, t~en lO_realita .. te.qu~ 'etia!l1'mrefpe?iu a~ correl~tluurb ialuarur, &; ira;mu l.tiplkacilr. Ve I fi fila: re Iarionesdicnnt cit .. uerfas pt:rfefrloncl';,& bonitates relatiuas~quidquid bobitads cHin vria~1 dim attera, fed alio modo, -quia qtt'.£liber teUtkj.jafiniraetl: t· iii:: quo dicemlls

-loco a1Jegtto~C ,c; . ; _ ..'

.hR I.ICV L V SI rI .

J ·-L _

Vtrilm fit prop,iumDei ej[e bOJlimJ per ejnui.rm?

QurefLVI.

Gonz.Nauar . Blefcas Iuper eunde Jocnrn.Negant.P. A Vazq.bic difpl!t. ,+ cap. 2.. J\-101in. ~I'per q. 6.ar~. 3, . di[p.z. V alent.hie q.e.puncc. 2. &'l.l!J, ..,uoru~ tun,,; damenra polld adcluCC!Jms; ·~XI~jJ~allr c~lm vel exiflenriam non dil1ingui ab eflenna l~creatls fi r~~ rione.exiftenns funr bon~, vel el1entlarrJ hab~r.e ~[l

[c [udicienttmatl:uaiiratcm ~ quo bona fit [c.:Illcet;

jpJUII1 eD(.- ef{cnri;1!.. • . •

. SupP(JiJil11us autcrn quod e_fI.e tale per etfentla.O) dupiicircr dicitllr.Vno modo lr~ quodJy per cj{Cl1Ilo<fm opponatur ei,quo~ ell per partH;Jpa~lOnelll:Sel;!lIl'"

,:10 rr opp cnitur eJ,~uo.d cit taI~ accidenralirer , &

rune eire tate per eflenriarn efl idern quod efie talc dlcntialiter. PriulO modoerie: per eflemiarn , ;defl IJonparticipariucmllitcaufam eflicienecru , & Co:f! idem, quod eITc.tale:He , & non ex parricipatione sherius caufe . Sccundo modoIy p£f dicit:_caufao) .:B fo rn1 alern ,{cilicet elft tale pe r formam eaentjale~ &rionper formamaccidentalenL ,. . .

.' smtemia ergo D.Th.conftllic in-rribus diEtis. Prirnnm eft:,qt1Qd increaturis rolum dl bonum parricipatiue;& in Deono p~rticipati"H~, [e~ a {e . Ita S. J).inhac'gnxJ1.6.art'3.1l1 argurnenro, Jed contra ex: ~Ot:tib~& itLq.:u j de verir.art, S. S(cwuirllnJi8:um

:en, qLIodetialll Iurnendo ly per cffemiam pro eo quod e:ll: effentinlieer elle talc" & 06 accidentalire t;, :ttia.tYl/Pi.u,s Deus ell bonus elfell~ialitcr.: ItaIumi-

zur ex Hlo 3q.il,l corpore ~& ad i. & (].2 J .de ve r it, ,arq . ,:b i 'i uqlli.t ; ~~fot1;11dllm uU./!,. B,¥I~t>IJI, iY a~:{form; lrbri de caufi$,tk."~'1Jdum eft ,folw!i Dewnejf. .b£Jftu"

px f.lTemia1() ~ & cre.atllW per par ~ic1.ratlPJJem j &. fia,ri m D~~nJi[ boait~ecompJcr:i) & abfolnram increarurisdep~r);4~r.e~p accidenribus .. Tei'l~U!il, diCl:l.l_1l1 eft, '£ ,quod ~ltHll1tumad borutatemf~cuIl9ulJl.llU:1:l.f& no ~implicitel'etiam creature fimtperfccta: ,.& bOIl;J: fl1bltao~iaHter- quarenus in Iua e!lc.l}tia·pt'ffc~ion~ aliquam habs;l1t l Ced.110l1 ornnem Iibi debiram ,~ ccnueruemem, Hoc tertiii di(tu[mniwt ex -l). TIl.!.{upra,q'J' 5:.:!,tf. I . ad J. vbi dicit,,; Q;rM jeflmdultl eJJp Jijbft{1j~II.rlt:~l1q~id ~it Pfrfe8um !MI_nmpii[iler~ & abJn1w

te ,licet_{i.t cIIS,pmphcj/fl', quia perfeCtllU}·dicjulr ali ... "4uid.qumd0.efi in.vlrimo J non ill prime (eire,rea j:lIlld4.mcnt;oJ!;~~tMl1m perfecricnum., . ,

..', CirCJ11fiYHlmrii,;l~1]; mula ell diJticulriilS"u':U}l con-

!lat orw:e;en$~!r~i\~!1[1_1 elle ens per participatione,

S. a["·'aliopon pN,~{!entiam,.&i a[~jqllfld [101,1 [01u01

~t' ri fi (!~ml r d.l'lwte. crearo quantum ;Jd (l,~ <l:c~i4e!1;' .j:jol/k exilientiafll)(eq .. eriarn quantum 3,9, iplliUlce({i,: rD, ,enellrj:t,Jjc.~[ ~niffl.resJtlb. flgtu pollibili[:l}"is fol.urp dicat pr.a:dj(:a,tae«enciali~ ~ ,&: QbieR:il!~ pq«ibil!~. 1l;an,c:nJl»anJoin..-re. prQdu«iliJtur, nOA '(oluP,l pror pll(itLll;-exjfif~lrh;; 4 ar~iQ~.t~;fed:G4Nqlip(!lIi:[:icntlJ. r,dJit:Llf;'P~~ip¥I1~:QeO:"'lt taJ1le.9:[u~~er

da exillemi;.e ,a qua difl:inguitttr 3 qpia YH~!Jla,e{{~ntia...prodtJ.fra ell in rerum natura, &':fic homo habet ip (am jhb l1aritiatli, vita til''&- rf'liqua p r~di caraciTeIltiaJia participara 1 Deo , & non J fc, ne(lue cniih.wilir'ltr ll}lIod.ariql1id at eflhttialiteft:lrt€, & (:J.nl<':11 participarilH? habeJ.t iii am eCsenciam tan'1ua..m ~llid:~krjuat~lOdp1'iUli("~Gtnti;{)1qllQ?c_

.'i~id;t~.t\t~plilr,. ·;Jiu..i~:''1; '.;.:~. ~: ''> ... L . . ~.;~/~~

Prirnarl'artis .

Ci "(a ftClil:dt/JH diftuu; efl fen! rora ditJicr)lt<lS;' & conrrouertia pra'lcl~s, gwa nOD app.aret quomodo jpl~lln~t dsentiaratione tiu non babear bonitatem;" .ell ratione lui no carcat perfedione, & integritate . .eflentiali.Dicimus ramen quod loquedo de bonita ... re abfolurc, & (implicitcr Iicnt Ioquitur D. Tho. & .aduerrit Caier-Iupra qll.6.arr. 3 .§.ad hoc dicittlr,& Ie .. (]uuntnr comuniccr dijcipllli D. Th.fupra cirati.im .. poflibile efi,Cjuod eDS creatum habear bonitate efJenriali rer,& ex vi Iolius c1TcntiarformaJircr Joque .. do, licer ve rum fit l quod radicaliter in iiibilanria corinearur rota boniras.que ex operarionibus ; vel accideeibus proueoire porefl, fiquidern accidenria,

· & oper3.tioncs in ipta il1bftantia radicantur , En. .fleniia aute Iiccrno fit radicalirer in fubflitia qu'" .turn.ad connexionc.reducitur tame ad Ipsa quantii ; ad hmit;ltione, & fpecificatione ,qua habet ex illa. ,At vero forrnalirer loquendo no poretl eflentia diet bona ex 'Vi (olius dfeutia:,feu [ubH:antiz, red ex aliquibus accidentibus , vd predicaris accidenraliter i.cowenicmibus. RatilJ cfi: quia boniras rei refultat -ex eo.quod habet perfecrionern fi.bi debium)&co~ \ ueniel1tem, Iiquidem bonu dicit rarionern perfetti

quod eft appcribilc ,& ii ell bonum fimpliciter de .. .'.betd1C pertectu fimpliciter . Ergo no debet (alum .habere.prin.arn actualirarcm.Ied criarn conllgnma.-ram, &~·v Irimam ex his, qua: Iibi debenrur , fcd non 'lJlDtdlfubltan:ia cresra per l~ iplam habere orone ~verrettionem (ibi dcbirarn continnrnare , & vltirna.. '[e·,llifi per aliquid Iibi .aecideucaluer [u pe rueniens, ·,.ergo non.potef} ex vi pra-dicatorurn erfentialium 'tantVQJ,dici bona fimplicicer . Confeq. parer, quia. .. non dicitur cornianmate perfecta anre illa. przdi-,cata.a,~id~l1ta[jJ., fed priuara aliquo fibi debiio, ~ ~:ad quod,pet{e ordmacur , line quo porennalirer [I! ·:ha.b~J;, PONUS aurem iJrl1pliciter conuenit alicui /~::.t plenizedine effendi.vr dicit D.Tho.l. 2.q.1S. art. ,~.id~ni <iltautem p lenitudo effendi" quod habere - csuua .fib!. debira , .& ad raleru dfemia perriuentia ,'::Mi.rl::ivefoprobarur ~ qui:ltriplex ell pertecao.oonsueniens rel)lciliccr efle.operario , &.finis, ad-quem mtwnaturjqllx omnia pe deftiones[upt accichnita,le~ i~ non d[ential es rei,& fine illis.non dicitnr.res -:ali~tJ.~ p.,:deEta Gmpliclter . Nam quodeflenriales :;JlOi1{int Jatis conllu:,naro·erirtctJ;tia e,{t prtrdie:a.'UQl -!i~dd~nc,d~ rlii ctea.t~,:& firoiliret ope:ratiO;).~qufa . exit ab ip(a natura iam':;:.OtlQitut'a, & procedicab ~.eqr~rgo non confliruir e{ttl1,&1im~1icer: finis.Q,1btli-

quid, ad qllOU tendit Ipfa Il4tur.a:rr:i, G"mt.,1pki·ad centwm,e rgo finis nan pertinet ad con Ihcutionc m eJlcnti~;Similiter wnfbtt;quOd'elfentia. rcj·[me cxi~ fi:cmia (olum cit ens in pm~ntia ) & non aCtll appe4

· "cib~1is>p: ~onaJ & fine' oper.ation~ ,&·fine rp~net

pnuataahguo, ad ql,lod per'[e.Qrd;ina~u().erg6ii_Qn

· habetC0'nlummi1ta.m;~)~rt~6:iQoe,lll ~.x his qUit fibi ::dd:>chtur ,ergo nOh.Il,1anet bOll,a: fubpUciter ;,quia - b!Jnul11:dl: ex imeg.ra¢aufa pcrrinenr;e ad confum-

-)1l;u:i6ue'ln.dibitalil t~·r~.i. '.. .'. . 'i

r \ . ; -,D ic.., ~ fnej fUs accic:kn~;llibus. pufe aionibus'1io :,tnancr: iilbllantia p'c:rftda accidentalit!,:r, ma.Jlet :iflaibcn perfecta e.JienYi:!iter) qllia ip.~ cf[enti;e' .

. coQ!1i~

Difp.VI.

cm;fl:itUtio perfedio eft, coutlatq, eilenria ex ali(,lltO przdicaro magis, ~cl minus perfecto.Iiquidem graduanrur diuerie etientie iuxta cliuerfos gradus tJJCntlaks,& vnu[quifq; gradus en: perfed ior alrero, erJ;o anrecedenrer ad elTc,& ad operarionern inuerutur perte Ctio e IsetiaIis,& in linea perfectio-

Dis et1entla.l1s contummara ell,qllia integre conlhtura, Iicer accrdentalirer non fit perfeEta. Et cnnfir. quia ipfa accidcntia Iicur cxifh:nLia, & ope ratio

. per Iuam eflentialem ration em funr perfeaa,& no indigcClt alia cxiltencia, vel operarione.ergo iimi-liter ipta fubttantia.qua efl: perfectior ip(a exiitE~ tia,& operarione dicerur habere in Ie eflentialcm perfectionern confurnmaram •

. Sed contr« eJr; quia ipfa cflenria , &: natura Iicet conftituarur per prsedicara cilennalia , ramen ex ipfis prcdicacis elknClaIibns haber ordinari ad il la extrinleca, & dcpendere ab illis , vt in attu fir per~ fcEta conturnrnare ~ & Iiruplicirer , & non folnm maneat in porcnus .. Et 1'.~tjo eit)qnia ex: vi eflentiaIiurn predicatorum tolum conttiruirur natura in ratione primi principij.tcu radicis eo rum, qu:!: Iibi debentur,& ruperueniuar , (!rgo ex vi przdicatoru eflenrialium Iolum habet cfle radicaliter, & fundarnentalirer bona.Ieu incnoariue.non autern formaliter.oc Iimplicirer.Er tic Iaremur.quod in linea ef .. (entiahs coJ tirurionis.Sc radicis eft perfeda, & bo-

na. etfcnria,perfecra,& bona radix, Jed hoe non ell

elie bonurn.ec perfectum fimplicirer , & forrnalicer.red inchoatiue, & radicalirer, Et hanc bonita- C rem nos tatemur, irno boniras vt (upra diximus no -dilhnguitur ab emirate, boniras qnidern radicaliter,& rnchoanue ab entitate efseriali.bouitas vero contummara 1 & perfecta etiam ab enritate accidentali . Et ratione huius perfectionis, & bonitacis .radicalis dicitur vna eflenria perfeccior aliain gra-

dn 1 no, rieur enim eft radix prrtectiorisoperation15,& accidenriurn , ita in Ie etlcntialis efl: perfecnor.licer vtraq.in Iiio ordine non perticiatur Iirnplicirer.nif per aliquid iuperadditum eHtncia: . Et

D. Th, aperre faterur l~ Ioqui de bono firnplicirer , quando dicit res non efle bonas efleurialirer qu.2 I.

de verir.art.j .At vero Deus hzc omnia habet ranqnam pradicata di'entialia, efle > & operationem.

& ornnia,& Iic per lnarn dfentiam dicitur bonus, & perfectus.ezfam fine vllo ordine, aut dep eudentia ad aliquid extra (e .

, .Ad c01ljlmJ .Refp. ip [am exiftent i am, & Doe rationern non elle bona, vt quod,(ed III quo, & ita'no indi-

. gent" alia exilk'da > & operatione,vt bona lint, fcd illls indiget (llbtlantia; vt per ilia reddatur bona.

Circ,! tertium diffmn: aliqlli dnbitant an reuera de~ tur aliqua bonitas efshia.lis in rebus, an vero ornnis bonitas accidcnraJis !it) ita quod neqlle fccundum <luid, neqlle fimpliciter aliquod l.lflentiale bonum nt io·creaturis. Et boc ideo, quia remota eXil1:cntia tatum quod elTelltiaie eJl: non manet niil in poten .... til; ens autcm v( 10 potentia non efi fimpliciter neque ;tall bonum, fed [olum in potent i., quod eft: non eife bonum. Ergo booitas in lau (emper ell aq;idencalis. ~are cum· res dicantnr bona: per

.' i

Artic.III.

'169

A

'participationem a Deo , & primum qnod a Dt:Q participatur Iit efle, quod eft vniuerlaliifimus effecrus p rirui ageris, ornnis bonitas participatur mediante elrt:)& confequenter mediante aliquo accideucali.quod eft ciTe .

. Nihllommus oppofitum dicendum eft finniturque ex D. Th.q.z I. de vcrit.arr, 5. vbi docer Iubflanrialem bonitare non varian in crearuris , bene ramen abfolutam.Sc completam.que ex accidentibus l'eder, quamuis hac ipia bonitas Iobflanrialis habcatur per participationern tecundum efse , &1 dependenter 1 prime efle. Faretur ergo D. Tho. dari aliquam bonirarem rubflantialem inuariabilem ~ qu:i

diH:inguid borntate ablOluta,& completa.quz en: boniras fimplicirer. Et ratw ejt, qui a Iubflaun a. quido producitur, licet dependear ab exiflenria , vtfit

in rerum natura, tarnen non conflituimr ipia exiIlentia.nec lola enriras exiftentiz ibi datur.Ied erii entitas eflenrie , que exifielltix Iubijcirur , & hec aliquarn pcrfectionern l & acrualitatem habet) radone cuius eil radix operationum, & accidencium, & non ratione exiftentiz, Iicet fine exil1cmia aau non fit, fed [alum in flaw potentiali : pofira aurem Iub exilbenria, no 10111ffi ratione exiitenrie.Ied etia ratione Cui perfeEtionem habet, qua: cfl radix accidentium , Et hec aliqua bouiras eft , & fie habet boniratem fub11:itialcm,Gcut & perfeccionem , (ed nonplenarn , &funp1ici~cr ratione lui ranrurn , Ied

dependentern ab exillenria, vt fit in aB:u,& ordinata ad operarionern.Sc finem.vr {it perfeda, & confum.nara , Vnde loquendo de bonitate fimplicirer

non conueuit rei erlenrialirer.fed per aliquid Iuperadditum accidental iter , quo coufiimrnarur , La. quendo autern de bonirare [ecundum quid, feu de. bonitate , qU£e eft radix, & .fundamenwn1, feu inchoatio.Sc non confiirnmatio perfectionis , iii a couenir fubflanne , qu;e eft: ens Iirnpliciter , vt docet DvTh.hic Qll.5. art. I. ad I. vbi concludir.quod fecundurn primum efle, quod eft Iubftantiale dicirur aliquid quod eft ens fimpliciter.Iolum bonum (ecli~ till quid.id dlinquitum ell ens.fecundum vero ,,:1- rimnm ltl:um dicirur aliquid ens fecnndnmquid (id eLl accidens,) & bonum Iimplrcirer . ConHat autern quod ens fimpliciter dicizur aliquid ratione a.t111s ulbfta.nrialis,oon ratione cxillenue, Iicer de-

D pcndeat ab exiflentia quoad {tatum drcn~i ex~r~ c:wias)& extra poffibiliratem , & bonum Iimplicif;.'!t,idci1 completum, ~ pl~n~m et\~m qu~ad trat~l non conuenit rebus eHentlaIlter > lcd aCC1denrah-

B

tet.

P Rimo_D1Jljeie_,: nam l"ati.~ entis imrintec2,' & e(:' lentlaliter lInblbltur In quacumque dlfreren~ tia,& prxdicato ellentiali rei creata: v. g. hOLUinis, ergo eft en's per effentiam (uatTI , iddt dl~ntialitcr, licet parriopatiue,& dependemcr iDea, '\It ab efncieme,ergo etiameil bonum per Juam elremialc

. tationem,len formarr.. Anteced. ell: ccrmm, quia. conceptus eH\:miali~ quantumeumql1e inriml1s ne~

Qq c.:.:-il:::.rio

telfario rncludir eHs,:llias erler nihil, ergo' per Iuam A f()rllJam~& concepCUOl ::tfel1tialetIl en ens. Contequeflda vc ro p~obltlIrJqll~a b011ul11 efi pamo enns, vtperfeB:i,eflentiaJlItemm ruo cou~eptu ~JTen.tla~

li aliquarn perfC'aJ~ne~,:el ~a:UOl indudit ) ergo

ex vi ralis forrnz eJJentJalls dot b?na,eomodo, q~o

eft ill aEtu,& per[eda..Er j)radewnt hoc vrger,qUJa .

"t Jurd diximus bO?u!llltaeit pa[fi? enos > guo~ . Poll ddtinguirur :W.1plo, neque addre Iupra el~S all- , quam rea.htatem) led [?Ium r~latlOnem raU?l1I.s, • crgo per ealldc!1l:_irentl~lern ~o~mam qua aliquid •

dt enS eft bonum) !aleelllidentlce . .

COllfirw. Qlia quando pa.I~O dicirur de fubieCl:~

per verbuUl dt,lY,dt ab!~ralllr ab e~I~t:nt1a, & a tempore, & multo.forrms ql1~ndo ipta p.alTio non B al:alia entiras realiter ab enntare eiTentr<c, ergo quando ens dicitur DOQUn:t ablbrahit ab I!:d!l:entia,

. ~ iie anteccdenrer ad exificnnam res dicirur bonapgo etlcnrialicer ell bona.Sc independenter ab e;l:.lllwti~~a1ij(que aceidentibus.Couprm.Res ad?l~C pOilibdis,& non exitlens eO: perfcCla1.& apperibitis.ergo bona. G:>n(equenr. pater, quiabonurn ell: idcill,quod apperibile.Anreced. probar, eft perf~tla,qnia [ecunduill diuertas ratloneseilentlalfs dicitur diue rfirnode perfeEt:a eflcntia , (icur dicirur Ang-dus eflentialiter perfeEtior homine ratione

lu~ '"rJ1~n~ialisditfcrentia:. EO: apperibilis, nam infirll111::: app ctit Ianiratem, quz nondurn ~ft, ~ed p.?~ td1els~, & aliquando l1lla! nunqnarn enr , irnmo ~ C & impombilia amare pO(SUtJ111S (lmplici affetill • ergo iridependenrer aiv exillemia res appctitur aCtu. Ergo ell actuappetilJllis.ergo bona. .

. RrjpcIJd. Quod in concepru efsenriali includitur tns) & .:J.Cl:u:llitas,reu pertectio e(sf;:ottalis,vt inqair D: Thom.~ I. de verir. arc s. ad I. Sed hcc bonitas eilCecundum quid.non perfeCl.a,& complera.Sc Iimplicircr .hoc eniso habet dcpendenrer ab e !s<::,& alijs perfc Ctiorubus accidentalibus , Etbom.m eft pal1io enris non abf~lute,& pro quocumque Il aru, red rub il:atu cutis pcrfedi , & ordinari ad cxiftcn ~ ti30l,& ad accideria, bonum autern {((und ii quid.) &inehoariue pertinet ad Iolam ell"(;ntiam fccundu fc,& ita docet D.Th.hie q. S' .a. 5". ad r , (..: '1.21. de vcrit. art. I .quod bonn (equitur adens.vt perir:Cl:fl iron no quomodocuq.deber efle perfeC1fl,kd debet

etfe ill [h.m apperib.uraris , idel1 non {alum debet 0 elk perfcrt io vt inforrnans.Sc conflnuens.fed V[ 6- nalizans ; rmlla aurenl per[ettio finalizar nifi per ordinern ad erlc, quia non aliter eft apperibilis , vt ~<")CC[ D.Thom.in bac qll:<:J[ • .,.anic.5. art.l. ad 4. 11li()rtnaLiO ·n. ht medl:mrc coniun8:ione,& voio-

ne forn1l:,finalj~.atio au«: mediante apprchcnfione dirigcrnc ad aGccutioncm rei. Vude fillalizatio ll)OuCt iecllndnm ordillcm addle. qui.ftnou~t ad c).ecutionctl1, ieu eft principium extw[ionis, exccutjo autem eH cin;:a tll"c, & ltfco finis in ftnalizan-

do dicic orJiiH:n1::d d1C: Ar vero in[~l[l"riarjo, &;; c(.lnihtlltio rei nOI} fi, medlJntC:: exillell~iatanqu,j ratJon~ for!11.i1i, (cd ipfa conilU1friol)c forma: ad n~teri;lm, ex qua rdultat COlJ1?o!~t!.lrH ~~q~1{id fn,. hjjci(l]t eXi1hntia:. Vndead info.rllUnd\ln,) & cou-

Primre Parris .

fiituenduoo compoliturn exiitentia non {e habet vt caufa.ied vc ctitcius,!cu qmd coniecucum, ad finaIizandum aurem in iurenrione Ie habet vr caufa , Vlld2 Iicet inter pra:dicata ellentiaUadentur mu1tt pcrfectiones effenriales , ramen prour ibi non conIiderantur in Ilatu apperibiliraris.Sc rinalizancn is~ fed III Ham confiiturionis, & informaticnis J quod non iufticit ad rarionern boni.vz rupra iaris ronde .. rauirnus , Er hoc modo conueniz alieni p(:r effenpam aliqua perfectio, v.g. e!Je animal.vel rarionale (Iicer particip~ciue a. Deo, vt a caufa ethciente) non ramen conuenit per etlcnriarn finalizare Iins ordine ad ,fre. Neque obftat.quod bonum non di .. !1inguatu r realirer ab enre.id enirn inrelligirur de cnte perfecto in lila plenitudine confummaro , feu sb ente incomrnuni, vt dicit D. Tho, q. 21. de verit, art. I. ramen ab ente nondum pcrfeCto,& conium .. maro.fed folurn inchoanue fumpto,& quanrurn ad eflenrialia predicara , bene poreft difhngui bon 11m cornpletu ,&perfettum,qvia bonum ell: ex iarcgra caQ[a)& intcgritas ii1a porell coi4re ex difiinCtis tntitatib\& fieabvna {eIu dif1ingui ratione alreri",

vld prmumcQ,prl1/,Reipond.Qllod in pnedicacio .. ne prOptlx pafiionis ly fji abllrJhic ab exittenria in eo pracise in quo pailio eft, & eo rnodo , qno efi pauio. V tide bonum cornplcrum, & fimplicirer taIe.cum non fit paflio enris quomodocurnq, fed vr perfe[[l,& comurnmati.rerpecru iJJius przdicabirur neccfiario.red rune fupponirur exiflenria & alia accidcntia.quibus compietur.Sc confurnmarur , & de ipta exiflenriapredicare exiilenriam, aut perfe .. [tionem odHemj;l',p rzdicatio ell ererne vericaris, & abflrahir ab cxiiiencia Iecundurn exercitium no vt in aall figl1ato, & vc extremum pr:f"dicationis. Re(pcttll aurern enris non perfeai, neque confirm .. man [10n prtedicatur bonum COlnpktum.& IIU1pli~ cirer tanquam paflio, fed bOnU111 Iecundurn '1uid, & radicaliter.feu inchoariue rale,vt explicaru ell: j & talis bonitas abflrahiz ab exiflenrie exercirio, Ii .. cct non ab ordine , & tendcnria ad Warn ~ fine qua non potef] finalizare .

AdJewl1dJJt1cmljrm. Rdpond. Quod Ieclufa exifientia, res potlibiles dicunrur habere diuerlarn perti:Etionem etlenrialem, & graduarionem illius ; non ramen habenr rationern bani fiQlplicher~ neq, in flatu appctibiJis,& finajizl.f)tis)licct per rnodum coniliruenris inuenranrnr ibi p~rfe8:iones pradicatorum.eflenrianum iub f!:atupo1J.1biJitatis • Neque e~ tali perfetl:ione prqllr pra;cise e{fentlalis eO: {~~ qqitur bonitas, gIJif tit {implicit~r talis, fed {olurn qu<e radiqlirer , & inchoaciue, & fccundurn q~i4 {it bonic4S,& per qi.9dlllTI Ib.t.us potentia.lis.

Ad .:lwJi.prob .. tmltc:·I/ ~ gua. prOQ;1tur elf!; appe~i .. bile id,qljod no exifhr~ .diJlingijo, quod no exifli.t:: in (!XCcllfi~)n~ tranle at, quod ;1,on cx,iftit ill iQ~~R~ rione, &.pprebenfiorlf.: ~ego, apprchendi auteln dt:beraliquid,vt ha~ens dj"e vel .q~dinatllIn aQ eile •. .Et: quidcm fi "iLlS a!fe,cutio jntencl,ltur, de3t:t con~ fidcrari y~ po{fibil\lv~IJ!-lt~rqm.S~ non iorendatur, fed tolurn fil!Jplici compl~ceptja placeat)~ebet ra!" tem .I,:oni!d~rari, ~'t cqnu~niens ~ :l;l.r '0niunEi:unJ

milli

c. 1·/·

Difp.VI.

Artic.III .

. ,~mihiJa.lterncohditionat2;&arp'1rellter, & fub~1Ua.' ''jA'' ."; ~ terti~ obijeitulex Molina,lfi~aifp: 2.. QJia'licet

cCinditj.)ne placec.Sc illa -t;l1: exiftentia faltem ima- ejfentiie create non (Jnt bori<tper'dfentiarulilarh ,

gin ara, vr cum quis iruaginanir fe etfeAngelulU ,co. quia attuale£I\ bonitatem 'participant a:CJ4ra- etti-

placet.in hoc.quia confidcrar re'etfe Ai1geluffi , vbi • ciente.Scab exHl:entia,tall1Cl111~ eft negandu, quod

iueeruenit apprehenfioipfius eife.Et CU!J1il~fialUl' ,eil - • quao_da exiftllnt~iunt b.on~ npn [alum bonicate =:

:3.a:I.l_ap~e~blle ,quia. actu a~p'eti.tut, ergoefladu fl:enoor/ed multo magis boniraze eflentiz , qUla m

bouu,~MbtJguo, at1:u appetibile lt1 executione ne- - eius opinione ett pcrfcctior.qxam exiltentia, aut fi

g~,illillt'entlOne tranfear , & tunc habet eHc in in- non en perfectior, dldill:in€bab exiltentia ; er,go

rcntione.non in cxecutione , & fie non c_ftafl:u ap~ habet [ua.mbol1iratem Iicut & pcrfettion_~r{l ah d-

'petibik;fiue-m intentione, hlle in executione .fine ' {entia dillinctarri . Confirrnatur ex P- Valent. quia

or-dine ad ene, line quo nOD datur as:u bonum . omnis creatura inquantum talis bona dl:,vt dicirur

Sj liIjlu ; ejlentia ex Ie radicaliter eft boua , ergo Geller. I. Vidit Dells cuncta , qua: fecerar, &. erant

habet radicalirer apperibilirarem , fed bonitas non . valde boua.Sc alijslocis.que Iupra adduxirnus , ef-

conriftir in as:u3.h ;lppetibilit~te,{ed radicali.vt Iii- {entia autern rei etiam Iechua exiflentia efl creatu-

pra dixirnus.ergo eflentia hoc ipro quod haber ap- B i-a.Ergo bona.eadem quippe realitate , qua aliquid

petibilirarem radicalitcr.habet bo nitatcrn aB:uali- ell: ens.formalirer dt bonum.S; appetloilc. Ergo

ter.quia in ilia radicali cofill:it , Iicer exercirrum no ,ef1entiaante exiftenriam dt formahrer bona, quia.

.h~beattRerp, Qgodboni(as non confiltic ill apperi- . .fonmilirerens, alias Iolum a:ppcreremm; exilten-

~llit~te radicaJiJedin relatione radicali appetibi- rias.non res ipras, v.g. fanitarem.aut diuirias , &c.

.liraris aCl:ualis,efi .n, actualis apperibilitas ilia qus:Deniqllc Aug. in lib.de natura boni, cap. 1. docet,

.eft fundamenru.Ss radix: relarionis, qua. fusdar ap~ quod omnis natura inquancum natura eft bona, &;

pet1biliras,iu actuali .n, relatione non confilfit bo- - frequenter contra Manicheos.probat vnarnquaui-

niras, led in afruali ratione appetibilitatis, que ell: que rem ene bon am in gencre JOO. .

fandamenrum huius relationis , & hoc fundamen- Re[po11d, Probare argume nrutn Molina; id , quod

,~l1lJw rationem apperibiliraris noll habet e£1en-- . iam lupd dixirnus.quod'ipfi ell~:iti:t:J fell tublHrix

na ai,ii per ordincrn ad efie,'lt declaratum en. corrdpondet Llla bonitas.tamcn i11J. non eft perrc-

_ . Secundo obij,'if P. Vazq.hic dilp.:l4-C•2 .quia cifen~ eta firnplicirer.Ied radicaliter , 8c.inche3tim\qllod

ria no difhuguirur realirer ab cxiftenria, vt probi~ eLl: habere bonitarern Iecundum quid, idefl: uondu

dum ell, .p.q. -17. ergo elt ide conuenire bonitate . perfectam, fed adhuc perfectibilem , &dcpcnden- .

Iccundum drcntia)& (ecundu exiflcntiarn., & folii . C tern ab exiflenria , & alijs accidentibus , yt fit in.

ditfcrr,qllia ante exi!1:cmi:t Iolu dicuntur res polTi~ Ilatu appetibilis firnpliciter ,

biles , & Iimilirer bonitas tis conueniens poffibilis .Ad confirm. Refp.omuern crearurans efle bonarn

e1t,poll: cxitlentia.vcro ell in aCtu; &. Iicut proprel:· .a,:l:;ualitcr,& confummate Iub ordine cxiltetia:, ra-

dependentia ab etlicienrc porefl res carere exiR-i:- dicalirer autem,& iuchoariue eriam raciouc eH~n-

tl_a,& dC~l1erc ef[c,fic potctl carerc a.liqllo bono.Sc rix,qllr: ef] radix accidenriu.a quibus reddirur pie- .

(;1 aduenirc malu oppotiru . Sec-unda quia. creaturz n·;,& consumate perfeda.Ec hoc modo omnia.que

poilibiles diligutur a Deo amore quoda cop lacen- Deus fecit Iunt valde bona, fecit enirn C:l.S cum cxi-

~ia:,qui in Dea neceflarius eCl:,arLl;aJt:o [upponit in fl:emia,& accidentibus debitis.uon fine illis in pura

ipiis crcaruris bouitate.quam arnet.Anrec.probab. ratione eflenrire . Er hoc etiarn modo Aug.& alij

ab ipto infra difp.79.CQnli;qucntia vero fa.tis nora P.P. dicunt omnes crearuras eire bonas.non ramen

ell- T crrio, quia exiHimat bonirarem rei elk idem) dicunt quod Iolum ratione cfienti£ [(!c1udcndo exi-

quod inte;;;rjrate iUill~ > ornnis autern eilcuna ante ikntiam,& accideria fint bona firnplicitcr.Et Iinu-

exiih:mia~ intcgr iratern habet, curn fie conlh- liter eadem realirate.qua aliquid elt ens.cf] bonii ,

rura per Ina prcedicata.Iiuc fit Limplex,iiuc compo·_ {cilicec,eadem realirare, qua etl ens perted!lDl, cit

fira . bonum perfed2,& fimpLtcirer,ca autern realiraec,

" RCJP:Olllllia i{l:;l tria,qul,:! lilll;! certa furnie Vazq, D qua ert ens quantum ad eflcnriam ranturn, erir bo-

anob1s negari.na quod e:::iItclJti3. JiJbnguJtilr ab num radicalirer.Sc inchoariuc . Et fie appetimr res

~tielltia 111pra probauimus ci rca. qu.:;. (:fuod vero ipfa, v. g. (aniras non quidem Icortiun ab exiflcn-

creature poifioiles no diligantur [Jcccfia no i Deo ria.Ied in ordine ad illam.ne q; exiflenria {eo r tum ,

oae!~detur inFra g_ I 9.loqudo de amGfe.tctl11ina- ted exill:entia fanit:ltls, Ced !in~ exifkmia, [anit:ls

, to:ld wias direEte, narn cuod Dcu~ alll:WGQ [uam ipli nOll ell apperibiiis adu,ied radic:lliter co mo-

omnip'oc;;:nti:lill ve]jtom~es res illaseffe poffibiles, _do,quo cxpliclWil1 til.

hoc non eft ;].mare iIlas inipGs,& radooe' {u<:t bOI1(· E.": dJI:1:Js, manet etiam (ol!lta ;":l,cio Patris Suarez.

tatis,!ed ratione ommpotemi.z,ex qll:i(eqWtur ilIa difp.l o.mcth.ieCt_3 .1lU. ~ 5.& 26- qua: rcducirur ad

9.enoDunatio poJ1ibilitatis ill obierus . Denig; bo~ prxdi~9:~,quLlli eilelltla eft dill:incb. a~ (;xiJf:cmia

pitas ~10D COl1lifht ill foh integ(it<l.te rei prout dicit petirJilbnc~atTI bonitat.:m,& perfeciInnew, fiellt

~p[am cOlll1irutioncm rci,& perfdtiQllem per mo- hmnanitas Chrifh etiam feClidull1 (c ell bOll:t,licct

dUlll; C.lu[a: formalis, led vt _finalizaus) & appetibi.~_ non habear e[lt proprium,fed alf,unamr i dmin-:) •

lis,& fie 110[1 diCido]aGl imegritateln rei per mo~ Ex diCtis ellim manet folma ilta ditticultas, di-

dwn confhtllcmis elIentiam,li::d per llloduffi perti. !hngncndo de boni(;tte tarucali & Cecnndum quid,

cicnris appermulJi& l1c addie appetibilit:1.tcm. ,,-claauJji, & fimpliciter, vtditl:uID efl: -

Q.. tl 2 Q V -JT,-

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful