You are on page 1of 12

DOĞUM

ÖNCESİ, SIRASI VE
SONRASI • Gebe hayvanın bakım ve
ANA VE beslenmesi
YAVRUNUN BAKIMI
• Doğum sırası ve sonrası
ananın bakım ve beslenmesi
• Doğum sonrası yavrunun
bakım ve beslenmesi
Prof.Dr.Cahit KALKAN
1 2

Gebe Hayvanların Bakım ve


Beslenmesi • Küflü, kırağılı ve bozuk gıdalar
verilmemeli
• Gebelik dönemine göre verim düzeyi
de göz önüne alınarak rasyon protein,
• Gebe hayvanlara günün belli
karbonhidrat, mineral madde ve saatlerinde serbest dolaşma ve
vitaminler yönüyle dengelenmeli mevsim uygunsa güneşten
yararlanma imkanı sağlanmalı
• İleri gebelik döneminde besin değeri
yüksek, fazla hacimli olmayan • Kuruya çıkarılmalı
gıdalarla beslenmeli
3 4

• Koyun ve keçilerin sürüden ayrılması,


• İleri gebe hayvanlar doğuma yakın • Kedi ve köpekte spor yapıyorsa 5.haftadan
günlerde doğum boksuna alınmalı, itibaren ara verilmeli,
gebe kısrakların nalları sökülmeli • Aşırı sıcak ve soğuktan hayvanlar korunmalı,
• Doğum boksuna uygun altlık • Köpekler için 1 m2 genişliği, 0.5 m
serilmeli yüksekliğinde doğum sandığı hazırlanmalı
• Kediler ve küçük ırk köpekler için ise bir sepet
• İleri gebe hayvanların uzak ayarlanmalı
mesafelere nakillerinden
kaçınılmalı

5 6

1
Doğum Sırası ve Sonrası
• Doğum sonrası
Ananın Bakım ve Beslenmesi prolapsus uteri
şekillenmesi yönüyle
• Doğum hava cereyanından uzak, kuytu bir hayvan izlenmeli
yerde yaptırılmalı
• Doğum süreci uzarsa, mutlaka sebebi
araştırılmalı
• Doğum sonrası uterus ve doğum kanalı
yırtık, kanamalar ve prolapsuslar yönüyle
kontrol edilmeli

7 8

• Doğum sonrası hayvan terli ise • Meme sağlığı yönünden,


vücudu kurulanmalı memeler temizlenmeli ve
• Doğum yapan hayvan 8-10 gün hayvanın altlığının kuru ve
süre ile soğuktan ve hava temiz olmasına dikkat
cereyanından korunmalı edilmeli
• Doğum sonrası hayvanın su • Doğum yapan ineklerin yavru
tüketimine sınır konulmamalı,
zarlarını yememeleri için
ancak 2-3 gün hafif ılık su
verilmeli önlem alınmalı
9 10

• Yeni doğum yapan ineklerde hipokalsemi


şekillenmesi yönüyle de dikkatli
olunmalı..
• Yeni doğum yapan
ineklerde arka
bölgeyi innerve eden
sinirlerde zedelenme
olabilir..

11 12

2
Doğum Sonrası
Yavrunun Bakım ve
Beslenmesi

13 14

• Ot yiyen yavruları gözleri açık doğar


• Et yiyenlerin gözleri doğumdan 7 gün sonra Solunum
açılmaya başlar, 5 günde tamamlanır
• Kedi köpek yavrularını 2-3 hafta ele alıp sevmek
anada kıskançlığa neden olur. Çevre Isısına Uyum

Göbek Kordonunun Bakımı

Yavrunun Beslenmesi

15 16

Solunumu Uyaran Faktörler


Solunum
• Göbek kordonunun kopması
• Yeni doğan yavrular ölü sonucu kandaki CO2
görünümdedir, solunumun başlayıp miktarının artması, O2
başlamadığına dikkat edilmeli miktarının azalması
• Normal doğum sonrası yeni doğan
• Ortam ısısındaki değişiklik
yavrularda solunum genelde
spontan olarak başlar • Yavrunun burun bölgesinin
hava ile teması
17 18

3
• Yeni doğanlarda
solunuma yardımcı
olmak için;

19 20

Doğum sırasında yavru • Yavruyu baş aşağı


zarları yırtılarak, yavrunun silkelemek
solunumuna yardımcı
olunmalıdır... • Bu sayede;
– Beyin ve kalbin daha
kolay kanlanması
sağlanır
– Üst solunum
yollarındaki sıvılar ve
mukus uzaklaşır

21 22

23 24

4
• Yavrunun vücuduna ve başına
hafif soğuk su uygulamaları
• Annenin yavruyu yalaması
• Suni teneffüs
–Kostalar üzerine basınç yaparak
–Burun deliklerine hava üfleyerek

25 26

• Annenin yavruyu
yalaması
solunumun
düzene girmesine
de katkı yapar....

Annenin yavruyu yalaması solunumun düzene


girmesine olumlu katkı yapar....
27 28

Özellikle kısraklarda yavru


zarlarının solunumu
engellememesine özen • Solunum ve dolaşımı uyarıcı
gösterilmelidir...
ilaçlar
–Epinefrin %0.10.1-0.2ml/kg iv/kalp
içi/trake içi
–Lobelin 6-20 mg iv, 20-50 mg sc
–Kafein 1-2 gr sc
–Pikrotoksin (%0.1) 1-3 mg iv
–Atropin 0.1-0.3 ml/kg iv
29 30

5
Göbek Kordonunun Bakımı
• Solunumum geç başlamasına
veya yavrunun uzun süre • Ruminantlarda kendiliğinden kopar,
kanalda kalmasına neden olan carnivorlarda anne dişleriyle koparır
güç doğumlara bağlı hipoksi • Kanama varsa ligatüre edilmeli
durumlarında, pH’yı düzeltmek • Enfeksiyona karsı iyotlu
antiseptikler damlatılmalı
için;
• Daha sonraki günlerde
–Sodyum bikarbonat (%4) 200-250 omfaloflebitis gelişirse tedavisi
ml iv yapılmalı
31 32

Çevre Isısına Uyum (Termoregülasyon)

• Yeni doğan yavruda doğar doğmaz çok


hızlı bir ısı kaybı olur
• Yavrunun bu ısı kaybı;
– Prenatal hayata göre postnatal hayatta
• Enfeksiyona karşı metabolizma hızının yaklaşık 3 kat artması
göbek kordonuna – Yavrunun vücut yüzeyindeki ıslaklığın
iyotlu antiseptikler kuruması sonucu en aza indirilir
uygulanmalı....
33 34

• Yavrunun doğum sonrası ısı


kaybını en aza indirmek için;
–Ilık bir ortama alınmalı
–Yavru kurulanmalı ve kurutulmalı
–Annenin yalaması sağlanmalı
–Termoregulasyonu sağlaması için en
kısa sürede kolostrum verilmeli
Annenin yavruyu yalamasıyla ısı kaybı nispeten en aza
indirilir....
35 36

6
Yavru kurulanmalı ve kurutulmalı
37 38

39 40

Yavrunun Beslenmesi
• Doğar doğmaz en kısa sürede (3-5
saat içinde) kolostrumu alması
sağlanmalı
• Kolostrum;
– İmmunoglobünler bakımından zengindir
– Termoregülatör etkisi vardır
– Sürgüt etkiye sahiptir

En kısa sürede yavrunun kolostrum alması sağlanmalıdır....


41 42

7
• Kolostrum zamanında alınmazsa;
– İmmunoglobulin miktarı azalır
– Barsak epiteli immunoglobulinlere
kapanır
– Sindirim enzimlerine bağlı olarak
immunoglobulinler parçalanır
• Sonuçta yeni doğan yavru kayıpları
artar

43 44

• Yeni doğanlarda rastlanabilecek


• Yeni doğan yavru prematüre congenital yavru anomalileri
olup olmadığı yönüyle – Damak yarığı
kontrol edilmeli – Tendolardaki kontraktürler
• Yeni doğan yavru congenital – Atresia ani et rekti
– Rekto - vaginal fistül
anomaliler yönüyle de
– Urakus fistülü
kontrol edilmeli – Amarozis
– Doğumla ilgili kırık, çıkık ve yaralanmalar

45 46

Hemorajik Sendrom
• Korunmak için gebe kedi
• Kedi ve köpek yavrularında doğumu ve köpeklere doğumdan
izleyen 1-4 gün içinde görülen
hematüri, akciğer, periton ve deri altı,
iki hafta kadar önce K1
dil ve burunda görülen kanamayla vitamini enjekte etmek
karakterize, K1 vitamini eksikliğine gerekir
bağlı ortaya çıkan ve ölümle
• Libavit K
seyreden bir bozukluktur

47 48

8
Toksik Süt Sendromu Yeni Doğanların İcteri
• Kedi ve köpeklerde puerperal dönemde • Daha çok tek tırnaklı yavrularında ağız
annede şekillenen puerperal sütünü almayı müteakip görülür
bozukluklara bağlı olarak doğum • İcter şekillenen yavrular anadan ayrılır
sonrası 3-14 günlerde gelişen bir ve suni olarak beslenir
bozukluktur
• Ağır olgularda yavruya kan nakli (kan
• Toksik süt sendromu gelişen yavrular
geçici olarak anneden ayrılır ve suni
değişimi) denenebilir
olarak beslenir

49 50

Hipotermi
• Hipotermi şekillenen yavrularda
• Yeni doğanlarda normal vücut ısısı emme gücünde azalma, iç
erişkinlere göre biraz düşüktür(35-370C). organlarda felçler, hipoksiye bağlı
• Doğumu izleyen 1 ay içinde vücut ısısı metabolik asidozis, hareketlerde
normal değerine ulaşır (38-390C). azalma ve yavaşlama görülür
• Bazı yeni doğan yavrularda vücut ısısında
düşme (340C ve altı) görülür, bu durum
• Vücut ısısı aşırı derecede düşerse
hipotermi olarak adlandırılır (210C) ölüme neden olan hipoksi
tablosu şekillenir

51 52

Yeni Doğanların İshali


• Hipotermili yavrular sıcak ve temiz
havalı bol oksijenli bir ortama • Kolostruma bağlı mekonyumun
alınmalı atılması normal fizyolojik bir olgudur
• Yeterli miktarda veya hiç anne sütü
• Paranteral yolla beslenmeli
almamış yavrularda görülen giderek
• Enfeksiyonlara karşı antibiyotik şiddetlenen başlangıçta sarımsı
uygulanmalı ve vitaminlerle yeşil, sonraları grimtrak veya beyaz
desteklenmelidir renkli ishal tablosudur

53 54

9
Anne ile yavru arasındaki
• Tedavide, asidik barsak ortamının ilişkinin sağlanması
nötralizasyonu için magnezyum • Özellikle gebelik döneminde
içeren anti asit maddeler verilir ve düvelerin memelerine dokunularak,
yavru, yağ oranı düşük sulu veya doğum sonrası sağıma ve
çayla karıştırılmış süt ile beslenir yavrunun emmesine izin vermeme
gibi davranış bozukluklarına engel
olunabilir

55 56

Beslenme
Kuzu ve Oğlakların Bakımı
• En ideal besin anne sütüdür.
• Kolostrum ot yiyenlerde 3-5 saat • Erken ölümler
içerisinde alınmalıdır.
• Emzirme
• Kolostrum inekte 3-7 günde, kısrakta 1
günde normal süte döner –1-1,5 ay
• Annesi ölenlerde suni besleme yapılır

57 58

Tay Bakımı
• Asfeksi, hipoksi
– Sezariyen
– Güç doğum, anestezikler
– Göbek kordonu torsiyonu
• Solunuma yardım
– Burun ve ağız temizliği
– Entübasyon
• Emzirme
– 3-5 ay

59 60

10
61 62

Eniklerin Beslenmesi
Eniklerin Bakımı
• Yeni doğanlar 15 günlük olana kadar
• Kedi ve köpeklerde yavrular geçici günde 10-12 defa emerler
süre anadan uzaklaştırılır ve
• Sonra 6 aya kadar 3 - 4 öğün / gün
gerekirse anneyi sakinleştirici
tranklizanlar uygulanır • Daha sonra da 1 yaşına kadar 1
öğün/gün şeklinde beslenirler

63 64

65 66

11
Özet

67 68

12