Τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας

Στό παρόν τεῦχος καί ἐφεξῆς θά ἀναλύουμε διεξοδικῶς καί ἕνα-ἕνα τά ἑπτά
μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας τά ὁποῖα εἶναι : α) τῆς Βαπτίσεως, β) τοῦ
Χρίσματος, γ) τῆς Μετανοίας (Ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως), ε) τῆς Θείας Εὐχαριστίας,
στ) τῆς Ἱεροσύνης, ζ) τοῦ Ἱεροῦ Εὐχελαίου, η) τοῦ Γάμου.
Τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι θεοσύστατες τελετές οἱ ὁποίες μέ
αἰσθητά σημεῖα μεταδίδουν στούς πιστούς τήν ἀόρατη θεία χάρη. Ἡ ἐνέργεια
τῶν μυστηρίων δέν ἐξαρτᾶται ἀπό τό ἠθικό ποιόν τοῦ πρεσβυτέρου ἤ τοῦ
ἐπισκόπου πού τά τελεῖ. Εἶναι ὅμως ἀπαραίτητη ἡ πρόθεσή του νά τελέσει
μυστήριο καί νά τό τελέσει ὀρθᾶ, διαφορετικά αἴρεται ἡ ἐγκυρότητά του. Ἡ
ἐνέργεια τῶν μυστηρίων δέν ἐξαρτᾶται ἐπίσης ἀπό τό ἠθικό ποιόν ἐκείνου πού
μετέχει σ’ αὐτά.
Τά σωτήρια ὡστόσο ἀποτελέσματα τῆς Θείας Χάριτος
ἐξαρτῶνται καί ἀπό τήν ἀνάλογη ἔναντι τῶν μυστηρίων τοποθέτηση τοῦ πιστοῦ.
Ἐφόσον εἴμεθα στή γῆ καί ἔχουμε πεπερασμένο μυαλό δέν μποροῦμε νά
κατανοήσουμε ὅλη ἀκριβῶς τήν ἀλήθεια γιά τά μυστήρια τῆς πίστεώς μας
(εἰδάλλως δέν θά ἀποκαλοῦνταν μυστήρια) γι’ αὐτό δεχόμαστε τήν ἀποκάλυψή
τους (ὄχι παραπλανητικά καί παράλογα ἀλλά ὀρθᾶ καί ὑπέρλογα) καί
ἐξαγιαζόμεθα ὑπερφυσικά μέσα ἀπό φυσικά ὑλικά στοιχεῖα καί ἄκτιστες θείες
ἐνέργειες πού ἀπορρέουν ἀπό τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας.
Ὅλα τά μυστήρια μεταδίδουν στά μέλη τῆς Ἐκκλησίας μέ εἰδική τελετή τήν
ἀόρατη, καθαρτική καί ἁγιαστική θεία χάρη. Δέν εἶναι ἀναγκαία ὅλα τά μυστήρια
γιά τήν σωτηρία μας. Ὑποχρεωτικά γιά τήν σωτηρία μας εἶναι τά μυστήρια τοῦ
Βαπτίσματος, τοῦ Χρίσματος, τῆς Θείας Εὐχαριστίας καί τῆς Θείας ΜετανοίαςἘξομολογήσεως. Προαιρετικά εἶναι τῆς Ἱεροσύνης, τοῦ Γάμου καί τοῦ Εὐχελαίου.
Οἱ θεοσύστατες αὐτές τελετές ὀνομάστηκαν μυστήρια γιά δύο λόγους :
Πρῶτον διότι κατά τόν ἱερό Χρυσόστομο «Ἕτερα ὁρῶμεν καί ἕτερα πιστεύομεν»
δηλαδή ἡ θεία χάρη πού μεταδίδουν εἶναι πραγματική, ἀλλά ἀόρατη, ἄγνωστη
στόν τρόπο ἐπέμβασης καί καθαρμοῦ τῶν ψυχῶν.
Δεύτερον διότι δέν
ἐπιτρεπόταν νά τά παρακολουθοῦν οἱ ἄπιστοι ἤ οἱ εἰδωλολάτρες ἀλλά μόνον οἱ
πιστοί. Δέν δίδονταν τά Ἅγια Μυστήρια τῆς πίστεως σέ ἀνθρώπους πού ζοῦσαν
βίο ἀσεβή ἤ πού θά τά καταπατοῦσαν «Μὴ δῶτε τὸ ἅγιον τοῖς κυσὶ μηδὲ βάλητε

1

τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, μήποτε καταπατήσωσιν αὐτοὺς
ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῶν καὶ στραφέντες ρήξωσιν ὑμᾶς» (Ματθ. Ζ,στιχ.6), καί φυσικά
τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι τελείως διάφορα ἀπό τά ἀρχαία
εἰδωλολατρικά μυστήρια ἤ ἀπό τά «μυστήρια» πού ὑπάρχουν στίς σύγχρονες
θρησκείες ἤ αἰρέσεις.
Πότε ἕνα μυστήριο εἶναι ἔγκυρο ;
Γιά νά εἶναι ἔγκυρο καί κανονικό ἕνα μυστήριο σύμφωνα μέ τήν Ἀποστολική
παράδοση εἶναι ἀναγκαία τά ἑξῆς στοιχεῖα :
α) ὁ κανονικά χειροτονημένος λειτουργός (ἱερέας ἤ ἐπίσκοπος),
β) τά αἰσθητά σημεῖα, δηλαδή ἡ ὕλη (ὑλικά) τοῦ μυστηρίου πού ποικίλει ἀνάλογα
μέ τό μυστήριο καί
γ) ἡ εἰδική ἱερολογία, δηλαδή τά εἰδικά–συγκεκριμένα γιά τό κάθε μυστήριο λόγια
Τό πρῶτο καί τό μεγαλύτερο ἀπό τά ἑπτά μυστήρια, τό μυστήριο τῶν
μυστηρίων πού ἀποτελεῖ καί τό κέντρο τῆς ὅλης λατρείας εἶναι τό μυστήριο τῆς
Θείας Εὐχαριστίας, ἡ Θεία Λειτουργία. Ἐκεῖ ὁδεύει ἡ τέλεσις καί ὅλων τῶν ἄλλων
μυστηρίων, ἐκεῖ ὁδηγεῖται ὁ μέτοχος τῶν μυστηρίων στήν ἐξιλαστήρια θυσία,
στήν εὐχαριστηριακή ζωή καί στήν μετοχή τοῦ σώματος καί αἵματος τοῦ
Χριστοῦ.
Στό ἐπόμενο τεῦχος θά ἀναλύσουμε τό μυστήριο τοῦ Θείου Βαπτίσματος τήν
σύσταση τοῦ μυστηρίου, τά αἰσθητά σημεῖα, τίς προϋποθέσεις τοῦ Βαπτίσματος,
τήν προσωπική συμμετοχή μας σ’ αὐτό καί τόν νηπιοβαπτισμό. Θά ξεκινήσουμε
ἀπό τό μυστήριο τῆς Βαπτίσεως διότι ἄν πρῶτα δέν νεκρώσουμε τόν παλαιό
ἄνθρωπο, καί δέν ἀναγεννηθοῦμε «δι’ ὕδατος» δέν θά καταφέρουμε νά
ἀναγεννηθοῦμε καί «διά Πνεύματος».
Μέ ἀγάπη,
π.Μηνᾶς Ἀλεξιάδης

ΣΥΝΑΞΑΡΙΟΝ ΜΗΝΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ :
Άγιοι Ανδρόνικος καί Αθανασία (9 Οκτωβρίου)
Το ευλογημένο χριστιανικό ζεύγος Ανδρόνικος και Αθανασία έζησε περί τα τέλη
του 6ου μ.Χ. αιώνος στην Αντιόχεια.
Ο Ανδρόνικος, αργυροπράτης, δηλ. αργυραμοιβός το επάγγελμα., ήτανε εύπορος
με αρκετή περιουσία πού έγινε ακόμη μεγαλύτερη όταν σ' αυτήν προστέθηκε και
η προίκα της γυναίκας του Αθανασίας. Η σύζυγος του, ενάρετη χριστιανή νέα,
ήταν κληρονόμος μεγάλης περιουσίας των γονέων της. Ο πιο πολύτιμος πλούτος,
όμως, ήτανε οι χριστιανικές αρετές της, η βαθειά χριστιανική της πίστη. Ανάλογο
ψυχικό πλούτο αρετών και πίστεως είχε και ο Ανδρόνικος. Έτσι ο γάμος τους
ήτανε ταιριαστός. Ήταν ευλογία, Θεού.

2

Η συνένωση του πλούτου του Ανδρόνικου με τον πλούτο της γυναίκας του
Αθανασίας, δεν αύξησε την αγάπη στα υλικά πράγματα, αλλά οι δυο τους,
βάλανε σ' ενέργεια τρόπους να ευεργετηθούν συνάνθρωποι. Μετά από συζήτηση
και σκέψη κάμανε μια θεάρεστη, ευλογημένη και φιλάνθρωπο συμφωνία. Η
συμφωνία τους ήτανε να μοιράζουν τα κέρδη, πού αποκομίζανε από την
περιουσία και την εργασία τους, σε τρία μέρη.
Το πρώτο μέρος να το διαθέτουν για τους φτωχούς. Να
διανέμεται σε ελεημοσύνη στους αρρώστους, στους
γέροντες, στους αναπήρους, στα ορφανά, στους
αδυνάτους πού για διαφόρους λόγους εστερούντο και
πεινούσαν.
Το δεύτερο μέρος των εσόδων τους αποφασίσανε να
διαθέτουν για κοινωνικούς σκοπούς. Για δάνεια χωρίς
τόκους προκείμενου να μπορέσουν να βοηθηθούν
οικογένειες, οικονομικά αδύνατες και να στεριώσουν τη
ζωή τους.
Το τρίτο μέρος των εισπράξεων το προγραμμάτισαν να
το διαχειρίζονται για τις ανάγκες κινήσεως και
λειτουργίας του αργυροπρατηρίου, για τις ανάγκες του
προσωπικού και την συντήρησή τους.
Και όταν το σχέδιο τους το θεάρεστο μπήκε σ'
εφαρμογή, νοιώθανε καθημερινά χαρούμενοι και
ευτυχισμένοι. Την ευτυχία τους κορύφωσε η τεκνογονία.
Αποκτήσανε δυο παιδιά, μια θυγατέρα και ένα αγόρι. Έγιναν ευτυχισμένοι, εκτός
από σύζυγοι, και ως γονείς. Και δοξάζανε το Θεό για τις πλούσιες δωρεές Του.
Την ειρηνική Χριστιανική ζωή τους συντάραξε ξαφνικά ο αιφνίδιος θάνατος των
δύο αγαπημένων παιδιών τους. Δραματικό το γεγονός για την άγια εκείνη
οικογένεια. Σαν κεραυνός εν αιθρία ήρθε το ανεπάντεχο. Ο πόνος ήτανε βαθύς
και η συντριβή των ευσεβών γονέων μεγάλη.
Ο Ανδρόνικος στην αρχή κλονίστηκε αλλά μετά από προσευχή στον Θεό, η
ταραγμένη καρδιά του πατέρα, άρχισε να συνέρχεται.
Όμως η Αθανασία μετά την ταφή των παιδιών της, καθώς ήταν συντετριμμένη
και με θολωμένο νου δεν ήθελε να φύγει από τους τάφους των παιδιών της. Ο
Θεός οικονόμησε τα πράγματα στην κρίσιμη εκείνη ώρα της ζωής της και άνοιξε
μπροστά της οδό ανακούφισης και σωτηρίας.
Μετά από οπτασία που είδε η Αθανασία εντός του ναού όπου πήγε να
προσευχηθεί και να θρηνήσει για τον χαμό των παιδιών της, της φανερώθηκε
ένας μοναχός και της εξήγησε ότι δεν πρέπει να θρηνεί διότι τα παιδιά της
βρίσκονται στην αγκαλιά του Θεού, και απεφάσισε με τον σύζυγό της Ανδρόνικο
να ακολουθήσουν τον μοναχικό βίο.
Αφού μοίρασαν τα περιουσιακά τους στοιχεία, έφυγαν ως προσκυνητές στους
Αγίους Τόπους και με ιερή κατάνυξη και δέος γνώρισαν όλα τα σημεία που ο
Δεσπότης Χριστός έζησε και μαρτύρησε.
3

Μετά τα Ιεροσόλυμα κατευθύνθηκαν προς την Αίγυπτο. Εκεί βρήκαν τον Αββά
Δανιήλ και του ζήτησαν βοήθεια επειδή ήθελαν να μονάσουν. Ο Αββάς Δανιήλ
φρόντισε να πάει η Αθανασία στο γυναικείο Μοναστήρι των Ταββεννησιωτών,
τον δε Ανδρόνικο τον κράτησε κοντά του και τον έντυσε με το Αγγελικό Σχήμα
του Μοναχού.
Μετά από δώδεκα χρόνια ο Ανδρόνικος ζήτησε την άδεια από τον Αββά Δανιήλ
να πάει να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους για δεύτερη φορά σαν Μοναχός.
Αφού πήρε την άδεια άρχισε να περπατάει μέσα στην έρημο. Εκεί συνάντησε την
Αθανασία, που πήγαινε και αυτή στους Αγίους Τόπους, όμως δεν την κατάλαβε
γιατί ήταν ντυμένη αντρικά λόγω ότι φοβούμενη την έρημο ήθελε να
προστατευθεί. Του συστήθηκε σαν Αθανάσιος εάν και αναγνώρισε τον πρώην
σύζυγο της γιατί δεν ήθελε να στρέψει το νου στο παρελθόν.
Μετά την γνωριμία αποφάσισαν να πορευθούν μαζί στους Αγίους Τόπους χωρίς
να μιλούν. Καθώς μετά επέστρεφαν από τους Αγίους Τόπους στην Αλεξάνδρεια η
Αθανασία πρότεινε στον Ανδρόνικο να μείνουν μαζί και να ασκητέψουν. Του είπε
επίσης ότι θα πρέπει να υποφέρει την σιωπή και να μείνει αμίλητος άμα θέλει να
συνασκητέψουν, όπως κι έγινε αφού ο Ανδρόνικος πήρε την ευλογία από τον
γέροντά του. Ο δε Ανδρόνικος δεν αντιλήφθηκε ποτέ ότι ο Αθανάσιος ήταν η
πρώην σύζυγος του.
Στο διάβα του χρόνου, πολλές φορές τους επισκέφτηκε, ο πρώην Γέροντας του
Ανδρονίκου, Αββάς Δανιήλ. Σε μια από τις τελευταίες του επισκέψεις, μίλησε
αρκετά μαζί τους. Έπειτα αφού συμπροσευχήθηκαν, τους αποχαιρέτησε και
ξεκίνησε να φύγει για το Μοναστήρι του. Δεν πρόλαβε όμως να προχωρήσει
πολύ και ακούει, πίσω του μια φωνή να τον καλεί. Ήταν ο Ανδρόνικος, που τον
παρακαλούσε να γυρίσει πίσω γιατί ο Αθανάσιος ήταν άρρωστος και έφευγε προς
τον Κύριο. Γύρισε τότε ο Αββάς Δανιήλ και είδε την Αθανασία. Αυτή του
παρήγγειλε μετά τον θάνατο της να ψάξει στα μαλλιά της και να βρει ένα γράμμα
και να το δώσει στον Ανδρόνικο. Έτσι και έγινε. Όταν διάβασαν το γράμμα
κατάλαβαν ότι ο Αθανάσιος ήταν η Αθανασία η πρώην σύζυγος του Ανδρόνικου.
Όπου και το διασταύρωσαν και από το άγιο λείψανο της. Το γεγονός μαθεύτηκε
σε όλη την περιοχή και πλήθος κόσμου πήγε για να ασπαστεί το άγιο λείψανο της
Αγίας και να το ενταφιάσουν με ευλάβεια.
Μετά από μερικές μέρες ο Αββάς Δανιήλ αφού είχαν τελέσει και τα μνημόσυνα
θέλησε να πάρει μαζί του τον Ανδρόνικο. Όμως αυτός αποφάσισε να πεθάνει εκεί
μαζί με την σύντροφο του Αθανασία, έχοντας ένα ειρηνικό τέλος και δίνοντας
την ευλογία του στους παρευρισκόμενους στις τελευταίες στιγμές της ζωής του.

4