You are on page 1of 19

Chương 12

:
Chu trình máy lạnh và bơm nhiệt
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.1 p.1
12.3 Chu trình lạnh dùng hơi
12.2 Chu trình lạnh dùng không khí
12.1 Khái niệm chung
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.2 p.2
12.1 Khái niệm chung
Máy lạnh/Bơmnhiệt: chuyển CÔNG thành NHIỆT NĂNG
Nguồn nóng
Nguồn lạnh
Máy lạnh ,
Bơm nhiệt
Q
1
Q
2
W
Chu trình ngược chiều
v
p
1
2 3
4
Nguồn nóng
Phòng
Máy lạnh
Q
1
Q
2
W
* MÁY LẠNH:
mục đích lấy đi nhiệt lượng Q
2
từ không gian cần làm lạnh
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.3 p.3
Hệ số làm lạnh:
2 1
2 2
Q Q
Q
W
Q

= = ε
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.4 p.4
* BƠM NHIỆT:
mục đích đưa nhiệt lượng Q
1
vào không gian cần sưởi ấm
Phòng
Nguồn lạnh
Bơm nhiệt
Q
2
Q
1
W
Hệ số làm nóng:
1 >
2 1
1 1
Q Q
Q
W
Q

= = ϕ
12.2 Chu trình lạnh dùng không khí
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.5 p.5
Tính toán như với khí lý tưởng
Một trong những máy lạnh đầu tiên được sử dụng
Hệ số lạnh không cao
Vì hệ số tỏa nhiệt của KK khá nhỏ kích thước hệ thống lớn
Hiện nay không còn sử dụng máy làm lạnh bằng
KK. Một trường hợp đặc biệt còn sử dụng hệ
thống này là hệ thống điều hòa KK trên máy bay.
( Có thể xem thêm phần tính toán hệ thống điều hòa KK trên máy
bay trong sách “Nhiệt động lực học kỹ thuật”)
2
4 1
3
Buồng
giải nhiệt
Buồng
làm lạnh
Máy nén KK
Thiết bị
giãn nở
Sơ đồ nguyên lý của chu trình lạnh dùng KK
w
mn
1-2: qt nén KK đoạn nhiệt
q
1
2-3: qt KK thải nhiệt đẳng áp
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.6 p.6
q
2
4-1: qt KK nhận nhiệt đẳng áp
w
gn
3-4: qt giãn nở KK đoạn nhiệt
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.7 p.7
q
1
p
1
2 3
4
v
q
2
w
mn
w
gn
T
s
1
2
3
4
q
1
q
2
w
mn
w
gn
Tính toán chu trình lạnh dùng KK
- Để xác định thông số trạng thái của các điểm 1, 2, 3, 4 cần biết 4 thông số
* Ví dụ cho biết p
1
, T
1
, p
2
, T
3
Điểm 1: biết p
1
, T
1
) / (
3
1
1
1
kg m
p
RT
v =
Điểm 2: biết p
2
, 1-2 đoạn nhiệt
k
k
p
p
T T
1
1
2
1 2









=
(với k = 1.4)
(với R = 8314/29 J/kg.độ )
(xem Ví dụ 12.2 sách “Nhiệt động học kỹ thuật”)
Điểm 3: biết T
3
, 2-3 đẳng áp
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.8 p.8
2 3
p p =
Điểm 4: 3-4 đoạn nhiệt
k
k
k
k
p
p
T
p
p
T T
1
2
1
3
1
3
4
3 4
− −








=








=
4-1 đẳng áp
1 4
p p =
* Công máy nén cần cung cấp cho 1 kg KK: vì 1-2 là quá trình đoạn nhiệt
( ) kg kJ T T c T T kc w w
p v KT mn
/ ) (
2 1 2 1 ) 2 1 (
− = − = =

* Công do 1kg KK sinh ra tại thiết bị giãn nở:
kg kJ T T c w w
p KT gn
/ ) (
4 3 ) 4 3 (
− = =

* Nhiệt lượng má 1kg KK nhận vào tại buồng lạnh:
( ) kg kJ T T c q q
p
/
4 1 1 4 2
− = =

* Nhiệt lượng má 1kg KK thải ra tại buồng giải nhiệt:
( ) kg kJ T T c q q
p
/
2 3 3 2 1
− = =

* Hệ số làm lạnh:
gn mn
w w
q
+
=
2
ε
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.9 p.9
12.3 Chu trình lạnh dùng hơi
Phải tra bảng
Là hệ thống máy lạnh được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay
Một số tác nhân lạnh thường sử dụng:
Fréon 22 (R-22)
Fréon 12 (R-12)
Ammonia (NH
3
)
Fréon 11 (R-11)
Hơi bão hòa
Hơi quá nhiệt
Sơ đồ nguyên lý của chu trình lạnh dùng hơi
1-2: qt nén hơi đoạn nhiệt
w
mn
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.10 p.10
4
2
1
3
q
1
2-3: qt hơi thải nhiệt đẳng áp
3-4: qt hơi giãn nở đẳng entanpi ( i
4
= i
3
)
q
2
4-1: qt hơi nhận nhiệt đẳng áp
Máy nén
Van tiết
lưu
Dàn bay hơi
(Dàn lạnh)
Dàn ngưng tụ
(Dàn nóng)
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.11 p.11
Tính toán chu trình lạnh dùng hơi
i
log p
- Để xác định thông số trạng thái của các điểm 1, 2, 3, 4 cần biết 2 thông số
* Ví dụ cho biết p
3
, T
1
, hơi sử dụng là R-22 (Vd 12.3 sách “Nhiệt động học KT”)
Điểm 1: biết T
1
Tra bảng hơi R-22 bão hòa
ứng với T
1
áp suất sôi p
1

i i
′ ′
=
1
s s
′ ′
=
1
Điểm 2: hơi quá nhiệt, biết
p
2
= p
3
s
2
= s
1
Tra bảng hơi R-22 quá nhiệt
2
i
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.12 p.12
Điểm 3: lỏng sôi, biết p
3
Tra bảng hơi R-22 bão hòa
i i

=
3
Điểm 4: hơi bão hòa ẩm, biết
T
4
= T
1
i
4
= i
3
4
x
kg kJ i i w w
KT ml
/
1 2 ) 2 1 (
− = =

* Công cần cung cấp cho
1 kg hơi của máy lạnh:
* Nhiệt lượng 1 kg hơi nhận vào tại dàn lạnh:
kg kJ i i q /
4 1 2
− =
* Nhiệt lượng 1 kg hơi thải ra tại dàn nóng:
kg kJ i i q /
3 2 1
− =
* Hệ số lạnh của chu trình:
( )
3 4
1 2
3 1
1 2
4 1 2
/ i i do kg kJ
i i
i i
i i
i i
w
q
ml
=


=


= = ε
Một số ví dụ tính toán
VD 1: bài 4 đề 2 ( Kiểm tra cuối HK I 4/1/2006)
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.13 p.13
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.14 p.14
Giải:
Biết:
Tác nhân lạnh: R-22
p
3
= 18 bar
t
1
= 10
o
C
Năng suất lạnh = G*q
41
= 10kW
1) Xác định entanpi tại 1, 2, 3, 4
- Từ 2 thông số t
1
, p
3
đã biết tính toán hoàn toàn tương tự như phần trước
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.15 p.15
2) Tính năng suất giải nhiệt ở dàn nóng
2
3
Dàn ngưng tụ
(Dàn nóng)
( ) ) (
3 2 1
kW i i G Q − =
Với G (kg/s) là lưu lượng hơi R-22 chạy trong hệ thống trong thời gian
1s , G được tính từ năng suất lạnh đã biết:
s kg
i i
G /
10
4 1

=
( )
( )
) ( 10
4 1
3 2
1
kW
i i
i i
Q


=
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.16 p.16
3) Xaùc ñònh löu löôïng cuûa khoâng khí ñi qua daøn ngöng tuï vaø ñoä aåm
cuûa khoâng khí ra khoûi daøn ngöng tuï. Cho bieát khoâng khí ñi vaøo daøn
ngöng tuï coù nhieät ñoä vaø ñoä aåm laàn löôït laø 30
o
C vaø 80%, khoâng khí ñi
ra khoûi daøn ngöng tuï coù nhieät ñoä laø 45
o
C. (1 ñieåm)
Dàn ngưng tụ
(Dàn nóng)
KK ẩm
t
1
= 30
o
C
ϕ
1
= 80%
KK ẩm
t
2
= 45
o
C
- Đây là quá trình KK ẩm được gia
nhiệt .
- Nếu gọi G
KK
(kg/s) là lưu lượng
KK ẩm đi qua dàn ngưng tụ, nhiệt
lượng KK ẩm nhận được trong 1s
chính là tính ở phần trên
1
Q
( )
1 2 1
I I G Q
KK
− = s kg
I I
Q
G
KK
/
1 2
1

=
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.17 p.17
Đ


c
h

a
h
ơ
i



d

(
g
/
k
g
a
)
Nhiệt độ t (
o
C)
E
n
t
a
n
p
i

I

(
k
J
/
k
g
a
)
ϕ

=

1
0
0

%
30
o
C
ϕ
1
=

8
0

%
1
2
45
o
C
d = const
Điểm 2:
s kg
I I
Q
G
KK
/
1 2
1

=
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.18 p.18
VD 2: bài 4 đề 13 ( Kiểm tra cuối HK 21/6/2006)
Người soạn: TS. Hà anh Tùng
ĐHBK tp HCM
1/2009
p.19 p.19
Giải:
1
2
t
3
= 47
o
C
p
3
= p
2
= 18 bar
t
4
= 6
o
C
p
4
= 6 bar
> t
4
1 là hơi R-22
quá nhiệt
Các phần tính
toán tiếp theo
tham khảo
trong đáp án