ÁÑIÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ

ÔÑÉÌÇÍÉÁÉÏ ÐÅÑÉÏÄÉÊÏ ÈÅÙÑÉÁÓ ÊÁÉ ÐÏËIÔÉÊÇÓ
www.anasyntaxi.com

Íéêçöüñïõ 8, 10437 ÁèÞíá
ôçë.- fax 210 52.41.932
e-mail: anasyntaxi@anasyntaxi.com

Äéåõèýíåôáé áðü ÓõíôáêôéêÞ ÅðéôñïðÞ

Åîþöõëëï: Ãéþôá Êùíóôáíôáêïðïýëïõ
Åêôýðùóç: Êþóôáò ÖåñÝôïò, Äåñâåíßùí 30 ôçë. 210 3300646

ÔéìÞ ôåý÷ïõò: 5 åõñþ
ÅôÞóéá óõíäñïìÞ (4 ôåý÷ç): 20 åõñþ
ÓõíäñïìÞ åîùôåñéêïý: 30 åõñþ

Áñéèìüò ôåý÷ïõò: 31
ÖÅÂÑÏÕÁÑÉÏÓ 2007

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÇ ÔÇÓ ÏÑÃÁÍÙÔÉÊÇÓ ÅÐÉÔÑÏÐÇÓ
ÃÉÁ ÔÇÍ ÅÍÙÔÉÊÇ ÓÕÍÄÉÁÓÊÅØÇ ÔÙÍ ÏÑÃÁÍÙÓÅÙÍ
ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ ÊÁÉ ÅÑÃÁÔÉÊÇ ÐÏËÉÔÉÊÇ
Ç äçìïóéïðïßçóç ôùí èÝóåùí ôçò ïñãáíùôéêÞò åðéôñïðÞò, áðïôåëåß
Ýíá áêüìá âÞìá óôçí äéáäéêáóßá ðïõ îåêßíçóå ìå ôçí êïéíÞ
áíáêïßíùóç ôùí ïñãáíþóåùí ÁñéóôåñÞ Áíáóýíôáîç êáé ÅñãáôéêÞ
ÐïëéôéêÞ óôéò 25 ÓåðôÝìâñç 2006.
Óôçí áíáêïßíùóç åêåßíç, ïé äýï ïñãáíþóåéò äÞëùíáí ôçí ðñüèåóÞ
ôïõò íá óõíåíþóïõí ôéò äõíÜìåéò ôïõò ãéá íá óõìâÜëëïõí áðü
êáëýôåñåò èÝóåéò óôçí ðñïþèçóç ôïõ ìåãÜëïõ óôü÷ïõ ôçò
åðáíáóôáôéêÞò áíáóõãêñüôçóçò ôïõ êéíÞìáôïò êáé áíáêïßíùíáí ôç
óõãêñüôçóç ïñãáíùôéêÞò åðéôñïðÞò ðïõ èá äéáìïñöþóåé èÝóåéò êáé
èá ïñãáíþóåé åíùôéêÞ óõíäéÜóêåøç.
Ìå âÜóç ôéò áðïöÜóåéò ôùí äýï ïñãáíþóåùí êáé ëáìâÜíïíôáò õð'
üøç ôç óõæÞôçóç ðïõ åß÷å ðñïçãçèåß áíÜìåóÜ ôïõò ðÜíù óôá
ìåãÜëá æçôÞìáôá ôçò åðï÷Þò ìáò, ç ïñãáíùôéêÞ åðéôñïðÞ
ïëïêëÞñùóå ôç óõããñáöÞ ôùí èÝóåùí êáé áðïöÜóéóå íá ôéò äþóåé
óôç äçìïóéüôçôá ìÝóù åéäéêÞò Ýêäïóçò ôïõ ðåñéïäéêïý "ÁñéóôåñÞ
Áíáóýíôáîç".
Ç åíùôéêÞ óõíäéÜóêåøç èá ðñáãìáôïðïéçèåß
óôéò 12 êáé 13 ÌÜç 2007 óôçí ÁèÞíá.
Êáëïýìå üëïõò ôïõò áãùíéóôÝò ôïõ êéíÞìáôïò íá óõììåôÝ÷ïõí
óôïí ðñïóõíäéáóêåøéáêü äéÜëïãï óôÝëíïíôáò ôéò ðáñáôçñÞóåéò êáé
ôçí êñéôéêÞ ôïõò óôï êåßìåíï ôùí èÝóåùí. Ï ðñïóõíäéáóêåøéáêüò
äéÜëïãïò èá äéåîá÷èåß ìÝóá áðü ôéò óôÞëåò ôçò åöçìåñßäáò
"ÅñãáôéêÞ ÐïëéôéêÞ".
Ç ÏñãáíùôéêÞ ÅðéôñïðÞ
ÖëåâÜñçò 2007

ÈÅÓÅÉÓ
ÔÇÓ ÏÑÃÁÍÙÔÉÊÇÓ
ÅÐÉÔÑÏÐÇÓ
ÃÉÁ ÔÇÍ ÅÍÙÔÉÊÇ
ÓÕÍÄÉÁÓÊÅØÇ
ÔÙÍ ÏÑÃÁÍÙÓÅÙÍ
ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ
& ÅÑÃÁÔÉÊÇ ÐÏËÉÔÉÊÇ

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

6

ÐÅÑÉÅ×ÏÌÅÍÁ
1. Ç êáôÜóôáóç óôïí êüóìï óÞìåñá
2. Ç åðï÷Þ ìáò. Ç ôý÷ç ôïõ Ïêôþâñç êáé ç áíÜãêç åðáíÜêôçóçò
ôùí åðáíáóôáôéêþí áñ÷þí ôïõ.
3. Ôï ðáãêüóìéï åñãáôéêü êßíçìá.
4. Ï óýã÷ñïíïò éìðåñéáëéóìüò.
5. Ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóôéêüò ó÷çìáôéóìüò.
- Ç Ýíôáîç óôçí ÅÏÊ.
6. Ç èÝóç ôçò ÅëëÜäáò óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá.
7. ÊïéíùíéêÞ óýíèåóç ôïõ ðëçèõóìïý ôçò ÅëëÜäáò.
8. Ôï åëëçíéêü áóôéêü êñÜôïò êáé ôï áóôéêü ðïëéôéêü óýóôçìá.
- Ôá åëëçíéêÜ áóôéêÜ ðïëéôéêÜ êüììáôá.
9. Ç óýã÷ñïíç öÜóç áíÜðôõîçò ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò.
Ç åðßèåóç ôïõ êåöáëáßïõ êáé ç êáôÜóôáóç ôùí åñãáæïìÝíùí.
10. Ôï åëëçíéêü åñãáôéêü êßíçìá êáé ç ÁñéóôåñÜ.
- Ôï åñãáôéêü óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá.
- Ç åëëçíéêÞ ÁñéóôåñÜ.
11. Ç áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý - Üìåóç êïéíùíéêÞ áíÜãêç.
ÓïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç ç ìüíç äéÝîïäïò.
12. Ç áíÜðôõîç ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò áðü ôçí åìâñõáêÞ óôçí ïëïêëçñùìÝíç ôçò
ìïñöÞ, óôçí ðïëéôéêÞ ðÜëç ãéá ôçí åîïõóßá. Ç óýíäåóç ìåôáññýèìéóçò åðáíÜóôáóçò. Ç ôáêôéêÞ ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ.
- ÌïñöÝò ïñãÜíùóçò ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò
- Óýíäåóç ìåôáññýèìéóçò åðáíÜóôáóçò
- Ç ôáêôéêÞ ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ
- Ãéá Ýíá áãùíéóôéêü ðëáßóéï áéôçìÜôùí
13. Ç íßêç ôçò óïóéáëéóôéêÞò åðáíÜóôáóçò óôçí ðñþôç ôçò ðñÜîç. Ôï ôóÜêéóìá
ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò êáé ç åãêáèßäñõóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ.
14. Ï óïóéáëéóìüò - ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò.
15. Ï ïëïêëçñùìÝíïò êïììïõíéóìüò.
16. Ãéá ôçí êáôÜêôçóç åðáíáóôáôéêþí ïñãáíþóåùí. Ãéá ôçí åðáíáóôáôéêÞ
áíáóýíôáîç ôïõ êéíÞìáôïò.

ÈÅÓÅÉÓ

7

1. Ç ÊÁÔÁÓÔÁÓÇ ÓÔÏÍ ÊÏÓÌÏ ÓÇÌÅÑÁ
Ôá éìðåñéáëéóôéêÜ ìõèåýìáôá ðåñß ðáãêïóìéïðïßçóçò êáé åíüôçôáò ôïõ óçìåñéíïý êüóìïõ, ðåñß ôçò ãåíéêÞò åõçìåñßáò ðïõ èá Ýöåñíå ç íÝá ôÜîç ðñáãìÜôùí ìå ôçí êáôáðïëÝìçóç ôïõ êáêïý êáé ôçí åðéêñÜôçóç ôçò åéñÞíçò êáé ôçò äçìïêñáôßáò, óõíôñßöôçêáí ìðñïóôÜ óôçí ðñáãìáôéêÞ, óôçí Üãñéá êáé ìéóÜíèñùðç üøç ôïõ óçìåñéíïý ìáò êüóìïõ.
ÐáñáôåôáìÝíïé éìðåñéáëéóôéêïß ðüëåìïé, åìöýëéïé ðüëåìïé, ðåñéöåñåéáêÝò
óõãêñïýóåéò, áíïé÷ôÝò óôñáôéùôéêÝò åðåìâÜóåéò ôùí éìðåñéáëéóôþí êáé ãåíïêôïíßåò ôùí ëáþí ôùí ÷ùñþí - èõìÜôùí ôçò éìðåñéáëéóôéêÞò åéóâïëÞò. Áðüëõôç
êáèõóôÝñçóç êáé åîáèëßùóç ôùí ìáæþí óôéò ÷þñåò ôïõ ëåãüìåíïõ ôñßôïõ êüóìïõ. Äéüãêùóç ôçò íÝáò öôþ÷éáò, ôïõ êïéíùíéêïý áðïêëåéóìïý êáé ôçò åîáèëßùóçò óôéò êáðéôáëéóôéêÝò ìçôñïðüëåéò. Áíåðáíüñèùôåò æçìéÝò áðü ôçí êáôáóôñïöÞ ôïõ ðåñéâÜëëïíôïò êáé Üìåóïò êßíäõíïò ìáæéêÞò êáôáóôñïöÞò áðü ôá
ðõñçíéêÜ êáé ÷çìéêÜ üðëá. ÔåñÜóôéá êýìáôá ìåôáíÜóôåõóçò êáé öõãÞò óôïí áãþíá ôçò åðéâßùóçò. ÅèíéêéóôéêÝò ôáñá÷Ýò êáé óõãêñïýóåéò, ñáôóéóìüò êáé îåíïöïâßá. ÅîåãÝñóåéò ôùí êáôáðéåóìÝíùí êáé âßáéç êáôáóôïëÞ ôïõò áðü ôïõò éó÷õñïýò ôïõ ðëáíÞôç.
Áõôüò åßíáé ï êüóìïò ìáò óÞìåñá. ¸íáò êüóìïò ôçò öõóéêÞò êáé çèéêÞò åîüíôùóçò ôùí åñãáæïìÝíùí êáé ëáþí ïëüêëçñùí, Ýíáò êüóìïò ôçò öôþ÷éáò, ôçò
ðåßíáò êáé ôçò åîáèëßùóçò, ôùí éìðåñéáëéóôéêþí åðåìâÜóåùí, ôùí åìðÜñãêï
êáé ôùí ìáæéêþí óöáãþí.
Ï êüóìïò ìáò óÞìåñá åßíáé ï êüóìïò ôùí ðéï ìåãÜëùí áíôéèÝóåùí ðïõ ãíþñéóå ðïôÝ ç áíèñùðüôçôá. Áìýèçôá ðëïýôç óõãêåíôñþíïíôáé óôá ÷Ýñéá ìéáò
÷ïýöôáò ìåãéóôÜíùí, åíþ åêáôïììýñéá Üíèñùðïé, êáé êõñßùò ðáéäéÜ, ðåèáßíïõí áðü ôçí ðåßíá êáé ôéò áññþóôéåò Þ öõôïæùïýí óå óõíèÞêåò áèëéüôçôáò. Åßíáé üóï ðïôÝ Üëëïôå ÷ùñéóìÝíïò áðü áãåöýñùôåò áíôéèÝóåéò êáé äéáöïñÝò, âñßóêåôáé óå ìéá êáôÜóôáóç áêñáßáò êïéíùíéêÞò êáé ðïëéôéêÞò áóôÜèåéáò. Åßíáé Ýíáò êüóìïò ôçò ãåíéêÞò áðïóôáèåñïðïßçóçò êáé ôùí ìåãÜëùí êéíäýíùí ãéá ôçí
ßäéá ôçí ýðáñîç ôïõ áíèñþðéíïõ ðïëéôéóìïý.
Õðåýèõíïò ãé' áõôÞ ôçí êáôÜóôáóç, ãé' áõôÞ ôçí üøç ôïõ óçìåñéíïý ìáò êüóìïõ, åßíáé ï êáðéôáëéóìüò, ïé ïîõíüìåíåò áíôéèÝóåéò ôïõ ïðïßïõ ïäçãïýí óôç
âáñâáñüôçôá êáé ç âáèéÜ êáé áèåñÜðåõôç êñßóç ôïí êáèéóôÜ áíßêáíï íá ðñïóöÝñåé ðëÝïí ëýóåéò óôá ðñïâëÞìáôá ôçò áíèñùðüôçôáò. Ðñüêåéôáé ãéá ìéá éóôïñéêÞ êñßóç ôïõ êáðéôáëéóôéêïý óõóôÞìáôïò ðïõ áãêáëéÜæåé üëåò ôéò ó÷Ýóåéò
ôùí áíèñþðùí, ôçí ïéêïíïìéêÞ, êïéíùíéêÞ êáé ðïëéôéêÞ áíÜðôõîç ôçò êÜèå ÷þñáò îå÷ùñéóôÜ êáé ôùí äéåèíþí ó÷Ýóåùí óå ðáãêüóìéï åðßðåäï.
Óôç âÜóç áõôÞò ôçò êñßóçò âñßóêåôáé ç ìüíéìç ðéá äéáñèñùôéêÞ êñßóç, ìéá
êñßóç áíáðáñáãùãÞò ôïõ êåöáëáßïõ ðïõ åìöáíßæåôáé ùò ðáñáôåôáìÝíç êñßóç
êåñäïöïñßáò êáé áðïôåëåß åêäÞëùóç ôçò áíôßöáóçò áíÜìåóá óôéò ðáñáãùãéêÝò

8

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

äõíÜìåéò êáé ðáñáãùãéêÝò ó÷Ýóåéò.
Ç ðáãêüóìéá ïéêïíïìéêÞ êñßóç ôïõ 1973 áðïôÝëåóå Ýíá ìåôáß÷ìéï óôç ìåôáðïëåìéêÞ áíÜðôõîç ôïõ êáðéôáëéóìïý. Ç ïéêïíïìéêÞ áíÜðôõîç ôçò ðñïçãïýìåíçò ðåñéüäïõ åß÷å ðëÝïí öôÜóåé óå Ýíá ïñéáêü óçìåßï üðïõ ôá óõíÞèç "áíôéêñéóéáêÜ" ìÝôñá áðïäåß÷íïíôáí áíåðáñêÞ. Ïé ïîýôáôåò ïéêïíïìéêÝò êñßóåéò ôïõ
(´73-´75) êáé ôïõ (´83-´85) ðéóôïðïéïýóáí ôç ìïíéìïðïßçóç ôçò äéáñèñùôéêÞò êñßóçò êáé ôç ÷ñåïêïðßá ôçò êåûíóéáíÞò ñýèìéóçò. Áðü ôüôå ï êáðéôáëéóìüò áíáãêÜóôçêå íá ðñï÷ùñÞóåé óå ìéá óõíïëéêÞ áíáäéÜñèñùóç ôçò ðáñáãùãÞò êáé
ôïõ ïéêïíïìéêïý óõóôÞìáôïò óå åèíéêü êáé ðáãêüóìéï åðßðåäï. Ç ëåãüìåíç íåïóõíôçñçôéêÞ áíáäéÜñèñùóç åßíáé ç óýã÷ñïíç óôñáôçãéêÞ ôïõ êåöáëáßïõ ãéá
ôçí áíôéóôñïöÞ ôçò ðôùôéêÞò ôÜóçò ôïõ ðïóïóôïý êÝñäïõò ìÝóù ôçò ãåíéêÞò áýîçóçò ôçò ó÷åôéêÞò õðåñáîßáò êáé ôçò áðåëåõèÝñùóçò ôùí ìåèüäùí áýîçóçò ôçò
áðüëõôçò õðåñáîßáò.
Êáé áõôÞ ç óôñáôçãéêÞ äåí ðñüêåéôáé íá áðáëëÜîåé ôïí êáðéôáëéóìü áðü ôç
âáèéÜ êáé áèåñÜðåõôç óÞøç ôïõ. ºóá-ßóá ðïõ ôá áðïôåëÝóìáôá ôçò åöáñìïãÞò
ôçò áðïêáëýðôïõí êáé êÜíïõí ïëïöÜíåñï ôï áðÜíèñùðï ðñüóùðü ôïõ. Êáé ôá
áðïôåëÝóìáôÜ ôçò åßíáé ï ïëïêëçñùôéêüò áðïêëåéóìüò ïëüêëçñùí ðåñéï÷þí
ôïõ ðëáíÞôç áðü êÜèå áíÜðôõîç, åßíáé ìéá ðñùôïöáíÞò åðßèåóç åíÜíôéá óôéò éóôïñéêÝò êáôáêôÞóåéò, ôá êïéíùíéêÜ äéêáéþìáôá êáé ôçò äçìïêñáôéêÝò åëåõèåñßåò óôéò êáðéôáëéóôéêÝò ÷þñåò. Ôá áðïôåëÝóìáôá áõôÜ áðïôõðþíïíôáé óôïí áðïêëåéóìü ìåãÜëùí ôìçìÜôùí ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò áðü ôçí ðáñáãùãÞ, óôç äéüãêùóç ôçò áíåñãßáò, óôçí åîÜðëùóç ôçò íÝáò öôþ÷éáò êáé ôçò åîáèëßùóçò óôéò
ßäéåò ôéò êáðéôáëéóôéêÝò ìçôñïðüëåéò. Åßíáé áêüìá ç üîõíóç üëùí ôùí áíôéèÝóåùí óôéò äéåèíåßò ó÷Ýóåéò ðïõ åêöñÜæïíôáé ìå åèíéêÝò äéáìÜ÷åò, Ýíïðëåò óõãêñïýóåéò êáé éìðåñéáëéóôéêÝò åðåìâÜóåéò.
ÁõôÜ ôá áðïôåëÝóìáôá ôçò íåïóõíôçñçôéêÞò áíáäéÜñèñùóçò åßíáé áðïôåëÝóìáôá ôçò åðéôá÷õíüìåíçò óõãêÝíôñùóçò êáé óõãêåíôñïðïßçóçò ôïõ êåöáëáßïõ
êáé ôçò åíôåéíüìåíçò äéåèíïðïßçóÞò ôïõ êáé ãéá íá åêëåßøïõí äåí áñêåß ç áðüêñïõóç ôçò óýã÷ñïíçò åðéèåôéêÞò óôñáôçãéêÞò ôïõ, áðáéôåßôáé ç áíáôñïðÞ ôïõ
êáðéôáëéóìïý.
¼ëá áõôÜ óõíïäåýïíôáé áðü óõíå÷åßò êáé âßáéåò áíáêáôáôÜîåéò óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá êáé áðü Ýíáí áêáôÜðáõóôï áãþíá ôùí ìåãÜëùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí ãéá ôï îáíáìïßñáóìá ôïõ êüóìïõ, ìéá êáôÜóôáóç óôçí ïðïßá ôßðïôå ðëÝïí äåí áðïêëåßåôáé, áêüìá êáé ç ìåôùðéêÞ óýãêñïõóç áíÜìåóá óôá îå÷ùñéóôÜ éìðåñéáëéóôéêÜ ìðëïê, ìå ôñáãéêÝò óõíÝðåéåò ãéá ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé
ôïõò ëáïýò, ãéá ôçí ßäéá ôçí áíèñþðéíç ýðáñîç.
Ç óýã÷ñïíç éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá Ý÷åé óçìáíôéêÜ äéáöïñïðïéçèåß áðü áõôÞí ôùí ðñþôùí ÷ñüíùí ìåôÜ ôïí ´ Ðáãêüóìéï Ðüëåìï. Ôåëåõôáßá ïé áëëáãÝò
ó' áõôÞ åßíáé ôá÷ýôáôåò êáé ìåãÜëåò åîáéôßáò áöåíüò ôçò äéáñèñùôéêÞò êñßóçò
êáé áöåôÝñïõ ôçò íÝáò ðñáãìáôéêüôçôáò ðïõ äéáìïñöþèçêå ìå ôçí êáôÜññåõóç

ÈÅÓÅÉÓ

9

ôùí êáèåóôþôùí ôçò ÁíáôïëéêÞò Åõñþðçò êáé ôç äéÜëõóç ôçò ÓïâéåôéêÞò ¸íùóçò.
Ç üîõíóç ôùí åíäïúìðåñéáëéóôéêþí áíôéèÝóåùí áðïôåëåß âáóéêü ÷áñáêôçñéóôéêü ôçò íÝáò óõãêõñßáò.
Ïé áíôáãùíéóìïß ìåôáîý ôùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí õðÞñ÷áí êáé ïîýíïíôáí êáè' üëç ôç äéÜñêåéá ôïõ "øõ÷ñïý ðïëÝìïõ". Ç ýðáñîç üìùò ôçò ÓïâéåôéêÞò ¸íùóçò êáé ïé óõó÷åôéóìïß äýíáìçò Ýäéíáí óôéò åíäïúìðåñéáëéóôéêÝò áíôéèÝóåéò êáé óõãêñïýóåéò ìéá ìïñöÞ "åéñçíéêïý" áíôáãùíéóìïý ôùí "óõììÜ÷ùí" éìðåñéáëéóôþí. ÌÝóá áðü ôïõò äéÜöïñïõò óôñáôéùôéêïýò, ðïëéôéêïýò êáé ïéêïíïìéêïýò ìç÷áíéóìïýò êáèüñéæáí ôéò ìåôáîý ôïõò éóïññïðßåò ãéá ôï ìïßñáóìá
ôùí áãïñþí êáé ôùí óöáéñþí åðéññïÞò êáé ôçí êïéíÞ óôñáôçãéêÞ ôïõò åíÜíôéá
óôü åðáíáóôáôéêü êßíçìá.
Ç åîÜëåéøç ôïõ áíôßðáëïõ äÝïõò, ôï "Üíïéãìá" íÝùí áãïñþí êáé ç ðñïóöïñÜ
íÝùí ãáéïóôñáôçãéêþí èÝóåùí áðåëåõèÝñùóáí ôéò åíäïúìðåñéáëéóôéêÝò áíôéèÝóåéò êáé åðéôÜ÷õíáí ôçí üîõíóÞ ôïõò áõîÜíïíôáò ôá ðåäßá óýãêñïõóçò ôùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí êáé ôçí áóôÜèåéá ôùí óõó÷åôéóìþí.
Ïé åíäïúìðåñéáëéóôéêÝò áíôéèÝóåéò êáé óõãêñïýóåéò äéåõèåôïýíôáé ìå ðïëåìéêÝò áíáìåôñÞóåéò. Ðßóù áðü ôïõò ðïëÝìïõò ôçò Ãéïõãêïóëáâßáò - ðïõ Þôáí ïé
ðñþôïé ðüëåìïé ôçò íÝáò ôÜîçò, ðñþôïé óå åõñùðáúêü Ýäáöïò ìåôÜ ôïí ´ ðáãêüóìéï ðüëåìï - ùò ôïõò ðïëÝìïõò ôïõ ÁöãáíéóôÜí, ôïõ ÉñÜê êáé ðñüóöáôá
ôïõ ËéâÜíïõ, âñßóêåôáé ç óýãêñïõóç ôùí óõìöåñüíôùí ôùí éìðåñéáëéóôéêþí
äõíÜìåùí êáé ïé áíôéðáñáèÝóåéò ôïõò ãéá ôïí Ýëåã÷ï ôùí ðëïõôïðáñáãùãéêþí
ðçãþí ôçò Åõñáóßáò êáé ôçò åõñýôåñçò ðåñéï÷Þò êáé ôùí äñüìùí ðñïþèçóçò
ôïõ ðåôñåëáßïõ êáé ôïõ öõóéêïý áåñßïõ. Âñßóêåôáé ç ðñïóðÜèåéá ãéá ôçí ðáãêüóìéá êõñéáñ÷ßá, ðïõ ðñïò ôï ðáñüí ôçí ðñïùèåß ìå åðéôõ÷ßá ãéá ôïí åáõôü
ôïõ ï áìåñéêÜíéêïò éìðåñéáëéóìüò, åðéâÜëëïíôáò ôçí çãåìïíßá ôïõ.
Óôéò áíôéðáñáèÝóåéò êáé ôïõò áíôáãùíéóìïýò ôùí ìåãÜëùí éìðåñéáëéóôéêþí
äõíÜìåùí êáé ôùí éìðåñéáëéóôéêþí êÝíôñùí ãéá ôïí Ýëåã÷ï ôçò ðåñéï÷Þò åìðëÝêïíôáé Üìåóá êáé ïé áóôéêÝò ôÜîåéò ôçò ÅëëÜäáò êáé ôçò Ôïõñêßáò.
Ôá ÂáëêÜíéá Ý÷ïõí ôåñÜóôéá óôñáôçãéêÞ óçìáóßá ãéá ôïí Ýëåã÷ï ôçò ÁíáôïëéêÞò Åõñþðçò, ôçò Ìáýñçò ÈÜëáóóáò, ôçò ÁíáôïëéêÞò Ìåóïãåßïõ êáé ïëüêëçñçò ôçò ðåñéï÷Þò ôçò Åõñáóßáò, ðïõ áðïôåëåß Üìåóï óôü÷ï åðéññïÞò ãéá êÜèå ìåãÜëç éìðåñéáëéóôéêÞ äýíáìç.
Äåí åßíáé ôõ÷áßï ðïõ âñÝèçêáí áìÝóùò ìåôÜ ôç äéÜëõóç ôçò Ó.Å. óôï åðßêåíôñï ôïõ åíäéáöÝñïíôïò ôùí éìðåñéáëéóôþí êáé Þôáí ïõóéáóôéêÜ ç ðñþôç ðåñéï÷Þ üðïõ åðé÷åéñÞèçêå ï äéáêáíïíéóìüò êáé ôï ìïßñáóìá ìå âÜóç ôïõò íÝïõò óõó÷åôéóìïýò êáé ôç íÝá ôÜîç ðñáãìÜôùí.
Ïé åíäïúìðåñéáëéóôéêïß áíôáãùíéóìïß óôá ÂáëêÜíéá äåí åßíáé ðñüóêáéñïé êáé
ïé äéáêáíïíéóìïß äåí ìðïñåß íá åßíáé ïñéóôéêïß. ÊÜèå áíáôñïðÞ ôùí éóïññïðéþí áíÜìåóá óôá éìðåñéáëéóôéêÜ êÝíôñá èá ïîýíåé ôéò áíôéèÝóåéò êáé èá ðõñï-

10

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

äïôåß íÝåò áíôéðáñáèÝóåéò êáé ðïëåìéêÝò óõãêñïýóåéò.
Ïé éìðåñéáëéóôéêïß áíôáãùíéóìïß óå óõíäõáóìü ìå ôá áëëçëïóõãêñïõüìåíá
óõìöÝñïíôá ôçò ôïõñêéêÞò êáé åëëçíéêÞò áóôéêÞò ôÜîçò áðïôåëïýí ìüíéìï êßíäõíï ãéá ôïõò ëáïýò ôçò ðåñéï÷Þò, ìáæß êáé ãéá ôï ëáü ôçò ÅëëÜäáò, êáé ìðïñåß
íá åðéöÝñïõí ôñáãéêÝò óõíÝðåéåò óôçí ðåñßðôùóç ðïõ ãéá äéÜöïñïõò ëüãïõò
ðõñïäïôçèåß ìéá åëëçíïôïõñêéêÞ ðïëåìéêÞ óýãêñïõóç.
Ôá áëëçëïóõãêñïõüìåíá óõìöÝñïíôá åßíáé ðïëý ìåãÜëá êáé åðåêôåßíïíôáé
ðÝñá áðü ôéò ðáñáäïóéáêÝò äéáöïñÝò (Áéãáßï - Êýðñïò ê.Ü.) öôÜíïõí ùò ôï ìåñßäéï ôçò ðßôôáò ðïõ ìðïñåß íá áðïóðÜóåé ç êÜèå ìéá áðü ôéò äýï áóôéêÝò ôÜîåéò áðü ôï åíäïúìðåñéáëéóôéêü ìïßñáóìá ôçò ãåùóôñáôçãéêÞò ðåñéï÷Þò.
Ïé ïëéãáñ÷ßåò ôçò ÅëëÜäáò êáé ôçò Ôïõñêßáò åßíáé ðëÞñùò åíôáãìÝíåò óôïõò
éìðåñéáëéóôéêïýò áíôáãùíéóìïýò ôùí ìåãÜëùí äõíÜìåùí êáé ïé äýï ëáïß ðñÝðåé
íá åðáãñõðíïýí. Ç ðñüóêáéñç ðñïóÝããéóç ôùí áóôéêþí ôÜîåùí äåí èá áðïôåëÝóåé ìüíéìç êáôÜóôáóç. Ç ðñïóÝããéóç áõôÞ ðïõ åðéôåý÷èçêå õðü ôçí êõñéáñ÷ßá ôùí ìåãÜëùí äõíÜìåùí Þôáí áðïôÝëåóìá ôçò äéáíïìÞò ñüëùí ðïõ Ýëáâáí
áðü áõôÝò óôá ðëáßóéá ôùí ãåíéêüôåñùí éìðåñéáëéóôéêþí ó÷åäéáóìþí. ¸ôóé
óôçí ÅëëÜäá ðáñá÷ùñÞèçêå áõîçìÝíïò ñüëïò óôá ÂáëêÜíéá, êáé óôçí Ôïõñêßá óôéò ÷þñåò ôïõ ÊáõêÜóïõ. Óôç âÜóç áõôÞò ôçò éóïññïðßáò åðéôåý÷èçêå ç ðñïóÝããéóç êáé åãêáéíéÜóôçêå ìå ôçí ðáñÜäïóç ôïõ ÏôóáëÜí ðïõ åîõðçñåôïýóå
ôïõò óôü÷ïõò ôçò åîÜñèñùóçò ôçò ÊïõñäéêÞò áíôßóôáóçò þóôå ç ôïõñêéêÞ áóôéêÞ ôÜîç íá ìðïñåß ÷ùñßò åóùôåñéêÝò äõóêïëßåò íá ðáßîåé ôï ñüëï ôçò óôçí ðåñéï÷Þ.
Ç áðïäï÷Þ ôïõ ó÷åäßïõ ÁíÜí ãéá ôçí Êýðñï, ðïõ èá åîÜëåéöå Ýíá áêüìá åìðüäéï óôçí ðáñáðÝñá ðñïóÝããéóç êáé óõíåñãáóßá, ðáñÜ ôï üôé ç åëëçíéêÞ áóôéêÞ ôÜîç ôçí åðéäßùêå äéáêáþò, äåí åðéôåý÷èçêå ÷Üñç óôçí øÞöï ôïõ êõðñéáêïý ëáïý êáé óôçí áíôßóôáóç ôçò åëëçíïêõðñéáêÞò áóôéêÞò ôÜîçò ðïõ ÷åéñáöåôåßôáé üëï êáé ðåñéóóüôåñï, áðïêôÜåé ôç äéêÞ ôçò öùíÞ êáé åðéäéþêåé íá ðáßæåé
êáôåõèåßáí óôïõò åíäïúìðåñéáëéóôéêïýò áíôáãùíéóìïýò.
ÊáìéÜ ðñïóÝããéóç äåí áðáëëÜóóåé ôïõò äýï ëáïýò áðü ôïõò êéíäýíïõò ðïëåìéêþí áíôéðáñáèÝóåùí, åêåßíï ðïõ èá ôïõò áðáëëÜîåé åßíáé ç äéêÞ ôïõò áëëçëåããýç êáé äéåèíéóôéêÞ åíüôçôá êáé ï óõíôïíéóìüò ôçò ðÜëçò ôïõò ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý êáé óôéò äýï ðëåõñÝò ôïõ Áéãáßïõ.

ÈÅÓÅÉÓ

11

2. Ç ÅÐÏ×Ç ÌÁÓ. ÏÉ ÔÕ×ÅÓ ÔÏÕ ÏÊÔÙÂÑÇ ÊÁÉ Ç ÁÍÁÃÊÇ
ÅÐÁÍÁÊÔÇÓÇÓ ÔÙÍ ÅÐÁÍÁÓÔÁÔÉÊÙÍ ÁÑ×ÙÍ ÔÏÕ
Âñéóêüìáóôå óôçí åðï÷Þ ðïõ åãêáéíéÜóôçêå ìå ôç íßêç ôïõ Ïêôþâñç ôï 1917
óôç Ñùóßá, óôçí åðï÷Þ ôùí éìðåñéáëéóôéêþí ðïëÝìùí êáé ôùí ðñïëåôáñéáêþí åðáíáóôÜóåùí.
Ç åðáíÜóôáóç ôïõ Ïêôþâñç, ìéá ãíÞóéá ëáúêÞ, ðñïëåôáñéáêÞ åðáíÜóôáóç, Þôáí ç íßêç ôçò ðñþôçò ðñÜîçò ôçò ðáãêüóìéáò óïóéáëéóôéêÞò åðáíÜóôáóçò.
Ç åðáíÜóôáóç áöáßñåóå ôçí åîïõóßá áðü ôïõò ôóéöëéêÜäåò êáé ôïõò êáðéôáëéóôÝò, ôóÜêéóå êáé äéÝëõóå ôï áóôéêü êñÜôïò, åãêáèßäñõóå ôç äéêôáôïñßá ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ, áðáëëïôñßùóå ôïõò áðáëëïôñéùôÝò, êáôÞñãçóå ôçí éäéùôéêÞ éäéïêôçóßá óôá âáóéêÜ ìÝóá ðáñáãùãÞò êáé ôá ðáñÝäùóå óôçí éäéïêôçóßá ôïõ
åñãáôéêïý êñÜôïõò, ôïõ êñÜôïõò ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. Ãéá üëá
áõôÜ ç ÏêôùâñéáíÞ, Þôáí ìéá ãíÞóéá óïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç óôçí ðñþôç ôçò
ðñÜîç, êáé äåí Þôáí ìéá éóôïñéêÞ áðüêëéóç - áíùìáëßá ëüãù ôçò êáèõóôÝñçóçò
ôçò Ñùóßáò, ïýôå ìéá éäéüìïñöç áóôéêïäçìïêñáôéêÞ åðáíÜóôáóç. ¸âáëå óå åöáñìïãÞ ôá ìåôáâáôéêÜ ìÝôñá ðïõ åß÷å åðåîåñãáóôåß ï Ìáñî óôç âÜóç ôçò åìðåéñßáò ôçò ÐáñéóéíÞò Êïììïýíáò êáé åß÷å åðáíáöÝñåé êáé åðéêáéñïðïéÞóåé ï
ËÝíéí, ìåôÜ áðü ôçí áðïóéþðçóç äåêáåôéþí áðü ôéò çãåóßåò ôçò ´ Äéåèíïýò. Åãêáéíßáóå Ýôóé ôç ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäï ôùí åðáíáóôáôéêþí ìåôáó÷çìáôéóìþí
ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò, ôç ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäï áðü ôïí êáðéôáëéóìü óôï óïóéáëéóìü - êïììïõíéóìü.
Ìå ôïí áÝñá ôçò íßêçò êáé ôçí åðáíáóôáôéêÞ óôñáôçãéêÞ ôïõ ìðïëóåâßêéêïõ
êüììáôïò ç åñãáôéêÞ ôÜîç ôçò Ñùóßáò óå óõììá÷ßá -õðü ôçí çãåìïíßá ôçò- ìå ôç
öôù÷ïëïãéÜ ôïõ ÷ùñéïý êáôÜöåñå íá óõíôñßøåé ôçí áíôßóôáóç ôùí åêìåôáëëåõôñéþí ôÜîåùí, íá íéêÞóåé êáé íá åêäéþîåé ôïõò éìðåñéáëéóôÝò åéóâïëåßò êáé íá
ðåñéöñïõñÞóåé ôçí åðáíÜóôáóÞ ôçò.
ÁëëÜ ç âïÞèåéá ðïõ ðåñßìåíáí ïé ìðïëóåâßêïé êáé ïé åñãÜôåò ôçò Ñùóßáò áðü
ìéá íéêçöüñá Ýêâáóç ôçò ðñïëåôáñéáêÞò åðáíÜóôáóçò óôç Äýóç äåí Þñèå. Ïé
ðñïëåôáñéáêÝò åðáíáóôÜóåéò óôçí ÊåíôñéêÞ Åõñþðç çôôÞèçêáí. Ç åðáíÜóôáóç óôç Ãåñìáíßá ðáñåêôñÜðçêå óå ìåôáññõèìßóåéò óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò
êáé çôôÞèçêå ìå åõèýíç ôùí ðñïäïôéêþí çãåóéþí ôçò Óïóéáëäçìïêñáôßáò ôçò ´
Äéåèíïýò. Ëüãù ôçò åëëéðïýò óõãêñüôçóçò êáé áíåðÜñêåéáò ôïõò ïé åðáíáóôÜôåò ôïõ ÓðÜñôáêïõ äåí ìðüñåóáí íá áðïêñïýóïõí ôçí áíôåðáíáóôáôéêÞ äñÜóç
ôçò ÓïóéáëäçìïêñáôéêÞò çãåóßáò, íá áðïôñÝøïõí ôçí Þôôá ôçò åðáíÜóôáóçò êáé
íá ïäçãÞóïõí ôï ãåñìáíéêü ðñïëåôáñéÜôï óôçí åãêáèßäñõóç ôçò äéêôáôïñßáò
ôïõ. ¸ôóé ôï ðñïëåôáñéÜôï ôçò Ñùóßáò Ýìåéíå ìüíï ôïõ óôïõò ðñùôüãíùñïõò
äñüìïõò ôçò åðáíáóôáôéêÞò ìåôÜâáóçò óôç íÝá êïéíùíßá êáé ìÜëéóôá óå óõíèÞêåò Üêñùò äõóìåíåßò ëüãù ôçò êáèõóôÝñçóçò ôùí ðëáôéþí åñãáôéêþí êáé ëáú-

12

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

êþí ìáæþí. Óå óõíèÞêåò üðïõ ôï Ýôóé êé áëëéþò ÷áìçëüôåñï åðßðåäï áíÜðôõîçò
ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí óå ó÷Ýóç ìå ôéò ðéï áíåðôõãìÝíåò ÷þñåò ôïõ êáðéôáëéóìïý åß÷å êáôáóôñáöåß êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò åðáíÜóôáóçò êáé ôùí éìðåñéáëéóôéêþí åðéäñïìþí êáé ç åñÞìùóç êáé ç ðåßíá áðåéëïýóå èáíÜóéìá ôçí åðáíÜóôáóç, ôï ëáü êáé ôç ÷þñá.
ÊÜôù áðü áõôÝò ôéò óõíèÞêåò ç åðáíÜóôáóç áíáãêÜóôçêå íá êÜíåé óçìáíôéêÝò õðï÷ùñÞóåéò áðü ôéò áñ÷Ýò ôçò ãéá íá óùèåß. ÁíáãêÜóôçêå íá êÜíåé õðï÷ùñÞóåéò, íá åãêáôáëåßøåé ðñïóùñéíÜ ôéò áñ÷Ýò ôçò Êïììïýíáò (áéñåôüôçôá, áíáêëçôüôçôá, ðëçñùìÞ ìå ôï ìÝóï ìéóèü ôïõ åñãÜôç) êáôÜ ôçí áíÜäåéîç ôùí áíôéðñïóùðåõôéêþí ïñãÜíùí ôïõ êñÜôïõò êáé ôçò äéåýèõíóçò ôçò ðáñáãùãÞò êáé
ôçò ïéêïíïìßáò. ÁíáãêÜóôçêå íá êÜíåé ðáñá÷ùñÞóåéò óôï îÝíï êåöÜëáéï êáé
óôïõò åã÷þñéïõò êáðéôáëéóôÝò ìå ôç ÍÅÐ, ðñïêåéìÝíïõ íá áíïéêïäïìÞóåé ôçí
êáôåóôñáììÝíç ïéêïíïìßá êáé íá óþóåé ôï ëáü áðü ôçí ðåßíá. Ïé õðï÷ùñÞóåéò
áõôÝò, ðïõ Þôáí åíôåëþò áíáãêáßåò ãéá ôçí êáôÜóôáóç ðïõ âñÝèçêå ç ÏêôùâñéáíÞ ÅðáíÜóôáóç, äåí áðïôåëïýí öõóéêÜ íïìïôÝëåéá ãéá êÜèå ðñïëåôáñéáêÞ
åðáíÜóôáóç, êáé äåí áðïôåëïýí ôçí áéôßá ãéá ôçí ôåëéêÞ Ýêâáóç ôçò õðüèåóçò
ôçò ìåôÜâáóçò óôç ÓïâéåôéêÞ ¸íùóç. Åêåßíï ðïõ Ýðáéîå êáôáëõôéêü ñüëï äåí
Þôáí ïé áíáãêáßåò õðï÷ùñÞóåéò áõôÝò êáè' áõôÝò áëëÜ ç ìïíéìïðïßçóç ôïõò êáé
ç èåþñçóç ôïõò ùò êáíïíéêÞ íïìïôÝëåéá ôçò ðñïëåôáñéáêÞò åðáíÜóôáóçò áðü
ôéò çãåóßåò ôïõ ÊÊÓÅ ìåôÜ ôï ËÝíéí.
Ðáñ' üëåò ôéò õðï÷ùñÞóåéò ç åñãáôéêÞ ôÜîç ôçò Ñùóßáò êáé ôï ìðïëóåâßêéêï
êüììá óå óõíèÞêåò óêëçñÞò ôáîéêÞò ðÜëçò êáôüñèùóáí íá áíïéêïäïìÞóïõí
ôçí êáôåóôñáììÝíç ïéêïíïìßá. ÂáóéóìÝíïé óôá åèíéêïðïéçìÝíá ìÝóá ðáñáãùãÞò êáé ôïí êåíôñéêü ó÷åäéáóìü ôïõ ðñïëåôáñéáêïý êñÜôïõò ðÝôõ÷áí
åíôõðùóéáêÜ áðïôåëÝóìáôá êáé Ýöôáóáí óôï óçìåßï íá ðáñáäþóïõí ôåëéêÜ
ó÷åäüí üëá ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò óôï åñãáôéêü êñÜôïò êáé íá õëïðïéÞóïõí ôçí
ôåëéêÞ óõíåôáéñéóôéêïðïßçóç ôçò ìéêñÞò ðáñáãùãÞò, êáé ðñþôá êáé êýñéá ôçí
êïëåêôéâïðïßçóç ôçò áãñïôéêÞò ïéêïíïìßáò.
ÁõôÞ Þôáí ìéá óçìáíôéêÞ óôéãìÞ óôçí ðïñåßá ôçò ìåôáâáôéêÞò ðåñéüäïõ êáé áðáéôïýóå áõîçìÝíåò èåùñçôéêÝò, éäåïëïãéêÝò, ðïëéôéêÝò êáé ïñãáíùôéêÝò ðñïóðÜèåéåò ãéá íá áöïìïéùèåß óùóôÜ êáé íá ðñáãìáôïðïéçèåß ìéá ðïéïôéêÜ íÝá
ðñïþèçóç ôçò åðáíÜóôáóçò êáé ôçò ðïñåßáò ðñïò ôçí ôåëéêÞ íßêç. Ôï ðñïëåôáñéÜôï êáôÝêôçóå ôüôå ìéá óôÝñåç âÜóç, ç êïéíùíéêïðïßçóç ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò Ýêáíå ôåñÜóôéá âÞìáôá ðñïò ôá åìðñüò, ïëïêëçñþèçêå ç ðáñÜäïóç óôï
êñÜôïò ó÷åäüí üëùí ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò êáé ç êïëåêôéâïðïßçóç ôçò áãñïôéêÞò ïéêïíïìßáò, áðÝêôçóå ðëÝïí óçìáíôéêÝò åìðåéñßåò óôïí êåíôñéêü ó÷åäéáóìü
ôçò ðáñáãùãÞò êáé ôçò ïéêïíïìßáò. ÐÜíù ó' áõôÞ ôç óôÝñåç âÜóç èá ìðïñïýóå
íá ïñãáíùèåß ç ôéôÜíéá ðñïóðÜèåéá ãéá ôçí êÜëõøç ôçò ôåñÜóôéáò áêüìç áðüóôáóçò ùò ôçí ðëÞñç êïéíùíéêïðïßçóç ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò, ùò ôçí êáôÜêôçóç ôçò êïéíïêôçìïóýíçò ôùí ðáñáãùãþí. Ðñïò áõôÞ ôçí êáôåýèõíóç ç åðáíá-

ÈÅÓÅÉÓ

13

öïñÜ üëùí ôùí åðáíáóôáôéêþí áñ÷þí, ç åðáíáèåìåëßùóç üëùí ôùí áñ÷þí ôïõ
êñÜôïõò ôýðïõ Êïììïýíáò (áéñåôüôçôá, áíáêëçôüôçôá, ðëçñùìÞ ìå ôï ìÝóï ìéóèü ôïõ åñãÜôç) êáé ç ôåëåéïðïßçóç Ýôóé ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ ðïõ
èá åîáóöÜëéæå êáé ôï áíáãêáßï ãéá ôï óïóéáëéóìü åðßðåäï êïéíùíéêïý ðëïýôïõ,
áðïôåëïýóå ìéá áðü ôéò áíáãêáßåò ðñïûðïèÝóåéò. Ç Üëëç ðñïûðüèåóç Þôáí ç Ýíôáóç ôùí ðñïâëçìáôéóìþí ãéá ôïõò äñüìïõò ðñïò ôç íßêç ôçò ðáãêüóìéáò åðáíÜóôáóçò, áðáéôïýóå ðïëýðëåõñç åíßó÷õóç ôçò ÊïììïõíéóôéêÞò Äéåèíïýò þóôå íá óõìâÜëëåé óôéò äéáäéêáóßåò áíÜðôõîçò ôçò ðáãêüóìéáò åðáíÜóôáóçò êáé
óôçí êáôÜêôçóç ôçò ðáãêüóìéáò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ Þ ôïõëÜ÷éóôïí
óôçí êáôÜêôçóç ôçò óôéò áíåðôõãìÝíåò êáðéôáëéóôéêÝò ÷þñåò, þóôå íá êáôáóôåß
äõíáôÞ ç Ýíáñîç ôçò êáôÜñãçóçò ôùí ôÜîåùí êáé ôçò áðïíÝêñùóçò ôïõ êñÜôïõò.
Áíôß ãé' áõôÜ, óå êåßíç ôçí êñßóéìç óôéãìÞ ãéá ôéò ôý÷åò ôçò åðáíÜóôáóçò, ç çãåóßá ôïõ ÊÊÓÅ õðü ôï ÓôÜëéí "åßäå" êáé äéáêÞñõîå ìðñïóôÜ óå üëï ôïí êüóìï
ôçí ïñéóôéêÞ íßêç ôïõ óïóéáëéóìïý-ðñþôçò öÜóçò ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò óôç ÓïâéåôéêÞ ¸íùóç.
¸ôóé ïýôå êáí óõíåéäçôïðïéÞèçêå ôï äßëçììá óôï ïðïßï âñÝèçêå óå êåßíç ôç
öÜóç ôçò åîÝëéîçò ôçò ç óïâéåôéêÞ êïéíùíßá: Þ ðñï÷ùñÜìå ìðñïóôÜ (ðñïò ôï óïóéáëéóìü) Þ ôï ðéóùãýñéóìá äåí ìðïñåß íá áðïöåõ÷èåß. Óõóêïôßóôçêå ç ðñáãìáôéêüôçôá, ç åðáíáóôáôéêÞ ðïñåßá ìðåñäåýôçêå, ç åðáíÜóôáóç äéáêüðçêå, áöïý äéáêçñý÷ôçêå êáôáìåóÞò óôï äñüìï ôçò ç ôåëéêÞ ôçò íßêç. Ï Â' ðáãêüóìéïò
ðüëåìïò êáé ç ôéôÜíéá ðñïóðÜèåéá ôùí ëáþí ôçò ÓïâéåôéêÞò ¸íùóçò áíÝâáëå
ðñïóùñéíÜ ôç ëýóç óôï äßëçììá ðïõ ôÝèçêå áðü ôç æùÞ.
Ç íßêç ôçò ÊéíåæéêÞò ÅðáíÜóôáóçò áðü ôç ìéá, êáé áðü ôçí Üëëç - áíåîÜñôçôá áðü ôï ðùò åðéôåý÷èçêå - ç íßêç êáé ç êáôÜñãçóç ôçò áóôéêÞò åîïõóßáò êáé
ôçò êáðéôáëéóôéêÞò éäéïêôçóßáò óôéò ÷þñåò ôçò ëáúêÞò äçìïêñáôßáò óôçí Åõñþðç Ýèåôå íÝá ðñïâëÞìáôá óôï êïììïõíéóôéêü êßíçìá, åðéêáéñïðïéïýóå ôï äéåèíÞ ÷áñáêôÞñá ôçò åðáíÜóôáóçò, ìðïñïýóå íá áíïßîåé íÝïõò äñüìïõò ãéá ôçí
ðïñåßá ôçò. Ùóôüóï, ôï ðåäßï Þôáí Þäç íáñêïèåôçìÝíï, ï åðáíáóôáôéêüò ïñßæïíôáò ôïõ êéíÞìáôïò Þôáí Þäç áêñùôçñéáóìÝíïò, ç åðáíáóôáôéêÞ óôü÷åõóç Ýöôáíå ìüëéò ùò ôï ðÝñáóìá ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò óôï åñãáôéêü êñÜôïò êáé ôç óõíåôáéñéóôéêïðïßçóç ôçò ìéêñÞò éäéïêôçóßáò. Ç óôáäéïðïßçóç ôçò åðáíÜóôáóçò
Ýãéíå ãåíéêü êáèåóôþò óôï êßíçìá, êáé áõôü éóïäõíáìïýóå ìå ôçí ïõóéáóôéêÞ åãêáôÜëåéøç ôçò, ìå ðáñáßôçóç áðü ôï óôü÷ï íá ïäçãçèåß ùò ôçí ðëÞñç êáé ôåëéêÞ ôçò íßêç, áöïý åðéêñÜôçóå ç ðåðïßèçóç üôé ï óïóéáëéóìüò (ðñþôç öÜóç ôïõ
êïììïõíéóìïý) ãéá ôïí ïðïßï ðáëåýïõìå åßíáé áõôü ðïõ õðÞñ÷å Þäç óôç ÓïâéåôéêÞ ¸íùóç.
Ãéá ìéá áêüìç öïñÜ îå÷íéÝôáé êáé áðïóéùðÜôáé ï Ìáñî êáé ï ¸íãêåëò, äéáóôñåâëþíåôáé áóýóôïëá ï ËÝíéí. Ãéá ôçí êáôÜêôçóç áõôïý ôïõ "óïóéáëéóìïý",
åíüò óïóéáëéóìïý êáïõôóêéêÞò Ýìðíåõóçò, äåí ðñïáðáéôåßôáé öõóéêÜ ç ðáãêüóìéá åðáíÜóôáóç, ç êáôÜñãçóç ôùí ôÜîåùí, ç áðïíÝêñùóç ôïõ êñÜôïõò, ç êïé-

14

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

íïêôçìïóýíç, ç êáôÜñãçóç ôùí åìðïñåõìáôéêþí ó÷Ýóåùí, êáé üëá üóá åß÷áí
ðåé ó÷åôéêÜ ïé êëáóóéêïß ôïõ ìáñîéóìïý. Ïé äéáäéêáóßåò áðïíÝêñùóçò ôïõ êñÜôïõò, êáôÜñãçóçò ôùí ôÜîåùí ê.ë.ð. ðáñáðÝìðïíôáé óå Ýíá áêáèüñéóôï ðëÝïí
êïììïõíéóôéêü ìÝëëïí. Ç ðáãêüóìéá äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ ðåôéÝôáé
óôá áæÞôçôá, ç ðëÞñçò êïéíùíéêïðïßçóç ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò êáé ç åðßôåõîç
ôçò êïéíïêôçìïóýíçò ôùí ðáñáãùãþí äåí áðïôåëåß ðëÝïí óôü÷ï ãéá êáôÜêôçóç
êáèþò Ý÷åé Þäç "åðéôåõ÷èåß" ìå ôçí êñáôéêïðïßçóç êáé ôç óõíåôáéñéóôéêïðïßçóç.
Ôá ìåôáâáôéêÜ ìÝôñá ôïõ Ìáñî êáé ôçò Êïììïýíáò îå÷íéïýíôáé ðáíôåëþò Þ åöáñìüæïíôáé óôç ìåôáðïëåìéêÞ ðåñßïäï áðü ôá ÊÊ ôçò êáðéôáëéóôéêÞò Äýóçò
óïóéáëäçìïêñáôéêÜ åêðïñíåõìÝíá, ùò óõììåôï÷Þ ôùí åñãáôþí óôçí êáðéôáëéóôéêÞ äéåýèõíóç êáé äéïßêçóç. Ç ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäïò óõññéêíþíåôáé óôï äéÜóôçìá ùò ôï óçìåßï ðïõ üëá ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò èá ãßíïõí êñáôéêÞ êáé óõíåôáéñéóôéêÞ éäéïêôçóßá Þ áðü Üëëïõò ôáõôßæåôáé ìå ôïí ßäéï ôï óïóéáëéóìü ðïõ ôïí
âëÝðïõí ùò ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäï ðñïò ôïí êïììïõíéóìü. Ç ßäéá ç äéêôáôïñßá ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ åßíáé ðëÝïí áíáãêáßá ìüíï ãéá ôï Ýñãï ôçò êáôáóôïëÞò êáé ôï
ðïëý þóðïõ íá êñáôéêïðïéçèïýí ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò, ðáñá÷ùñþíôáò óôç óõíÝ÷åéá ôç èÝóç ôçò óôï ðáëëáúêü êñÜôïò. ¸ôóé êáôáóêåõÜæåôáé ìéá äéêôáôïñßá ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ âÜíáõóç êáé ðïëåìï÷áñÞò, ìéá äéêôáôïñßá ôñïìïêñÜôçò ðïõ ôï
ìüíï ðïõ îÝñåé åßíáé íá êáôáóôñÝöåé êáé íá ìåôá÷åéñßæåôáé áðëþò ôç âßá êáé ôçí
ôñïìïêñáôßá. Ðáñáðïéåßôáé ç áíþôåñç âáèìßäá ôçò áíôéðñïóùðåõôéêÞò ðïëéôéêÞò äçìïêñáôßáò, ç ðéï ôåëåéïðïéçìÝíç êáé ç ðéï ðëáôéÜ äçìïêñáôßá ðïõ ãíþñéóå ç áíèñùðüôçôá, ìéá äçìïêñáôßá ðïõ ìüíï áõôÞ ìðïñåß íá ìåôáó÷çìáôßóåé
åðáíáóôáôéêÜ ôéò åêìåôáëëåõôéêÝò ó÷Ýóåéò, ðïõ ìüíï áõôÞ ìðïñåß íá öÝñåé óå
ðÝñáò ôï êïóìïáðåëåõèåñùôéêü Ýñãï êáé ôåëéêÜ íá áðïíåêñùèåß, ðáñá÷ùñþíôáò ôç èÝóç ôçò óôçí áõôïäéïßêçóç ôùí ðáñáãùãþí ðïõ óå óõíèÞêåò êïéíïêôçìïóýíçò ïñãáíþíïõí áðü êïéíïý ôçí ðáñáãùãÞ, óôçí ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò (óïóéáëéóìüò).
Ãéáôß üëá áõôÜ; Ãéáôß ôï ðñïëåôáñéÜôï ôçò Ñùóßáò, ãéáôß ôï ìðïëóåâßêéêï êüììá äåí ìðüñåóå íá åðéâÜëëåé ìéá Üëëç åîÝëéîç êáé åðÝôñåøå ôï óôáìÜôçìá êáé
ôï ðéóùãýñéóìá ôçò åðáíÜóôáóçò ôïõ;
Ôï ñþóéêï ðñïëåôáñéÜôï áöÝèçêå ìüíï åîáéôßáò ôÞò ðñïäïóßáò ôçò Äéåèíïýò
Óïóéáëäçìïêñáôßáò. Óôçí ôéôÜíéá óýãêñïõóç åðáíÜóôáóçò - áíôåðáíÜóôáóçò
ôéò äõï äåêáåôßåò ìåôÜ ôç íßêç ôïõ Ï÷ôþâñç ôïõ 1917 Ýäéíå áâïÞèçôï ôç ìÜ÷ç.
Ïé ðñùôïðüñåò ôïõ äõíÜìåéò åîáóèÝíéóáí, ÷Üèçêáí óôïõò åìöýëéïõò, óôçí çñùéêÞ áðüêñïõóç ôùí éìðåñéáëéóôþí åéóâïëÝùí, åîáíôëÞèçêáí óôçí õðåñðñïóðÜèåéá ôçò ïéêïíïìéêÞò áíïéêïäüìçóçò ôçò ÷þñáò. Ôá ôåñÜóôéá ðñïâëÞìáôá
ðïõ Ýèåôå ç ðñïóðÜèåéá ïéêïäüìçóçò ôçò íÝáò êïéíùíßáò äçìéïõñãïýóáí Ýñéäåò êáé äéáìÜ÷åò. Óôï êüììá êáé óôï êñÜôïò Üëëáæáí ïé óõó÷åôéóìïß. Ìå ôçí åßóïäï óôï êüììá Üðåéñùí óôçí ôáîéêÞ ðÜëç ìåëþí êáé ôç ìáæéêÞ áíÜäåéîç íÝùí
óôåëå÷þí ÷åéñïôÝñåõå âáèìéáßá ôï éäåïëïãéêïèåùñçôéêü åðßðåäï ôïõ êüììáôïò

ÈÅÓÅÉÓ

15

êáé ôï êáèéóôïýóå üëï êáé ðéï áíßó÷õñï óôéò åðéäñÜóåéò áóôéêÞò åðéññïÞò áíôéëÞøåùí, ìåßùíå ôç äõíáôüôçôá õðåñÜóðéóçò ôïõ ìáñîéóìïý êáé ôïõ ëåíéíéóìïý.
Ç áíÜäåéîç ôùí ëáúêþí áíôéðñïóþðùí óôá êñáôéêÜ üñãáíá êáé ôùí åêðñïóþðùí ôùí åñãáôþí óôá üñãáíá äéåýèõíóçò ôçò ðáñáãùãÞò êáé ôçò ïéêïíïìßáò îÝöåõãå, ëüãù ôùí áíáãêáßùí õðï÷ùñÞóåùí áðü ôéò áñ÷Ýò ôçò Êïììïýíáò ðïõ ç
åðáíÜóôáóç áíáãêÜóôçêå íá êÜíåé, áðü ôïí Ýëåã÷ï ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé Ýôóé äåí Þôáí äõíáôü íá áðïêëåéóôïýí ïé èåóéèÞñåò êáé ïé êáéñïóêüðïé. ÓéãÜóéãÜ, ôç óôéãìÞ ðïõ ïé ðñùôïðüñïé åñãÜôåò Ýäéíáí ôïí õðÝñ ðÜíôùí áãþíá ôçò
óùôçñßáò ôçò åðáíÜóôáóçò, áíôéìÝôùðïé ìå ôçí ðåßíá êáé ôçí åñÞìùóç, ôç óôéãìÞ ðïõ ìï÷èïýóáí íá óôÞóïõí óôá ðüäéá ôçò ôçí êáôåóôñáììÝíç ïéêïíïìßá êáé
íá óþóïõí ôï ëáü, ôá áíþôåñá êëéìÜêéá ôùí äéïéêçôéêþí êáé äéåõèõíôéêþí
óôñùìÜôùí, ïé êïñõöÝò ôçò ãíùóôÞò ìáò ãñáöåéïêñáôßáò, áðïäåóìåõìÝíá áðü
ôïí Ýëåã÷ï ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò Ýðáéñíáí ôï ðÜíù ÷Ýñé óôï êñÜôïò, óôç äéåýèõíóç ôçò ðáñáãùãÞò áëëÜ êáé óôï êüììá.. Ç ãñáöåéïêñáôßá áõôÞ, äåí Þôáí ðëÝïí ç ðñïåðáíáóôáôéêÞ, ç ôóáñéêÞ - áõôÞ åß÷å äéáëõèåß- Þôáí óôñþìáôá ôçò óïâéåôéêÞò êïéíùíßáò. ¹ôáí ïé óïâéåôéêïß äéïéêïýíôåò êáé äéåõèýíïíôåò, ðïõ âÝâáéá áõôïß êáè' åáõôïß äåí åßíáé ãñáöåéïêñáôßá, Ýãéíáí üìùò ôÝôïéá ãéáôß îÝöõãáí áðü ôïí Ýëåã÷ï ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé óôáäéáêÜ ìåôáôñÝðïíôáí óå äõíÜóôåò ôçò.
Ôá óõìöÝñïíôá áõôþí ôùí áíåîÝëåãêôùí ðëÝïí äéïéêçôéêþí êáé äéåõèõíôéêþí
óôñùìÜôùí Ýêöñáóå êáé ç äéáêÞñõîç ðåñß ïñéóôéêÞò íßêçò ôïõ óïóéáëéóìïý óôç
ÓïâéåôéêÞ ¸íùóç ôï 1936. Ôá óôñþìáôá áõôÜ áðü ôçí Üðïøç ôùí óõìöåñüíôùí
ôïõò äåí åíäéáöÝñïíôáí ãéá ôï ðñï÷þñçìá ôçò åðáíÜóôáóçò. Ôïõò áñêïýóå áõôü ðïõ Þäç õðÞñ÷å. Ç åðáíáöïñÜ ôùí áñ÷þí ôïõ êñÜôïõò ôýðïõ Êïììïýíáò èá
êáôÝóôñåöå ôçí êáôáêôçèåßóá èÝóç ôïõò, êáé êÜèå ðñï÷þñçìá ôçò åðáíÜóôáóçò èá óÞìáéíå êáé ôçí êáôÜñãçóç ôïõò. Ãé' áõôü áêñéâþò áíôß ãéá êñÜôïò ôýðïõ Êïììïýíáò ðñï÷þñçóáí óôçí êïéíïâïõëåõôéêïðïßçóç ôçò óïâéåôéêÞò äçìïêñáôßáò ãéá íá áðïôñÝøïõí êÜèå õðüëåéììá åëÝã÷ïõ, óôçí åãêáôÜëåéøç ôùí áñ÷þí åðáíáóôáôéêÞò óõãêñüôçóçò ôïõ Êüêêéíïõ Óôñáôïý ãéá íá åîïõäåôåñþóïõí êÜèå êßíäõíï áðü ìéá Ýíïðëá óõãêñïôçìÝíç äýíáìç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò,
óôçí ïõóéáóôéêÞ åãêáôÜëåéøç ôçò ðáãêüóìéáò åðáíÜóôáóçò ðïõ åðéóçìïðïéÞèçêå ìåñéêÜ ÷ñüíéá áñãüôåñá ìå ôçí äéÜëõóç ôçò Ã' Äéåèíïýò.
Ç óïâéåôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá äåí Þôáí áóöáëþò áóôéêÞ ôÜîç, äåí Þôáí éäéïêôÞôñéá ìÝóùí ðáñáãùãÞò êáé ãé áõôü äåí ìðïñïýóå íá áðïóðÜ õðåñáîßá, ôï ìüíï ðïõ ìðïñïýóå óôéò óõíèÞêåò ôçò êáôáñãçìÝíçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò Þôáí
íá êáñðþíåôáé ìÝñïò ôïõ êïéíùíéêïý õðåñðñïúüíôïò. Áðü ôçí Üðïøç ôçò óïóéáëéóôéêÞò ðñïïðôéêÞò Þôáí üìùò ìéá áóôéêÞ äýíáìç êáèþò ôï óõìöÝñïí ôçò
áðáéôïýóå ôï óôáìÜôçìá ôçò êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò ðñïò ôï óïóéáëéóìü êáé ó´ áõôü óõíÝðéðôå áíôéêåéìåíéêÜ ìå ôï óõìöÝñïí ôçò ðáãêüóìéáò áóôéêÞò ôÜîçò.
Óôç äéáðÜëç ëïéðüí åðáíÜóôáóçò - áíôåðáíÜóôáóçò Þôáí ìéá äýíáìç áíôß-

16

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ðáëç óôï ðñïëåôáñéÜôï, Þôáí ìéá äýíáìç áíôåðáíáóôáôéêÞ.
Ç ôáîéêÞ ðÜëç ðïõ äéåîáãüôáí äåí ìðïñïýóå öõóéêÜ íá áöÞóåé áíåðçñÝáóôï ïýôå ôï êüììá. Óôéò éäåïëïãéêÝò êáé ðïëéôéêÝò óõãêñïýóåéò ðïõ îÝóðáóáí
ãéá ôçí ðïñåßá ôçò åðáíÜóôáóçò ç óýãêñïõóç åðáíÜóôáóçò - áíôåðáíÜóôáóçò
ìåôáöÝñèçêå íïìïôåëåéáêÜ êáé óôéò ãñáììÝò ôïõ êüììáôïò. Ôï óõìöÝñïí ôçò
ãñáöåéïêñáôßáò åãêáèéäñýèçêå ðáñÜëëçëá êáé óôï êüììá. Ç íßêç ôçò ãñáöåéïêñáôßáò âÜöôçêå ìå ôï áßìá ðëåéÜäáò çãåôþí ôïõ ìðïëóåâßêéêïõ êüììáôïò êáèþò óçìáíôéêü ôìÞìá ôùí óôåëå÷þí ôïõ åîïíôþèçêå ü÷é ìüíï ðïëéôéêÜ
áëëÜ êáé öõóéêÜ. ÓôåöÜíùóå ôç íßêç ôçò ìå ôçí ôéìùñßá üëùí üóùí áðü ôïõò
ìðïëóåâßêïõò çãÝôåò åß÷áí áðïìåßíåé íá õðåñáóðßæïíôáé ôï óïóéáëéóôéêü äñüìï, ìå ôçí áôßìùóç ôïõò ùò å÷èñþí ôçò åðáíÜóôáóçò êáé ôçí êáôáäßêç ôïõò óå
èÜíáôï.
Ïé èåùñçôéêÝò áíåðÜñêåéåò ôùí ìðïëóåâßêùí çãåôþí, ðïõ Ýãéíáí öáíåñÝò
ìåôÜ ôï èÜíáôï ôïõ ËÝíéí, äåí Þôáí Üíåõ óçìáóßáò óôçí Ýêâáóç ôçò óýãêñïõóçò. Ôï óôïé÷åßï áõôü Ýðáéîå ôï äéêü ôïõ óçìáíôéêü ñüëï óôéò åîåëßîåéò ðïõ êáèïñßæïíôáí áðü ôïõò áñíçôéêïýò óõó÷åôéóìïýò ðïõ åß÷áí äéáìïñöùèåß ðáãêüóìéá êáé óôï åóùôåñéêü ôçò ÓïâéåôéêÞò ¸íùóçò. Ó´ áõôÝò ôéò óõíèÞêåò ç ìðïëóåâßêéêç çãåóßá ÷ùñßò ôïí ËÝíéí äåí ìðüñåóå íá ðåñéöñïõñÞóåé ôéò åðáíáóôáôéêÝò áñ÷Ýò ôïõ ìðïëóåâéêéóìïý, íá áðïôñÝøåé ôç ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóç êáé
íá ïäçãÞóåé ôçí åðáíÜóôáóç ùò ôï íéêçöüñï ôÝñìá ôçò. ¸íá ôìÞìá ôçò ìðïëóåâßêéêçò çãåóßáò, óõìðåñéëáìâáíïìÝíïõ ôïõ Ìðïõ÷Üñéí êáé ðñïåîÜñ÷ïíôïò
ôïõ ÓôÜëéí ðïõ ôåëéêÜ êõñéÜñ÷çóå, ðÝñáóå óôçí åêðñïóþðçóç ôùí óõìöåñüíôùí ôùí äéïéêçôéêþí êáé äéåõèõíôéêþí óôñùìÜôùí, ôçò óïâéåôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò, üôáí áõôÞ Ýðáéñíå ôï ðÜíù ÷Ýñé óôï åñãáôéêü êñÜôïò êáé óôï êüììá.
¸íá Üëëï ôìÞìá ôçò éóôïñéêÞò ìðïëóåâßêéêçò çãåóßáò, ç ÁñéóôåñÞ Áíôéðïëßôåõóç, ìå ôçí ïðïßá óõììÜ÷çóáí ðñüóêáéñá êáé Üëëïé çãÝôåò ôùí ìðïëóåâßêùí
ó÷çìáôßæïíôáò ôçí ÅíùìÝíç Áíôéðïëßôåõóç, Ýäùóå ôç ìÜ÷ç óå áíôßîïåò óõíèÞêåò êáé ðáñÜ ôéò üðïéåò áäõíáìßåò, óôÜèçêå óôï Ýäáöïò ôïõ ìáñîéóìïý áëëÜ
ôåëéêÜ çôôÞèçêå êáèþò ýóôåñá áðü ìéá äåêáåôÞ ðÜëç ç ãñáöåéïêñáôßá Ýöôáóå óôçí ïëïêëÞñùóç ôçò êõñéáñ÷ßáò ôçò.
Ç óïâéåôéêÞ åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ç óõíåéäçôÞ ôçò ðñùôïðïñßá, ïé ìðïëóåâßêïé,
íßêçóáí üëïõò ôïõò ìåãÜëïõò å÷èñïýò ôïõò, ôïõò Ñþóïõò ôóéöëéêÜäåò êáé êáðéôáëéóôÝò, ôïõò éìðåñéáëéóôÝò åðéäñïìåßò, õðåñíßêçóáí üëåò ôéò äýóêïëåò óõíèÞêåò, áëëÜ çôôÞèçêáí áðü ôïõò õðáëëÞëïõò ôïõò. ÌÝóá óôéò öïâåñÝò äõóêïëßåò ðïõ êëÞèçêáí íá áíôéìåôùðßóïõí äåí áêïëïýèçóáí ôéò õðïèÞêåò ôïõ ìåãÜëïõ äáóêÜëïõ ôïõò, ôïõ Ö. ¸íãêåëò, ðïõ èåùñïýóå ìáæß ìå ôçí áéñåôüôçôá,
ôçí áíáêëçôüôçôá êáé ôçí ðëçñùìÞ ìå ôï ìéóèü ôïõ åñãÜôç üëùí ôùí åêðñïóþðùí óôï êñÜôïò êáé ôçí ðáñáãùãÞ " äõï áëÜíèáóôá ìÝóá ôçò êïììïýíáò, åíÜíôéá óôç ìåôáôñïðÞ ôïõ êñÜôïõò êáé ôùí êñáôéêþí ïñãÜíùí áðü õðçñÝôåò ôçò
êïéíùíßáò óå áöÝíôåò ôçò".

ÈÅÓÅÉÓ

17

Ïé ìåëëïíôéêïß åðáíáóôÜôåò, äéäáóêüìåíïé, èá ôéò ôçñÞóïõí êáôÜ ãñÜììá,
ãéá "íá ìçí îáíá÷Üóåé ç åñãáôéêÞ ôÜîç ôçí êõñéáñ÷ßá ðïõ ìüëéò åß÷å êáôáêôÞóåé". Êáé ãéá áõôü "ðñÝðåé íá åîáóöáëßóåé ôïí åáõôü ôçò áðü ôïõò ßäéïõò ôçò
ôïõò âïõëåõôÝò êáé õðáëëÞëïõò, ïñßæïíôáò üôé üëïé, ÷ùñßò êáìßá åîáßñåóç,
ìðïñïýí íá áíáêëçèïýí óå ïðïéáäÞðïôå óôéãìÞ". Áêüìç èá åöáñìüóïõí ôçí
ðëçñùìÞ üëùí ôùí åêðñïóþðùí êáé üëùí ôùí õðáëëÞëùí ìå ôï ìéóèü ôïõ åñãÜôç ðïõ åßíáé ôï ìüíï ðïõ áðïôñÝðåé ôïí êáñéåñéóìü, êáé "Ýíá óßãïõñï åìðüäéï óôç èåóéèçñßá êáé ôïí áññéâéóìü".
Ôï 1936 äåí íßêçóå áóöáëþò óôç Ó.Å. ï óïóéáëéóìüò- ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò, áí ôçí Ýííïéá óïóéáëéóìüò ôçí åííïïýìå üðùò ïé Ìáñî, ¸íãêåëò êáé ËÝíéí. Ôï 1936 ïëïêëçñþèçêå óôçí ÅÓÓÄ ôï ðÝñáóìá ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò óôá ÷Ýñéá ôïõ åñãáôéêïý êñÜôïõò, ìéá ìåãÜëç íßêç ôçò óïâéåôéêÞò êáé ôçò ðáãêüóìéáò åñãáôéêÞò ôÜîçò, ç ìåãáëýôåñç ùò ôþñá êáôÜêôçóç
óôï äñüìï ãéá ôçí êïéíùíéêÞ ôçò áðåëåõèÝñùóç. Ç éäéïêôçóßá ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò óôá ÷Ýñéá ôïõ åñãáôéêïý êñÜôïõò áðïôÝëåóå ôï âáóéêüôåñï óôÞñéãìá
ôçò óïâéåôéêÞò åñãáôéêÞò ôÜîçò óôçí ðÜëç ôçò åíÜíôéá óôéò áíôåðáíáóôáôéêÝò
äõíÜìåéò, Þôáí ï áðïöáóéóôéêüò ðáñÜãïíôáò ãéá üëåò ôéò ðñùôüãíùñåò éóôïñéêÝò êáôáêôÞóåéò ôçò ìåôáâáôéêÞò êïéíùíßáò êáé ãéá ôçí ôåñÜóôéá óõìâïëÞ ôçò
óôéò ðáãêüóìéåò êïéíùíéêïðïëéôéêÝò åîåëßîåéò ôïõ 20ïõ áéþíá. ÐáñÜ ôï ãåãïíüò üôé ç åñãáôéêÞ ôÜîç åß÷å ÷Üóåé Þäç ôüôå óôá ìÝóá ôçò äåêáåôßáò ôïõ '30 ôçí
ôáîéêÞ ôçò êõñéáñ÷ßá êáé ïé óõó÷åôéóìïß äýíáìçò Ýãåéñáí ïñéóôéêÜ õðÝñ ôùí áóôéêïðïéçìÝíùí ãñáöåéïêñáôéêþí óôñùìÜôùí, ç çñùéêÞ ôçò äñÜóç êáé ç ðñïùèçôéêÞ äýíáìç ôïõ Ïêôþâñç ðñüóöåñáí ãéãÜíôéåò õðçñåóßåò óôçí áíèñùðüôçôá (óõíôñéâÞ ôïõ öáóéóìïý, äéÜëõóç ôçò áðïéêéïêñáôßáò, âåëôßùóç ôçò èÝóçò
ôùí åñãáæïìÝíùí óôéò êáðéôáëéóôéêÝò ÷þñåò, áöáßñåóç ôçò ìïíïêñáôïñßáò ôïõ
éìðåñéáëéóìïý óôéò ðáãêüóìéåò åîåëßîåéò ê.á.). ÌÝóá óå óõíèÞêåò óêëçñÞò ôáîéêÞò áíôéðáñÜèåóçò åðáíÜóôáóçò - áíôåðáíÜóôáóçò ÷ñåéÜóôçêáí ðïëëÝò áêüìç äåêáåôßåò þóðïõ íá ðáñáìåñéóôåß ç ìåôáâáôéêÞ êïéíùíßá êáé ç
ðáãêüóìéá áóôéêÞ ôÜîç íá ðáíçãõñßóåé ôçí êáðéôáëéóôéêÞ ðáëéíüñèùóç êáé
ôçí êáðéôáëéóôéêÞ åðáíÝíùóç ôïõ êüóìïõ.
Áñ÷éêÜ ç êïñõöÞ ôçò ãñáöåéïêñáôßáò Ýðñåðå íá õðåñáóðéóôåß áõôü ðïõ õðÞñ÷å, íá õðåñáóðéóôåß ôçí êñáôéêÞ éäéïêôçóßá. ¸ðñåðå íá õðåñáóðéóôåß ôï õðÜñ÷ïí êáé íá ôï äéáöõëÜîåé áðü åîùôåñéêÝò åðåìâÜóåéò, ãé' áõôü êáé ãéá ðïëëÝò äåêáåôßåò åíßó÷õå ôï åñãáôéêü êáé áíôééìðåñéáëéóôéêü êßíçìá óôéò Üëëåò
÷þñåò, áñêåß áõôü íá ìçí îÝöåõãå áðü ôïí Ýëåã÷ü ôçò êáé ãéíüôáí åðáíáóôáôéêÜ áðåéëçôéêü ãéá ôçí ßäéá. ¸ðñåðå íá ðáßñíåé õð' üøéí ôçò ôéò åñãáôéêÝò äéáèÝóåéò óôç ÷þñá êáé óôïí êüóìï ïëüêëçñï êáé ðáñÜ ôï ãåãïíüò üôé äéáóôñÝâëùíå áóýóôïëá êáé åãêáôÝëåéðå ôçí åðáíáóôáôéêÞ èåùñßá, äõíÜìùíå ôïõò üñêïõò ðßóôçò óôï ìáñîéóìü- ëåíéíéóìü.
Óôá ÷ñüíéá ôçò ÷ñïõóôóùöéêÞò ðåñéüäïõ âñßóêïõìå ôá ðñþôá äåßãìáôá áìöé-

18

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

óâÞôçóçò ôçò õðÜñ÷ïõóáò êáôÜóôáóçò. Ç åðáíáöïñÜ ôïõ êÝñäïõò êáé ôá Üëëá ïéêïíïìéêÜ ìÝôñá Þôáí ìéá ðñþôç åðßèåóç êáôÜ ôçò êñáôéêÞò éäéïêôçóßáò
êáé ôïõ êåíôñéêïý ó÷åäéáóìïý. ÁëëÜ ôï ÷áñáêôçñéóôéêüôåñï ôçò ìåôáëëáãìÝíçò ãñáöåéïêñáôßáò óôçí ðåñßïäï áõôÞ Þôáí ç éäåïëïãéêÞ ðñïóðÜèåéá áìöéóâÞôçóçò ôçò õðÜñ÷ïõóáò êáôÜóôáóçò ðïõ Ýâáëå ôéò âÜóåéò ãéá ôçí êáôÜñãçóç ôçò. Áõôü áêñéâþò åêöñÜæåé ï ÷ñïõóôóùöéêüò áíôéóôáëéíéóìüò. Ï áíôéóôáëéíéóìüò ôïõ ×ñïõóôóþö üðùò êáé ãåíéêüôåñá ï áóôéêüò áíôéóôáëéíéóìüò äåí
óôñÝöåôáé âÝâáéá óôçí õðåñÜóðéóç ôçò óïóéáëéóôéêÞò íïìéìüôçôáò, óôñÝöåôáé
åíÜíôéá óôéò êáôáêôÞóåéò ôïõ Ïêôþâñç, óôñÝöåôáé åíÜíôéá óôçí êáôÜñãçóç ôçò
éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò, åíÜíôéá óôçí êñáôéêÞ éäéïêôçóßá êáé ôïí êåíôñéêü êñáôéêü ó÷åäéáóìü, óôñÝöåôáé ôåëéêÜ åíÜíôéá óôï ìðïëóåâéêéóìü êáé óôïí åðáíáóôáôéêü ìáñîéóìü êáé ëåíéíéóìü. ÊáìéÜ ó÷Ýóç ì' áõôüí ôïí áóôéêü áíôéóôáëéíéóìü äåí ìðïñïýí íá Ý÷ïõí ïé óýã÷ñïíïé åðáíáóôÜôåò êáé ïé ðñùôïðüñïé åñãÜôåò. ×ñåéÜæïíôáé ìéá áñéóôåñÞ, ìéá åðáíáóôáôéêÞ êñéôéêÞ ôïõ ÓôÜëéí êáé ôçò åðï÷Þò ôïõ.
¾óôåñá áðü áëëåðÜëëçëåò áóôéêïý ôýðïõ ìåôáññõèìßóåéò êáé Üëëåò áíôåðáíáóôáôéêÝò ðñÜîåéò ôçò ãñáöåéïêñáôßáò ç Ó.Å. ìðÞêå óå ìéá ðåñßïäï óôáóéìüôçôáò óôçí áýîçóç ôçò ðáñáãùãéêüôçôáò, ãéá íá áðïäåé÷ôåß üôé êñáôéêÞ éäéïêôçóßá êáé êåíôñéêüò ó÷åäéáóìüò ãéá íá ëåéôïõñãÞóïõí óå ìáêñïðñüèåóìç âÜóç èåôéêÜ ãéá ôçí áíÜðôõîç ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí, ðñÝðåé íá óõíäõÜæïíôáé ìå
ôçí Üíèéóç ôçò åñãáôéêÞò äçìïêñáôßáò, ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. ÔÝôïéá äõíáôüôçôá äåí õðÞñ÷å ðëÝïí óôç Ó.Å. êáèþò ç åñãáôéêÞ ôÜîç åß÷å åîïõäåôåñùèåß êáé ôåèåß óôï ðåñéèþñéï, êáé åêôüò áð' áõôü Ýìåéíå ÷ùñßò óõíåéäçôÞ
ðñùôïðïñßá, ìéáò êáé ôï ÊÊÓÅ åß÷å äéáâñùèåß ðëÞñùò êáé åß÷å óïóéáëäçìïêñáôéêïðïéçèåß, êáé äõíáôüôçôåò óõãêñüôçóçò ìéáò íÝáò ðñùôïðïñßáò Þôáí áíýðáñêôåò, óå óõíèÞêåò ðáíôåëïýò Ýëëåéøçò åñãáôéêÞò äçìïêñáôßáò, óå óõíèÞêåò ìéáò
äéåóôñáììÝíçò êïéíïâïõëåõôéêïðïßçóçò ôçò óïâéåôéêÞò äçìïêñáôßáò, üðïõ üëá
ëýíïíôáí ìå ôç óðÜèç ôïõ ãñáöåéïêñáôéêïý óõãêåíôñùôéóìïý êáé ç ßäéá äåí Þôáí ðáñÜ ìéá ôñáãéêÞ ãåëïéïãñáößá áêüìá êáé áõôïý ôïõ áóôéêïý êïéíïâïõëåõôéóìïý.
Ó' áõôÝò ôéò óõíèÞêåò ç ''ðåñåóôñüéêá'' ìðïñïýóå ðëÝïí ÷ùñßò áíôéóôÜóåéò íá
ðñï÷ùñÞóåé óôçí áíáóôýëùóç ôçò êáôáñãçìÝíçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò, óôçí åãêáôÜëåéøç ôïõ êåíôñéêïý ó÷åäéáóìïý, óôï ''óïóéáëéóìü'' ôçò áãïñÜò êáé óôçí
ðáñÜäïóç ôçò Ó.Å. îáíÜ óôï äüêáíï ôïõ êáðéôáëéóìïý.
Ç åñãáôéêÞ ôÜîç äåí áíôéóôÜèçêå óôçí áíôåðáíáóôáôéêÞ åðÝëáóç ôçò ''ðåñåóôñüéêá'', üðùò ôéôëïöïñÞèçêå ç áíïé÷ôÞ ðéá áíôåðáíÜóôáóç ðïõ åãêáôáóôÜèçêå óôçí çãåóßá ôïõ ÊÊÓÅ êáé ôïõ óïâéåôéêïý êñÜôïõò. ¸ìåéíå áðáèÞò ãéáôß áõôü ðïõ õðÞñ÷å äåí Þôáí ðëÝïí óôï åëÜ÷éóôï ôï äéêü ôçò êáèåóôþò êáé äõóôõ÷þò
äåí ìðüñåóå íá õðåñáóðéóôåß ïýôå ôéò äéêÝò ôçò êáôáêôÞóåéò, ôéò êáôáêôÞóåéò ôïõ
Ïêôþâñç.

ÈÅÓÅÉÓ

19

Ï éìðåñéáëéóìüò ðáíçãýñéóå ''ôï ôÝëïò ôçò áíùìáëßáò'', ôçí êåöáëáéïêñáôéêÞ
åðáíÝíùóç ôïõ êüóìïõ ðïõ åß÷å äéáôáñÜîåé êáé äéáóðÜóåé ç ÏêôùâñéáíÞ ÅðáíÜóôáóç. Ç ðñþôç ðñïóðÜèåéá ôçò áíèñùðüôçôáò íá ïéêïäïìÞóåé ôï óïóéáëéóìü - êïììïõíéóìü ïäçãÞèçêå óå áðïôõ÷ßá. Ç êïóìïáðåëåõèåñùôéêÞ ðñïóðÜèåéá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ áíáêüðçêå ðñïóùñéíÜ.
Ïé éìðåñéáëéóôÝò åðáßíåóáí ôçí ''ðåñåóôñüéêá'' êáé ôïí Ãêïñìðáôóþö ãéá ôï
ìåãÜëï ôïõ êáôüñèùìá. Ï ßäéïò ï Ãêïñìðáôóüö ðëáóÜñåé áõôÜñåóêá ôïí åáõôü
ôïõ ùò ôï ìåãÜëï íéêçôÞ ôïõ êïììïõíéóìïý.
¼÷é! Ç ''ðåñåóôñüéêá'' êáé ï Ãêïñìðáôóþö äå íßêçóáí ôïí êïììïõíéóìü. Ïýôå
êáí ôç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. Ïýôå öõóéêÜ ôï åðáíáóôáôéêü êüììá ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò. Íßêçóáí ôï óêéÜ÷ôñï ôïõò. Áí õðÞñ÷å åðáíáóôáôéêü êüììá, áí
õðÞñ÷å äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ èá Þôáí áäýíáôï óôïõò áíïé÷ôïýò åêðñïóþðïõò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò íá óöåôåñéóôïýí ôçí çãåóßá ôïõ ÊÊ êáé íá äéáâñþóïõí ôïõò ìç÷áíéóìïýò ôïõ ðñïëåôáñéáêïý êñÜôïõò,
ÁõôÜ åß÷áí ðáñáìåñéóôåß Þäç óå ìéá ðïëý÷ñïíç ðÜëç þóðïõ ç ãñáöåéïêñáôßá
íá óõíåéäçôïðïéÞóåé üôé ìðïñåß íá ìåôáôñáðåß óå áóôéêÞ ôÜîç. Ãé' áõôü áêñéâþò
êáé ç ðôþóç ôùí éóôïñéêþí êáôáêôÞóåùí Ýãéíå ÷ùñßò ïõóéáóôéêÞ áíôßóôáóç. Ç çãåóßá ôïõ ÊÊÓÅ Þôáí ðëÞñùò äéáâñùìÝíç, ç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ åß÷å ìåôáôñáðåß óå ðëÞñç äéêôáôïñßá ôùí äéïéêçôéêþí êáé äéåõèõíôéêþí óôñùìÜôùí. ÊáìéÜ ìåñßäá ôçò óïâéåôéêÞò çãåóßáò åðß ''ðåñåóôñüéêá'' äåí õðåñÜóðéæå
ðëÝïí ôç óïóéáëéóôéêÞ ðñïïðôéêÞ.
Ï Ïêôþâñçò ôåëéêÜ çôôÞèçêå, áëëÜ ç åìðåéñßá áðü ôçí Ýíäïîç ðïñåßá ôïõ åßíáé ðïëýôéìç.
Ïé êïéíùíßåò ðïõ åãêáéíßáóå äåí Ýöôáóáí óôï óïóéáëéóìü. ÐïõèåíÜ óôïí ðëáíÞôç äåí åðéôåý÷èçêå áêüìç áõôÞ ç öÜóç ôçò áíèñþðéíçò êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò.
Ç óïâéåôéêÞ êïéíùíßá äåí Þôáí ðëÝïí êáðéôáëéóôéêÞ áëëÜ ïýôå åß÷å öôÜóåé óôéò
óïóéáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò. Äåí Þôáí öõóéêÜ ïýôå êñáôéêüò êáðéôáëéóìüò, ïýôå êñáôéêüò óïóéáëéóìüò, ïýôå áóéáôéêüò ôñüðïò ðáñáãùãÞò, ïýôå êÜðïéïò áíÝêäïôïò êïéíùíéêï - ïéêïíïìéêüò ó÷çìáôéóìüò Þ Ýêöñáóç êÜðïéïõ äÞèåí ðñþéìïõ óïóéáëéóìïý.
Ç óïâéåôéêÞ êïéíùíßá Þôáí ìéá êëáóóéêÞ êïéíùíßá ìåôÜâáóçò áðü ôïí êáðéôáëéóìü óôï óïóéáëéóìü.
Åß÷å ìåôáâáôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò, ìéá ìåôáâáôéêÞ êïéíùíéêÞ ôáîéêÞ äéÜèñùóç êáé áñ÷éêÜ Ýíá ìåôáâáôéêü åðïéêïäüìçìá, Ýíá êñÜôïò ôýðïõ Êïììïýíáò Ýóôù êáé óå ôñïðïðïéçìÝíç ìïñöÞ.
Ç âáóéêÞ ìåôáâáôéêÞ ðáñáãùãéêÞ ó÷Ýóç, ç ðáñáäïìÝíç óôá ÷Ýñéá ôïõ êñÜôïõò éäéïêôçóßá ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò, Üíôåîå ìÝ÷ñé ôçí ôåëéêÞ äéÜëõóç ôçò
óïâéåôéêÞò êïéíùíßáò.
Ç åðáíÜóôáóç ôïõ ´17 êáé ïé ìåôáâáôéêÝò êïéíùíßåò ðïõ ðñïÞëèáí áð´ áõôÞí áðïôåëïýí Ýíá Ýíäïîï âÞìá ðñïò ôçí êïéíùíéêÞ áðåëåõèÝñùóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜ-

20

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

îçò, Ýíá ðñùôüãíùñï óôÜäéï ôçò êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò êáé êáíÝíáò ôåëéêÜ äåí
ðñüêåéôáé íá óâÞóåé ôçí ðïëýôéìç åìðåéñßá áõôïý ôïõ éóôïñéêÜ êåêôçìÝíïõ óêáëïðáôéïý óôçí ðïñåßá ôçò ðáãêüóìéáò åñãáôéêÞò ôÜîçò ðñïò ôçí åêðëÞñùóç ôçò
êïóìïúóôïñéêÞò ôçò áðïóôïëÞò.
Äåí ÷ñåéÜæåôáé ùñáéïðïéÞóåéò, ïýôå ÷ñåéÜæåôáé íá ôç ìåôáâáöôßóïõìå óå êÜôé
ðïõ äåí Þôáí, äçëáäÞ óå óïóéáëéóìü - ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò, ãéá íá õðåñáóðéóôïýìå ôéò êáôáêôÞóåéò ôçò. Ïé åðáíáóôáôéêÝò êáôáêôÞóåéò
ôïõ Ïêôþâñç, ïé ìåôÝðåéôá åðáíáóôÜóåéò êáé ïé ìåôáâáôéêÝò êïéíùíßåò ðïõ ðñïÝêõøáí êáé Ýâáëáí ôç óöñáãßäá ôïõò óôçí éóôïñßá ôçò áíèñùðüôçôáò êáôÜ ôç
äéÜñêåéá ôïõ 20ïõ áéþíá áîßæïõí ôç ìåãáëýôåñç äõíáôÞ ðñïóï÷Þ êáé ìéá âáèýôåñç åðéóôçìïíéêÞ áíÜëõóÞ ôïõò. Ãéá íá ìðïñåß ôï óýã÷ñïíï ðñïëåôáñéÜôï, ÷ùñßò
öôéáóéäþìáôá êáé áë÷çìåßåò, íá îå÷ùñßæåé ôá Üîéá õðåñÜóðéóçò óôïé÷åßá ôçò êáé
íá áðïññßøåé ôéò áóôï÷ßåò ôçò, íá ìðïñåß íá åíóùìáôþóåé óôçí åìðåéñßá ôçò üëá
åêåßíá ôá èåôéêÜ óôïé÷åßá áðü ôçí çñùéêÞ äñÜóç ôïõ åðáíáóôáôéêïý ðñïëåôáñéÜôïõ êáé íá áðïññßøåé êáé íá äéáãñÜøåé áð' áõôÞí ôéò áíôåðáíáóôáôéêÝò ðñÜîåéò
ôçò ãñáöåéïêñáôßáò. Ãéá íá ìðïñåß íá áîéïðïéÞóåé óùóôÜ ôéò åìðåéñßåò ôïõ åðáíáóôáôéêïý ðñïëåôáñéÜôïõ êáé íá äéäá÷ôåß áðü ôá ëÜèç êáé ôéò ðáñáëåßøåéò ôçò
óõíåéäçôÞò ôïõ ðñùôïðïñßáò.
Ôï æÞôçìá äåí Ý÷åé áðëÜ öéëïëïãéêÞ áîßá, åßíáé æùôéêü ðñáêôéêü æÞôçìá êáèþò
Üëëïò äñüìïò ðñïò ôçí êïéíùíéêÞ áðåëåõèÝñùóç äåí õðÜñ÷åé. ÎáíÜ ç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, ç ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäïò åðáíáóôáôéêþí ìåôáó÷çìáôéóìþí,
èá áðïôåëÝóåé ôï áíáãêáßï óêáëïðÜôé ðñïò ôï óïóéáëéóìü. Ãé' áõôü ôï óýã÷ñïíï
åðáíáóôáôéêü êáèÞêïí ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò åßíáé áõôü ðïõ Þôáí êáé ðáëéüôåñá. Åßíáé ç óïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç óôçí ðñþôç ôçò ðñÜîç, ôï ôóÜêéóìá ôïõ
áóôéêïý êñÜôïõò, ç êáôÜêôçóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, ç êáôÜñãçóç
ôçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò êáé ôï ðÝñáóìá ôùí ìÝóùí ðáñáãùãÞò óôá ÷Ýñéá ôïõ
åñãáôéêïý êñÜôïõò. Ðñüêåéôáé ãéá Ýíá êáèÞêïí ðïõ Ý÷åé Üìåóç ðñïôåñáéüôçôá
êáé äåí ìðïñåß íá áöåèåß óôï áêáèüñéóôï ìÝëëïí.
Ãéá íá ìðïñÝóåé íá ôï åðéôåëÝóåé, ôï óýã÷ñïíï åñãáôéêü êßíçìá ðñÝðåé íá åðéóôñÝøåé óôéò áñ÷Ýò ôïõ Ïêôþâñç, óôéò áñ÷Ýò ôïõ ìðïëóåâéêéóìïý, ðñÝðåé íá áöïìåéþóåé ôçí åðáíáóôáôéêÞ èåùñßá, ôï ìáñîéóìü - ëåíéíéóìü. Åßíáé ï ìüíïò ôñüðïò
ãéá ìéá åðáíáóôáôéêÞ åñãáôéêÞ áíôåðßèåóç, ãéá íá ìðïñÝóåé ôï ðñïëåôáñéÜôï íá
ïäçãÞóåé, áõôÞ ôç öïñÜ ÷ùñßò äéáêïðÝò, ôçí åðáíÜóôáóÞ ôïõ ùò ôï íéêçöüñï ôÝëïò ôçò, ùò ôçí êáôÜêôçóç ôçò áôáîéêÞò êáé áêñáôéêÞò êïéíùíßáò, ùò ôï óïóéáëéóìü - ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò, ùò åêåßíï ôï óçìåßï äçëáäÞ ðïõ
ï ñüëïò ôùí åðáíáóôÜóåùí ôåëåéþíåé êáé ç êïéíùíéêÞ åîÝëéîç ìðïñåß íá ðñï÷ùñÞóåé ÷ùñßò åðáíáóôÜóåéò. Ôüôå êÜèå ðéóùãýñéóìá ãßíåôáé áäýíáôï êáèþò äåí õðÜñ÷ïõí ðëÝïí êïéíùíéêÝò äõíÜìåéò ðïõ íá åíäéáöÝñïíôáé ãé' áõôü êáé ç êïéíùíéêÞ åîÝëéîç ãßíåôáé áíåðßóôñåðôç.

ÈÅÓÅÉÓ

21

3. ÔÏ ÐÁÃÊÏÓÌÉÏ ÅÑÃÁÔÉÊÏ ÊÉÍÇÌÁ
Ïé áíôåðáíáóôáôéêÝò áíáôñïðÝò êáé ïé êáôáññåýóåéò ôçò ÓïâéåôéêÞò ¸íùóçò
êáé ôùí êáèåóôþôùí ôïõ "õðáñêôïý óïóéáëéóìïý" öáíÝñùóáí áíïé÷ôÜ ôç âáèéÜ
êñßóç óôçí ïðïßá âñÝèçêå ôï ðáãêüóìéï åðáíáóôáôéêü åñãáôéêü êßíçìá óôá ôÝëç ôïõ 20ïõ áéþíá.
¾óôåñá áðü ìéá ìáêñü÷ñïíç ðåñßïäï åãêáôÜëåéøçò ôïõ ìáñîéóìïý êáé ôïõ
ëåíéíéóìïý, óôáäéáêÞò åíßó÷õóçò áíôéëÞøåùí áóôéêÞò åðéññïÞò, áíôéëÞøåùí îÝíùí ðñïò ôá óõìöÝñïíôá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôçò åðáíáóôáôéêÞò ôçò ðñïïðôéêÞò, ï ãåíéêåõìÝíïò ïððïñôïõíéóìüò êõñéÜñ÷çóå ðëÞñùò óôï ðáãêüóìéï
êïììïõíéóôéêü êßíçìá êáé ôï ïäÞãçóå ôåëéêÜ óôïí ðëÞñç åêöõëéóìü, óôçí êñßóç, ôçí ðåñéèùñéïðïßçóç êáé ôç äéÜëõóç.
Ç áðïõóßá ìéáò äéáêñéôÞò åðáíáóôáôéêÞò êáôåýèõíóçò åßíáé óÞìåñá ôï êýñéï
÷áñáêôçñéóôéêü ôïõ ðáãêüóìéïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò. ¸÷ïõìå ìðñïóôÜ ìáò
ôçí ðéï ÷ôõðçôÞ áíôßöáóç ôçò óýã÷ñïíçò åðï÷Þò, êáèþò âñéóêüìáóôå óå ìéá êáôÜóôáóç üðïõ áðü ôç ìéá ç áíÜãêç áíáôñïðÞò ôïõ êáðéôáëéóìïý åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ðïôÝ, êáé áðü ôçí Üëëç ç ìüíç áíôéêåéìåíéêÜ éêáíÞ êïéíùíéêÞ äýíáìç
íá ôïí áíáôñÝøåé, ç åñãáôéêÞ ôÜîç, åìöáíßæåôáé áäýíáìç íá äñÜóåé åðáíáóôáôéêÜ êáé íá èÝóåé ôÝñìá óôï óýóôçìá ðïõ áðïôåëåß Üìåóï êßíäõíï ãéá ôçí áíèñùðüôçôá, ãéá êÜèå áíèñþðéíï ðïëéôéóìü.
Ç êñßóç ôïõ êéíÞìáôïò äåí óçìáßíåé âÝâáéá "ôï ôÝëïò ôçò éóôïñßáò" êáé ôçí
áéùíéüôçôá ôïõ êáðéôáëéóìïý, üðùò Ýóðåõóáí íá ðáíçãõñßóïõí ïé éäåïëïãéêïß
åêðñüóùðïé ôïõ éìðåñéáëéóìïý. Ïýôå öõóéêÜ óçìáßíåé üôé ç åñãáôéêÞ ôÜîç áðþëåóå äéá ðáíôüò ôçí åðáíáóôáôéêüôçôÜ ôçò êáé ôçí áíáôñåðôéêÞ ôçò éêáíüôçôá. Ç êñßóç ôïõ êéíÞìáôïò äåí êáèéóôÜ åðßóçò êáôÜ êáíÝíá ôñüðï áâÜóéìï êáé
áíýðáñêôï ôïí éóôïñéêü ñüëï ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, ðïõ äéÜöïñåò áóôéêÞò åðéññïÞò êáôåõèýíóåéò áðïññßðôïõí, áðïäßäïíôÜò ôïí óå ìéá äÞèåí áíôéåðéóôçìïíéêÞ, ìåôáöõóéêÞ ðñïóÝããéóç ôùí êëáóéêþí ôïõ ìáñîéóìïý.
Ï êïóìïáðåëåõèåñùôéêüò éóôïñéêüò ñüëïò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò äåí åîáñôÜôáé
áðü ôï ôé êÜèå öïñÜ óêÝðôåôáé ôïýôïò Þ ï Üëëïò ðñïëåôÜñéïò, ïëüêëçñç ç ôÜîç
Þ áðü ôï ðïéá êáôåýèõíóç êõñéáñ÷åß êÜèå öïñÜ óôï åñãáôéêü êßíçìá. ÕðÜñ÷åé
áíôéêåéìåíéêÜ êáé êáèïñßæåôáé áðü ôç èÝóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óôçí ðáñáãùãÞ. Äåí åðçñåÜæåôáé ïýôå áëëÜæåé áðü ôéò óýã÷ñïíåò áëëáãÝò óôïí êáðéôáëéóìü
êáé óôçí êáðéôáëéóôéêÞ êïéíùíéêÞ ðáñáãùãÞ.
Ç åñãáôéêÞ ôÜîç åßíáé êáé óÞìåñá ôï ìïíáäéêü óýã÷ñïíï êïéíùíéêü åðáíáóôáôéêü õðïêåßìåíï. Åßíáé ç ìüíç êïéíùíéêÞ äýíáìç ðïõ ôï ôáîéêü ôçò óõìöÝñïí ôáõôßæåôáé ìå ôçí êáôÜñãçóç ôçò õðåñáîßáò êáé ôçò åìðïñåõìáôéêÞò êõêëïöïñßáò. Åßíáé ï ìïíáäéêüò öïñÝáò ôùí áíþôåñùí êïììïõíéóôéêþí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò.
Ç åñãáôéêÞ ôÜîç åßíáé óÞìåñá ðåñéóóüôåñï áðü êÜèå ðñïçãïýìåíç åðï÷Þ á-

22

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

íôéêåéìåíéêÜ éêáíÞ íá áíáôñÝøåé ôïí êáðéôáëéóìü êáé íá êáôáñãÞóåé êÜèå åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç.
Óýã÷ñïíç åñãáôéêÞ ôÜîç åßíáé üëïé ïé ìéóèùôïß ôïõ éäéùôéêïý êáé ôïõ äçìüóéïõ
ôïìÝá ðïõ äåí êáôÝ÷ïõí ìÝóá ðáñáãùãÞò, äåí êáôÝ÷ïõí Üëëá åìðïñåýìáôá ðáñÜ ìüíï ôçí åñãáôéêÞ ôïõò äýíáìç (óùìáôéêÝò êáé ðíåõìáôéêÝò éêáíüôçôåò), äåí
êáôÝ÷ïõí äéåõèõíôéêü Þ åíäéÜìåóï ñüëï óôçí ðáñáãùãÞ ðáñÜ ìüíï åêôåëåóôéêü, áìåßâïíôáé ìå çìåñïìßóèéï Þ ìéóèü, êáé ôï åéóüäçìÜ ôïõò êõìáßíåôáé óå Ýíá êïéíùíéêÜ êáíïíéêü åðßðåäï, ãýñù áðü ôï çèéêü êáé éóôïñéêü óôïé÷åßï ôçò áîßáò ôçò åñãáôéêÞò ôïõò äýíáìçò.
ÁõôÞ ç óýã÷ñïíç åñãáôéêÞ ôÜîç åßíáé óÞìåñá ðïëëáðëÜóéá óå áñéèìïýò óå
ó÷Ýóç ìå ðáëéüôåñåò åðï÷Ýò. Áðïôåëåß ôç óõíôñéðôéêÞ ðëåéïøçößá óôéò ÷þñåò
ôïõ áíáðôõãìÝíïõ êáðéôáëéóìïý, áíÝâçêå áéóèçôÜ ôï ìïñöùôéêü ôçò åðßðåäï
êáé ç éêáíüôçôÜ ôçò íá ïñãáíþóåé íá ó÷åäéÜóåé êáé íá áíáðôýîåé ôçí êïéíùíéêÞ ðáñáãùãÞ.
Ç éêáíüôçôÜ ôçò áõôÞ äåí åðçñåÜæåôáé áðü ôéò óýã÷ñïíåò áëëáãÝò óôïí êáðéôáëéóìü êáé ôçí êáðéôáëéóôéêÞ ðáñáãùãÞ, ïýôå áðü ôéò áëëáãÝò óôç óýíèåóÞ ôçò
êáé ôéò äéáöïñïðïéÞóåéò óôéò ãñáììÝò ôçò. Ôï ìüíï ðïõ ìðïñïýí íá êÜíïõí áõôÝò ïé áëëáãÝò êáé äéáöïñïðïéÞóåéò åßíáé íá ðñïóèÝôïõí êÜðïéåò ëéãüôåñï Þ
ðåñéóóüôåñï Ýíôïíåò äõóêïëßåò óôçí ðñïóðÜèåéá êáôÜêôçóçò ôçò åíüôçôáò ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò, óôç äéáäéêáóßá áðüóðáóçò ðëáôéþí ìáæþí ôçò áðü ôçí åðéññïÞ ôçò áóôéêÞò éäåïëïãßáò êáé ôç óõíåéäçôïðïßçóç ôïõ ñüëïõ ôçò, äåí ìðïñïýí
üìùò íá óôáìáôÞóïõí êáé íá áðïôñÝøïõí áõôÞ ôç äéáäéêáóßá.
Äåí åßíáé ïé óýã÷ñïíåò áëëáãÝò óôçí ðáñáãùãÞ êáé ïé äéáöïñïðïéÞóåéò óôï åóùôåñéêü ôçò ôÜîçò ç áéôßá ãéá ôçí êõñéáñ÷ßá ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò óôï åñãáôéêü êßíçìá, ãéá ôçí êñßóç êáé ôçí ðáñáêìÞ ôïõ. Åßíáé ç áðïìÜêñõíóç áðü ôéò åðáíáóôáôéêÝò áñ÷Ýò, ç áðïúäåïëïãéêïðïßçóç, ç åãêáôÜëåéøç ôçò åðáíáóôáôéêÞò
èåùñßáò ôïõ åðéóôçìïíéêïý óïóéáëéóìïý. Ç âáèìéáßá åðéêñÜôçóç ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò óôï êßíçìá ðïõ ôåëéêÜ ôï áðïäõíÜìùóå êáé ôï ïäÞãçóå óôçí Þôôá öõóéêÜ áîéïðïßçóå êáé áõôÝò ôéò áëëáãÝò êáé äéáöïñïðïéÞóåéò.
Ï ïððïñôïõíéóìüò Ý÷åé ôçí êïéíùíéêÞ ôïõ âÜóç ìÝóá óôçí ßäéá ôçí åñãáôéêÞ
ôÜîç êáé äåí åßíáé áðëÜ ìéá áðü ôá Ýîù ìéêñïáóôéêÞ åðéññïÞ. Öïñåßò ôïõ äåí
åßíáé ìüíï ôá ìéêñïáóôéêÜ óôïé÷åßá ðïõ óõññÝïõí óôéò ãñáììÝò ôçò åñãáôéêÞò
ôÜîçò êáé óôï êßíçìÜ ôçò ëüãù ôçò ìáæéêÞò êáôáóôñïöÞò êáé ðñïëåôáñéïðïßçóçò ôùí ìåóáßùí óôñùìÜôùí ôçò ðüëçò êáé ôïõ ÷ùñéïý. Ôï êïéíùíéêü õðüóôñùìá ôïõ ïððïñôïõíéóìïý êáé êÜèå áóôéêÞò åðéññïÞò ìÝóá óôï êßíçìá åßíáé ç åñãáôéêÞ áñéóôïêñáôßá, ôá êáëïðëçñùìÝíá óôñþìáôá êáé ç óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá, ðïõ åßíáé öïñåßò óõìâéâáóìïý êáé õðïôáãÞò.
Ïé áëëáãÝò óôç óýíèåóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, ç ðñïëåôáñéïðïßçóç ôïõ óôñþìáôïò ôçò äéáíüçóçò, ïé ìéóèïëïãéêÝò êáé Üëëåò äéáöïñïðïéÞóåéò, ïäçãïýí óôç
äéåýñõíóç ôçò êïéíùíéêÞò âÜóçò ôïõ ïððïñôïõíéóìïý, ðñÜãìá ðïõ üôáí óõíäå-

ÈÅÓÅÉÓ

23

èåß ìå ôçí Üìâëõíóç ôçò éäåïëïãéêÞò ðÜëçò, ìå ôçí èåùñçôéêÞ ïêíçñßá êáé ôçí
åãêáôÜëåéøç ôçò åðáíáóôáôéêÞò èåùñßáò êáôáëÞãåé óå êñéóéáêÝò êáôáóôÜóåéò
êáé óôçí õðïôáãÞ ôïõ êéíÞìáôïò óôçí áóôéêÞ ôÜîç.
Ç êñßóç ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò óôéò ìÝñåò ìáò ó÷åôßæåôáé Üìåóá ìå ôçí ßäéá
ôçí êñßóç ôïõ éìðåñéáëéóôéêïý óõóôÞìáôïò, åêöñÜæåé áðü ìéá Üðïøç ôá áäéÝîïäá ôïõ óõóôÞìáôïò áõôïý êáé áðïôåëåß Ýêöñáóç ôçò Ýíôïíçò ðñïóðÜèåéáò ôçò
áóôéêÞò ôÜîçò êáé ôïõ éìðåñéáëéóìïý íá ôï õðïôÜîåé éäåïëïãéêÜ êáé ðïëéôéêÜ
ãéá íá åîïõäåôåñþóåé ôç èáíÜóéìç áðåéëÞ êáé íá ðáñáôåßíåé üóï ãßíåôáé ôï âßï ôïõ ãçñáóìÝíïõ êáðéôáëéóìïý ôçò óÞøçò êáé ôçò ðáñáêìÞò.
Ç Ýîïäïò áðü ôçí êñßóç, ç åðáíáóôáôéêÞ áíáóõãêñüôçóç ôïõ êéíÞìáôïò áðáéôåß ãé' áõôü ìéá óõíäõáóìÝíç ðÜëç åíÜíôéá óôïí éìðåñéáëéóìü êáé ôïí ïððïñôïõíéóìü. Ôá ðñþôá óçìÜäéá áíÜêáìøçò ôïõ áíôééìðåñéáëéóôéêïý êéíÞìáôïò áíçóõ÷ïýí Þäç ôïõò éìðåñéáëéóôÝò. Ôï áíôéêáðéôáëéóôéêü êáé áíôééìðåñéáëéóôéêü
êßíçìá äõíáìþíåé êáé ôá éìðåñéáëéóôéêÜ åðéôåëåßá áíáæçôïýí ôñüðïõò ãéá ôçí
áíá÷áßôéóÞ ôïõ. ¸ôóé áíáêÜëõøáí îáíÜ ôï ìáñîéóìü, ðïõ ìüëéò 15 ÷ñüíéá ðñéí
åß÷áí áíáããåßëåé ôïí ïñéóôéêü ôïõ èÜíáôï, êáé ðñïóðáèïýí ìå êÜèå ìÝóï íá åðéâÜëïõí îáíÜ óôïõò áãùíéóôÝò ôïõ êéíÞìáôïò ìéá áóôéêÞ áíÜãíùóÞ ôïõ. Ôï
êßíçìá äõíáìþíåé áëëÜ ìéá äéáêñéôÞ åðáíáóôáôéêÞ êáôåýèõíóç ó' áõôü äåí åßíáé áêüìá ïñáôÞ. Ãéá íá áíäñùèåß êáé íá ãßíåé áðåéëçôéêü äåí áñêåß ç ìáæéêïðïßçóç êáé ç ðïóïôéêÞ ôïõ äéåýñõíóç, ÷ñåéÜæåôáé íá äõíáìþóåé ç åðáíáóôáôéêÞ êáôåýèõíóç, íá áíáðôõ÷èåß êáé íá êõñéáñ÷Þóåé ó' áõôü ç ìáñîéóôéêÞ åðáíáóôáôéêÞ åðéññïÞ. Íá ïñãáíùèåß ç ðÜëç êáôÜ ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò ìå üðïéá
ìïñöÞ êáé áí åìöáíßæåôáé. Ôá äéäÜãìáôá ôçò éóôïñßáò êáèéóôïýí áíáðüöåõêôç
ôçí áíÜðôõîç ôïõ êéíÞìáôïò, ðïõ îåðçäÜåé áõèüñìçôá. ÁëëÜ áõôü äåí áñêåß.
Ãéá íá íéêÞóåé, ðñÝðåé íá áíáãåííçèåß åðáíáóôáôéêÜ, íá ðåôÜîåé áðü ðÜíù ôïõ
êÜèå áóôéêÞ åðéññïÞ.
Äåí åßíáé ç ðñþôç öïñÜ ðïõ ôï ðáãêüóìéï åñãáôéêü êßíçìá âõèßóôçêå óôçí
êñßóç. Êáé áõôÞ ôç öïñÜ ç êñßóç üóï âáèéÜ êáé áí åßíáé èá îåðåñáóôåß. Ôï æçôïýìåíï üìùò åßíáé, íá åßíáé ç ôåëåõôáßá êñßóç ôïõ óôçí ðïñåßá ðñïò ôçí ôåëéêÞ íßêç. Ç åäñáßùóç ôïõ ìáñîéóìïý êáé ç äéáñêÞò ðñïóðÜèåéá áíÜðôõîçò ôïõ,
ç ìïíéìïðïßçóç ôçò êõñéáñ÷ßáò ôïõ óôï êßíçìá áðïôåëåß áðáñáßôçôç ðñïûðüèåóç ãéá êÜôé ôÝôïéï.
Ôï ðáãêüóìéï åñãáôéêü êßíçìá Ý÷åé ðßóù ôïõ ìéá ìáêñü÷ñïíç éóôïñßá. Áðü ôá
ðñþôá óðÝñìáôÜ ôïõ, ðïõ âñßóêïíôáé äýï áéþíåò ðßóù óôéò áðåñãßåò êáé ôéò
ðñþôåò åñãáôéêÝò åíþóåéò, ãåííçìÝíåò ùò áõèüñìçôç áíôßóôáóç ôçò åñãáôéêÞò
ôÜîçò óôçí åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç ôïõ êåöáëáßïõ, ìåôáôñÜðçêå óôçí ðïñåßá óå âáóéêü ìï÷ëü ôçò éóôïñéêÞò åîÝëéîçò, óå ìïíáäéêü ðñïïäåõôéêü ðáñÜãïíôá ôçò êïéíùíéêïðïëéôéêÞò ðïñåßáò ôçò áíèñùðüôçôáò ðñïò ôá ìðñïò, óôç
ìïíáäéêÞ åðáíáóôáôéêÞ êïéíùíéêïðïëéôéêÞ äýíáìç.
Ìå ôçí åìöÜíéóç ôïõ ìáñîéóìïý óôá ìÝóá ôïõ 19ïõ áéþíá ç åñãáôéêÞ ôÜîç á-

24

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ðÝêôçóå Ýíá éó÷õñü êáé áíáíôéêáôÜóôáôï üðëï óôçí ðÜëç ôçò ãéá ôçí êïéíùíéêÞ áðåëåõèÝñùóç. Áðü ôçí åðï÷Þ ôïõ Êïììïõíéóôéêïý ÌáíéöÝóôïõ, ôïõ ðñþôïõ åðéóôçìïíéêïý-åðáíáóôáôéêïý ðñïãñÜììáôïò, ôï åñãáôéêü êßíçìá áðÝêôçóå ìéá óôÝñåç ðñïãñáììáôéêÞ âÜóç. Áðü ôüôå êáé ìÝ÷ñé óÞìåñá ç éóôïñßá ôïõ
åñãáôéêïý êéíÞìáôïò óõíäÝèçêå Üìåóá ìå ôçí ðÜëç ôïõ ìáñîéóìïý åíÜíôéá óôçí
áóôéêÞ åðéññïÞ. ¼ôáí êáé üðïõ ï ìáñîéóìüò Þôáí êõñßáñ÷ïò Þ åß÷å óçìáíôéêÞ
ðëáôéÜ åðéññïÞ, ôï êßíçìá ðñï÷ùñïýóå óå ëáìðñÝò åðéôõ÷ßåò êáôÜ ôïõ ôáîéêïý
å÷èñïý, óçìåßùíå ðñùôüãíùñåò éóôïñéêÝò êáôáêôÞóåéò. ¼ôáí ç åðéññïÞ ôïõ ðåñéïñéæüôáí Þ ðåñéèùñéïðïéïýíôáí, ôï êßíçìá åß÷å íá åðéäåßîåé êáôÜðôõóôåò
ðñïäïóßåò êáé åðþäõíåò Þôôåò. Åðáíáóôáôéêü åñãáôéêü êßíçìá êáé ìáñîéóìüò
Ýãéíáí Ýííïéåò ôáõôüóçìåò.
Óôá ÷ñüíéá ôçò Äéåèíïýò ¸íùóçò Åñãáôþí (Ðñþôç ÄéåèíÞò) ï ìáñîéóìüò êïíôáñï÷ôõðÞèçêå ìå ôéò îÝíåò ðñïò ôï óõìöÝñïí ôïõ êéíÞìáôïò áóôéêÝò êáé ìéêñïáóôéêÝò åðéññïÝò, ëïãáñéÜóôçêå ìå ôïí ïéêïíïìéóìü êáé ôïí áíáñ÷éóìü, îåêáèÜñéóå ôéò áñ÷Ýò ôçò åðáíáóôáôéêÞò äñÜóçò êáé ôåëåéïðïßçóå ôçí åðáíáóôáôéêÞ óôñáôçãéêÞ êáé ôáêôéêÞ.
Óôçí åðï÷Þ ôçò ´ Äéåèíïýò ôï ðáãêüóìéï åñãáôéêü êßíçìá ãíþñéóå íÝá þèçóç ðñïò ôá ìðñïò, áíáäåß÷ôçêå óå óçìáíôéêÞ êïéíùíéêïðïëéôéêÞ äýíáìç óôéò
âáóéêÝò ÷þñåò ôïõ êåöáëáßïõ êáé ðñïïäåõôéêü ðáñÜãïíôá óôéò ðáãêüóìéåò åîåëßîåéò ôçò åðï÷Þò. Åßíáé ç åðï÷Þ ôçò äéáìüñöùóçò ðëáôéþí ôáîéêþí óõíäéêÜôùí êáé ñùìáëÝùí åðáíáóôáôéêþí êïììÜôùí ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. Ç åðáíáóôáôéêÞ óõíåéóöïñÜ ôçò Þôáí ìåãÜëç, áëëÜ ôåëéêÜ ïäçãÞèçêå óôçí êñßóç, óôçí áóôéêïðïßçóç êáé óôç ìåôáôñïðÞ ðïëëþí áðü ôá êüììáôÜ ôçò óå äåêáíßêéá ôçò åèíéêÞò áóôéêÞò ôïõò ôÜîçò.
Áéôßåò; Ç èåùñçôéêÞ õðïâÜèìéóç ðïõ óõíüäåõóå ôç ìáæéêïðïßçóç ôïõ êéíÞìáôïò, ç êáôï÷Þ äçìüóéùí èÝóåùí áðü ôá óôåëÝ÷ç ôïõ Óïóéáëäçìïêñáôéêïý Êüììáôïò, ç ðñùôüãíùñç ìáêñü÷ñïíç íüìéìç êïéíïâïõëåõôéêÞ äñÜóç ðïõ äçìéïõñãïýóå êïéíïâïõëåõôéêÝò áõôáðÜôåò, ç äéüãêùóç ôùí êïììáôéêþí ìç÷áíéóìþí
êáé ôùí ìç÷áíéóìþí ôùí óõíäéêÜôùí êáé ç ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóÞ ôïõò, ç óôåëÝ÷ùóç ôùí êïììáôéêþí åðé÷åéñÞóåùí, óå óõíäõáóìü ìå ôï ãåãïíüò üôé ï êáðéôáëéóìüò ðåñíþíôáò óôï ìïíïðùëéáêü, óôï éìðåñéáëéóôéêü ôïõ óôÜäéï, áðüêôçóå íÝåò äõíáôüôçôåò íá äéáèÝôåé ìÝñïò ôùí êåñäþí ôïõ ãéá ôç óõíôÞñçóç ôùí "Üóðñùí êïëÜñùí", ìéáò äéåõñõìÝíçò åñãáôéêÞò áñéóôïêñáôßáò. ¼ëá áõôÜ ïäÞãçóáí óôçí åíßó÷õóç ôùí áíôéëÞøåùí áóôéêÞò åðéññïÞò óôï êßíçìá, óôç äéáóôñÝâëùóç ìáñîéóôéêþí èÝóåùí êáé ôåëéêÜ óôçí åãêáôÜëåéøç ôïõ ìáñîéóìïý, óôç
ìüíéìç åãêáôÜóôáóç ôïõ ïððïñôïõíéóìïý óôá êüììáôá ôçò ´ Äéåèíïýò ðïõ ôá
ïäÞãçóå óôç ÷ñåïêïðßá, ôá ïäÞãçóå óôçí áãêáëéÜ ôçò åèíéêÞò áóôéêÞò ôïõò ôÜîçò êáé óôçí ðñïäïóßá ôçò ðñïëåôáñéáêÞò åðáíÜóôáóçò.
ÌÝóá ó' áõôÞ ôçí êáôÜóôáóç ÷ñåïêïðßáò ôïõ åðáíáóôáôéêïý êéíÞìáôïò îå÷þñéóå ï ìðïëóåâéêéóìüò ùò ðñïóðÜèåéá áíôßóôáóçò óôïí ïððïñôïõíéóôéêü åêöõ-

ÈÅÓÅÉÓ

25

ëéóìü ôïõ êéíÞìáôïò êáé åðáíáêáôÜêôçóçò ôçò åðáíáóôáôéêÞò ìáñîéóôéêÞò ôïõ
êáôåýèõíóçò.
Ìå ôçí ðñïùèçôéêÞ äýíáìç ôçò ÏêôùâñéáíÞò ÅðáíÜóôáóçò áðïóðÜóôçêáí
ôìÞìáôá áðü ôá åêöõëéóìÝíá êüììáôá ôçò ´ Äéåèíïýò, äçìéïõñãÞèçêáí ôá
ÊïììïõíéóôéêÜ Êüììáôá ðïõ óõíåíþèçêáí óôç óõíÝ÷åéá óôçí ô, óôçí ÊïììïõíéóôéêÞ ÄéåèíÞ.
Ç ÊÄ áðïêáôÝóôçóå ôï ìáñîéóìü óôï åñãáôéêü êßíçìá, áíÝðôõîå ðáñáðÝñá
ôçí åðáíáóôáôéêÞ èåùñßá óå óçìáíôéêÝò ôçò ðëåõñÝò. Ç Ã´ ÄéåèíÞò ìå ôçí êáèïäÞãçóç ôïõ ËÝíéí êáé ôùí ìðïëóåâßêùí Þôáí ìéá ôåñÜóôéá êáôÜêôçóç ôçò ðáãêüóìéáò åñãáôéêÞò ôÜîçò. ÁíÝêïøå ôïí ïððïñôïõíéóôéêü êáôÞöïñï ôïõ êéíÞìáôïò, Üíïéîå ìÝôùðï óôçí áóôéêÞ åðéññïÞ êáé áðïêáôÝóôçóå óôï êßíçìá ôïí åðéóôçìïíéêü óïóéáëéóìü. Ôï Ýñãï ôçò áðïôåëåß óçìáíôéêÞ ðáñáêáôáèÞêç ãéá ôï
óýã÷ñïíï åðáíáóôáôéêü êßíçìá, ðïõ Ý÷åé ÷ñÝïò íá åðåîåñãáóôåß ôï ðëïýóéï èåùñçôéêü, éäåïëïãéêü êáé ðñáêôéêü ôçò Ýñãï.
ÁëëÜ êáé áõôÞ ç ðñïóðÜèåéá äåí åß÷å ôåëéêÜ åðéôõ÷Þ êáé íéêçöüñá êáôÜëçîç.
Ôá êüììáôá ôçò ô Äéåèíïýò äåí ðñüëáâáí íá áöïìïéþóïõí ôï ëåíéíéóìü, íá åìðåäþóïõí óôï ëüãï êáé óôçí ðñáêôéêÞ ôïõò ôïí ìðïëóåâéêéóìü. Äõóôõ÷þò, áð'
üôé öáßíåôáé, ï ëåíéíéóìüò, äçëáäÞ ç åðáíáêáôÜêôçóç êáé áíÜðôõîç ôïõ ìáñîéóìïý, äåí Ýãéíå êôÞìá ôïõ óõíüëïõ ôùí êïììÜôùí ôçò ô Äéåèíïýò. Êáé áêüìá
÷åéñüôåñá, åêôüò áðü ôïí ßäéï ôïí ËÝíéí, ìåñéêÝò äåêÜäåò ìðïëóåâßêùí ãýñù áðü áõôüí, êáé ìåñéêÝò ìïíÜäåò çãåôþí ôùí Üëëùí êïììÜôùí, ç åðáíáóôáôéêÞ åðáíÜêôçóç ôïõ ìáñîéóìïý äåí äéáðÝñáóå ôï óõíïëéêü êßíçìá ôçò ô Äéåèíïýò.
¸ôóé ìå ôçí êñßóç ðïõ îÝóðáóå óôçí çãåôéêÞ äýíáìç ôçò Äéåèíïýò, óôï ÊÊÓÅ,
ëüãù ôùí äõóêïëéþí ðïõ áíÝêõøáí óôç óïóéáëéóôéêÞ ïéêïäüìçóç óå óõíèÞêåò
üðïõ ôï ðñïëåôáñéÜôï ôçò Ñùóßáò áöÝèçêå ìüíï ôïõ íá âáäßóåé óôçí ðñùôüãíùñç ðïñåßá ôçò ìåôÜâáóçò óôï óïóéáëéóìü, äåí õðÞñîå ïõóéáóôéêÞ óõìâïëÞ
ôùí Üëëùí êïììÜôùí êáé äåí óçìåéþèçêå êÜðïéá ðáñÝìâáóç ãéá ôçí áíáêïðÞ
ôçò ðïñåßáò ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóçò êáé óïóéáëäçìïêñáôéêïðïßçóÞò ôïõ. Ç åîÝëéîç áõôÞ ïäÞãçóå óôçí åãêáôÜëåéøç ôùí åðáíáóôáôéêþí-ëåíéíéóôéêþí áñ÷þí
êáé ôåëéêÜ óôç äéÜëõóÞ ôçò ôï 1943, äéÜëõóç ðïõ áðïôåëïýóå óôñáôçãéêÞ õðï÷þñçóç ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò Ýíáíôé ôïõ éìðåñéáëéóìïý, êáé åðÝöåñå âáñý
ðëÞãìá óôï åñãáôéêü êßíçìá êáé óôçí åðáíáóôáôéêÞ ðñïïðôéêÞ ôçò åñãáôéêÞò
ôÜîçò.
Ùò áíôßäñáóç óôïí åêöõëéóìü ôçò ô Äéåèíïýò åìöáíßóôçêå ç 4ç ÄéåèíÞò, ðïõ
ìåôÜ ôç äïëïöïíßá ôïõ Ôñüôóêé, ïäçãÞèçêå êáé áõôÞ óôïí åêöõëéóìü, ôç äéÜóðáóç êáé ôç äéÜëõóç.
Ìå ôç äéÜëõóç ôçò ô Äéåèíïýò êáé óå óõíèÞêåò Ýëëåéøçò åíüò óõëëïãéêïý ðáãêüóìéïõ ïñãÜíïõ ôùí êïììïõíéóôþí îáíáãåííéïýíôáé, âãáßíïõí óôçí åðéöÜíåéá êáé äéåõñýíïõí ôçí åðéññïÞ ôïõò óôï êßíçìá èåùñßåò êáé ðñáêôéêÝò ôùí ïððïñôïõíéóôéêþí ñåõìÜôùí ôçò ´ Äéåèíïýò. Ç ðáãêüóìéá åðáíÜóôáóç áíáêü-

26

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ðôåôáé êáé ïõóéáóôéêÜ åãêáôáëåßðåôáé. Ïé ìåôÝðåéôá äéáóðÜóåéò Þôáí åêäçëþóåéò ôçò êñßóçò ôïõ åðáíáóôáôéêïý êéíÞìáôïò, Þôáí ç Ýìðñáêôç áðüäåéîç ôçò
êñßóçò ôçò áíôéìáñîéóôéêÞò êáôåýèõíóçò ðïõ åðéêñÜôçóå óôï ðáãêüóìéï åñãáôéêü êßíçìá.
Ôï ìáïúêü ñåýìá ðñïóðÜèçóå íá õðåñáóðéóôåß ïñéóìÝíåò ìáñîéóôéêÝò êáé ëåíéíéóôéêÝò èÝóåéò, óõíïëéêÜ üìùò äåí îÝöõãå áðü ôï ãåíéêåõìÝíï áíôéìáñîéóìü
ôïõ óõíïëéêïý êéíÞìáôïò, ãé' áõôü êáé ÷ñåïêüðçóå.
Ï Åõñùêïììïõíéóìüò óôç ÄõôéêÞ Åõñþðç äåí Þôáí ðáñÜ ç áíáóõãêñüôçóç
óôéò íÝåò óõíèÞêåò ðáëéþí ïððïñôïõíéóôéêþí èÝóåùí, èåùñéþí êáé ðñáêôéêÞò,
Þôáí ç áíïé÷ôÞ êÞñõîç ôçò ÷ñåïêïðßáò êáé ôçò õðïôáãÞò ôïõ êéíÞìáôïò óôçí áóôéêÞ ôÜîç êáé ôïí éìðåñéáëéóìü.
¢ëëá áñéóôåñÜ ñåýìáôá ðïõ åìöáíßóôçêáí, ôßðïôá äåí ìðïñïýóáí íá ðñïóöÝñïõí óôçí åðáíáóôáôéêÞ õðüèåóç, êáèþò ôï èåùñçôéêü êáé éäåïëïãéêïðïëéôéêü ôïõò ïðëïóôÜóéï óõãêñïôïýíôáí áðü Ýíá åêñçêôéêü áíôåðáíáóôáôéêü ìåßãìá áíáñ÷éóìïý, óïóéáëäçìïêñáôéóìïý, áóôéêïý åêóõã÷ñïíéóìïý, óå Ýíá ìáñîéóôïöáíÝò ðåñéôýëéãìá.
Ç åãêáôÜëåéøç ôïõ ìáñîéóìïý êáé êÜèå ðñïóðÜèåéáò äçìéïõñãéêÞò áíÜðôõîÞò ôïõ, ç ìåôáôñïðÞ ôçò èåùñßáò óå õðçñÝôç ôçò ðïëéôéêÞò, ç ðáñáâßáóç ôçò
êïéíùíéêÞò óýíèåóçò ôïõ Êïììïõíéóôéêïý Êüììáôïò, ç êáôáóôñáôÞãçóç ôùí ëåíéíéóôéêþí áñ÷þí ëåéôïõñãßáò, ç íüèåõóç êáé ç åãêáôÜëåéøç ôïõ äéåèíéóìïý
óôçí ðñÜîç, óå óõíäõáóìü ìå ôç äéåýñõíóç ôçò êïéíùíéêÞò âÜóçò ôïõ ïððïñôïõíéóìïý ìÝóá óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç, áðïôÝëåóáí êáèïñéóôéêÜ óôïé÷åßá ãéá ôçí
áðþèçóç ôçò åðáíáóôáôéêÞò êáôåýèõíóçò áðü ôï êßíçìá êáé ôç íßêç êáé êõñéáñ÷ßá ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò ó' áõôü.
Óå üëç ôçí ðïñåßá Þäç áðü ôç äåêáåôßá ôïõ ´30 ôïõ 20ïõ áéþíá, ôá ìÝëç êáé
óôåëÝ÷ç ôïõ êïììïõíéóôéêïý êéíÞìáôïò äéáðáéäáãùãïýíôáí ü÷é óôç âÜóç ôïõ
ëåíéíéóìïý áëëÜ ïõóéáóôéêÜ åíÜíôéÜ ôïõ. Ó' áõôÞ ôçí áíôåðáíáóôáôéêÞ ðïñåßá
äåêáåôéþí, ôï ìáñîéóôéêü ñåýìá Þôáí õðáñêôü, áëëÜ äéÜóðáñôï. Äåí áðïôåëïýóå ìéá äéáêñéôÞ óõìðáãÞ äýíáìç êáé äåí ìðüñåóå íá ïñãáíþóåé áðïôåëåóìáôéêÜ ôçí ðÜëç åíÜíôéá óôçí ðñïÝëáóç ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò óôï êßíçìá êáé íá áðïôñÝøåé ôçí êáôáóôñïöÞ. Ïëüêëçñï ôï êßíçìá ôñéôïäéåèíéóôéêÞò êáôáãùãÞò ïäçãÞèçêå óôçí Þôôá.
Óôï ðáãêüóìéï åñãáôéêü êßíçìá óÞìåñá åßíáé áéóèçôÞ ç áíõðáñîßá ìéáò óýã÷ñïíçò ïñáôÞò êáé äéáêñéôÞò åðáíáóôáôéêÞò ìáñîéóôéêÞò êáôåýèõíóçò.
Ç áíáßñåóç áõôÞò ôçò êáôÜóôáóçò áðïôåëåß æùôéêÞ áíÜãêç. Ç åðáíáóôáôéêÞ
áíáóýíôáîç ôïõ êéíÞìáôïò, ç êáôÜêôçóç ôáîéêþí óõíäéêáëéóôéêþí êáé Üëëùí
ïñãáíþóåùí êáé ç áíÜðôõîç åðáíáóôáôéêþí êïììïõíéóôéêþí êïììÜôùí, åßíáé
ðñþôéóôï êáèÞêïí ôùí ìáñîéóôþí ôïõ ðëáíÞôç óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò.
Ç åðáíáóôáôéêÞ áíáóýíôáîç ìðïñåß íá õðÜñîåé ìüíï óôç âÜóç ôïõ ìá÷üìåíïõ
õëéóìïý, óôç âÜóç ôïõ ìáñîéóìïý êáé ôïõ ëåíéíéóìïý, êáé èá ðñáãìáôïðïéçèåß

ÈÅÓÅÉÓ

27

ìÝóá óôçí êáèçìåñéíÞ ðÜëç ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò åíÜíôéá óôçí êáðéôáëéóôéêÞ åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç ðïõ äõíáìþíåé ðáíôïý, êáé ìÝóá óôçí ðÜëç åíÜíôéá óôïí éìðåñéáëéóìü êáé ôïí ðüëåìï ðïõ äéåõñýíåôáé, éó÷õñïðïéåßôáé êáé
ðáßñíåé ìáæéêÝò äéáóôÜóåéò óå üëá ôá ìÞêç êáé ðëÜôç ôïõ ðëáíÞôç.
Ó' áõôÞ ôçí êáôåýèõíóç ï óõíôïíéóìüò ôçò äñÜóçò êáé ç åíüôçôá üëùí ôùí åðáíáóôáôþí, üëùí ôùí ìáñîéóôþí áðïôåëåß áðáñáßôçôç ðñïûðüèåóç. Ç êáôÜêôçóç ìéáò íÝáò êïììïõíéóôéêÞò Äéåèíïýò áðïôåëåß êáèÞêïí Üìåóçò ðñïôåñáéüôçôáò, êáé ó' áõôü ïöåßëïõí íá åðéêåíôñþóïõí ôçí ðñïóï÷Þ ôïõò ïé óýã÷ñïíïé ìáñîéóôÝò.
Ãéá ìéá ÊïììïõíéóôéêÞ ÄéåèíÞ ôïõ 21ïõ áéþíá, ãéá ìéá ÄéåèíÞ ôçò ôåëéêÞò íßêçò.
Ãéá ìéá íÝá ÊïììïõíéóôéêÞ ÄéåèíÞ ðïõ èá âáóßæåôáé óôéò áñ÷Ýò ôïõ ìðïëóåâéêéóìïý, óôï èåùñçôéêü êáé éäåïëïãéêïðïëéôéêü êåêôçìÝíï ôçò ô Äéåèíïýò ôùí
ðñþôùí ëåíéíéóôéêþí ÷ñüíùí äñÜóçò ôçò, êáé èá åíóùìáôþíåé óôç äñÜóç ôçò ôéò
åðáíáóôáôéêÝò ðáñáäüóåéò êáé êáôáêôÞóåéò üëùí ôùí ùò ôþñá Äéåèíþí, ïëüêëçñïõ ôïõ ðáãêüóìéïõ åðáíáóôáôéêïý åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.

28

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

4. Ï ÓÕÃ×ÑÏÍÏÓ ÉÌÐÅÑÉÁËÉÓÌÏÓ
Ï éìðåñéáëéóìüò êëåßíåé óôéò ìÝñåò ìáò Ýíáí ðåñßðïõ áéþíá æùÞò. Ï éìðåñéáëéóìüò äåí åßíáé ìéá ðïëéôéêÞ, äåí åßíáé ïé 5 - 6 ìåãÜëåò êáðéôáëéóôéêÝò äõíÜìåéò
ðïõ åêìåôáëëåýïíôáé êáé êáôáðéÝæïõí ôïí êüóìï áðü ìüíåò ôïõò, åßíáé ï ßäéïò
ï êáðéôáëéóìüò óôï áíþôáôï êáé ôåëåõôáßï óôÜäéü ôïõ.
¹äç ï Ìáñî óôï "ÊåöÜëáéï" óõìðÝñáíå üôé ç ôÜóç óõãêÝíôñùóçò êáé óõãêåíôñïðïßçóçò ôçò ðáñáãùãÞò êáé ôïõ êåöáëáßïõ, óå ìéá ïñéóìÝíç âáèìßäá áíÜðôõîÞò ôçò ïäçãåß óôï ìïíïðþëéï. Ìå ôï ìïíïðþëéï ï êáðéôáëéóìüò ðåñíïýóå
áðü ôïí åëåýèåñï áíôáãùíéóìü óôï ìïíïðùëéáêü ôïõ óôÜäéï, ï åëåýèåñïò áíôáãùíéóìüò ðáñá÷ùñåß ôç èÝóç ôïõ óôçí êõñéáñ÷ßá ôïõ ìïíïðùëßïõ. Ôï âéïìç÷áíéêü êåöÜëáéï ðïõ êõñéáñ÷ïýóå ðñéí, óõã÷ùíåýôçêå ìå ôï ÷ñçìáôéêü, ôï ôñáðåæéêü, óå ìéá íÝá ðïéüôçôá óôï ÷ñçìáôéóôéêü êåöÜëáéï. Ç åîáãùãÞ êåöáëáßùí õðåñôåñåß ðëÝïí ôçò åîáãùãÞò åìðïñåõìÜôùí áðïêôþíôáò ðñùôáñ÷éêÞ óçìáóßá.
Ç äéåèíïðïßçóç ôïõ êåöáëáßïõ ãíùñßæåé íÝá þèçóç, áñ÷ßæïõí íá äçìéïõñãïýíôáé äéåèíåßò ìïíïðùëéáêÝò åíþóåéò ðïõ ìïéñÜæïíôáé ôéò áãïñÝò ìåôáîý ôïõò.
Ìéá ÷ïýöôá ìåãÜëùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí ìïéñÜæïíôáé ôéò óöáßñåò åðéññïÞò êáé ôïí êüóìï ìåôáîý ôïõò. Ôï ìïíïðþëéï, ùò íÝá ïéêïíïìéêÞ êáé êïéíùíéêÞ ó÷Ýóç Ý÷åé óôç âÜóç ôïõ ôï ìïíïðùëéáêü êÝñäïò, ç áðüóðáóç ôïõ ïðïßïõ
åðéâÜëëåôáé ìå ôç äýíáìç ïäçãþíôáò óå "áíôßäñáóç óå üëç ôç ãñáììÞ" êáé êáèéóôþíôáò ôïí éìðåñéáëéóìü ãåñáóìÝíï êáðéôáëéóìü ôçò óÞøçò êáé ôçò ðáñáêìÞò.
Ï éìðåñéáëéóìüò åßíáé åêåßíç ç âáèìßäá áíÜðôõîçò ôïõ êáðéôáëéóôéêïý ôñüðïõ
ðáñáãùãÞò, óôçí ïðïßá ïé áíôéèÝóåéò öôÜíïõí óôï üñéï üðïõ ïé êáðéôáëéóôéêÝò
ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò ìåôáôñÝðïíôáé áðü ðñïùèçôéêÞ äýíáìç óå ôñï÷ïðÝäç ôçò
áíÜðôõîçò ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí. Áõôü âÝâáéá äåí óçìáßíåé üôé óôáìáôÜåé ç áíÜðôõîç ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí. Óõíå÷ßæåôáé êáé ìÜëéóôá ìå ñõèìïýò ìåãáëýôåñïõò áð' üôé óôï ðáñåëèüí. Ç áíÜðôõîç üìùò ôùí ðáñáãùãéêþí
äõíÜìåùí ôþñá, ãßíåôáé ìÝóá áðü ôåñáóôßùí äéáóôÜóåùí êáôáóôñïöÝò ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí, éäéáßôåñá ôçò åñãáôéêÞò äýíáìçò, ôçò âáóéêÞò ðáñáãùãéêÞò
äýíáìçò. Ï éìðåñéáëéóìüò äåí åßíáé Ýíá óýóôçìá ðïõ ðáñáìÝíåé óôÜóéìï éóôïñéêÜ. Åîåëßóóåôáé, ôá âáóéêÜ üìùò ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ ðáñáìÝíïõí ôá ßäéá, üðùò ôá ðåñéÝãñáøå ï ËÝíéí. ÁõôÜ ôá âáóéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ðïõ ìÝóá óôçí åîÝëéîç ôïõ éìðåñéáëéóìïý ðáñáìÝíïõí áíáëëïßùôá óõíïøßæïíôáé : óôç äçìéïõñãßá ìïíïðùëßùí ðïõ ðáñÜ ôçí áëëáãÞ ôùí ìïñöþí ôïõò ç ïõóßá ôïõò ðáñáìÝíåé ßäéá, óôçí êõñéáñ÷ßá ôïõ ÷ñçìáôéóôéêïý êåöáëáßïõ (óõã÷þíåõóç ôïõ âéïìç÷áíéêïý ìå ôï ÷ñçìáôéêü - ôñáðåæéêü êåöÜëáéï), ôçí ðñùôáñ÷éêÞ óçìáóßá ôçò åîáãùãÞò êåöáëáßùí Ýíáíôé ôçò åîáãùãÞò åìðïñåõìÜôùí, ôï ìïßñáóìá ôçò ðáãêüóìéáò áãïñÜò áíÜìåóá óôéò äéåèíåßò ìïíïðùëéáêÝò åíþóåéò, êáé ôï ìïßñáóìá ôïõ êüóìïõ áíÜìåóá óôéò ìåãÜëåò êáðéôáëéóôéêÝò äõíÜìåéò. ÊáíÝíá áðü

ÈÅÓÅÉÓ

29

áõôÜ ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ äåí Ý÷åé åêëåßøåé óôéò ìÝñåò ìáò ïýôå êÜðïéï íÝï ðñùôüôõðï âáóéêü ÷áñáêôçñéóôéêü Þñèå íá ðñïóôåèåß ó' áõôÞ ôç ëßóôá.
Ç óõãêÝíôñùóç êáé óõãêåíôñïðïßçóç ôïõ êåöáëáßïõ, áðïôÝëåóìá ôçò êáðéôáëéóôéêÞò óõóóþñåõóçò êáé ôïõ óêëçñïý áíôáãùíéóìïý ìåôáîý ôùí êáðéôáëéóôþí, óõíå÷ßæïõí íá Ý÷ïõí ùò ôåëéêü áðïôÝëåóìá ôç äçìéïõñãßá ôïõ ìïíïðùëßïõ. Ôï ìïíïðþëéï åßíáé ðëÝïí êõñßáñ÷ï óôçí ðáñáãùãéêÞ äéáäéêáóßá, áðïôåëåß
ôçí Üñóç ôïõ "åëåýèåñïõ áíôáãùíéóìïý", ï ïðïßïò öõóéêÜ äåí êáôáñãåßôáé áëëÜ óõíå÷ßæåé íá õößóôáôáé. ÐáñÜëëçëá, ôï ìïíïðùëéáêü êåöÜëáéï äåí õößóôáôáé ìüíï ùò áíáâáèìéóìÝíç ðïóüôçôá óõãêåíôñùìÝíïõ êáé óõãêåíôñïðïéçìÝíïõ êåöáëáßïõ, áëëÜ áðïêôÜ íÝá ðïéïôéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ êáèþò óõãêñïôåßôáé
óå ÷ñçìáôéóôéêü êåöÜëáéï, ôï ïðïßï ðñïêýðôåé áð' ôç óõã÷þíåõóç âéïìç÷áíéêïý êáé ôñáðåæéêïý êåöáëáßïõ. Ç äéáäéêáóßá áõôÞ, áðü ôç óôéãìÞ ðïõ Ý÷åé ïëïêëçñùèåß äåí Ý÷åé ðéóùãýñéóìá, áðïôåëåß áíáíôßóôñåðôç äéáäéêáóßá óôçí êïéíùíéêÞ åîÝëéîç. Ç åßóïäïò ôïõ êáðéôáëéóôéêïý ôñüðïõ ðáñáãùãÞò óôï éìðåñéáëéóôéêü ôïõ óôÜäéï äéáìïñöþíåé ôéò äéåèíåßò ïéêïíïìéêÝò êáé ðïëéôéêÝò ó÷Ýóåéò
ìåôáîý ôùí åèíéêþí êñáôþí ðÜíù óôç âÜóç ôïõ ìïíïðùëßïõ.
Ç åðéêñÜôçóç ôïõ êáðéôáëéóôéêïý ôñüðïõ ðáñáãùãÞò Ýöåñå ôç äçìéïõñãßá
ôùí åèíéêþí êñáôþí êáé ôçí áóôéêÞ ôÜîç óôçí åîïõóßá. Ôï áóôéêü êñÜôïò åßíáé
ï åêöñáóôÞò õðåñÜóðéóçò êáé ðñïþèçóçò ôùí óõíïëéêþí óõìöåñüíôùí ôçò åèíéêÞò áóôéêÞò ôÜîçò õðü ôçí êõñéáñ÷ßá ôùí ìïíïðùëßùí, ìå ôá ïðïßá óõìðëÝêåôáé óôåíÜ. Ç êáðéôáëéóôéêÞ óõóóþñåõóç ðñáãìáôïðïéåßôáé áêñéâþò óå åèíéêÞ âÜóç, ôá ìïíïðþëéá óõãêñïôïýíôáé åðßóçò óå åèíéêÞ âÜóç.
Ôáõôü÷ñïíá, ç äéåèíïðïßçóç ôçò ðáñáãùãÞò, ç ïðïßá ðñïêýðôåé êõñßáñ÷á ùò
äéåèíïðïßçóç ôïõ ìïíïðùëéáêïý - ÷ñçìáôéóôéêïý êåöáëáßïõ (åêöñÜæåôáé äçëáäÞ ü÷é ìüíï ìå ôçí åîáãùãÞ åìðïñåõìÜôùí áëëÜ êõñßáñ÷á ìå ôçí åîáãùãÞ
êåöáëáßùí), ïäçãåß óôï ëõóóáëÝï áíôáãùíéóìü ìåôáîý ôùí ìïíïðùëéáêþí åíþóåùí ãéá ôçí ðáãêüóìéá êõñéáñ÷ßá, êáé åðéâÜëëåôáé ï éó÷õñüôåñïò, åéäéêÜ
áðü ôç óôéãìÞ ðïõ ç åðÝêôáóç ôùí óõìöåñüíôùí ôïõ åíüò êáðéôáëéóôÞ ãßíåôáé
ìüíï óå âÜñïò ôùí óõìöåñüíôùí ôùí õðïëïßðùí. Åßíáé öáíåñÞ ç Üëõôç áíôßèåóç áíÜìåóá óôçí åèíéêÞ âÜóç óõãêñüôçóçò ôïõ êåöáëáßïõ êáé ôç äéåèíïðïßçóç ôïõ êåöáëáßïõ êáé ôçò ðáñáãùãÞò. ÁõôÞ ç áíôßèåóç êáèéóôÜ áíÝöéêôç ôçí
õðÝñâáóç ôïõ éìðåñéáëéóôéêïý óôáäßïõ óôá ðëáßóéá ôïõ êáðéôáëéóìïý. Ï éìðåñéáëéóìüò, åðïìÝíùò, áðïôåëåß Ýíá ôåëéêü üñéï óôçí áíÜðôõîç ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò, áðïôåëåß ôï áíþôáôï êáé ôåëåõôáßï óôÜäéï ôïõ êáðéôáëéóìïý. ÁíÜìåóá ó' áõôüí êáé ôçí áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý ðïõ èá åðéôåõ÷èåß ìå ôçí åãêáèßäñõóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ êáé èá åãêáéíéÜóåé ôçí ðåñßïäï ìåôÜâáóçò áðü ôïí êáðéôáëéóìü óôï óïóéáëéóìü äåí õðÜñ÷åé êáíÝíá Üëëï óôÜäéï óôçí ïéêïíïìéêï - êïéíùíéêÞ åîÝëéîç ôçò áíèñþðéíçò éóôïñßáò. ÁíÜìåóá ó' áõôÜ ôá äýï ç ìüíç ìåôáâáôéêÞ öÜóç ðïõ õðÜñ÷åé åßíáé ç
ßäéá ç ðñïëåôáñéáêÞ åðáíÜóôáóç óôçí ðñþôç ôçò ðñÜîç.

30

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ 20ïõ áéþíá ç óõãêÝíôñùóç êáé óõãêåíôñïðïßçóç ôçò
ðáñáãùãÞò êáé ôïõ êåöáëáßïõ åíéó÷ýèçêáí êáé åðéôá÷ýíèçêáí óçìáíôéêÜ,
ãíþñéóáí ðñùôüãíùñåò äéáóôÜóåéò, ç äéåèíïðïßçóÞ ôïõò åðßóçò. Ôá óýã÷ñïíá
ìïíïðþëéá ãéãáíôþèçêáí, áðÝêôçóáí ôïí ðëÞñç Ýëåã÷ï ôçò ðáñáãùãéêÞò äéáäéêáóßáò óå êÜèå éìðåñéáëéóôéêÞ ÷þñá, åðåêôÜèçêáí óå üëïõò ôïõò êëÜäïõò
ðáñáãùãÞò, áíáðáñáãùãÞò, õðçñåóéþí êáé äéáíïìÞò. Ïé äéåèíåßò ìïíïðùëéáêÝò åíþóåéò, ðïõ óôçí åðï÷Þ ôïõ ËÝíéí ìüëéò Üñ÷éæáí íá óõãêñïôïýíôáé, åëÝã÷ïõí óÞìåñá ìåãÜëï êïììÜôé ôçò ðáãêüóìéáò ðáñáãùãÞò. Ç äéåèíïðïßçóç þèçóå êáé ùèåß óôç äéáäéêáóßá ôùí êáðéôáëéóôéêþí "ïëïêëçñþóåùí", ôåßíåé íá
êáôáñãÞóåé ôá åèíéêÜ óýíïñá, ôåßíåé ðñïò ôç äéåèíÞ ñýèìéóç ôçò ðáñáãùãÞò
êáé ôçò êáôáíÜëùóçò, ìéá ôÜóç ðïõ âñßóêåôáé óå áãåöýñùôç áíôßöáóç ìå ôçí
ßäéá ôç âÜóç ôïõ êáðéôáëéóôéêïý ôñüðïõ ðáñáãùãÞò, ìéá áíôßöáóç ðïõ ãéá íá
áñèåß áðáéôåß ôçí åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý.
Óçìåéþèçêå ðñùôïöáíÞò áíÜðôõîç ôçò åðéóôÞìçò êáé ôçò ôå÷íéêÞò, åðéóôçìïíéêïôå÷íéêÞ åîÝëéîç ÷ùñßò ðñïçãïýìåíï, ðñÜãìá ðïõ ðñïìçíýåé üôé üôáí ç ðáñáãùãÞ óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò áðáëëáãåß áðü ôá êáðéôáëéóôéêÜ äåóìÜ êáé
ìðåé óôïí êñáôéêü ó÷åäéáóìü ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, èá ìðïñåß íá
åðéôá÷õíèåß ç áíÜðôõîç ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí êáé íá ðñïåôïéìáóôåß óå
óýíôïìï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá åêåßíï ôï åðßðåäï ôïõ áíáãêáßïõ êïéíùíéêïý ðëïýôïõ ðïõ áðïôåëåß ðñïûðüèåóç, ìáæß ìå Üëëåò, ãéá íá öôÜóåé ç áíèñùðüôçôá
óôçí áôáîéêÞ êáé áêñáôéêÞ êïéíùíßá óôçí ðñþôç ôçò öÜóç, äçëáäÞ óôï óïóéáëéóìü - ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò.
Ïé êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò åðåêôÜèçêáí óÞìåñá êáé Ýãéíáí êõñßáñ÷åò óå üëåò ó÷åäüí ôéò ÷þñåò, óå üëåò ôéò ãùíéÝò ôïõ ðëáíÞôç. Áðü áõôÞ ôçí
Üðïøç ï êáðéôáëéóìüò ðáãêïóìéïðïéÞèçêå ðñÜãìáôé, äéåõñýíèçêå ôï ðåäßï
êáðéôáëéóôéêÞò åêìåôÜëëåõóçò. Áõôü áðïôåëåß âÝâáéá ðçãÞ ðñüóèåôçò áðüëõôçò õðåñáîßáò ãéá ôïõò êáðéôáëéóôÝò êáé ôéò ìïíïðùëéáêÝò ôïõò åíþóåéò, áëëÜ
êáé äéåõêïëýíåé õðü ðñïûðïèÝóåéò ôï Ýñãï ôçò ðñïëåôáñéáêÞò åðáíÜóôáóçò. Ç
ðñïëåôáñéáêÞ åðáíÜóôáóç ðïõ ìðÞêå óôçí çìåñÞóéá äéÜôáîç ôçò éóôïñßáò
ðñéí Ýíá áéþíá, ìðïñåß óÞìåñá Üìåóá êáé ÷ùñßò åíäéÜìåóåò âáèìßäåò íá íéêÞóåé ðáíôïý.
Ç åðéêåßìåíç ðáãêüóìéá ðñïëåôáñéáêÞ åðáíÜóôáóç óôçí ðñþôç ôçò ðñÜîç áðáëëÜ÷èçêå Ýôóé óå ìåãÜëï âáèìü áðü ôï êáèÞêïí êáé ôï âÜñïò íá ëýíåé æçôÞìáôá ðñïêáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí êáé èá ìðïñåß íá ðñï÷ùñÞóåé ÷ùñßò ðñïêáðéôáëéóôéêÜ âáñßäéá óôç ïéêïäüìçóç ôçò íÝáò êïéíùíßáò.
Ôï áðïéêéïêñáôéêü óýóôçìá åîáëåßöèçêå, Üëëáîå ï ôñüðïò Ýíôáîçò óôï ðáãêüóìéï éìðåñéáëéóôéêü óýóôçìá ôùí ðñþçí áðïéêéáêþí êáé åîáñôçìÝíùí ÷ùñþí. ×þñåò ðïõ óôçí åðï÷Þ ôïõ ËÝíéí âñßóêïíôáí áêüìá ìáêñéÜ áðü ôïí ðïëéôéóìü, óÞìåñá ü÷é ìüíï Ýöôáóáí óôïí êáðéôáëéóìü, áëëÜ êáé óå ïñéóìÝíåò áðü áõôÝò äåí ìðïñåß ðëÝïí íá ãßíåôáé ëüãïò áðëÜ ãéá êõñéáñ÷ßá ôùí áóôéêþí

ÈÅÓÅÉÓ

31

ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò, êáèþò Ýöôáóáí Þäç óôï ìïíïðùëéáêü, ôï éìðåñéáëéóôéêü
óôÜäéï ôïõ êáðéôáëéóìïý ôïõò.
¼ëåò áõôÝò ïé áëëáãÝò åðéâåâáéþíïõí üôé ï éìðåñéáëéóìüò åßíáé Ýíá éóôïñéêÜ
áíáðôõóóüìåíï óýóôçìá ðÜíù óôç âÜóç ôùí áíáëëïßùôùí ÷áñáêôçñéóôéêþí
ôïõ.
Ï éìðåñéáëéóìüò åßíáé êáé óÞìåñá üðùò Þôáí áðü ôçí áñ÷Þ ìéá ðáñáãùãéêÞ
ó÷Ýóç, åßíáé ïé êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò óå Ýíá óõãêåêñéìÝíï åðßðåäï áíÜðôõîÞò ôïõò, ôï áíþôáôï êáé ôï ôåëåõôáßï. ÂáóéêÞ ðáñáãùãéêÞ ó÷Ýóç ðáñáìÝíåé êáé óôï óýã÷ñïíï éìðåñéáëéóìü, ôï ìïíïðþëéï.
Äåí õðÞñîå êáìéÜ õðÝñâáóç áõôïý ôïõ óõãêåêñéìÝíïõ åðéðÝäïõ áíÜðôõîçò
ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò - ôÝôïéá äåí ìðïñåß ðëÝïí íá õðÜñîåé
- êáé öõóéêÜ äåí âñéóêüìáóôå óå êÜðïéï ìåôáúìðåñéáëéóôéêü óôÜäéï. ¼ëá ôá
óôïé÷åßá ìå âÜóç ôá ïðïßá åðé÷åéñçìáôïëïãïýí ïé ïðáäïß ôïõ íÝïõ óôáäßïõ ãéá
íá äéêáéïëïãÞóïõí ôéò ìåôáúìðåñéáëéóôéêÝò êáôáóêåõÝò ôïõò, õðÞñ÷áí áðü ôçí
áñ÷Þ ôïõ éìðåñéáëéóôéêïý óôáäßïõ ôïõ êáðéôáëéóìïý êáé ìåñéêÜ áðü áõôÜ áðü
ôçí áñ÷Þ ôïõ êáðéôáëéóìïý ãåíéêÜ.
ÐñïâëçìáôéêÝò åßíáé åðßóçò ïé äéÜöïñåò ðåñéïäïëïãÞóåéò ôïõ éìðåñéáëéóìïý
(ìïíïðùëéáêüò - êñáôéêïìïíïðùëéáêüò - äéåèíïðïéçìÝíïò). Ï éìðåñéáëéóìüò Þôáí áðü ôçí áñ÷Þ ìïíïðùëéáêüò, êñáôéêïìïíïðùëéáêüò êáé äéåèíïðïéçìÝíïò
êáðéôáëéóìüò.
Ç áíÜðôõîç ôïõ êáðéôáëéóìïý, üðùò óå üëç ôçí éóôïñßá ôïõ, óõíå÷ßæåé êáé óÞìåñá íá ãßíåôáé ìå áíéóüìåôñï ôñüðï, êáé ìÜëéóôá ôï öÜóìá ôçò áíéóüôçôáò ìåôáîý ôùí äéÜöïñùí êáðéôáëéóôéêþí ÷ùñþí ìåãáëþíåé. Ïé äéáöïñÝò óôï åðßðåäï áíÜðôõîçò ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí ìåãáëþíïõí óõíå÷þò, üðùò êáé ç áðüóôáóç ðïõ ÷ùñßæåé ôéò áíåðôõãìÝíåò áðü ôéò õðáíÜðôõêôåò ÷þñåò, áëëÜ êáé
áëëÜæïõí óõíå÷þò ïé óõó÷åôéóìïß êáé óôéò áíáðôõãìÝíåò ÷þñåò ìåôáîý ôïõò. Ôá
åðßðåäá áíÜðôõîçò êáé ôï ðëÝãìá ôùí åèíéêþí áíôéèÝóåùí ãßíïíôáé ïëïÝíá êáé
ðéï ðåñßðëïêá. Áõôü åðéâåâáéþíåé ôçí Üðïøç üôé êáé ðÜëé ç íßêç ôçò ðñþôçò
ðñÜîçò ôçò åðáíÜóôáóçò èá ðñáãìáôïðïéçèåß áñ÷éêÜ óå ìéá ÷þñá Þ ïìÜäá ÷ùñþí êáé ç ïðïñôïõíéóôéêÞ õðüèåóç ìÞðùò ðñÝðåé íá åðéóôñÝøïõìå óôç äÞèåí
Üðïøç ôïõ Ìáñî êáé ôïõ ¸íãêåëò ðåñß ôáõôü÷ñïíçò íßêçò áõôÞò ôçò ðñþôçò
ðñÜîçò óå üëåò ôéò ÷þñåò, óôåñåßôáé âÜèïõò, êáèþò ðáñáðÝìðåé ôçí åðáíÜóôáóç óôéò åëëçíéêÝò êáëÝíäåò êáé ôçí áíáâÜëëåé åð' áüñéóôïí ãéá íá ìðïñïýí ïé
ìåôáññõèìéóôÝò, ìáñîéóôéêÜ íïìéìïðïéçìÝíïé, íá åðéäßäïíôáé óå ìéêñïáëëáãÝò
óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò. Ïé Ìáñî êáé ¸íãêåëò äåí åßðáí ðïôÝ ìéá ôÝôïéá
áíïçóßá. Ôï ìüíï ðïõ åßðáí Þôáí üôé ç ôåëéêÞ íßêç ôçò óïóéáëéóôéêÞò åðáíÜóôáóçò, ç êáôÜêôçóç ôçò áôáîéêÞò êáé áêñáôéêÞò êïéíùíßáò, èá ãßíåé ôáõôü÷ñïíá Þ
ôïõëÜ÷éóôïí ìå ôçí ðñïóðÜèåéá ôùí ðéï áíåðôõãìÝíùí ÷ùñþí. ¼ëá ôá Üëëá åßíáé ïðïñôïõíéóôéêÝò åðéíïÞóåéò ôïõ ÊÜïõôóêé, ôïõ ÓôÜëéí êáé ôùí ïðáäþí ôïõò.
Ïé áëëáãÝò óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá, êáé éäéáßôåñá áõôÝò ôùí ôåëåõôáßùí

32

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

äåêáåôéþí, åßíáé óçìáíôéêÝò êáé óçìáäåýïíôáé áðü ôçí õðåñï÷Þ ôùí ÇÐÁ óå
óôñáôéùôéêü êáé ïéêïíïìéêü åðßðåäï. Ç ðñïóðÜèåéá ôùí ÇÐÁ íá åðéâÜëëïõí
ôçí çãåìïíßá ôïõò ðñùôáãùíéóôåß, êáé ïé ðåñéóóüôåñåò êáé ðéï åðéêßíäõíåò áíôéèÝóåéò áíáðôýóóïíôáé ìåôáîý ôùí ÇÐÁ êáé ôùí Üëëùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí ðïõ áñ÷ßæïõí óôç âÜóç ôùí åîåëéóóüìåíùí óõó÷åôéóìþí íá áìöéóâçôïýí áõôÞ ôçí çãåìïíßá.
Ç Å.Å. õðü ôçí ðñïò ôï ðáñüí çãåìïíßá ôïõ ãåñìáíéêïý éìðåñéáëéóìïý, áäõíáôåß ìÝ÷ñé óôéãìÞò íá ðáßîåé ôï ñüëï ôïõ áíôßðáëïõ äÝïõò, áí êáé áðïôåëåß óçìáíôéêü åñãáëåßï ãéá ôïõò åõñùðáúêïýò éìðåñéáëéóìïýò óôçí ðñïóðÜèåéá ôïõò
íá ðñïùèÞóïõí ôç íåïóõíôçñçôéêÞ ôïõò åðßèåóç åíÜíôéá óôïõò åñãáæüìåíïõò
ìå ôçí ôáõôü÷ñïíç ðåñéöñïýñçóç ôçò åóùôåñéêÞò áãïñÜò êáé ôçí åðéôÜ÷õíóç
ôùí äéáäéêáóéþí óõãêÝíôñùóçò êáé óõãêåíôñïðïßçóçò.
Óå ðôùôéêÞ ôñï÷éÜ, áëëÜ ìå óçìÜäéá áíÜêáìøçò, âñßóêåôáé ç åðéññïÞ ôïõ ãéáðùíÝæéêïõ éìðåñéáëéóìïý, åíþ íÝïé ðáßêôåò óôçí ðáãêüóìéá óêáêéÝñá êáñáäïêïýí êáèþò Ý÷ïõí åéóÝëèåé óå äõíáìéêÞ áíÜðôõîç ðïõ áñ÷ßæåé íá áðïäßäåé êáñðïýò (Ñùóßá - Êßíá).
Óôïí åíäïúìðåñéáëéóôéêü áíôáãùíéóìü óõììåôÝ÷ïõí Üìåóá êáé ïé õðüëïéðåò éìðåñéáëéóôéêÝò ÷þñåò, ìéêñüôåñåò Þ ìåãáëýôåñåò, óõìðåñéëáìâáíïìÝíçò êáé
ôçò ÅëëÜäáò. Åßôå ìÝóá áðü ôç óõììåôï÷Þ ôïõò óå éìðåñéáëéóôéêïýò ïñãáíéóìïýò, åßôå ìå ôçí áíÜðôõîç áð' åõèåßáò ó÷Ýóåùí ìå ìåãáëýôåñåò äõíÜìåéò, ïé
÷þñåò áõôÝò åðé÷åéñïýí íá ðñïùèÞóïõí ôá éäéáßôåñá óõìöÝñïíôá ôïõò.
ÐåñáéôÝñù, éäéïìïñößá ðáñïõóéÜæïõí ïé ÷þñåò ìå ìåãÜëåò ðëïõôïðáñáãùãéêÝò ðçãÝò êáé ÷áìçëü åðßðåäï áíÜðôõîçò, üðùò ïé áñáâéêÝò ÷þñåò. Óôéò ÷þñåò
áõôÝò äéáìïñöþèçêå ìéá éäéüìïñöç áíÜðôõîç êáé ç åã÷þñéá áóôéêÞ ôÜîç åîáñôÜôáé áðïêëåéóôéêÜ áðü ôçí åê÷þñçóç ôïõ öõóéêïý ðëïýôïõ óôá äéåèíÞ ìïíïðþëéá. Ðáñáäåßãìáôá ðñïóðáèåéþí ÷åéñáöÝôçóçò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò óå áõôÝò
ôéò ÷þñåò õðÜñ÷ïõí, áëëÜ ðåñéïñßæïíôáé êáèþò åßíáé áðüëõôá óõíäåäåìÝíåò ìå
ôçí éìðåñéáëéóôéêÞ ôÜîç ðñáãìÜôùí óôçí ïðïßá óôçñßæïõí ôçí êõñéáñ÷ßá ôïõò.
Óôï ôåëåõôáßï óêáëïðÜôé ðáñáìÝíïõí ïñéóìÝíåò ÷þñåò ôïõ ëåãüìåíïõ Ôñßôïõ
Êüóìïõ, ïé ÷þñåò ôçò áðüëõôçò êáèõóôÝñçóçò êáé ôùí åîáèëéùìÝíùí ìáæþí, áðïìïíùìÝíåò áðü ôï ðáãêüóìéï åìðüñéï êáé áðïêëåéóìÝíåò áðü ôçí âéïìç÷áíéêÞ áíÜðôõîç. Ó' áõôÝò ôéò ÷þñåò åðéâéþíïõí ðñïêáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò, åíþ ç åîáãùãÞ êåöáëáßïõ ó' áõôÝò ôéò ÷þñåò ðñáãìáôïðïéåßôáé êõñßùò
ìå ôç ìïñöÞ äáíåßùí êáé ôïêïãëõößáò êáé äåí óõìâÜëëåé óôçí áíÜðôõîç ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí. Ïé ôïðéêÝò ïëéãáñ÷ßåò óôéò ÷þñåò áõôÝò åßíáé óå ìüíéìç
õðïôáãÞ óôéò ìåãÜëåò éìðåñéáëéóôéêÝò äõíÜìåéò.
Ï ðáñïîõóìüò üëùí ôùí áíôéèÝóåùí ôïõ êáðéôáëéóìïý óôï éìðåñéáëéóôéêü ôïõ
óôÜäéï ïäçãåß áõôü ôï óýóôçìá óôá üñéá ôïõ, ôßðïôá ðëÝïí äåí ìðïñåß íá ðñïóöÝñåé óôçí áíèñùðüôçôá, ãßíåôáé åðéêßíäõíï êáé ðñÝðåé íá áíáôñáðåß êáé íá
áíôéêáôáóôáèåß ðñéí ïäçãÞóåé óôçí ðëÞñç âáñâáñüôçôá.

ÈÅÓÅÉÓ

33

¸íá óýóôçìá ðïõ áðïêëåßåé äéóåêáôïììýñéá áíèñþðïõò áðü êÜèå áíÜðôõîç,
ôïõò áöáéñåß ôá áðáñáßôçôá, ôïõò óðñþ÷íåé óôçí åîáèëßùóç êáé ôçí ðåßíá, äåí
åßíáé ìüíï áðÜíèñùðï, åßíáé ðáñÜëïãï.
¸íá óýóôçìá ðïõ ãéá íá åðéâéþóåé ðñïûðïèÝôåé ôç äõóôõ÷ßá, ôç öôþ÷åéá, ôçí
ðåßíá êáé ôï èÜíáôï åêáôïììõñßùí áíèñþðùí åßíáé êáôáäéêáóìÝíï.
¸íá óýóôçìá ðïõ ëüãù ôùí åóùôåñéêþí ôïõ áíôéöÜóåùí êáôáóôñÝöåé óå ìáæéêÞ êëßìáêá ôá ðñïúüíôá, ôçí ßäéá óôéãìÞ ðïõ áõôÜ èá ìðïñïýóáí íá óþóïõí
åêáôïììýñéá áíèñþðïõò óôïí ðëáíÞôç áðü ôïí äéá ôçò ðåßíáò èÜíáôï, äåí åßíáé
ìüíï áíÞèéêï êáé áíôéêïéíùíéêü, åßíáé ðñïïðôéêÜ ìç âéþóéìï!
¸íá óýóôçìá ðïõ ãéá ôçí áíôéìåôþðéóç ôùí êñßóåùí ôïõ êáé ãéá ôçí üðùò - üðùò åýñõèìç ïéêïíïìéêÞ ëåéôïõñãßá ôïõ Ý÷åé áíÜãêç áðü ôç ìáæéêÞ ðáñáãùãÞ
êáôáóôñïöéêïý ðïëåìéêïý õëéêïý êáé ôçí ðõñïäüôçóç ðïëåìéêþí óõãêñïýóåùí
áíÜ ôïí êüóìï ãéá ôçí êáôáíÜëùóç ôïõ, ðïõ Ý÷åé áíÜãêç áðü ôç äéÜäïóç ôùí
íáñêùôéêþí êáé Üëëùí ìÝóùí êáôáóôñïöÞò ôùí íÝùí áíèñþðùí, ðïõ áíáãêÜæåôáé íá äéáèÝôåé ôåñÜóôéá êïíäýëéá ãéá ôï óùöñïíéóìü êáé ôç öýëáîç åãêëçìáôéþí ðïõ åßíáé áðïôÝëåóìá ôçò ýðáñîçò êáé ôçò äñÜóçò ôïõ, åßíáé Üêñùò åðéêßíäõíï ãéá ôï áíèñþðéíï ãÝíïò êáé Üìåóïò êßíäõíïò êáôáóôñïöÞò êÜèå ðïëéôéóìïý óôïí ðëáíÞôç.
¸íá óýóôçìá, óôï ïðïßï ç ñáãäáßá áýîçóç ôçò ðáñáãùãéêüôçôáò ôçò åñãáóßáò, áðü åõëïãßá ðïõ èá ìðïñïýóå íá Þôáí ãéá ôïí Üíèñùðï ìåôáôñÝðåôáé óå êáôÜñá, äåí åßíáé ìüíï ðñïâëçìáôéêü, åßíáé åôïéìüññïðï, Ý÷åé ÷ñåùêïðÞóåé, Ýöáãå ôá øùìéÜ ôïõ.
Êïéíùíéêü óýóôçìá ôçò óÞøçò êáé ôçò ðáñáêìÞò. Áõôüò åßíáé ï éìðåñéáëéóìüò,
ôï áíþôáôï êáé ôåëåõôáßï óôÜäéï ôïõ êáðéôáëéóìïý.
Ïé åóùôåñéêÝò ôïõ áíôéèÝóåéò êáé ïé åíäïúìðåñéáëéóôéêïß áíôáãùíéóìïß ïäçãïýí óôïí ðüëåìï êáé ôçí êáôáóôñïöÞ, áðåéëïýí ôïí áíèñþðéíï ðïëéôéóìü, ôçí
ßäéá ôç æùÞ óôïí ðëáíÞôç ãç.
Ï óýã÷ñïíïò êáðéôáëéóìüò âñßóêåôáé óå âáèéÜ êáé áèåñÜðåõôç êñßóç. Ìéá
êñßóç ðïõ åðåêôÜèçêå ðÝñá áðü ôçí ïéêïíïìéêÞ ôïõ âÜóç óå ïëüêëçñï ôï åðïéêïäüìçìá, áãêÜëéáóå üëåò ôéò åêöñÜóåéò ôçò êïéíùíéêÞò êáé ðïëéôéêÞò æùÞò.
Êñßóç ôçò áóôéêÞò éäåïëïãßáò, ôïõ áóôéêïý ðïëéôéóìïý, ôùí áóôéêþí èåóìþí êáé
ôçò áóôéêÞò êïéíïâïõëåõôéêÞò äçìïêñáôßáò.
ÁÍÁÔÑÏÐÇ - ÅÐÁÍÁÓÔÁÓÇ- ÄÉÊÔÁÔÏÑÉÁ ÔÏÕ ÐÑÏËÅÔÁÑÉÁÔÏÕ!!
ÁõôÜ åßíáé ôá óõíèÞìáôá ðïõ ðñÝðåé íá áíôç÷Þóïõí óå üëá ôá ìÞêç êáé ðëÜôç ôçò ãÞéíçò óöáßñáò.

34

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

5. Ï ÅËËÇÍÉÊÏÓ ÊÁÐÉÔÁËÉÓÔÉÊÏÓ Ó×ÇÌÁÔÉÓÌÏÓ
Ç éóôïñßá ôïõ åëëçíéêïý êáðéôáëéóôéêïý ó÷çìáôéóìïý áñ÷ßæåé ìå ôçí ßäñõóç
ôïõ íåïåëëçíéêïý êñÜôïõò ôçí ôñßôç äåêáåôßá ôïõ 19ïõ áéþíá. Ì' áõôÞí ç åëëçíéêÞ áóôéêÞ ôÜîç, ðïõ ùò ôüôå äñïýóå óôá ðëáßóéá ôçò ÏèùìáíéêÞò Áõôïêñáôïñßáò êáé óôï åîùôåñéêü, áðüêôçóå óõãêåêñéìÝíç åäáöéêÞ åèíéêÞ âÜóç,
Ýóôù êáé ðïëý ðåñéïñéóìÝíç áñ÷éêÜ.
Ï êïóìïðïëéôéóìüò ôïõ åëëçíéêïý êåöáëáßïõ ìå ðñïåîÜñ÷ïíôá ôïí åìðïñéêü êáé äéáìåôáêïìéóôéêü ôïõ ÷áñáêôÞñá êáé ïé ó÷Ýóåéò ðïõ áðïññÝáíå áðü
áõôüí ìå ôï äéåèíÝò êåöÜëáéï êáèüñéæáí åîáñ÷Þò êáé ôï ìïíôÝëï áíÜðôõîçò
ôïõ.
Ç áóôéêÞ ôÜîç äåí áëëÜæåé ðñïóáíáôïëéóìïýò, äéáôçñåß ôïí åìðïñéêü-ôïêïãëõöéêü ôçò ÷áñáêôÞñá êáé äåí åðéëÝãåé ôï äñüìï ôçò âéïìç÷áíéêÞò áíÜðôõîçò. Ïé åóùôåñéêïß ðüñïé êáôåõèýíïíôáé óå ìåãÜëï âáèìü óôçí åîõðçñÝôçóç
ôùí âáñþí ðïõ åðÝâáëëáí óôç íåáñÞ ÷þñá ôá "äÜíåéá ôçò áíåîáñôçóßáò". Ôï
íåïåëëçíéêü êñÜôïò äÝóìéï ôçò ìïíáñ÷ßáò ðïõ åðÝâáëëáí óôïí åëëçíéêü ëáü ïé ìåãÜëåò äõíÜìåéò ôçò åðï÷Þò êáé ôùí öåïõäáñ÷éêþí ôæáêéþí ðïõ äåí
äéáëýèçêáí ìå ôç íßêç ôçò åðáíÜóôáóçò, áäõíáôïýóå íá óõìâÜëåé óå ìéá
ðñïïäåõôéêÞ åèíéêÞ áíÜðôõîç äçëáäÞ óå ìéá ðïñåßá åêâéïìç÷Üíéóçò ôçò ÷þñáò. Ç ãåùñãßá ðïõ óôçñéæüôáí êõñßùò óôï ìéêñü - åëåýèåñï êëÞñï ðïõ ðñïÞëèå áðü ôç äéáíïìÞ ôùí ìùáìåèáíéêþí ãáéþí, åìðïäßæïíôáí íá áíáðôõ÷èåß
ìå ãñÞãïñïõò ñõèìïýò ëüãù Ýëëåéøçò ôå÷íéêþí ìÝóùí. Êáé üôáí áñãüôåñá
óôéò ôÝóóåñéò ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò ôïõ 19ïõ áéþíá ðñïùèÞèçêå ç âéïìç÷áíéêÞ áíÜðôõîç, áõôü Ýãéíå êõñßùò áðü ôï îÝíï êåöÜëáéï êáé ìïíüðëåõñá óôïõò
êëÜäïõò ôçò åîüñõîçò êáé ôçò íáõðçãéêÞò. Ôá êÝñäç åðÝóôñåöáí óôéò ÷þñåò
êáôáãùãÞò ôïõ êåöáëáßïõ ðïõ åß÷å åðåíäõèåß êáé åëÜ÷éóôï ðïóïóôü ÷ñçóéìïðïéïýíôáí ãéá åðåíäýóåéò óôçí åèíéêÞ ïéêïíïìßá.
ÁñãÞ êáé ìáêñüóõñôç Þôáí ëïéðüí ç áíÜðôõîç ôïõ åëëçíéêïý êáðéôáëéóìïý
êáé áõôü êñÜôçóå ùò ôéò ðñþôåò äåêáåôßåò ôïõ 20ïõ áéþíá. ÌåãÜëï ôìÞìá
ôùí ïéêïíïìéêþí ðüñùí äéáôßèåôï óå óôñáôéùôéêÝò äáðÜíåò êáé ïé äéÜöïñåò
ðïëåìéêÝò êáôáóôñïöÝò Ýñé÷íáí ôéò ëáúêÝò ìÜæåò ðïëëÜ ÷ñüíéá ðßóù êáôáóôñÝöïíôáò ôçí ùò ôüôå ðáñáãùãéêÞ ôïõò ðñïóðÜèåéá êáé óôåñþíôáò êõñßùò
ôçí áãñïôéÜ áðü êÜèå äõíáôüôçôá ãñÞãïñçò áíÜðôõîçò ôçò ãåùñãßáò.
Ïé Âáëêáíéêïß Ðüëåìïé äéðëáóßáóáí ó÷åäüí ôá åäÜöç ôïõ åëëçíéêïý êñÜôïõò áëëÜ ïé ðïëåìéêÝò êáôáóôñïöÝò äåí åðÝôñåðáí ìéá ãñÞãïñç áíÜðôõîç.
Ìå ôçí ôåñÜóôéá áíôáëëáãÞ ðëçèõóìþí êáé ôçí Ýëåõóç óôç ÷þñá 1,5 åêáôïììõñßïõ ðñïóöýãùí áðü ôçí êáôáóôñïöÞ ðïõ ðñïêÜëåóå ç ôõ÷ïäéùêôéêÞ ÌéêñáóéáôéêÞ Åêóôñáôåßá ôçò åëëçíéêÞò áóôéêÞò ôÜîçò óôçí õðçñåóßá ôïõ ãáëëéêïý êáé ôïõ áããëéêïý éìðåñéáëéóìïý, ç ÷þñá âñÝèçêå óå ãåíéêü áíáâñáóìü.

ÈÅÓÅÉÓ

35

Ç áóôéêÞ ôÜîç ó' áõôÞ ôçí ðåñßïäï êõñéáñ÷åß óôï áóôéêï-ôóéöëéêÜäéêï
ìðëïê åîïõóßáò. Ðñïóðáèåß íá ïñãáíþóåé ôï êñÜôïò ôçò óå äõôéêïåõñùðáúêÜ ðñüôõðá. Ðéåæüìåíç áðü ôï åñãáôéêü êßíçìá ðïõ åéóÝñ÷åôáé ïñìçôéêÜ óôï
ðñïóêÞíéï ðñï÷ùñåß óôéò áãñïôéêÝò ìåôáññõèìßóåéò. Ç ãç ôùí ôóéöëéêÜäùí
óôéò "íÝåò ÷þñåò" (Èåóóáëßá - ¹ðåéñï - Ìáêåäïíßá -ÈñÜêç) äéáíÝìåôáé
óôïõò áãñüôåò êáé äéåõñýíåôáé Ýôóé ç âÜóç ôçò êáðéôáëéóôéêÞò áíÜðôõîçò. Ôá
ìéóïöåïõäáñ÷éêÜ õðïëåßììáôá ðáñáìåñßóôçêáí ôç äåýôåñç êáé ôñßôç äåêáåôßá ôïõ 20ïõ áéþíá ãéá íá åîáëåéöèïýí ðëÞñùò óôéò áñ÷Ýò ôéò äåêáåôßáò ôïõ
50.
Ï êáðéôáëéóìüò äéåéóäýåé óôçí áãñïôéêÞ ïéêïíïìßá êáé åíéó÷ýåôáé ìå ôçí
ïñãÜíùóç ôçò êñáôéêÞò ðßóôçò, ðïõ åêôïðßæåé óéãÜ-óéãÜ ôïí ôïêïãëýöï âäÝëëá ðïõ áðïìõæïýóå ó÷åäüí ïëïêëçñùôéêÜ ïðïéïäÞðïôå ðåñßóóåõìá êáé
êáèÞëùíå ôçí ðáñáðÝñá ãåùñãéêÞ áíÜðôõîç. Ïé äéÜöïñïé êñáôéêïß ïñãáíéóìïß ðïõ óõãêñïôÞèçêáí ãéá ôçí åíßó÷õóç ôçò ïñãÜíùóçò ôçò êáëëéÝñãåéáò,
ôç óõãêÝíôñùóç ôùí ðñïúüíôùí êáé ôïí åîáãùãéêü ðñïóáíáôïëéóìü (ð.÷. Áõôüíïìïò Óôáöéäéêüò Ïñãáíéóìüò ê.á.) óõíÝâáëëáí áðïöáóéóôéêÜ óôçí êáðéôáëéóôéêÞ áíÜðôõîç ôçò ãåùñãßáò.
Ãßíïíôáé óôáèåñÜ êáé óçìáíôéêÜ âÞìáôá óôçí êáôåýèõíóç ôçò åêâéïìç÷Üíéóçò ôçò ÷þñáò ðïõ äéåõêïëýíïíôáé áðü ôç äéåýñõíóç ôçò åóùôåñéêÞò áãïñÜò
ðïõ Ýãéíå äõíáôÞ ìå ôçí åðÝêôáóç ôùí åäáöþí ôçò ÷þñáò.
ÖõóéêÜ ç åîÝëéîç áõôÞ öÝñíåé üëá ôá óçìÜäéá ìéáò óôñåâëÞò áíÜðôõîçò ðïõ
êáèïñßæåôáé áðü ôçí çãåìïíéêÞ ðáñïõóßá êáé äñÜóç ôïõ îÝíïõ êåöáëáßïõ. Ç
áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÷þñáò åßíáé áíáãêáóìÝíç íá ìïéñÜæåé ôá êÝñäç ôçò ìå ôï îÝíï êåöÜëáéï, ðñÜãìá ðïõ Ý÷åé âÝâáéá åðéðôþóåéò, ôüóï ïéêïíïìéêÝò üóï êáé
êïéíùíéêïðïëéôéêÝò. ÏéêïíïìéêÝò ãéáôß ðåñéïñßæïíôáé Ýôóé ïé äõíáôüôçôåò åðáíåðÝíäõóçò ôùí êåñäþí êáèþò Ýíá ìÝñïò ôïõò äéáöåýãåé óôï åîùôåñéêü
(ùò ôìÞìá ôçò ðñïóôáóßáò êáé áñùãÞò ðïõ äå÷üôáí ç áóôéêÞ ôÜîç áðü ôï îÝíï êåöÜëáéï). ÊïéíùíéêÝò êáèþò ç áóôéêÞ ôÜîç ðñÝðåé íá áíáðëçñþóåé áõôÝò ôéò áðþëåéåò ôùí êåñäþí ôçò åíôåßíïíôáò ôçí åêìåôÜëëåõóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôçò åñãáæüìåíçò áãñïôéÜò, ðñÜãìá ðïõ ïäçãåß óå êïéíùíéêÝò
åíôÜóåéò êáé óõãêñïýóåéò. ÐïëéôéêÝò ãéáôß Ýôóé äåí åßíáé óå èÝóç íá äéáôçñÞóåé Ýíá êáëïðëçñùìÝíï ôìÞìá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò (åñãáôéêÞ áñéóôïêñáôßá)
ðïõ èá Ýðáéæå ôï ñüëï ôïõ êáôåõíáóìïý ôçò åñãáôéêÞò áãáíÜêôçóçò êáé èá
äñïýóå ìÝóá óôï áíáðôõóóüìåíï åñãáôéêü êßíçìá ùò ÐÝìðôç ÖÜëáããá ôïõ
êåöáëáßïõ. Ç Ýëëåéøç åñãáôéêÞò áñéóôïêñáôßáò ïäÞãçóå ôïõò éèýíïíôåò ôçò
Üñ÷ïõóáò ôÜîçò íá áíáæçôÞóïõí ôñüðïõò áíôéêáôÜóôáóçò ôçò, ìå ìéá åñãáôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá ðïõ, óõíôçñïýìåíç ìå ôï êñáôéêü ÷ñÞìá, èá áíáðëÞñùíå
ôï êåíü.
Óôç äåýôåñç êáé ôñßôç äåêáåôßá ôïõ 20ïõ áéþíá ïé êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò åðéêñÜôçóáí ðëÞñùò, åêôïðßóôçêáí áíåðéóôñåðôß ïé ðñïêáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ý-

36

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

óåéò êáé ôá üðïéá ìéóïöåïõäáñ÷éêÜ õðïëåßììáôá áðÝìåéíáí, áðùèÞèçêáí
óôï ðåñéèþñéï ôçò ïéêïíïìéêÞò êáé êïéíùíéêïðïëéôéêÞò æùÞò. Ç óýãêñïõóç
áíÜìåóá óôÞí áóôêÞ ôÜîç áðü ôÞ ìéÜ êáé ôü ðñïëåôáñéÜôï êáß ôçí
åñãáæüìåíç áãñïôéÜ áðü ôÞí Üëëç, áíáäýèçêå óôçí åðéöÜíåéá. Ìéá óýãêñïõóç ðïõ Þôáí åíôïíüôáôç áêñéâþò ëüãù ôùí óôåíþí ðåñéèùñßùí ôçò áóôéêÞò
ôÜîçò ãéá ðáñá÷ùñÞóåéò, ëüãù ôùí ôåñÜóôéùí ðñïâëçìÜôùí ðïõ äçìéïýñãçóå ç Ýëåõóç ôùí ðñïóöéãõêþí ðëçèõóìþí êáé ëüãù ôçò äéåèíïýò èÝóçò ôçò
÷þñáò ðïõ âñéóêüôáí óå Ýíá óçìáäéáêü óôáõñïäñüìé üðïõ óõãêñïýïíôáí áíåëÝçôá ôá óõìöÝñïíôá ôùí ìåãÜëùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí êáé ìáßíïíôáí ïé åíäïéìðåñéáëéóôéêïß áíôáãùíéóìïß. Ðïëý ðåñéóóüôåñï ðïõ âñßóêïíôáí óå ìéá ðåñéï÷Þ (óôá ÂáëêÜíéá) üðïõ åß÷áí óõìðõêíùèåß üëåò ïé ðáãêüóìéåò áíôéèÝóåéò ôïõ éìðåñéáëéóìïý óå Ýíá åêñçêôéêü ìåßãìá, üðïõ åêôüò áðü ôéò ïéêïíïìéêÝò, êïéíùíéêÝò êáé ðïëéôéêÝò, âñßóêïíôáí óå Ýîáñóç ïé åèíéêÝò áíôéèÝóåéò êáèþò åäþ ôï åèíéêü ðñüâëçìá äåí ðñüëáâå íá ëõèåß äçìïêñáôéêÜ ëüãù ôçò áñãïðïñçìÝíçò êáðéôáëéóôéêÞò áíÜðôõîçò, êáé ëýèçêå áíôéäçìïêñáôéêÜ ìå ôçí åðÝìâáóç ôïõ éìðåñéáëéóìïý ðïõ óÞìáéíå "áíôßäñáóç
óå üëç ôç ãñáììÞ".
Ç ëýóç áõôÞò ôçò êõñßáñ÷çò ðëÝïí áíôßèåóçò áóôéêÞò ôÜîçò - ðñïëåôáñéÜôïõ, ç ðñáãìáôïðïßçóç ôçò ðñïëåôáñéáêÞò åðáíÜóôáóçò èá Ýëõíå êáé ôá ïðïéáäÞðïôå áóôéêïäçìïêñáôéêÜ ðñïâëÞìáôá áðüìåíáí. Èá Ýëõíå öõóéêÜ
êáé ôï ðñüâëçìá ôçò åîÜñôçóçò ôçò ÷þñáò áðü ôï îÝíï êåöÜëáéï êáé ôéò ìåãÜëåò éìðåñéáëéóôéêÝò ÷þñåò. Ôï ðñüâëçìá ôçò åîÜñôçóçò äåí Þôáí ïýôå ôüôå Ýíá áóôéêïäçìïêñáôéêü ðñüâëçìá. ¹ôáí ìéá åóùôåñéêÞ áíÜãêç ôïõ åëëçíéêïý êåöáëáßïõ êáé ãéá áõôü êáé ôüôå áðáéôïýóå ôç óïóéáëéóôéêÞ áíáôñïðÞ
ãéá íá ëõèåß. Áóôéêïäçìïêñáôéêü Þôáí ôï ðñüâëçìá ôçò åîÜñôçóçò óôéò áðïéêßåò üðïõ êáé åðéâëÞèçêå Ýîùèåí êáé äéá ôçò âßáò êáé ü÷é ìå ôçí ïéêïíïìéêÞ
äéåßóäõóç. Êáé ç ÅëëÜäá äåí Þôáí ðïôÝ ìéá áðïéêéáêÞ ÷þñá. Ç åîÜñôçóç ôùí
ìéêñþí êáðéôáëéóôéêþí ÷ùñþí áðü ôéò ìåãÜëåò äå ìðïñåß íá óõíôáõôéóôåß
ìå ôçí áðïéêéáêÞ åîÜñôçóç.
Êáé ü÷é ìüíï ïé êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò åðéêñÜôçóáí ðëÞñùò áëëÜ êáé ðñï÷þñçóå ç ðáñáðÝñá áíÜðôõîç ôïõò. Ç óõãêÝíôñùóç êáé ç óõãêåíôñïðïßçóç
ôçò ðáñáãùãÞò êáé ôïõ êåöáëáßïõ ïäÞãçóå óôçí åìöÜíéóç ìïíïðùëßùí Þäç
óôçí åðï÷Þ ôïõ ìåóïðïëÝìïõ.
ÌåôáðïëåìéêÜ, êáé ýóôåñá áðü ìéá ðåñßïäï ðïý áðåéëÞèçêå ç áóôéêÞ
åîïõóßá êáß üðïõ ç áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÅëëÜäáò óþèçêå áðü ôï óöõñïêüðçìá
ôçò åñãáôï-áãñïôéêÞò ðÜëçò ÷Üñéò óôçí åðÝìâáóç ôùí ìåãÜëùí ößëùí êáé
ðñïóôáôþí ôçò, ôùí ìåãÜëùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí ôçò Äýóçò, ðïõ ôçí
åß÷áí ìåôáôñÝøåé ãéá íá ôç óþóïõí óå õðïôáêôéêÞ õðçñÝôñéá êáé ôç ÷þñá óå
Ýíá åëååéíü ðñïôåêôïñÜôï, ï êáðéôáëéóìüò Üñ÷éóå íá óôáèåñïðïéåßôáé êáé íá
áíáðôýóóåôáé ãïñãÜ.

ÈÅÓÅÉÓ

37

Ôþñá ï êáðéôáëéóìüò äéåßóäõóå óå üëïõò ôïõò ôïìåßò ôçò ïéêïíïìßáò, óå üëåò ôéò óöáßñåò ôçò õëéêÞò ðáñáãùãÞò, åðåêôÜèçêå ïñìçôéêÜ óôçí áãñïôéêÞ
ïéêïíïìßá êáé óôç óöáßñá ôùí õðçñåóéþí. Åêôüðéóå ïñéóôéêÜ üëåò ôéò ðñïêáðéôáëéóôéêÝò ìïñöÝò ïéêïíïìßáò. Ç ìéêñïåìðïñåõìáôéêÞ ðáñáãùãÞ óôïõò
ðáñáãùãéêïýò ôïìåßò ðåñéïñßóôçêå áéóèçôÜ, ìåéþèçêå ç óçìáóßá êáé ôï åéäéêü âÜñïò ôçò óå ó÷Ýóç ìå ôï óýíïëï ôçò ïéêïíïìßáò. ÁëëÜ êáé åêåß ðïõ äéáôçñåßôáé áêüìç, áõôÞ äåí åßíáé ðëÝïí ç ðáëéÜ ìéêñÞ ðñïêáðéôáëéóôéêÞ åìðïñåõìáôéêÞ ðáñáãùãÞ, åßíáé ìéá íÝá êáé áðïôåëåß ôï áðáñáßôçôï óõìðëÞñùìá
ôçò ìåãÜëçò êáðéôáëéóôéêÞò ðáñáãùãÞò.
Ïé êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò åðéêñÜôçóáí ðëÝïí ïëïêëçñùôéêÜ óå üëïõò ôïõò
ôïìåßò ôçò ïéêïíïìßáò êáé óå üëåò ôéò ãùíéÝò ôçò ÷þñáò.
Åêôüò áðü ôçí "åêôáôéêÞ" óçìåéþèçêå êáé ìéá "åíôáôéêÞ" áíÜðôõîç ôïõ åëëçíéêïý êáðéôáëéóìïý, ìÝóá áðü ôéò ìåãÜëåò äéáñèñùôéêÝò áëëáãÝò ðïõ óõíôåëÝóôçêáí ôéò ôÝóóåñéò ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò.
Ç Ýíôáóç ôçò äéáäéêáóßáò óõãêÝíôñùóçò êáé óõãêåíôñïðïßçóçò ôçò ðáñáãùãÞò ïäÞãçóå óôç ãéãÜíôùóç ôùí ìïíïðùëßùí ðïõ óôï ìåóïðüëåìï âñßóêïíôáí áêüìç óå íçðéáêÞ êáôÜóôáóç. ÄçìéïõñãÞèçêáí íÝá ìåãÜëá ìïíïðþëéá
êáé óõíäÝèçêáí ðéï óôåíÜ ìå ôï îÝíï ìïíïðùëéáêü êåöÜëáéï. Ôá ìïíïðþëéá
åäñáéþèçêáí óå üëïõò ôïõò ôïìåßò ôçò åèíéêÞò ïéêïíïìßáò êáé ðñïóÝäùóáí
ó' áõôÞ ìéá ìïíïðùëéáêÞ öõóéïãíùìßá êáé äéÜñèñùóç.
Ôï ÷ñçìáôéóôéêü êåöÜëáéï êáôÝêôçóå ôïí Ýëåã÷ï óôç âéïìç÷áíßá, óôéò ôñÜðåæåò, ôçí åðåîÝôåéíå óôçí áãñïôéêÞ ïéêïíïìßá, óå üëï ôï ïéêïíïìéêü êáé êïéíùíéêïðïëéôéêü ãßãíåóèáé. Ôþñá ôï åëëçíéêü êåöÜëáéï êõñéáñ÷åß ìå ôçí áíþôåñç ìïñöÞ ôïõ, ìå ôçí ìïñöÞ ôïõ êáðéôáëéóôéêïý ìïíïðùëßïõ. Ðñüêåéôáé
ãéá Ýíá íÝï ðïéïôéêü åðßðåäï ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò ðïõ Ýöôáóáí óôéò áíþôåñåò äïìéêÝò ìïñöÝò ôïõò, óôá ìïíïðþëéá. Ç ÅëëÜäá Ýãéíå
÷þñá ôïõ ìïíïðùëéáêïý êáðéôáëéóìïý.
Ôï áóôéêü êñÜôïò áíÝëáâå áõîçìÝíï ñüëï óôéò äéáäéêáóßåò áíáðáñáãùãÞò
ôïõ êåöáëáßïõ, ç óõíýöáíóç ôçò äýíáìçò ôïõ ìå ôç äýíáìç ôùí ìïíïðùëéáêþí êïñõöþí ïäÞãçóå óôçí áíÜðôõîç êáé óôåñÝùóç ôïõ êñáôéêïìïíïðùëéáêïý êáðéôáëéóìïý.
Áñ÷éêÜ óõíÝâáëëå óôç ãéãÜíôùóç êáé ßäñõóç íÝùí ìïíïðùëßùí ãéá ôçí åîõðçñÝôçóç óôñáôéùôéêþí áíáãêþí ôùí óõììÜ÷ùí óôçí ðåñéï÷Þ (ð.÷. ôóéìÝíôá), ðñï÷þñçóå óôç äçìéïõñãßá êñáôéêïêáðéôáëéóôéêþí åðé÷åéñÞóåùí. ºäñõóå íÝïõò êñáôéêïìïíïðùëéáêïýò ïñãáíéóìïýò ðáñÝìâáóçò óôçí áãñïôéêÞ ïéêïíïìßá êáé ìå ôéò êñáôéêïìïíïðùëéáêÝò ôïõ ñõèìßóåéò óôç ãåùñãßá
ðñïóðÜèçóå êáé ðÝôõ÷å ôïí êáôåõíáóìü ôùí êïéíùíéêþí óõãêñïýóåùí ëüãù
ôçò ðñïëåôáñéïðïßçóçò ôçò áãñïôéÜò ðïõ Þôáí öõóéêÞ óõíÝðåéá ôçò êáðéôáëéóôéêÞò áíÜðôõîçò ôçò ãåùñãßáò.
Ôçí ìåôáðïëåìéêÞ ðåñßïäï ëïéðüí ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóìüò ïëïêëÞñùóå

38

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ôçí êñáôéêïìïíïðùëéáêÞ ôïõ óõãêñüôçóç, Ýãéíå ÊÌÊ êáé óõíå÷ßæåé íá åßíáé
ôÝôïéïò, êáèþò ïé íåïöéëåëåýèåñåò áíáäéáñèñþóåéò êáé ç éäéùôéêïðïßçóç ôùí
êñáôéêþí åðé÷åéñÞóåùí äåí áíáéñïýí ôïí ÊÌÊ, ôïí ôñïðïðïéïýí ìåñéêþò.
Ôá ìïíïðþëéá êáôáêôþíôáò êõñßáñ÷ç èÝóç óå üëïõò ôïõò ôïìåßò ôçò åëëçíéêÞò ïéêïíïìßáò, áíÝðôõîáí êáé ôéò äñáóôçñéüôçôåò ôïõò óôç äéåèíÞ áãïñÜ.
ÌÝóá áðü ôéò åìðïñéêÝò ó÷Ýóåéò, ðáñáãùãéêÝò äñáóôçñéüôçôåò, ÷ñçìáôéóôéêïýò ïìßëïõò êáé Üëëá, ðñï÷þñçóå ç äéáðëïêÞ ôïõ åëëçíéêïý ìïíïðùëéáêïý
ìå ôï äéåèíÝò ðïëõåèíéêü êåöÜëáéï.
Ç Ýíôáóç ôçò äéáäéêáóßáò óõãêÝíôñùóçò êáé óõãêåíôñïðïßçóçò, ç ãéãÜíôùóç ôùí åëëçíéêþí ìïíïðùëßùí êáé ç óýíäåóç ôïõò ìå ôá äéåèíÞ, þèçóå ôïí
åëëçíéêü êáðéôáëéóìü óå åðé÷åéñçìáôéêÝò äñáóôçñéüôçôåò åêôüò óõíüñùí. Áîéïðïéþíôáò êáé ôçí äéåèíÞ ðïëéôéêÞ óõãêõñßá (êáôÜññåõóç ôçò ÓÅ êáé ôùí
êáèåóôþôùí ôçò ÁíáôïëéêÞò Åõñþðçò) ôá åëëçíéêÜ ìïíïðþëéá óôñÜöçêáí
ôçí ôåëåõôáßá äåêáðåíôáåôßá éäéáßôåñá ðñïò ôéò ãåéôïíéêÝò âáëêáíéêÝò ÷þñåò, üðïõ åêìåôáëëåýïíôáé ôç öôçíÞ åñãáôéêÞ äýíáìç ôùí ÷ùñþí áõôþí. Ç åîáãùãÞ êåöáëáßïõ êáé ïé åðé÷åéñçìáôéêÝò äñáóôçñéüôçôåò ôùí åëëçíéêþí ìïíïðùëßùí åßíáé óÞìåñá óçìáíôéêÝò óôá ÂáëêÜíéá. Ïé åëëçíéêÝò ôñÜðåæåò åßíáé ï ìåãáëýôåñïò îÝíïò åðåíäõôÞò óôï ÷ñçìáôïðéóôùôéêü ôïìÝá óôéò ÷þñåò
ôùí Âáëêáíßùí.
Óå ðÜíù áðü 13 äéò åõñþ (4,5 ôñéò äñá÷ìÝò) åêôéìÜôáé óÞìåñá ç ðáñïõóßá
ôïõ åëëçíéêïý êåöáëáßïõ ìüíï óôéò âáëêáíéêÝò ÷þñåò. Åêôüò áðü áõôÝò üìùò, åîáãùãÞ êåöáëáßïõ êáé åðé÷åéñçìáôéêÞ äñáóôçñéüôçôá ôïõ åëëçíéêïý
êåöáëáßïõ Ý÷ïõìå óôçí Ôïõñêßá, óôç Ñùóßá, óôéò ðñþçí ÷þñåò ôçò Ó.Å. êáé
ôçò ÁíáôïëéêÞò Åõñþðçò, áëëÜ êáé óôéò ìåãÜëåò éìðåñéáëéóôéêÝò ÷þñåò (Ãåñìáíßá, Áããëßá, ÇÐÁ ê.á.).
Ç ðïéüôçôá ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò óôçí ÅëëÜäá óÞìåñá
äåß÷íåé üôé Ý÷ïõìå üëá åêåßíá ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ óôïé÷åßá ðïõ óõíèÝôïõí ôçí
ëåíéíéóôéêÞ Ýííïéá ôïõ éìðåñéáëéóìïý.
Ïé êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò óôçí ÅëëÜäá êáôÝêôçóáí Ýíá íÝï, áíþôåñï åðßðåäï. Ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóìüò Ýöôáóå óôï áíþôáôï óôÜäéï ôçò
áíÜðôõîçò ôïõ. Åßíáé éìðåñéáëéóôéêüò êáðéôáëéóìüò. Ç ÅëëÜäá åßíáé ÷þñá
ôïõ éìðåñéáëéóôéêïý êáðéôáëéóìïý, åßíáé ÷þñá éìðåñéáëéóôéêÞ.
Áõôü äå óçìáßíåé üôé ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóìüò êáé ç ÅëëÜäá ðÝñáóå áðü
ôï ìÝóï åðßðåäï óå ìéá áíþôåñç ïìÜäá ÷ùñþí. Ôï ìÝóï åðßðåäï áíÜðôõîçò
åêöñÜæåé ôï åðßðåäï áíÜðôõîçò ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí êáé ðáñÜ ôçí
ôåñÜóôéá ó÷åôéêÜ áýîçóç ôïõò êáé ðáñÜ ôï ãåãïíüò üôé áíáðôýóóïíôáí ìå ôá÷ýôåñïõò ñõèìïýò áðü üôé ïé ðïëý áíåðôõãìÝíåò êáðéôáëéóôéêÝò ÷þñåò, äåí Ýöôáóå áðü ôçí Üðïøç áõôÞ óôï åðßðåäï ôïõò êáèþò êáé åêåßíåò áíáðôý÷èçêáí ðáñáðÝñá. Ç ÅëëÜäá ëïéðüí åßíáé ìéá éìðåñéáëéóôéêÞ ÷þñá (ïé êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò Ýöôáóáí óôï áíþôåñï ðïéïôéêü ôïõò åðßðåäï)

ÈÅÓÅÉÓ

39

ìÝóïõ åðéðÝäïõ áíÜðôõîçò ôùí ðáñáãùãéêþí ôçò äõíÜìåùí. Ç ÅëëÜäá ìÝóá
óå ëßãåò äåêáåôßåò ìåôáôñÜðçêå óå ÷þñá ôùí áíåðôõãìÝíùí êáðéôáëéóôéêþí
ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò, óôåíÜ óõíäåäåìÝíç ìå ôá éìðåñéáëéóôéêÜ êÝíôñá, åíåñãÞ óõììÝôï÷ïò óôçí êáðéôáëéóôéêÞ åêìåôÜëëåõóç Üëëùí ÷ùñþí êáé ëáþí.
Ç Ýíôáîç óôçí ÅÏÊ
Ç ïëïÝíá êáé ìåãáëýôåñç äéáóýíäåóç ôïõ åëëçíéêïý ìïíïðùëéáêïý êåöáëáßïõ ìå ôçí ðáãêüóìéá áãïñÜ ôç ìåôáðïëåìéêÞ ðåñßïäï, äçìéïýñãçóå ôçí áíÜãêç
óõììåôï÷Þò ôçò ÷þñáò óôïí éìðåñéáëéóôéêü áíôáãùíéóìü. Ìå ôçí åðÝêôáóç ôùí
äéåèíþí ïéêïíïìéêþí ó÷Ýóåùí ôçò ÷þñáò, ìå ôç ìåãáëýôåñç äéåßóäõóç ôïõ îÝíïõ êáé ôç äéáðëïêÞ ôïõ ìå ôï íôüðéï ìïíïðùëéáêü êåöÜëáéï, ç åëëçíéêÞ ïéêïíïìßá äéåèíïðïéïýíôáí üëï êáé ðåñéóóüôåñï, ðñÜãìá ðïõ ïäÞãçóå ôïí åëëçíéêü êáðéôáëéóìü óôç óõììåôï÷Þ ôïõ óôéò äéáäéêáóßåò ôùí ðåñéöåñåéáêþí "ïëïêëçñþóåùí", ïäÞãçóå ôçí ÅëëÜäá óôçí ÅÏÊ, óôçí óçìåñéíÞ Å.Å.. Ïé ßäéåò ïé "ïëïêëçñþóåéò" åßíáé ìéá óôñåâëÞ áðïôýðùóç ôçò ôÜóçò äéåèíïðïßçóçò ôçò ðáñáãùãÞò êáé ôïõ êåöáëáßïõ êáé ôçò Üñíçóçò ôùí åìðïäßùí ðïõ âÜæïõí ôá åèíéêÜ
êñáôéêÜ óýíïñá óôçí áíÜðôõîç ôçò êåñäïöïñßáò ôïõ êåöáëáßïõ.
Ç ÅÅ åßíáé ìéá áíôéäñáóôéêÞ óõíÝíùóç ôùí êñáôþí ôçò Åõñþðçò. Ç Ýíôáîç
ôçò ÷þñáò ìáò óôçí ÅÏÊ äåí Þôáí áðëÜ ìéá ðïëéôéêÞ åðéëïãÞ ôçò åëëçíéêÞò Üñ÷ïõóáò ôÜîçò, õðÜêïõå óôéò åóùôåñéêÝò áíÜãêåò ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí
ðáñáãùãÞò, Þôáí ìéá ïéêïíïìéêÞ áíáãêáéüôçôá ôïõ åëëçíéêïý êáðéôáëéóìïý.
¹ôáí ï äñüìïò ôçò óõììåôï÷Þò ôïõ óôï äéåèíÞ êáôáìåñéóìü åñãáóßáò, ï ìïíáäéêüò äñüìïò ðïõ áíôáðïêñéíüôáí óôçí áíÜãêç äéåèíïðïßçóç ôïõ åëëçíéêïý
êáðéôáëéóìïý.
Ç Ýíôáîç Þôáí ðñïò üöåëïò ôïõ åëëçíéêïý êåöáëáßïõ êáé ü÷é êÜôé ðïõ ôïõ åðéâëÞèçêå ''Ýîùèåí'' Þ ðïõ ðáñá÷þñçóå ç ''îåíüäïõëç'' áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÷þñáò
óôï åõñùðáúêü êåöÜëáéï. Ôï åëëçíéêü êåöÜëáéï ìå ôçí Ýíôáîç ôïõ óôïí õðåñåèíéêü éìðåñéáëéóôéêü ïñãáíéóìü, åîáóöáëßæåé ôç óõììåôï÷Þ ôïõ óôïí åõñùðáúêü êáôáìåñéóìü åñãáóßáò ìÝóá áðü ôçí êáôåýèõíóç ìåãÜëïõ ìÝñïõò ôùí åîáãùãþí ðñïò ôçí åõñùðáúêÞ áãïñÜ, ìÝóá áðü ôï ìåñßäéï áðü ôï õðåñêÝñäïò ðïõ
äéáíÝìåôáé ìå ôá åõñùðáúêÜ ðñïãñÜììáôá, ìÝóá áðü ôç óõììåôï÷Þ ôïõ óôéò ìåãÜëåò åðåíäýóåéò êáé ôçí áëëçëïäéáðëïêÞ ôïõ ìå ôï åõñùðáúêü êåöÜëáéï. ¼öåëïò åîáóöáëßæåé åðßóçò áðü ôçí åðéâïëÞ ôïõ ðëáéóßïõ ''ïéêïíïìéêÞò óýãêëéóçò'' ôçò Å.Å. ðïõ óôï÷åýåé óôçí áýîçóç ôçò áíôáãùíéóôéêüôçôáò ìÝóù ôçò íåïóõíôçñçôéêÞò áíáäéÜñèñùóçò.
Ïé üñïé ôçò Ýíôáîçò Þôáí öõóéêÜ åðùöåëåßò ãéá ôá åõñùðáúêÜ ìïíïðþëéá. Ïé
éìðåñéáëéóôéêïß ïñãáíéóìïß, üðùò åßíáé ç ÅÏÊ (óçìåñéíÞ Å.Å.) äåí óõãêñïôïýíôáé óôç âÜóç ôçò éóïôéìßáò, åßíáé ïñãáíéóìïß ãéá ôç ìïéñáóéÜ ìåôáîý ëçóôþí
êáé ç óõãêñüôçóç ôïõò åßíáé äõíáôÞ ìüíï óôç âÜóç ôïõ óõó÷åôéóìïý äýíáìçò.

40

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

Ôá ïöÝëç ðïõ áðïêïìßæïõí ôá ðéï éó÷õñÜ ìÝëç ôïõò áðü ôéò äéáäéêáóßåò åíïðïßçóçò åßíáé ðïëëáðëÜóéá áðü ôá ïöÝëç ôùí ðéï áäýíáôùí, üðùò åßíáé ç ÅëëÜäá.
Áðü ôçí Ýíôáîç ôçò ÷þñáò ìáò óôçí ÅÏÊ ôá åõñùðáúêÜ ìïíïðþëéá åðùöåëÞèçêáí áðü ôçí åêìåôÜëëåõóç ôçò åëëçíéêÞò áãïñÜò, ôïõ öõóéêïý ðëïýôïõ ôçò
÷þñáò êáé ôçò öôçíÞò åñãáôéêÞò äýíáìçò. Ôéò åðéäéþîåéò ôïõ ìïíïðùëéáêïý êåöáëáßïõ ôùí éó÷õñüôåñùí ïéêïíïìéêÜ ÷ùñþí åîõðçñåôïýóå êáé ç íïìéóìáôéêÞ
Ýíùóç (ÏÍÅ).
Ïé ðáñá÷ùñÞóåéò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò ôçò ÅëëÜäáò Ýíáíôé ôïõ åõñùðáúêïý êåöáëáßïõ äåí áðïôåëïýí äåßãìá ''õðïôáãÞò'' Þ ÷áñáêôçñéóôéêü ìéáò ''îåíüäïõëçò'' ðáèïëïãßáò. ¹ôáí êáé åßíáé áíáãêáßåò ãéá ôçí ðñïþèçóç ôùí äéêþí ôçò
óõìöåñüíôùí. Ôï åëëçíéêü êåöÜëáéï ãéá íá õðçñåôÞóåé ôá äéêÜ ôïõ óõìöÝñïíôá åßíáé õðï÷ñåùìÝíï íá áðïäÝ÷åôáé ôïõò üñïõò ðïõ äéáìïñöþíïõí ïé ðéï éó÷õñïß ôçò Å.Å.. Ïé üðïéåò áíôéèÝóåéò, ðïõ åßíáé õðáñêôÝò êáé óõ÷íÜ ïîýíïíôáé
áíÜìåóá óôçí åëëçíéêÞ áóôéêÞ ôÜîç êáé ôï ''äéåõèõíôÞñéï'' äåí ïäçãïýí óå ñÞîç, äåí åßíáé ôÝôïéåò ðïõ íá ïäçãïýí óå óõãêñïõóéáêÝò êáôáóôÜóåéò êáé óå áëëáãÞ ðëåýóçò óôá æçôÞìáôá ôçò åõñùðáúêÞò åíïðïßçóçò. ÊáíÝíá ôìÞìá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò äåí âñßóêåôáé óå äïìéêÞ óýãêñïõóç ìå ôçí Å.Å. Ç áíôßèåóç ð.÷.
ôçò áóôéêÞò ôÜîçò ôïõ ÷ùñéïý ðñïò óõãêåêñéìÝíåò åðéëïãÝò ôçò Å.Å. äåí åßíáé
óõãêñïõóéáêÞ, åßíáé ðåñéóôáóéáêÞ êáé ìåñéêÞ, êáèþò ôá ìáêñïðñüèåóìá óõìöÝñïíôá ôçò ôáõôßæïíôáé ðëÞñùò ìå ôçí ðïëéôéêÞ ôçò Å.Å., ðïõ åßíáé ðïëéôéêÞ åíßó÷õóçò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò ôïõ ÷ùñéïý óå âÜñïò ôïõ áãñïôéêïý ðñïëåôáñéÜôïõ
êáé ôçò ìéêñÞò áãñïôéÜò.
Áõôüò åßíáé ï ëüãïò ðïõ üëåò ïé áóôéêÝò äõíÜìåéò, üëåò ïé ðïëéôéêÝò åêöñÜóåéò
ôïõ êåöáëáßïõ óôç ÷þñá ìáò óõìöùíïýí ìå ôçí åðéëïãÞ ôçò åõñùðáúêÞò åíïðïßçóçò. Êáìßá áóôéêÞ äýíáìç ôçò åëëçíéêÞò êïéíùíßáò äåí áðïäÝ÷åôáé ôï áßôçìá ôçò áðïäÝóìåõóçò áðü ôçí Å.Å. Ïé üðïéåò êñéôéêÝò áóôéêþí êáé ìéêñïáóôéêþí äõíÜìåùí óõññéêíþíïíôáé óå áéôÞìáôá ìåôáññõèìßóåùí óôá ðëáßóéá ôçò
Å.Å. ÖõóéêÜ êáìßá ìåôáññýèìéóç äåí åßíáé óå èÝóç íá åîõðçñåôÞóåé ôá åñãáôéêÜ êáé ëáúêÜ óõìöÝñïíôá. Êáìßá ìåôáññýèìéóç äåí ìðïñåß íá ìåôáóôñÝøåé
ôçí Å.Å. óå Åõñþðç ôùí åñãáæïìÝíùí, óå Åõñþðç ôùí ëáþí ôçò. Ç Å.Å. åßíáé
ç Åõñþðç ôùí ìïíïðùëßùí, åßíáé ç åíùìÝíç äýíáìç ôïõ åõñùðáúêïý êåöáëáßïõ õðü ôçí çãåìïíßá ôùí ðéï éó÷õñþí ôìçìÜôùí ôïõ. ÁõôÞ ç Åõñþðç åßíáé åíÜíôéá óôá óõìöÝñïíôá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí ëáþí ôçò. Êáìßá ìåôáññýèìéóç äåí ìðïñåß íá áëëÜîåé ôïí áíôåñãáôéêü, áíôéëáúêü êáé éìðåñéáëéóôéêü ôçò ÷áñáêôÞñá. Ç Ýíôáîç êáé ç ðáñáìïíÞ ôçò ÷þñáò óôçí Å.Å. óõìöÝñåé ìüíï ôçí áóôéêÞ ôÜîç. Ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ôïõò Üëëïõò åñãáæüìåíïõò óõìöÝñåé ç áðïäÝóìåõóç, ç Ýîïäïò ôçò ÷þñáò áð' áõôÞ, ðïõ èá åßíáé Ýñãï ôçò äéêÞò ôçò óêëçñÞò ðÜëçò Üìåóá óõíäåäåìÝíçò ìå ôçí ðÜëç ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôïõ åëëçíéêïý
êáðéôáëéóìïý. Ì' áõôü ôï áíáôñåðôéêü ôçò Ýñãï èá äþóåé ôç äéêÞ ôçò óõìâïëÞ
óôçí ôåëéêÞ äéÜëõóç ôçò ÅÅ.

ÈÅÓÅÉÓ

41

Ç Ýîïäïò áðü ôçí Å.Å. äåí ìðïñåß íá õðÜñîåé Ýîù áðü ôçí ðñïïðôéêÞ áíáôñïðÞò ôïõ êáðéôáëéóìïý. Åßíáé áßôçìá ôáõôüóçìï.
Óôçí ðÜëç áõôÞ äåí ÷ùñÜåé êáíÝíá ôìÞìá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò, ðáñÜ ìüíï ç åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ôá ìåóáßá óôñþìáôá ôçò ðüëçò êáé ôïõ ÷ùñéïý, ðïõ ðñÝðåé íá
êáôáíïÞóïõí üôé êáìßá ðëÝïí åèíéêÞ êáðéôáëéóôéêÞ áíÜðôõîç äåí åßíáé ðñïò ôï
óõìöÝñïí ôïõò ðáñÜ ìüíï åíÜíôéá ôïõò.

42

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

6. Ç ÈÅÓÇ ÔÇÓ ÅËËÁÄÁÓ ÓÔÇÍ ÉÌÐÅÑÉÁËÉÓÔÉÊÇ ÁËÕÓÉÄÁ
Ç áíþôáôç ðïéüôçôá ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò, ç éìðåñéáëéóôéêÞ âáèìßäá ôïõ åëëçíéêïý êáðéôáëéóìïý, äåí óçìáßíïõí áðáñáßôçôá üôé ç êáðéôáëéóôéêÞ ÅëëÜäá åßíáé ìéá éó÷õñÞ ÷þñá. Äåí óçìáßíïõí áíáâÜèìéóç ôïõ ñüëïõ
ôçò óå ôÝôïéï âáèìü þóôå íá êáôáêôÞóåé óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá ìéá èÝóç
ðáñüìïéá ìå åêåßíç ôùí ìåãÜëùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí. Ï åëëçíéêüò éìðåñéáëéóôéêüò êáðéôáëéóìüò åßíáé Ýíá ìéêñïìåóáßï ìÝãåèïò êáé áíÜëïãç åßíáé ç
èÝóç ðïõ êáôáëáìâÜíåé óôçí Ýíôáîç ôïõ óôï äéåèíÝò óýóôçìá ïéêïíïìéêþí êïéíùíéêþí êáé ðïëéôéêþí ó÷Ýóåùí, óôï ðáãêüóìéï éìðåñéáëéóôéêü óýóôçìá.
Ç Ýíôáîç ôïõ êÜèå îå÷ùñéóôïý ó÷çìáôéóìïý óôï ðáãêüóìéï éìðåñéáëéóôéêü
óýóôçìá äåí ãßíåôáé óôç âÜóç ôçò éóïôéìßáò. Ïé ó÷Ýóåéò ìÝóá óôï óýóôçìá áõôü
åßíáé áðü ôç öýóç ôïõò áíéóüôéìåò, óôçñßæïíôáé óôç âÜóç ôçò éó÷ýïò êáé ôùí óõó÷åôéóìþí äýíáìçò. ¸ôóé, êÜðïéåò éó÷õñÝò ÷þñåò âñßóêïíôáé óôçí êïñõöÞ ôçò
ðõñáìßäáò, ðáßæïõí ëüãù ôçò ïéêïíïìéêÞò êáé ðïëéôéêÞò ôïõò äýíáìçò ôïí ðñþôï ñüëï, åßíáé ïé çãåìïíéêÝò äõíÜìåéò ôïõ ðáãêüóìéïõ éìðåñéáëéóìïý. Ïé õðüëïéðåò åßíáé óå õðïäåÝóôåñç èÝóç, åßíáé óôïí Ýíá Þ ôïí Üëëï âáèìü åîáñôçìÝíåò áðü ôéò ðñþôåò, êáôáëáìâÜíïõí ìéá åíäéÜìåóç Þ êáôþôåñç èÝóç óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá. ÐÜíôùò, ðáñÜ ôç äéáöïñåôéêÞ èÝóç ôçò êÜèå ÷þñáò óôï
äéåèíÞ êáôáìåñéóìü åñãáóßáò êáé óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá, óå ôåëåõôáßá áíÜëõóç êÜèå ÷þñá ôïõ êáðéôáëéóìïý, Ýðáéæå êáé ðáßæåé óôá ðëáßóéá ôçò ðáãêüóìéáò êáðéôáëéóôéêÞò áãïñÜò, ôï äéêü ôçò éäéáßôåñï ñüëï óôçí áíáðáñáãùãÞ
êáé åäñáßùóç ôïõ éìðåñéáëéóìïý. Ôï ðáãêüóìéï éìðåñéáëéóôéêü óýóôçìá äåí áðïôåëåß Ýíá áðëü Üèñïéóìá ôùí åðéìÝñïõò êñßêùí ôïõ, ôùí ÷ùñþí êáé åèíéêþí
ó÷çìáôéóìþí ðïõ ôï áðïôåëïýí. Åßíáé Ýíá óýóôçìá áëëçëåîáñôÞóåùí êáé äïìéêÞò åíüôçôáò.
Ïé åðéìÝñïõò åèíéêïß ó÷çìáôéóìïß óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ áëõóßäá - êáé ïé ìéêñïß
- äåí åßíáé áðëïß èåáôÝò ôùí áíôáãùíéóìþí êáé ôùí äéáêáíïíéóìþí ôùí éó÷õñþí. Äåí åßíáé áðëÜ åíåñãïýìåíá ðïõ åöáñìüæïõí ôéò åíôïëÝò ôùí ìåãÜëùí Þ
ôéò áðïöÜóåéò êÜðïéáò åêôåëåóôéêÞò åðéôñïðÞò ôùí êõñßáñ÷ùí. ¸÷ïõí ôá äéêÜ
ôïõò óõìöÝñïíôá êáé ôá äéêÜ ôïõò áéôÞìáôá. Êáé ôá äéåêäéêïýí óôï ðëáßóéï ôùí
êÜèå öïñÜ äïóìÝíùí óõó÷åôéóìþí. Ôï ßäéï êÜíåé êáé ï åëëçíéêüò éìðåñéáëéóìüò, üðùò Ýêáíå ðÜíôá ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóìüò êáé üôáí âñéóêüôáí óå êáôþôåñç ðïéïôéêÞ âáèìßäá áíÜðôõîçò áðü ôç óçìåñéíÞ.
Ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóìüò êáôáëáìâÜíåé ìéá ìéêñïìåóáßá èÝóç óôçí éìðåñéáëéóôéêÞ éåñáñ÷ßá. ¼ðùò üëåò ïé ìéêñüôåñåò êáé ðéï áäýíáôåò éìðåñéáëéóôéêÝò
÷þñåò, Ýôóé êáé ç ÅëëÜäá âñßóêåôáé óå èÝóç åîÜñôçóçò áðü ôéò ìåãáëýôåñåò êáé
ç óõììåôï÷Þ ôçò óôï ìïßñáóìá ïéêïíïìéêþí êáé ãåùðïëéôéêþí èÝóåùí óôïí éìðåñéáëéóôéêü áíôáãùíéóìü ãßíïíôáé ìÝóá áðü óõãêñïýóåéò ìå áíôßðáëá éìðåñéáëéóôéêÜ óõìöÝñïíôá êáé óõíåðþò ÷ñåéÜæåôáé ôçí ''ðñïóôáóßá'' éó÷õñüôåñùí

ÈÅÓÅÉÓ

43

éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí ãéá íá ðñïùèÞóåé ôéò äéêÝò ôçò éäéáßôåñåò èÝóåéò êáé
ôá îå÷ùñéóôÜ ôçò óõìöÝñïíôá. Ç Üñ÷ïõóá ôÜîç, ìÝóá áðü ìéÜ óõíå÷Þ ðÜëç, ìÝóá áðü Ýíá óõíå÷Þ áãþíá äñüìïõ, ðáßæïíôáò ìå ôïõò óõó÷åôéóìïýò, ôáóóüìåíç
ðüôå ìå ôï ìÝñïò ôçò ìéáò êáé ðüôå ôçò Üëëçò ìåãÜëçò éìðåñéáëéóôéêÞò äýíáìçò,
ðñïóðáèåß íá åîõðçñåôÞóåé ôá óõìöÝñïíôá ôçò êáé ðïëëÝò öïñÝò öôÜíåé áêüìç
êáé óå áíïé÷ôÝò ðñïóùñéíÝò óõãêñïýóåéò ìå êÜðïéïí áðü ôïõ ìåãÜëïõò.
Ôï åñãáôéêü êßíçìá ïöåßëåé íá Ý÷åé êÜèå öïñÜ óáöÞ áíôßëçøç óå ôÝôïéåò ðåñéðôþóåéò, ãéá íá ìçí åêëÜâåé ôéò äéåêäéêÞóåéò ôïõ åëëçíéêïý êáðéôáëéóìïý êáé
ôéò óõãêñïýóåéò ôïõ óôïõò åíäïéìðåñéáëéóôéêïýò áíôáãùíéóìïýò ùò áíôééìðåñéáëéóôéêÞ ðÜëç êáé ôéò èåùñÞóåé ðñÜîåéò åèíéêÞò áíåîáñôçóßáò.
ÔåëéêÜ ôï ðïéåò áðü ôéò äéåêäéêÞóåéò ôçò ðñïùèåß åßíáé áðïôÝëåóìá ôùí óõó÷åôéóìþí äýíáìçò êáé óå áõôïýò õðáêïýåé. Êáé üôáí ç ðÜëç ìå ôïõò óõó÷åôéóìïýò ãÝñíåé åíáíôßïí ôçò êáé áíáãêÜæåôáé óå õðï÷ùñÞóåéò äåí õðïôÜóóåôáé,
ôá óõìöÝñïíôá ôçò åîõðçñåôåß. Åêåßíï ðïõ õðïôÜóóåé óôá äéêÜ ôçò êáé ôá ãåíéêüôåñá éìðåñéáëéóôéêÜ óõìöÝñïíôá åßíáé ôá óõìöÝñïíôá ôïõ åñãáæüìåíïõ ëáïý êáé ôçò ÷þñáò, ôá ïðïßá äåí ìðïñïýí íá åîõðçñåôçèïýí ìå åêêëÞóåéò êáé ðáñáéíÝóåéò ðñïò ôïõò ðïëéôéêïýò ôçò åêðñïóþðïõò íá óôáìáôÞóïõí íá ''õðïôÜóóïíôáé'', íá óôáìáôÞóïõí ôçí ðïëéôéêÞ ôçò õðïôáãÞò, åîõðçñåôïýíôáé ìå ôç óõíåðÞ ðÜëç ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôçò. Ç áíáôñïðÞ åßíáé óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò ç
ìïíáäéêÞ ðñüôáóç ãéá ôçí êáôÜêôçóç ôçò åèíéêÞò áíåîáñôçóßáò êáé äåí ìðïñåß
íá õðÜñîåé óå óõììá÷ßá ìå ôçí áóôéêÞ ôÜîç.

44

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

7. ÊÏÉÍÙÍÉÊÇ ÓÕÍÈÅÓÇ
ÔÏÕ ÐËÇÈÕÓÌÏÕ ÔÇÓ ÅËËÁÄÁÓ
Ç áíÜðôõîç ôïõ êáðéôáëéóìïý, ïé áëëáãÝò ðïõ óõíôåëÝóôçêáí ôüóï óôéò ðáñáãùãéêÝò äõíÜìåéò üóï êáé óôéò êáðéôáëéóôéêÝò ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò, åß÷áí äñáóôéêÝò åðéðôþóåéò óôçí êïéíùíéêÞ óýíèåóç ôïõ åëëçíéêïý ðëçèõóìïý.
ÓÞìåñá ç åñãáôéêÞ ôÜîç áðïôåëåß ôçí ðëåéïøçößá ôïõ ïéêïíïìéêÜ åíåñãïý
ðëçèõóìïý, êáé ìå ôçí ðïóïôéêÞ åíßó÷õóç ðïõ äÝ÷åôáé áðü ôï ìåãÜëï ìåôáíáóôåõôéêü ñåýìá ôçí ôåëåõôáßá äåêáðåíôáåôßá, ôåßíåé íá áðïôåëåß ôç ìåãÜëç
ðëåéïøçößá. Ïé áëëïäáðïß åñãÜôåò, ôïõò ïðïßïõò ï éìðåñéáëéóìüò áíÜãêáóå íá
åãêáôáëåßøïõí ôéò ðáôñßäåò ôïõò ãéá íá åðéâéþóïõí, áíáæçôþíôáò ìéá êáëýôåñç
ôý÷ç, áðïôåëïýí áíáðüóðáóôï ôìÞìá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò ôçò ÅëëÜäáò.
Ç åñãáôéêÞ ôÜîç, ôá ìåôáðïëåìéêÜ ÷ñüíéá, åíéó÷ýèçêå ðïóïôéêÜ áðü ôçí Ýíôïíç ðñïëåôáñéïðïßçóç ôùí ðáñáäïóéáêþí ìåóáßùí óôñùìÜôùí ôçò ðüëçò êáé
ôïõ ÷ùñéïý. Ç ðñïëåôáñéïðïßçóç ôùí ìåóáßùí óôñùìÜôùí ùò áðïôÝëåóìá ôçò
êáðéôáëéóôéêÞò áíÜðôõîçò, óõíå÷ßæåôáé ìå áìåßùôïõò ñõèìïýò êáé ðñïóèÝôåé íÝåò óôñáôéÝò óôéò ãñáììÝò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. Ìüíï óôçí ýðáéèñï ðÜíù áðü Ýíá åêáôïììýñéï áãñüôåò êáôáóôñÜöçêáí êáôÜ ôç äéÜñêåéá ìéóïý áéþíá êáé
óðñþ÷ôçêáí óôçí åîùôåñéêÞ ìåôáíÜóôåõóç êáé óôç ìáæéêÞ åéóñïÞ ôïõò óôéò ìåãáëïõðüëåéò óôï åóùôåñéêü ôçò ÷þñáò. Ôï ïéêïäïìéêü ôåñáôïýñãçìá ôçò ÁèÞíáò, áëëÜ êáé Üëëùí ðüëåùí, öÝñåé ôç óöñáãßäá áõôÞò ôçò ''Üôáêôçò öõãÞò''.
ÓÞìåñá ç äýíáìç ôçò áãñïôéÜò âñßóêåôáé ãýñù óôï 10%, ìå ôÜóåéò ãñÞãïñçò ðåñáéôÝñù ìåßùóçò ôïõ ðïóïóôïý áõôïý, óå ó÷Ýóç ìå ôï 60% ðåñßðïõ ðïõ Þôáí
êáôÜ ôçí ðñþôç ìåôáðïëåìéêÞ äåêáåôßá.
Ç áíÜðôõîç ôïõ êáðéôáëéóìïý êáé ïé óýã÷ñïíåò áíÜãêåò ôçò êáðéôáëéóôéêÞò
ðáñáãùãÞò åß÷áí ùò áðïôÝëåóìíá ôçí ðïóïôéêÞ äéåýñõíóç ôïõ óôñþìáôïò ôçò
äéáíüçóçò, ìåãÜëá ôìÞìáôá ôçò ïðïßáò - éäéáßôåñá ôçò ôå÷íéêÞò - ðñïëåôáñéïðïéïýíôáé Þ ç êáôÜóôáóç ôïõò ðëçóéÜæåé óå áõôÞí ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò.
Ôá ìåóáßá óôñþìáôá âñßóêïíôáé óå ìéá äéáäéêáóßá óõíå÷ïýò êáôáóôñïöÞò
êáé áíáæùïãüíçóçò êáé ðñïóèÝôïíôáò óå áõôÜ ôá ÍÝá ÌéóèùôÜ Ìåóáßá Óôñþìáôá ï áñéèìüò ôïõò ìðïñåß êáé íá áõîÜíåôáé, ÷åéñïôåñåýåé üìùò óõíå÷þò ôï åéäéêü ôïõò ïéêïíïìéêü âÜñïò óôï óýíïëï ôçò ïéêïíïìßáò.
Ç áóôéêÞ ôÜîç áðïôåëåß Ýíá ìéêñü ðïóïóôü (ãýñù óôï 3%) êáé Ýíá áðü ôá ðïëõðëçèÝóôåñá ôìÞìáôá ôçò åßíáé áõôÞ ôç óôéãìÞ ç áóôéêÞ ôÜîç ôïõ ÷ùñéïý (ãýñù óôïõò 80.000).
Ç áíÜðôõîç ôïõ êáðéôáëéóìïý åðÝöåñå óçìáíôéêÝò áëëáãÝò óôçí ßäéá ôçí áóôéêÞ ôÜîç. Ìå ôï ðÝñáóìá ôïõ êáðéôáëéóìïý óôï ìïíïðùëéáêü, óôï éìðåñéáëéóôéêü ôïõ óôÜäéï, ç áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÅëëÜäáò ðÝñáóå ïñéóôéêÜ óôçí êïéíùíéêÞ
êáé ðïëéôéêÞ áíôßäñáóç. Ïé ìïíïðùëéáêÝò ôçò êïñõöÝò óõíäÝèçêáí ðéï óôåíÜ

ÈÅÓÅÉÓ

45

ìå ôéò êïñõöÝò ôïõ ðáãêüóìéïõ éìðåñéáëéóôéêïý êáðéôáëéóìïý.
Ç áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÅëëÜäáò åßíáé ðëÝïí áíßêáíç ãéá ïðïéáäÞðïôå ðñïïäåõôéêÞ áëëáãÞ, åßíáé áíôéäñáóôéêÞ. Ç äéáôÞñçóç ôùí ðñïíïìßùí ôçò ðñïûðïèÝôåé
ìéá óõíå÷Þ åðßèåóç åíÜíôéá óôá óõìöÝñïíôá ôùí åñãáæüìåíùí ôÜîåùí. Ãéá áõôü èùñáêßæåé ôï ðïëéôéêü ôçò óýóôçìá êáé ôï êñÜôïò ôçò ìå áíôéäçìïêñáôéêïýò
íüìïõò êáé èåóìïýò, åíéó÷ýåé ôïõò êáôáóôáëôéêïýò ìç÷áíéóìïýò, ìáæß êáé ôáõôü÷ñïíá ìå ôçí Ýíôáóç ôçò éäåïëïãéêÞò ôçò åðßèåóçò. Ôï êüóôïò ãéá üëåò ôéò áíôéäñáóôéêÝò áëëáãÝò ôçò ôï öïñôþíåé óôá ëáúêÜ óôñþìáôá ìå ôç óõññßêíùóç
ôïõ "êïéíùíéêïý êñÜôïõò" êáé ôçí éäéùôéêïðïßçóç êñáôéêþí åðé÷åéñÞóåùí êáé
ëåéôïõñãéþí.
ÁõôÞ ç áíôéäçìïêñáôéêÞ êáé áíôéäñáóôéêÞ ðñáêôéêÞ äåí åßíáé áðïôÝëåóìá êáêþí ðïëéôéêþí, ïýôå ëáèåìÝíùí ÷åéñéóìþí ôùí äéÜöïñùí áóôéêþí êïììÜôùí,
åßíáé óýìöõôç ìå ôï êáðéôáëéóôéêü óýóôçìá óôï éìðåñéáëéóôéêü ôïõ óôÜäéï, åßíáé ç ðñïÝêôáóç ôçò ìïíïðùëéáêÞò ðñïóôáãÞò, ôçò "áíôßäñáóçò óå üëç ôç ãñáììÞ" êáé ç íåïóõíôçñçôéêÞ åðßèåóç áðïôåëåß ôç óýã÷ñïíç ðáñáëëáãÞ ôçò. Ãé' áõôü ç ðÜëç ôùí åñãáæïìÝíùí ãéá êïéíùíéêÜ äéêáéþìáôá êáé äçìïêñáôéêÝò åëåõèåñßåò äåí Ý÷åé ðëÝïí êáìéÜ ðñïïðôéêÞ, áí äåí óõíäåèåß ìå ôçí ðÜëç ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôçò áóôéêÞò ôÜîçò êáé ôïõ êáðéôáëéóìïý.
Ç ìüíç óÞìåñá êïéíùíéêÞ äýíáìç ðïõ åßíáé áíôéêåéìåíéêÜ éêáíÞ íá ðñïùèÞóåé ðñïò ôá ìðñïò ôçí ïéêïíïìéêÞ - êïéíùíéêÞ êáé ðïëéôéêÞ åîÝëéîç ìå ìéá åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ, ç ìüíç ùò ôï ôÝëïò åðáíáóôáôéêÞ, åßíáé ç åñãáôéêÞ ôÜîç.
ÁõôÞ ç éêáíüôçôá åíõðÜñ÷åé ìÝóá óôçí ßäéá ôçí ðáñáãùãÞ êáé áðïññÝåé áðü ôï
ñüëï ôçò ó' áõôÞ. Ç åñãáôéêÞ ôÜîç åßíáé óÞìåñá ï ìïíáäéêüò öïñÝáò áíþôåñùí
ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò.
Åðáíáóôáôéêü äõíáìéêü õðÜñ÷åé êáé óôá ìåóáßá óôñþìáôá ôçò ðüëçò êáé ôïõ
÷ùñéïý, êáèþò óõíèëßâïíôáé áðü ôï ìåãÜëï êåöÜëáéï. Åßíáé åí äõíÜìåé åðáíáóôáôéêÜ êáé ìðïñïýí íá óõìâÜëëïõí óôçí åðáíáóôáôéêÞ äéáäéêáóßá, áí êáôáíïÞóïõí ùò ôï ôÝëïò ôç èÝóç ôïõò, áí óõíåéäçôïðïéÞóïõí üôé ç ìéêñïéäéïêôçóßá áðïôåëåß âñá÷íÜ êáé äåí óþæåôáé ìå ôßðïôá, áí èåëÞóïõí íá õðåñáóðéóôïýí
ôï ìÝëëïí ôïõò êáé ü÷é ôï ðáñüí ôïõò, áí ðåñÜóïõí óôç óôÞñéîç ôùí èÝóåùí ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ, áí äéáëõèïýí ïé ïõôïðéêÝò êáé áíôéäñáóôéêÝò áõôáðÜôåò ôïõò
ãéá ìéá åðéóôñïöÞ ðñïò ôá ðßóù, óôçí ðñïìïíïðùëéáêÞ êáðéôáëéóôéêÞ áíÜðôõîç.
Ãéá ôçí áðþèçóç áõôþí ôùí áõôáðáôþí ôïõò êáé ãéá ôçí åíåñãïðïßçóç ôïõ åðáíáóôáôéêïý ôïõò äõíáìéêïý, áðïöáóéóôéêÞò óçìáóßáò åßíáé ï ñüëïò ôïõ óõíåéäçôïý, ôïõ åðáíáóôáôéêïý åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.

46

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

8. ÔÏ ÅËËÇÍÉÊÏ ÁÓÔÉÊÏ ÊÑÁÔÏÓ
ÊÁÉ ÔÏ ÁÓÔÉÊÏ ÐÏËÉÔÉÊÏ ÓÕÓÔÇÌÁ
Ôï åëëçíéêü áóôéêü êñÜôïò Ýðáéæå áðü ôçí áñ÷Þ óçìáíôéêü ñüëï óôçí áíáðáñáãùãÞ ôïõ êåöáëáßïõ. ¼ôáí ç öéëåëåýèåñç áóôéêÞ ôÜîç êáôÜ ôç äåýôåñç äåêáåôßá ôïõ 20ïõ áéþíá õðü ôçí çãåóßá ôïõ ÂåíéæÝëïõ áðþèçóå áðü ôï ìðëïê åîïõóßáò ôçí ôóéöëéêÜäéêç áíôßäñáóç, ðñïóðÜèçóå êáé åí ðïëëïßò ðÝôõ÷å íá ïñãáíþóåé Ýíá óýã÷ñïíï áóôéêü êñÜôïò óôá ðñüôõðá ôçò ÄõôéêÞò Åõñþðçò. Áõôü
ôï êñÜôïò êáôÝóôç Ýíá óçìáíôéêü åñãáëåßï óôá ÷Ýñéá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò ãéá ôç
äéáöýëáîç ôçò éäéïêôçóßáò ôçò êáé ôçí õðåñÜóðéóç ôçò êõñéáñ÷ßáò ôçò, ðïõ öõóéêÜ õðÜêïõå óôçí áíÜãêç ôùí ïîõíüìåíùí áíôéèÝóåùí óôç ÷þñá êáé óôçí ðåñéï÷Þ êáé åîÝöñáæå ôïõò ôáîéêïýò óõó÷åôéóìïýò ôçò åðï÷Þò åêåßíçò.
Ôï êñÜôïò áõôü ðÞñå óôá ÷Ýñéá ôïõ âáóéêïýò ìï÷ëïýò ôçò ïéêïíïìßáò (ôñáðåæéêü, ðéóôùôéêü óýóôçìá ê.ë.ð.), äçìéïýñãçóå êñáôéêïýò ìç÷áíéóìïýò ðáñÝìâáóçò óôçí ïéêïíïìßá, êáé åêóõã÷ñüíéóå ôïõò êáôáóôáëôéêïýò ìç÷áíéóìïýò ôïõ.
Äßðëá ó' áõôÜ, äçìéïýñãçóå Ýíá êáëïóôçìÝíï óýóôçìá êñáôéêÞò ðáñÝìâáóçò
óôï óõíäéêáëéóôéêü êáé ëáúêü êßíçìá, ðïõ ìÝóá áðü óõíå÷åßò áëëáãÝò êáé ôñïðïðïéÞóåéò, äéáôçñåßôáé ùò ôéò ìÝñåò ìáò êáé ç Ýêôáóç êáé ç ôåëåéüôçôá ôïõ áðïôåëåß ðáãêüóìéá ðñùôïôõðßá.
¼íôáò áíáãêáóìÝíç ç áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÷þñáò íá ðáñá÷ùñåß ìÝñïò ôùí êåñäþí óôï îÝíï êåöÜëáéï, äåí åß÷å ôç äõíáôüôçôá íá óõíôçñåß ìéá êáëïðëçñùìÝíç åñãáôéêÞ áñéóôïêñáôßá, üðùò ãéíüôáí áëëïý. ¸ðñåðå íá äçìéïõñãÞóåé Ýíá
åõñý óôñþìá êñáôéêÞò óõíäéêáëéóôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò ãéá íá åëÝãîåé ôï êßíçìá, ðïõ èá óõíôçñåßôáé ìå ôï êñáôéêü ÷ñÞìá, äçëáäÞ ðïõ ôï êüóôïò óõíôÞñçóçò
ôçò èá ìåôáöåñüôáí óôçí ßäéá ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç. Áõôü ôï óýóôçìá êñáôéêÞò ðáñÝìâáóçò óôï êßíçìá åîõðçñÝôçóå ôçí áóôéêÞ ôÜîç áñêåôÝò äåêáåôßåò áíåîÜñôçôá áðü ôç ìïñöÞ ðïõ ëÜìâáíå ç åîïõóßá ôçò (êïéíïâïõëåõôéêÞ, öáóéóôéêÞ
êëð), êáé Ýðáéîå áðïöáóéóôéêü ñüëï óôçí êáôáóôïëÞ ôïõ êéíÞìáôïò. ¹ôáí ôÝôïéï ôï üöåëïò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò, ðïõ áñíåßôáé íá åãêáôáëåßøåé áõôü ôï áìáñôùëü óýóôçìá êñáôéêÞò ðáñÝìâáóçò êáé óôéò óçìåñéíÝò áëëáãìÝíåò óõíèÞêåò,
üðïõ ç åñãáôéêÞ áñéóôïêñáôßá Ý÷åé ðÜñåé ðëáôéÝò äéáóôÜóåéò êáé ç óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá åêëÝãåôáé óôçí çãåóßá ôïõ êéíÞìáôïò ìå äçìïêñáôéêÜ íïìéìïðïéçìÝíåò äéáäéêáóßåò.
ÌåôáðïëåìéêÜ, ôï áóôéêü êñÜôïò áíÝëáâå áõîçìÝíï ñüëï óôéò äéáäéêáóßåò áíáðáñáãùãÞò ôïõ êåöáëáßïõ, ç óõíýöáíóç ôçò äýíáìçò ôïõ ìå ôç äýíáìç ôùí
ìïíïðùëéáêþí êïñõöþí ïäÞãçóå óôçí áíÜðôõîç êáé óôåñÝùóç ôïõ ÊÌÊ, ôá
âáóéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ ïðïßïõ Þôáí åêôüò áðü Ýíáí åõñý êñáôéêü ôïìÝá
ôçò ïéêïíïìßáò, ç êñáôéêÞ ôçò ñýèìéóç êáé ï áíáäéáíåìçôéêüò ôïõ ñüëïò.
Ôï áóôéêü êñÜôïò óôçí ÅëëÜäá, ëüãù ôùí áõîçìÝíùí áíáãêþí ôïõ êåöáëáßïõ
(éó÷õñü ëáúêü êßíçìá, ãåéôíßáóç ìå ôéò ÷þñåò ôçò ËáúêÞò Äçìïêñáôßáò), êáé ôùí

ÈÅÓÅÉÓ

47

æùôéêþí áíáãêþí ðïõ ðñïêáëïýóáí ôá óõìöÝñïíôá ôùí ìåãÜëùí éìðåñéáëéóôéêþí äõíÜìåùí óôçí ðåñéï÷Þ, óå óõíäõáóìü ìå ôéò ðáñáäïóéáêÝò ñïõóöåôïëïãéêÝò áíÜãêåò ôïõ áóôéêïý êïììáôéêïý óõóôÞìáôïò, áíÝðôõîå Ýíáí õðÝñïãêï, Ýíáí õðåñôñïöéêü ãñáöåéïêñáôéêü ìç÷áíéóìü êáé äéåõñõìÝíïõò êáé ðïëõäáßäáëïõò áóôõíïìéêü-óôñáôéùôéêïýò ìç÷áíéóìïýò. Ùò Ýíá âáèìü áíÝðôõîå, üðùò
êáé áëëïý, êáé ôçí êïéíùíéêÞ ôïõ ëåéôïõñãßá.
Ôï êñÜôïò áõôü, êáìéÜ öõóéêÜ ó÷Ýóç äåí åß÷å êáé äåí ìðïñïýóå íá Ý÷åé ìå ôçí
åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ôïõò åñãáæüìåíïõò, Þôáí êáé åßíáé åíÜíôéá ôïõò. Ôï êñÜôïò
áõôü êáé óôçí êïéíùíéêüôåñç ìïñöÞ ôïõ Þôáí êáé åßíáé êáôáðéåóôéêüò ìç÷áíéóìüò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò åíÜíôéá óôïõò åñãáæüìåíïõò, ìç÷áíéóìüò äéáöýëáîçò
ôçò éäéùôéêÞò êáðéôáëéóôéêÞò éäéïêôçóßáò êáé äéáóöÜëéóçò ôçò ôáîéêÞò êõñéáñ÷ßáò, õðü ôçí çãåìïíßá ôùí ìïíïðùëéáêþí ôçò êïñõöþí.
Åßôå ìå êïéíïâïõëåõôéêÞ, åßôå ìå áíïé÷ôÜ áíôéäçìïêñáôéêÞ ìïñöÞ åßôå ùò äçìïêñáôéêü, ùò öáóéóôéêü, ùò êñÜôïò ôçò ÄåîéÜò, ùò êñÜôïò ôïõ ÐÁÓÏÊ êáé ôïõ
åêóõã÷ñïíéóìïý, ôï êñÜôïò áõôü Þôáí êáé åßíáé ç äéêôáôïñßá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò,
ìüíï óôç ìïñöÞ ôïõ áëëÜæåé, ðïõ öõóéêÜ êáé áõôÞ äåí åßíáé áóÞìáíôç, åíþ ç
ïõóßá ôïõ ðáñÝìåéíå áíáëëïßùôç êáé áõôü åßíáé ôï óçìáíôéêüôåñï êáé ôï âáóéêüôåñï óôïé÷åßï ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò.
Ôï åðáíáóôáôéêü åñãáôéêü êßíçìá üöåéëå êáé ïöåßëåé íá åêäçëþóåé Ýìðñáêôá
ôç ñéæéêÞ ôïõ áíôßèåóç ó' áõôü ôï êñÜôïò. Ç ìüíç ðñïïðôéêÞ ðïõ åßíáé óõìâáôÞ
ìå ôá óõìöÝñïíôá ôùí åñãáæïìÝíùí åßíáé ç áíáôñïðÞ ôïõ. Ç ðÜëç ãéá ôçí áíáôñïðÞ âñßóêåôáé óôïí áíôßðïäá ôçò áíôßëçøçò êáé ðñáêôéêÞò ðïõ åîáíôëåßôáé
óôçí õðåñÜóðéóç ôïõ ''êïéíùíéêïý'' êñÜôïõò, ôïõ êñÜôïõò ''ðñüíïéáò'', Ýíáíôé
ôçò íåïöéëåëåýèåñçò åðÝëáóçò, ðïõ åßíáé áðïðñïóáíáôïëéóôéêÞ êáèþò ïäçãåß
ôïõò åñãáæüìåíïõò óôçí áóôéêÞ õðïôáãÞ. Ç åðáíÜêôçóç êáé äéåýñõíóç ôùí êåêôçìÝíùí ðñïçãïýìåíùí åðï÷þí åßíáé óÞìåñá äõíáôÞ ìüíï óå óôåíÞ óýíäåóç
ìå ôï óôü÷ï ôçò áíáôñïðÞò.
Ç áóôéêÞ êïéíïâïõëåõôéêÞ äçìïêñáôßá ðïõ åßíáé ç ðéï ÷áñáêôçñéóôéêÞ ìïñöÞ
åíóÜñêùóçò ôïõ êñÜôïõò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò, ãíþñéóå óôçí ÅëëÜäá ðïëëÝò ðåñéðÝôåéåò. Äéáêïðôüôáí óõ÷íÜ áðü âßáéá áíôéäñáóôéêÜ ðñáîéêïðÞìáôá, áðü
óôñáôéùôéêÝò ÷ïýíôåò êáé áíõðüëçðôåò îåíüäïõëåò êñáôéêÝò äéïéêÞóåéò.
Êáé üôáí óôç ìåôáðïëßôåõóç åñ÷üôáí ìéá åðï÷Þ ó÷åôéêÞò ìïíéìïðïßçóçò ôçò
êïéíïâïõëåõôéêÞò äçìïêñáôßáò, áõôÞ áìÝóùò ìåôÜ ôïõò ðñþôïõò åíèïõóéáóìïýò Ýäåéîå ôá óçìÜäéá ãÞñáíóçò êáé ðëÞñïõò áðïíåýñùóçò êÜèå èåôéêïý
óôïé÷åßïõ ôçò ðïõ õðÞñ÷å óôá ðñþôá óôÜäéá áíÜðôõîçò ôïõ êáðéôáëéóìïý. Ï
êïéíïâïõëåõôéóìüò óôçí åðï÷Þ ôïõ éìðåñéáëéóìïý, üðùò ðáíôïý Ýôóé êáé óôç
÷þñá ìáò, áðïäåß÷íåôáé ðáñùäßá äçìïêñáôßáò. Ïé ðéï óçìáíôéêÝò áðïöÜóåéò
ðáßñíïíôáé åñÞìçí ôïõ áóôéêïý êïéíïâïõëßïõ, ï ñüëïò ôïõ åêìçäåíßóôçêå, Ýãéíå ñüëïò äéáêïóìçôéêüò. Áõôü äåß÷íåé üôé Þñèå ç åðï÷Þ ðïõ ç êïéíïâïõëåõôéêÞ
äçìïêñáôßá ðñÝðåé íá ðáñáìåñéóôåß áðü Ýíáí áíþôåñï ôýðï ðïëéôéêÞò äçìï-

48

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

êñáôßáò, áðü ôçí åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá, ôç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ ðïõ
èá åßíáé êáé ç ôåëåõôáßá ìïñöÞ ðïëéôéêÞò áíôéðñïóùðåõôéêÞò äçìïêñáôßáò,
ðñéí áðïíåêñùèåß êáé ðáñá÷ùñÞóåé ôç èÝóç ôçò óôçí áõôïäéïßêçóç ôùí ðáñáãùãþí. Ôï ðüôå èá óõìâåß áõôü, åîáñôÜôáé áðü ôçí áðüöáóç ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ êáé ôçí Ýêâáóç ôÞò ôáîéêÞò ôïõ ðÜëçò.
Ôá åëëçíéêÜ áóôéêÜ ðïëéôéêÜ êüììáôá
Ôá åëëçíéêÜ áóôéêÜ êüììáôá, Þôáí ðÜíôá êüììáôá êñáôéêïäßáéôá ìå ôçí Ýííïéá üôé æïýóáí áðü ôï ëïõöÝ ôçò åîïõóßáò. ¸îù áðü ôçí êõâåñíçôéêÞ åîïõóßá ÷Üíïõí ôá íåñÜ ôïõò, ðåëáãïäñïìïýí êáé óå ðåñßðôùóç ðïõ âñåèïýí åðß ìáêñüí ìáêñéÜ áð' áõôÞí, äéáëýïíôáé êáé áíáóõóôÞíïíôáé. ÁõôÞ Þôáí ç ìïßñá ôùí
áóôéêþí êïììÜôùí. Ìéá äéáñêÞò äéÜëõóç êáé åðáíáóýóôáóç.
Ç Í.Ä. åßíáé ç óõíÝíùóç üëùí ôùí ðáëéþí áóôéêþí êïììÜôùí óå Ýíá. Åßíáé ôï
êüììá ôïõ Ôñéêïýðç êáé ôïõ ÄçëéãéÜííç, åßíáé ôá ìïíáñ÷éêÜ êüììáôá, ôï Ëáúêü Êüììá áëëÜ êáé ôï êüììá ôïõ ÂåíéæÝëïõ ôïõ ìåóïðïëÝìïõ, åßíáé ôï êüììá
ôçò ÅÑÅ êáé ôçò ¸íùóçò ÊÝíôñïõ ôùí äåêáåôéþí ôïõ '50 êáé ôïõ '60, åßíáé ôï
êüììá ôçò óõíôÞñçóçò, ôï êüììá ôçò äåîéÜò, Ýíá âáóéêü êüììá ôçò åëëçíéêÞò áóôéêÞò ôÜîçò.
Ôï ÐÁÓÏÊ åßíáé ôï äåýôåñï âáóéêü êüììá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò. Åßíáé óÞìåñá
ôï êüììá ôçò ìåôáëëáãìÝíçò äéåèíïýò Óïóéáëäçìïêñáôßáò óôçí ÅëëÜäá. Ãéá éóôïñéêïýò ëüãïõò ç Óïóéáëäçìïêñáôßá äåí ìðïñïýóå íá åìöáíéóôåß áíïé÷ôÜ
ðñéí, åìöáíßóôçêå óôá ìåôá÷ïõíôéêÜ ÷ñüíéá. Ç Óïóéáëäçìïêñáôßá éóôïñéêÜ åßíáé ìéá åñãáôéêÞ ñåöïñìéóôéêÞ Ýêöñáóç, Ý÷åé ôç âÜóç ôçò êõñßùò óôçí åñãáôéêÞ áñéóôïêñáôßá êáé ôá êáëïðëçñùìÝíá óôñþìáôá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé äåõôåñåõüíôùò óôá ìéêñïáóôéêÜ óôñþìáôá. ÔÝôïéá åñãáôéêÜ óôñþìáôá äåí õðÞñ÷áí óå åðÜñêåéá, ç êñáôéêïäßáéôç óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá ðïõ óôçñéæüôáí óôç ''äýíáìç ôïõ êñáôéêïý ÷ñÞìáôïò êáé ôïõ áóôõíïìéêïý ôìÞìáôïò'' äåí
ìðïñïýóå íá áðïôåëÝóåé ôç âÜóç ãéá ìéá óïóéáëäçìïêñáôéêÞ êïììáôéêÞ ýðáñîç, êáèþò Þôáí áêüìç Üìåóï ðñáêôïñåßï ôçò áóôéêÞò ôÜîçò, åíþ ïé ÓïóéáëäçìïêñÜôåò åßíáé Ýììåóï. Ôá ìéêñïáóôéêÜ óôñþìáôá åðßóçò, êáèþò Ýíá ôìÞìá
ôïõò õðïôáóóüôáí óôç äçìáãùãßá áíôéðïëéôåõüìåíùí áóôéêþí êïììÜôùí êáé Ýíá Üëëï, ôï ñéæïóðáóôéêïðïéçìÝíï, ãëéóôñïýóå êÜôù áðü ôéò óçìáßåò ôçò áñéóôåñÞò áíáôñïðÞò.
Ç Óïóéáëäçìïêñáôßá óôçí ÅëëÜäá ãéá ïëüêëçñåò äåêáåôßåò, Þôáí óõãêå÷õìÝíç êáé äéÜóðáñôç óôá êüììáôá ôçò ÁñéóôåñÜò êáé óå äéÜöïñá áíôéðïëéôåõüìåíá áóôéêÜ êüììáôá. Åìöáíßóôçêå áíïé÷ôÜ êáé óõãêñüôçóå äéêü ôçò, êáèáñü, îå÷ùñéóôü êïììáôéêü öïñÝá üôáí ïé óõíèÞêåò Þôáí åõíïúêÝò ãéá êÜôé ôÝôïéï. Ç
óõìâïëÞ ôçò ðñïóùðéêüôçôáò ôïõ ÁíäñÝá ÐáðáíäñÝïõ Ýðáéîå êáôáëõôéêü ñüëï óôç ãÝííçóç ôïõ áíïé÷ôïý óïóéáëäçìïêñáôéêïý öïñÝá óôçí ÅëëÜäá.

ÈÅÓÅÉÓ

49

Ôï ÐÁÓÏÊ, ùò ìåôåîÝëéîç ôïõ ''áíáôñåðôéêïý'' áíôé÷ïõíôéêïý ÐÁÊ, åíóùìÜôùóå ìå ôçí åìöÜíéóç ôïõ óôçí óõíèçìáôïëïãßá ôïõ üëá ôá óõíèÞìáôá ôçò ÁñéóôåñÜò ðåñß åèíéêÞò áíåîáñôçóßáò êáé êïéíùíéêÞò äéêáéïóýíçò êáé êáôüñèùóå
Ýôóé ó÷åôéêÜ åýêïëá íá óõóðåéñþóåé ìåãÜëï üãêï ôùí ìéêñïáóôéêþí óôñùìÜôùí ôçò ðüëçò êáé ôïõ ÷ùñéïý. ÌðåñäåìÝíï áñ÷éêÜ ðñïóðÜèçóå íá ñßîåé ãÝöõñåò óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç. Ëüãù ôçò ñåöïñìéóôéêÞò ðñáêôéêÞò ôçò ÁñéóôåñÜò, áñ÷éêÜ ôçí áêïëïõèïýóå óôçí óõíäéêáëéóôéêÞ ðñÜîç êáé óôçí ðïñåßá áíôßóôáóçò
ôùí åñãáôþí, ãéá íá áðïêôÞóåé óôÝñååò âÜóåéò óôç óõíÝ÷åéá êáé óôçí åðéññïÞ
ôïõ óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç. Åêåßíï ðïõ ôï âïÞèçóå ó' áõôü äåí Þôáí âÝâáéá ï ðïéïôéêÜ äéáöïñåôéêüò ôïõ ðïëéôéêüò ëüãïò óôá åñãáôéêÜ æçôÞìáôá óå ó÷Ýóç ìå ôçí
ÁñéóôåñÜ, ôï âïÞèçóå ç åñãáôéêÞ áñéóôïêñáôßá ðïõ óôï ìåôáîý åß÷å åðáñêþò
áíáðôõ÷èåß êáé Ýâáéíå ðñïò ôçí ðïóïôéêÞ ôçò äéåýñõíóç. ÁõôÞ ç åñãáôéêÞ áñéóôïêñáôßá áðïôÝëåóå êáé åäþ ôåëéêÜ ôç âÜóç ôçò åëëçíéêÞò Óïóéáëäçìïêñáôßáò. ÓôçñéãìÝíï ó' áõôÞí ôç óôÝñåç âÜóç êáé áíáðôåñùìÝíï áðü ôéò äéáèÝóåéò
ôçò ìéêñïáóôéêÞò ôÜîçò ôï ÐÁÓÏÊ êáôÞããåéëå ôçí ðáëéÜ êñáôéêïäßáéôç óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá, êáé ìå ôá ìÝôñá ðïõ ðÞñå åíßó÷õóå ìéá äçìïêñáôéêÜ
íïìéìïðïéçìÝíç åñãáôéêÞ óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá. Ç ÁñéóôåñÜ Ý÷áíå
âáèìéáßá ôç óôÞñéîç ðáñáäïóéáêþí ñåöïñìéóôéêþí óôñùìÜôùí ðïõ áðå÷èÜíïíôáí ôçí êñáôéêïäßáéôç óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá áëëÜ äåí åß÷áí áíáôñåðôéêÝò äéáèÝóåéò.
Áîéïðïéþíôáò ôéò óõãêõñßåò (Ýíôáîç óôçí ÅÏÊ) ôï êõâåñíçôéêü ðéá ÐÁÓÏÊ
ìðüñåóå, üôáí ïé ðáñï÷Ýò áðü ôçí ðëåõñÜ ôçò áóôéêÞò ôÜîçò Þôáí äõíáôÝò, íá
áõîÞóåé ôçí åðéññïÞ ôïõ êáé íá ìåôáôñáðåß óå âáóéêü êüììá ôïõ óõóôÞìáôïò.
¼ôáí áñãüôåñá Ýðñåðå íá óõììïñöùèåß ìå ôç íåïóõíôçñçôéêÞ åðÝëáóç, ïé ìÜæåò èõìïýíôáí ôï áñ÷éêü ÐÁÓÏÊ êáé ôï ðñïôéìïýóáí áðü ôç Í.Ä. ðïõ Ý÷áóå
ôçí åîïõóßá áêñéâþò ôç óôéãìÞ ðïõ èá ìðïñïýóå íá áíáêÜìøåé ìÝóù ôùí ðáñï÷þí. Ï åêóõã÷ñïíéóôéêüò áóôéêïäçìïêñáôéêüò Üíåìïò ôï ðñïþèçóå åðßóçò
óå ó÷Ýóç ìå ôá áíôéäñáóôéêÜ êçñýãìáôá ôçò Í.Ä. ðïõ åß÷å êëçñïíïìÞóåé áðü
ðáëéüôåñåò êáôáóôÜóåéò.
Ôï ÐÁÓÏÊ ìÝóá áðü üëá áõôÜ ìåôáôñÜðçêå áðü Ýíá áóôéêü óïóéáëñåöïñìéóôéêü öïñÝá ðïõ Þôáí óôçí áñ÷Þ, óå âáóéêü êüììá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò, ðïõ äåí
äéáöÝñåé ðëÝïí óå ôßðïôá áðü ôç íåïóõíôçñçôéêÞ ìåôáëëáãìÝíç äéåèíÞ Óïóéáëäçìïêñáôßá, ïýôå áðü ôç Í.Ä., ôï Üëëï âáóéêü êüììá ôçò åëëçíéêÞò áóôéêÞò ôÜîçò.
ÌÝóá ó' áõôïýò ôïõò üñïõò áíÜðôõîçò ôïõ áóôéêïý êïììáôéêïý óõóôÞìáôïò åîáöáíßóôçêáí ïé áíïé÷ôÝò áíôéäñáóôéêÝò öáóéóôéêÝò êáé çìéöáóéóôéêÝò åêöñÜóåéò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò.
Ï Ë.Á.Ï.Ó. áðïôåëåß ìéá ðñïóðÜèåéá áîéïðïßçóçò åèíéêéóôéêþí êáé ñáôóéóôéêþí äéáèÝóåùí ôçò ìéêñïáóôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí êáèõóôåñçìÝíùí óôñùìÜôùí
ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. ÐÜíôùò ðñïò ôï ðáñüí äåí öáßíåôáé íá õðÜñ÷ïõí éäéáßôå-

50

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ñïé ëüãïé ãéá ôçí åëëçíéêÞ áóôéêÞ ôÜîç íá ðñï÷ùñÞóåé óå ìéá åíôõðùóéáêÞ óôÞñéîç ãéá ôçí áíÜðôõîç ôïõ. Èá ôï äéáôçñÞóåé ùò åöåäñåßá óå ÷áìçëÜ åðßðåäá,
Ýôïéìï íá ðáßîåé êÜðïéï ñüëï üôáí ç áóôéêÞ ôÜîç ôï ÷ñåéáóôåß.
Óå üëåò ôéò óõãêõñßåò ôá áóôéêÜ ðïëéôéêÜ êüììáôá áêïëïõèïýí ôéò âáóéêÝò åðéëïãÝò ôïõ êåöáëáßïõ êáé ìå âÜóç áõôÝò ðñïóáñìüæïõí ôçí ðïëéôéêÞ ôïõò. Ôá
äõï ìåãÜëá êüììáôá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò ÐÁÓÏÊ êáé Í.Ä. êáèþò Ý÷ïõí åíóùìáôþóåé óôç öõóéïãíùìßá ôïõò ôá íåïöéëåëåýèåñá äüãìáôá äåí ðáñïõóéÜæïõí
ðëÝïí óçìáíôéêÝò äéáöïñÝò óôá ðñïãñÜììáôá êáé ôçí ðïëéôéêÞ ôïõò. Ïé íåïöéëåëåýèåñåò óõíôáãÝò êáé ï íåïóõíôçñçôéóìüò ðïõ áðïôåëïýí ôç óçìåñéíÞ âáóéêÞ åðéëïãÞ ôïõ êåöáëáßïõ êáé åßíáé ç éäåïëïãéêÞ êáôåýèõíóç êáé ç ïéêïíïìéêÞ
êáé ðïëéôéêÞ ðñáêôéêÞ ðïõ áíôéóôïé÷åß óôéò áíÜãêåò ãéá ôçí áíôéäñáóôéêÞ áíáäéÜñèñùóç ôùí åêìåôáëëåõôéêþí ó÷Ýóåùí, äåí áöÞíåé ðåñéèþñéá ãéá äéáöïñïðïéÞóåéò óôïõò êïììáôéêïýò ó÷çìáôéóìïýò ðïõ áðïôåëïýí ôïõò âáóéêïýò ðïëéôéêïýò ôïõ åêðñïóþðïõò.
Ôá äõï êüììáôá åíáëëÜóóïíôáé óôçí êõâåñíçôéêÞ åîïõóßá êáé ç åêÜóôïôå êõâÝñíçóç åöáñìüæåé ôçí ðïëéôéêÞ ôïõ êåöáëáßïõ ÷ùñßò ïõóéáóôéêÞ áíôéðïëßôåõóç.

ÈÅÓÅÉÓ

51

9. Ç ÓÕÃ×ÑÏÍÇ ÖÁÓÇ ÁÍÁÐÔÕÎÇÓ ÔÇÓ ÔÁÎÉÊÇÓ ÐÁËÇÓ
Ç ÅÐÉÈÅÓÇ ÔÏÕ ÊÅÖÁËÁÉÏÕ ÊÁÉ Ç ÊÁÔÁÓÔÁÓÇ
ÔÙÍ ÅÑÃÁÆÏÌÅÍÙÍ
Ç áíÜðôõîç ôïõ åëëçíéêïý êáðéôáëéóìïý ôéò ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò Ýãéíå óå âÜñïò ôùí åñãáæüìåíùí ôÜîåùí. Ç áýîçóç ôçò ðáñáãùãéêüôçôáò êáé ôïõ êïéíùíéêïý ðëïýôïõ äåí ùöÝëçóå üëç ôçí ''êïéíùíßá''.
Ôï âéïôéêü åðßðåäï ôùí åñãáæüìåíùí âñßóêåôáé óå äéáñêÞ ðôþóç, ü÷é ìüíï
ó÷åôéêÞ áëëÜ êáé áðüëõôç, êáé äåí öáßíåôáé íá ôï åðçñåÜæåé êáèüëïõ ç ðåñéâüçôç áíÜðôõîç êáèþò áõôü óõññéêíþíåôáé, ü÷é ìüíï üôáí åß÷áìå áñíçôéêïýò Þ
ìçäåíéêïýò áëëÜ êáé üôáí ïé äåßêôåò áíÜðôõîçò ðáñïõóéÜæïõí ó÷åôéêÜ õøçëïýò
ñõèìïýò. Ôá áðïôåëÝóìáôá ôçò áíÜðôõîçò êáé ôçò áýîçóçò ôçò ðáñáãùãéêüôçôáò ôá êáñðþíåôáé ìéá ìéêñÞ ìåéïøçößá, ôá áíþôåñá ðñïíïìéïý÷á óôñþìáôá
ôçò åëëçíéêÞò êïéíùíßáò óå âÜñïò ôçò ëáúêÞò ðëåéïøçößáò. Ôç äéáôÞñçóç êáé åðÝêôáóç áõôþí ôùí ðñïíïìßùí êáé ôçí áýîçóç ôçò êåñäïöïñßáò ôïõ êåöáëáßïõ
åîõðçñåôåß êáé ç åíáñìïíéóìÝíç åêóôñáôåßá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí ðïëéôéêþí ôçò åêðñïóþðùí ðåñß áýîçóçò ôçò áíôáãùíéóôéêüôçôáò.
Ç áíôßèåóç êåöáëáßïõ-åñãáóßáò ïîõíüôáí óõíå÷þò êáé áõôÞ ç üîõíóç åíôÜèçêå êáé åíôåßíåôáé ìå ôéò íåïóõíôçñçôéêÝò áíáäéáñèñþóåéò ôçò ôåëåõôáßáò åéêïóáåôßáò. Óõóóþñåõóç áìýèçôïõ ðëïýôïõ áðü ôç ìéá, êáé öôþ÷åéá, áíÝ÷åéá, áíáóöÜëåéá, ãéá ôç ìåãÜëç ðëåéïøçößá ôïõ ëáïý, ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ôá åñãáæüìåíá ìåóáßá óôñþìáôá ôçò ðüëçò êáé ôïõ ÷ùñéïý áðü ôçí Üëëç, Ýíôáóç ôùí
êïéíùíéêþí áíéóïôÞôùí êáé êïéíùíéêüò áðïêëåéóìüò ãéá óçìáíôéêÜ ôìÞìáôá
ôïõ ðëçèõóìïý, åßíáé ôï áðïôÝëåóìá ôùí íüìùí êßíçóçò ôïõ êáðéôáëéóìïý.
Áðü ôá ìÝóá ôçò äåêáåôßáò ôïõ 1980 ðñïùèåßôáé êáé óôç ÷þñá ìáò üðùò ðáãêüóìéá, ç íåïóõíôçñçôéêÞ óôñáôçãéêÞ ôïõ êåöáëáßïõ. Óôü÷ïò ôùí íåïóõíôçñçôéêþí êáðéôáëéóôéêþí áíáäéáñèñþóåùí åßíáé ç Üíïäïò ôçò êåñäïöïñßáò ôïõ êåöáëáßïõ ðïõ ìðïñåß íá åðéôåõ÷èåß ìüíï ìå ôçí áýîçóç ôçò åêìåôÜëëåõóçò ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí Üëëùí åñãáæïìÝíùí. Ì' áõôÞ ôç óôñáôçãéêÞ, ôï åëëçíéêü êåöÜëáéï åðéäéþêåé íá áíôéìåôùðßóåé ôç äéáñèñùôéêÞ ôïõ êñßóç êáé íá áíôéññïðÞóåé ôçí ðôùôéêÞ ôÜóç ôïõ ðïóïóôïý êÝñäïõò. Äåí åßíáé ìéá áêüìç åðéëïãÞ ôïõ êåöáëáßïõ ðïõ ìðïñåß íá áëëÜîåé ìå ôçí áëëáãÞ ôùí êõâåñíçôéêþí
äéá÷åéñéóôþí ôïõ. Åßíáé ðñïò ôï ðáñüí ç ìïíáäéêÞ êáðéôáëéóôéêÞ óôñáôçãéêÞ
óôéò óõíèÞêåò áðïõóßáò åíüò áîéüìá÷ïõ áíôßðáëïõ äÝïõò.
Ç Üíïäïò ôçò êåñäïöïñßáò, ç áýîçóç ôùí êåñäþí ôïõ ìïíïðùëéáêïý êåöáëáßïõ, äçëáäÞ ï âáóéêüò óôü÷ïò ôùí íåïóõíôçñçôéêþí áíáäéáñèñþóåùí, ãéá íá åðéôåõ÷èåß, ðñïûðïèÝôåé ôç ìåßùóç ôùí ìéóèþí, ôçí ðåñéêïðÞ ôùí êïéíùíéêþí
äáðáíþí, ôçí åêêáèÜñéóç ôïõ ìç áíôáãùíéóôéêïý êåöáëáßïõ, ôçí éäéùôéêïðïßçóç ôùí êåñäïöüñùí êñáôéêþí åðé÷åéñÞóåùí êáé ôçí ðáñÜäïóç óôï êåñäïóêï-

52

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ðéêü éäéùôéêü êåöÜëáéï êñáôéêþí õðçñåóéþí êáé êñáôéêþí ëåéôïõñãéþí (ðáéäåßá, õãåßá, êïéíùíéêÞ áóöÜëéóç).
Ç äéáóöÜëéóç ôùí êåñäþí, ç åíäõíÜìùóç êáé åðÝêôáóç ôïõ ìïíïðùëéáêïý êåöáëáßïõ áðáéôïýí åðßóçò ôçí áýîçóç ôùí ùñþí åñãáóßáò, ôçí åëáóôéêïðïßçóç
ôïõ ÷ñüíïõ åñãáóßáò êáé ôçí áðïñýèìéóç ôùí åñãáóéáêþí ó÷Ýóåùí.
Ç åðéôõ÷ßá ôùí íåïóõíôçñçôéêþí áíáäéáñèñþóåùí ðñïûðïèÝôåé áêüìá ôçí áðïäõíÜìùóç êáé ôïí ðáñáìåñéóìü êÜèå áíôßóôáóçò ôùí åñãáæïìÝíùí, ôçí áðïäéÜñèñùóç, ôçí ðáñÜëõóç êáé ôïí åêöõëéóìü ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò êáé ôåëéêÜ ôçí ðëÞñç õðïôáãÞ ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óôéò åðéôáãÝò ôïõ êåöáëáßïõ. Ðñüêåéôáé äçëáäÞ ãéá ìéá áíôéäñáóôéêÞ áëëáãÞ üëùí ôùí åêìåôáëëåõôéêþí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí.
Óôï êÝíôñï ôçò êáðéôáëéóôéêÞò åðßèåóçò âñßóêåôáé ç åñãáôéêÞ ôÜîç, áöïý áýîçóç ôùí êåñäþí óçìáßíåé áýîçóç ôçò êáðéôáëéóôéêÞò åêìåôÜëëåõóçò ðïõ åðéôõã÷Üíåôáé ôüóï ìå ôçí áýîçóç ôïõ ÷ñüíïõ åñãáóßáò êáé ôçí åíôáôéêïðïßçóç
ôçò, üóï êáé ìå ôçí áýîçóç ôçò ðáñáãùãéêüôçôáò ôçò åñãáóßáò ùò áðïôÝëåóìá
ôçò åéóáãùãÞò íÝáò ôå÷íïëïãßáò êáé íÝùí ìïñöþí óôçí ïñãÜíùóç ôçò ðáñáãùãÞò. ¼ëá áõôÜ ïäçãïýí óôç ìåßùóç ôùí ìéóèþí, óôçí ðôþóç ôïõ âéïôéêïý åðéðÝäïõ êáé óôç ÷åéñïôÝñåõóç ôçò óõíïëéêÞ èÝóçò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. ÁëëÜ êáé ôá
Üëëá åñãáæüìåíá óôñþìáôá ãßíïíôáé èýìáôá áõôÞò ôçò åðßèåóçò êáé ðëáôéÝò
ìÜæåò ôùí ìåóáßùí óôñùìÜôùí ôçò ðüëçò êáé ôïõ ÷ùñéïý æïõí óå óõíèÞêåò áíÝ÷åéáò êáé áíáóöÜëåéáò, êáèþò ðåôéïýíôáé ìáæéêÜ óôç äéáäéêáóßá ôçò ðñïëåôáñéïðïßçóçò ôïõò, åêôüò ðáñáãùãÞò, óôçí áíåñãßá êáé ôç öôþ÷åéá.
Ç áóôéêÞ ôÜîç ãéá íá äéáôçñÞóåé ôá ðñïíüìéá êáé ôçí êõñéáñ÷ßá ôçò êáé ãéá íá
åîáóöáëßóåé ôçí áðñüóêïðôç êåñäïöïñßá åðåêôåßíåé ôçí áíôéäñáóôéêÞ ôçò åðßèåóç óå üëá ôá ìÝôùðá. Èùñáêßæåé ôï óýóôçìá ôçò ìå áíôéäçìïêñáôéêïýò íüìïõò êáé èåóìïýò, åíéó÷ýåé ôïõò êáôáóôáëôéêïýò ìç÷áíéóìïýò ìáæß êáé ôáõôü÷ñïíá ìå ôçí Ýíôáóç ôçò ðïëýðëåõñçò éäåïëïãéêÞò åðßèåóçò.
Ìå üëá áõôÜ ç êáôÜóôáóç ôùí åñãáæïìÝíùí ãíùñßæåé ü÷é ìüíï ó÷åôéêÞ, áëëÜ
êáß áðüëõôç ÷åéñïôÝñåõóç. Ôï âéïôéêü åðßðåäï ðÝöôåé, ç áðïñýèìéóç ôùí åñãáóéáêþí ó÷Ýóåùí êáé ç åëáóôéêïðïßçóç ôïõ ÷ñüíïõ åñãáóßáò åîïõèåíþíïõí
ôïõò åñãáæüìåíïõò, åíôáôéêïðïéïýí ôçí åñãáóßá, ÷åéñïôåñåýïõí ôéò óõíèÞêåò
äïõëåéÜò êáé óå óõíäõáóìü ìå ôçí Ýëëåéøç óôïé÷åéùäþí ìÝôñùí ðñïóôáóßáò êáé
áóöÜëåéáò óôïõò ôüðïõò äïõëåéÜò, ç åñãáôéêÞ ôÜîç ðëçñþíåé âáñý öüñï áßìáôïò óôï âùìü ôïõ êÝñäïõò ìå ôç ìïñöÞ ôùí åñãáôéêþí áôõ÷çìÜôùí ðïõ ðáñïõóéÜæïõí áõîçôéêÞ ôÜóç.
Ç áíåñãßá äåí îåêïëëÜ áðü ôïõò äéøÞöéïõò áñéèìïýò - ðáñÜ ôá ðñïðáãáíäéóôéêÜ êõâåñíçôéêÜ ðõñïôå÷íÞìáôá ðåñß ôïõ áíôéèÝôïõ- êáé ðñüêåéôáé ãéá ôç äçëùìÝíç áíåñãßá, ãéáôß ç ðñáãìáôéêÞ åßíáé ôïõëÜ÷éóôïí äéðëÜóéá. Ôï ðïóïóôü
ôçò ìðïñåß íá ðÝóåé áëëÜ äåí ìðïñåß íá åîáëåéöèåß óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò.

ÈÅÓÅÉÓ

53

Ïé áðáíùôÝò áíôéäñáóôéêÝò áëëáãÝò ïäçãïýí óôçí õðïâÜèìéóç ôùí õðçñåóéþí õãåßáò êáé ðáéäåßáò, óôçí áðïäéÜñèñùóç ôçò êïéíùíéêÞò áóöÜëéóçò. Ôï
ëåãüìåíï êïéíùíéêü êñÜôïò ôåßíåé íá ãßíåé ðáñåëèüí. Ç óõññßêíùóç ôçò êïéíùíéêÞò ëåéôïõñãßáò ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò óõíïäåýåôáé áðü ôç äéüãêùóç ôçò êáôáóôáëôéêÞò êáé éäåïëïãéêÞò ôïõ ëåéôïõñãßáò, ôá äçìïêñáôéêÜ äéêáéþìáôá êáé ïé
åëåõèåñßåò ðåñéêüðôïíôáé äñáóôéêÜ óôï üíïìá ôçò ''áíôéìåôþðéóçò ôçò ôñïìïêñáôßáò''.
Ç áíÝ÷åéá ðëÞôôåé ìåãÜëá ôìÞìáôá ôïõ ðëçèõóìïý, ðïëëáðëáóéÜæåôáé ç íÝá
öôþ÷åéá, äéïãêþíïíôáé ôá öáéíüìåíá ôçò åîáèëßùóçò êáé ôïõ êïéíùíéêïý áðïêëåéóìïý. Ç êïéíùíéêÞ áíáóöÜëåéá ðåñéóóåýåé, ç íáñêïêïõëôïýñá åîáðëþíåôáé êáé êáôáóôñÝöåé ôç íåïëáßá, ï óõíôçñçôéóìüò, ï áôïìéêéóìüò êáé ôï ''ï óþæùí åáõôüí óùèÞôù'' êõñéáñ÷ïýí ðëÝïí óôçí åëëçíéêÞ êïéíùíßá.
Ç îåíïöïâßá êáé ï ñáôóéóìüò ãíùñßæïõí Üíèçóç, ïé áëëïäáðïß åñãÜôåò, ïé ïéêïíïìéêïß ìåôáíÜóôåò, êñáôéïýíôáé óôï ðåñéèþñéï óå êáèåóôþò ïìçñßáò, ÷ùñßò
äéêáéþìáôá, ãéá íá ìðïñåß ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóìüò íá ôïõò áîéïðïéåß óôçí åðßèåóç ôïõ åíÜíôéá óå ïëüêëçñç ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé íá áõîÜíåé ôçí åêìåôÜëëåõóç üëùí ìáæß.
Ïé åñãáæüìåíïé áãáíáêôïýí ìå áõôÞí ôçí êáôÜóôáóç, ç äõóáñÝóêåéá ðëáôéþí
ìáæþí óõóóùñåýåôáé êáé ç åñãáôéêÞ ôÜîç øÜ÷íåé íá âñåé áãùíéóôéêÞ äéÝîïäï
ãéá ôçí áíôéìåôþðéóç ôçò êáôÜóôáóçò ðïõ ôçí ðíßãåé êáé ôçí êáôáðéÝæåé.

54

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

10. ÔÏ ÅËËÇÍÉÊÏ ÅÑÃÁÔÉÊÏ ÊÉÍÇÌÁ ÊÁÉ Ç ÁÑÉÓÔÅÑÁ
Ôï åëëçíéêü åñãáôéêü êßíçìá äåí ìðïñïýóå íá áðïôåëÝóåé åîáßñåóç, ïäçãÞèçêå üðùò êáé ôï ðáãêüóìéï óå âáèéÜ êñßóç.
Ôï åñãáôéêü êßíçìá ôçò ÅëëÜäáò Ý÷åé ðßóù ôïõ ìéá ìáêñü÷ñïíç ðåñßïäï ðÜëçò
êáé Ý÷åé íá åðéäåßîåé óçìáíôéêÝò êáôáêôÞóåéò. Ç áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÷þñáò ãéá íá
ôï áíôéìåôùðßóåé êáôÝöõãå óôçí ùìÞ âßá êáé ôçí áíïé÷ôÞ ôñïìïêñáôßá êáé ôï åîáíÜãêáóå íá äñá ãéá ìáêñý ÷ñïíéêü äéÜóôçìá óôçí ðáñáíïìßá êáé óå óõíèÞêåò öáóéóôéêþí êáé çìéöáóéóôéêþí áíôéäñáóôéêþí êáèåóôþôùí, ðïõ áðïôåëïýóáí óýíçèåò öáéíüìåíï ãéá 8 ïëüêëçñåò äåêáåôßåò ôïõ 20ïõ áéþíá. Ç åñãáôéêÞ
ôÜîç ðëÞñùóå ãéá ôéò êáôáêôÞóåéò ôçò êáé ãéá ôçí êïéíùíéêÞ ðñüïäï, âáñý öüñï
áßìáôïò.
Ôï åñãáôéêü ìáò êßíçìá äéá÷ùñßóôçêå ïñéóôéêÜ áðü ôçí áóôéêÞ ôÜîç óôá 1918
ìå ôçí ßäñõóç ôçò ÃÓÅÅ êáé ôïõ ÊÊÅ.
Ç ðáíåëëáäéêÞ óõíÝíùóç ôùí åëëçíéêþí óõíäéêÜôùí, ç ðáíçãõñéêÞ äéáêÞñõîç
ôçò ôáîéêÞò áõôïôÝëåéáò ìå ôçí áðüöáóç ôïõ éäñõôéêïý óõíåäñßïõ ôçò ÃÓÅÅ ãéá
óõíäéêÜôá "åêôüò ðÜóçò áóôéêÞò åðéññïÞò" êáé ç ó÷åäüí ôáõôü÷ñïíç ßäñõóç ôïõ
ÓÅÊÅ (Óïóéáëéóôéêïý Åñãáôéêïý Êüììáôïò ÅëëÜäáò), ôïõ ìåôÝðåéôá ÊÊÅ, áðïôÝëåóáí ôçí ðñþôç ìåãÜëç íßêç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò ôçò ÅëëÜäáò. ¹ôáí ç Ýìðñáêôç åðéâåâáßùóç ôçò áðüöáóçò ôçò íá óõãêñïôçèåß óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü
ôçò, íá ïñãáíþóåé ôçí ôáîéêÞ ôçò ðÜëç êáôÜ ôïõ êáðéôáëéóìïý, ãéá ôçí êïéíùíéêÞ ôçò áðåëåõèÝñùóç.
Áðü ôüôå ç åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ôï êßíçìÜ ôçò äçëþíïõí åíåñãçôéêÜ ðáñüí óôï
êïéíùíéêïðïëéôéêü ãßãíåóèáé, êáé ç íåþôåñç íåïåëëçíéêÞ éóôïñßá åßíáé óôåíÜ óõíõöáóìÝíç ìå ôç äñÜóç ôçò êïéíùíéêÞò êáé ðïëéôéêÞò ÁñéóôåñÜò. ÊáíÝíáò ðëÝïí äåí ìðïñïýóå íá áãíïÞóåé ôï åñãáôéêü êßíçìá êáé ç áóôéêÞ ôÜîç Þôáí áíáãêáóìÝíç íá ôï ðáßñíåé óïâáñÜ õðüøç ôçò. Ç áíôéìåôþðéóÞ ôïõ, ï áðïðñïóáíáôïëéóìüò ôïõ, ç õðïôáãÞ êáé ç äéÜëõóÞ ôïõ åßíáé áðü ôüôå âáóéêÞ óôü÷åõóç êÜèå áóôéêÞò ðïëéôéêÞò, êÜèå ðïëéôéêÞò Ýêöñáóçò ôçò Üñ÷ïõóáò ôÜîçò. Ïé áóôïß åß÷áí êÜèå ëüãï ãéá êÜôé ôÝôïéï. Ç åðéäßùîÞ ôïõò íá ìçí åðéôñÝøïõí ôçí ôáîéêÞ óõíåéäçôïðïßçóç ôùí åñãáôþí, íá åìðïäßóïõí êáé íá êáôáóôñÝøïõí ôçí ôáîéêÞ áõôïôÝëåéá ôïõ êéíÞìáôüò ôïõò, åßíáé ãé' áõôïýò æùôéêÞò óçìáóßáò æÞôçìá, êáèþò áðü áõôü åîáñôÜôáé ç ßäéá ç ýðáñîç ôçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò êáé ôçò áóôéêÞò ôáîéêÞò êõñéáñ÷ßáò. Ç óýãêñïõóç Þôáí óêëçñÞ. ¹ôáí ìéá ìáêñü÷ñïíç ðÜëç ìå íßêåò ëáìðñÝò êáé Þôôåò ðéêñÝò ãéá ôï åñãáôéêü êßíçìá. Êáé ç ðÜëç óõíå÷ßæåôáé.
Ôo åñãáôéêü óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá
Ôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá ãíþñéóå óå üëç ôçí éóôïñßá ôïõ ôç âßá, ôçí ôñïìïêñáôßá êáé ôçí áõôáñ÷éêÞ êáôáóôïëÞ, ôéò åñãïäïôéêÝò êáé êñáôéêÝò ðáñåìâÜóåéò

ÈÅÓÅÉÓ

55

óôï åóùôåñéêü ôïõ. Ï ïéêïíïìéóìüò, ï ñåöïñìéóìüò êáé Üëëåò áõôáðÜôåò áóôéêÞò åðéññïÞò óõìðëÞñùíáí ôï êáôáóôñïöéêü Ýñãï ôçò âßáò êáé ôçò êáôáóôïëÞò.
Ç áóôéêÞ ôÜîç ðïõ åßäå óôï éäñõôéêü óõíÝäñéï ôçò ÃÓÅÅ ôéò ðñïóðÜèåéÝò ôçò
íá íáõáãïýí, êáèþò ó' áõôü åðéêñÜôçóå ç ôáîéêÞ-ìáñîéóôéêÞ áíôßëçøç, ïñãÜíùóå ìéá äéáñêÞ áíôåðßèåóç ãéá ôïí Ýëåã÷ï ôïõ êéíÞìáôïò. Ìå ôçí êñáôéêÞ êáôáóôïëÞ êáé ôéò áíïé÷ôÝò ðáñåìâÜóåéò êáôüñèùóå óôá åðüìåíá êéüëáò óõíÝäñéá, ìå ôçí ðñïþèçóç ôùí õðïôáêôéêþí ôçò, íá áêõñþóåé ôéò áðïöÜóåéò ôïõ éäñõôéêïý óõíåäñßïõ êáé íá ìåôáôñÝøåé ôç äéïßêçóç ôçò ÃÓÅÅ óå üñãáíï ôùí êáðéôáëéóôþí êáé ôïõ êñÜôïõò ôïõò.
Áðü ôüôå, ç äéïßêçóç ôçò ÃÓÅÅ, åêôüò áðü êÜðïéåò âñá÷õ÷ñüíéåò áíáëáìðÝò,
ðïôÝ äåí âñÝèçêå ðëÝïí óôçí õðçñåóßá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. ¼ôáí öôÜóïõìå óå
åêåßíï ôï óçìåßï üðïõ ç äéïßêçóç ôçò ÃÓÅÅ èá ðñïùèåß ìå óõíÝðåéá ôá ôáîéêÜ
óõìöÝñïíôá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, ôüôå èá õðÜñ÷ïõí êáé üëåò ïé Üëëåò ðñïûðïèÝóåéò êáé ïé êáôÜëëçëïé ôáîéêïß óõó÷åôéóìïß, þóôå íá ôåñìáôéóèåß ï âßïò ôïõ
åêìåôáëëåõôéêïý óõóôÞìáôïò, íá ôåëåéþóåé ôï âáóßëåéï ôçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò êáé ôçò áóôéêÞò ôáîéêÞò êõñéáñ÷ßáò.
Ãéá ïëüêëçñåò äåêáåôßåò ç áíÜäåéîç õðïôáêôéêþí óôï êåöÜëáéï äéïéêÞóåùí
ôçò ÃÓÅÅ ãéíüôáí ìå ôç âßá, ôçí êáëðïíïèåßá êáé ôçí áíïéêôÞ êñáôéêÞ ðáñÝìâáóç. Áðü ôï 25ï óõíÝäñéï ðïõ Ýãéíå ôï 1989, ç áóôéêÞ ôÜîç êáôüñèùóå íá âÜëåé óôçí õðçñåóßá ôçò ôç äéïßêçóç ôçò ÃÓÅÅ ìå "åéñçíéêÜ" ìÝóá, ìå äçìïêñáôéêÜ íïìéìïðïéçìÝíåò äéáäéêáóßåò êáé ÷ùñßò êáôáíáãêáóìïýò. Ç ðëÞñçò õðïôáãÞ ôçò êïéíïâïõëåõôéêÞò ÁñéóôåñÜò äéåõêüëõíå áõôÞí ôçí åîÝëéîç. Óôï ðéï áíôéðñïóùðåõôéêü óõíÝäñéï ôçò ìåôá÷ïõíôéêÞò ðåñéüäïõ åðéêñÜôçóå Ýíá êëßìá ãåíéêïý óõìâéâáóìïý êáé õðïôáãÞò óôéò åðéôáãÝò ôïõ êåöáëáßïõ êáé ôçí ðïëéôéêÞ
ôùí êõâåñíÞóåþí ôïõ. ¼ëåò ïé ðáñáôÜîåéò, ìáæß êáé ïé ðáñáôÜîåéò ôçò êïéíïâïõëåõôéêÞò ÁñéóôåñÜò, óå ìéá áôìüóöáéñá ãåíéêåõìÝíçò óõíáßíåóçò ïìïíüçóáí, êáé ìå ôçí åêëïãÞ óõíáéíåôéêÞò äéïßêçóçò ìåôÝôñåøáí ãéá ðñþôç öïñÜ ìå
äçìïêñáôéêÜ íïìéìïðïéçìÝíåò äéáäéêáóßåò ôç ÃÓÅÅ óå êïéíùíéêü åôáßñï ôïõ
ÓÅ êáé ôçò êõâÝñíçóçò, óå õðïóôçñéêôÞ ôçò åêÜóôïôå êõâåñíçôéêÞò ðïëéôéêÞò.
¹ôáí ç Ýìðñáêôç åðéâåâáßùóç ôçò âáèéÜò êñßóçò ôïõ óõíïëéêïý åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
Ç áóôéêÞ ôÜîç ôçò ÅëëÜäáò óôçí ðñïóðÜèåéÜ ôçò íá åëÝãîåé ôï êßíçìá äåí áñêÝóôçêå óôç âßá êáé ôçí êáôáóôïëÞ, ïýôå óôçí éäåïëïãéêÞ ðáñÝìâáóç êáé ôçí
êáëëéÝñãåéá ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò óôéò ãñáììÝò ôïõ. Ãéá íá êáëýøåé ôï êåíü ðïõ
äçìéïõñãïýóå ç Ýëëåéøç ðëáôéïý óôñþìáôïò åñãáôéêÞò áñéóôïêñáôßáò óôï ðñþôï ìéóü ôïõ 20ïõ áéþíá, âñÞêå ôñüðïõò ãéá íá óõãêñïôÞóåé ìÝóá óôï êßíçìá Ýíá åñãáôéêü óôñþìá ðïõ èá åöáñìüæåé ðéóôÜ êáé ÷ùñßò ôáëáíôåýóåéò ôçí áóôéêÞ ðïëéôéêÞ óôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá.
Áñ÷ßæïíôáò áðü ôç äåêáåôßá ôïõ ´30 ìå ôçí ßäñõóç ôçò ÅñãáôéêÞò Åóôßáò, Ý÷ôéóå ãýñù áðü áõôÞí óôç äéÜñêåéá äåêáåôéþí Ýíá êáëïóôçìÝíï óýóôçìá êñáôéêÞò

56

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ðáñÝìâáóçò, Ýíá ðëáôý äßêôõï äéáöèïñÜò óõíåéäÞóåùí êáé åîáãïñÜò óõíäéêáëéóôþí, ãéá ôçí åðéâïëÞ ôçò áóôéêÞò êáôåýèõíóçò óôï êßíçìá. Ôç óõíôÞñçóç ôçò
êñáôéêïäßáéôçò óõíäéêáëéóôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò ôçí åîáóöÜëéóå ìå ôá ÷ñÞìáôá ôùí åñãáæïìÝíùí ìÝóù ìéáò ðñüóèåôçò öïñïëüãçóÞò ôïõò.
Ãéá äåêáåôßåò ïëüêëçñåò ôá ôñùêôéêÜ ôïõ äçìïóßïõ ÷ñÞìáôïò, ïé áíõðüëçðôïé
åñãáôïðáôÝñåò äåí ìðüñåóáí ïýôå ãéá ìéá óôéãìÞ íá áðïêôÞóïõí ðñáãìáôéêÞ åðéññïÞ óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá. Åðñüêåéôï ãéá Ýíáí éäéüìïñöï êñáôéêü óõíäéêáëéóìü, ãéá ìéá éäéüìïñöç êñáôéêÞ õðáëëçëßá êáé äåí
åß÷å êáìßá ó÷Ýóç ìå ôï ãíùóôü ìáò ñåöïñìéóìü.
Ï ãíÞóéïò ñåöïñìéóìüò âñéóêüôáí Ýîù áðü ôç äéïßêçóç ôçò ÃÓÅÅ êáé ôùí
äåõôåñïâÜèìéùí óõíäéêáëéóôéêþí ïñãáíþóåùí. ×áñáêôçñéóôéêüôåñï ðáñÜäåéãìá åßíáé ôï êßíçìá ôçò ÓõíôïíéóôéêÞò ÅðéôñïðÞò ôùí 115 ôçò äåêáåôßáò ôïõ
´60, Ýíá êßíçìá ôïõ áãùíéóôéêïý ñåöïñìéóìïý ìå óçìáíôéêÝò êáôáêôÞóåéò, üðïõ
Þôáí áíáìåìåéãìÝíï êáé ôï ôáîéêü ñåýìá ÷ùñßò ùóôüóï óçìáíôéêÞ Ýêöñáóç óôá
çãåôéêÜ ôïõ êëéìÜêéá.
ÃåíéêÜ ôï ôáîéêü ñåýìá óå üëç ôçí éóôïñßá ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò âñéóêüôáí õðü äéùãìü êáé éäéáßôåñá áðü ôç äåêáåôßá ôïõ ´30 êáé ìåôÜ Þôáí áíáãêáóìÝíï íá äñá ìÝóá áðü äéÜöïñá óõììá÷éêÜ-ìåôùðéêÜ ó÷Þìáôá, êáé öõóéêü Þôáí íá åðçñåáóôåß áðü éäÝåò êáé ðñáêôéêÝò ôïõ ïéêïíïìéóìïý êáé ôïõ ñåöïñìéóìïý. Ôéò ðåñéóóüôåñåò öïñÝò, áõôü ðïõ äéáêçñõóóüôáí ùò ôáîéêüò óõíäéêáëéóìüò äåí Þôáí ðáñÜ ðñïùèçìÝíïò áãùíéóôéêüò ñåöïñìéóìüò ðïõ ðÜëåõå ìå óõíÝðåéá ãéá ôï âéïôéêü åðßðåäï, ôá êïéíùíéêÜ äéêáéþìáôá êáé ôéò äçìïêñáôéêÝò
åëåõèåñßåò. Ç áãùíéóôéêüôçôÜ ôïõ ôïí äéá÷þñéæå ìå óáöÞíåéá áðü ôçí êñáôéêïóõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá ôùí áíõðüëçðôùí åñãáôïðáôÝñùí, ç äéáâñùôéêÞ äñáóôçñéüôçôá ôçò ïðïßáò ôáõôßóôçêå ëáèåìÝíá ìå ôï ñåöïñìéóìü ãåíéêÜ. Ç
ðñïâïëÞ äçìïêñáôéêþí áéôçìÜôùí äßðëá óôá "êáèáñÜ" ïéêïíïìéêÜ, ç ðÜëç ãéá
äçìïêñáôéêÜ äéêáéþìáôá êáé åëåõèåñßåò ðïõ åßíáé âáóéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ êÜèå óïâáñïý êáé áîéüðéóôïõ ñåöïñìéóôéêïý êéíÞìáôïò, óôéò óõíèÞêåò ôçò ÷þñáò
ìáò ìå ôá öáóéóôéêÜ, çìéöáóéóôéêÜ êáé áíôéäñáóôéêÜ êáèåóôþôá, Ýäéíå ôçí åíôýðùóç åíüò Üêñùò ðïëéôéêïðïéçìÝíïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò. Êáé ðñÜãìáôé åðñüêåéôï ãéá ðïëéôéêïðïßçóç, áëëÜ ãéá ìéá ðïëéôéêïðïßçóç áóôéêïñåöïñìéóôéêïý ÷áñáêôÞñá. Åðñüêåéôï ãéá ìéá áóôéêÞ åñãáôéêÞ ðïëéôéêÞ, ãéá ìéá ðÜëç
ìüíï ãéá äçìïêñáôéêÝò ìåôáññõèìßóåéò, ðïõ üìùò ëáèåìÝíá ôáõôßóôçêå ìå ôçí
ðñïëåôáñéáêÞ ðïëéôéêÞ, êáé ïéêïíïìéóìüò êáé ñåöïñìéóìüò èåùñÞèçêå óôñåâëùìÝíá ç ðÜëç ìüíï ãéá ìéá áýîçóç, ðñÜãìá ðïõ ðïôÝ êáé ðïõèåíÜ äåí Þôáí.
Ôá óôåëÝ÷ç ôïõ ôáîéêïý óõíäéêáëéóìïý äéáðáéäáãùãÞèçêáí ìå áõôÞ ôç óôñåâëÞ áíôßëçøç êáé èåùñïýóáí ôáîéêÞ óõíäéêáëéóôéêÞ ðïëéôéêÞ ôçí ðñïóèÞêç áéôçìÜôùí ãéá ôá êïéíùíéêÜ êáé äçìïêñáôéêÜ äéêáéþìáôá êáé åëåõèåñßåò, ôçí åéñÞíç êáé ôçí åèíéêÞ áíåîáñôçóßá, äßðëá óôá áéôÞìáôá ãéá áõîÞóåéò óôá ìåñïêÜìáôá êáé ôï ÷ñüíï åñãáóßáò,.

ÈÅÓÅÉÓ

57

Ï ôáîéêüò óõíäéêáëéóìüò êáé ç ÁñéóôåñÜ åìöáíßóôçêå Ýôóé áíÝôïéìç íá äþóåé
ìéá äéáöïñåôéêÞ êáôåýèõíóç óôï êßíçìá ìåôÜ ôç ìåôáðïëßôåõóç.
Ìå ôçí ðôþóç ôçò ÷ïýíôáò ôï åñãïóôáóéáêü ðñïëåôáñéÜôï Ýâãáéíå óôï ðñïóêÞíéï êáé áðáéôïýóå ôç èÝóç ôïõ óôçí ðñùôïðïñßá ôïõ êéíÞìáôïò. ÁëëÜ äåí õðÞñ÷å åêåßíç ç óõíåéäçôÞ ðïëéôéêÞ ðñùôïðïñßá ðïõ èá ôï ïäçãïýóå óå ìéá íéêçöüñá ðïñåßá.
Óôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá ìåôÜ ôï ´74 êõñéÜñ÷çóå îáíÜ ç áóôéêÞ åðéññïÞ. Óå
üëá ôá ðñïâëÞìáôÜ ôïõ ðïõ áðáéôïýóáí Üìåóåò ëýóåéò äüèçêáí îáíÜ ñåöïñìéóôéêÝò áðáíôÞóåéò êáé ç ôáîéêÞ áíôßëçøç äåí ìðüñåóå íá áíáðôõ÷èåß êáé íá åðéêñáôÞóåé.
Óôéò íÝåò óõíèÞêåò ðïõ äéáìïñöþèçêáí óçìåéþíåôáé êáé ìéá ðñïóáñìïãÞ ôçò
ôáêôéêÞò ôçò Üñ÷ïõóáò ôÜîçò. Ùò ôï 1978, ôï êñáôéêü ÷ñÞìá ðïõ áðïôåëïýóå ôçí
õëéêÞ âÜóç ôçò êñáôéêïóõíäéêáëéóôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò ôùí åñãáôïðáôÝñùí
ôçò ÄåîéÜò, Ýñåå áðïêëåéóôéêÜ ðñïò ôá íïìéìüöñïíá óõíäéêÜôá. Ôá Üëëá, ìå áãùíéóôéêÝò äéïéêÞóåéò, Þôáí áðïêëåéóìÝíá áðü ôéò åíéó÷ýóåéò ôçò ÅñãáôéêÞò Åóôßáò, óôçñßæïíôáí áðïêëåéóôéêÜ óôçí ïéêïíïìéêÞ óõíäñïìÞ ôùí ìåëþí ôïõò,
êáé áêñéâþò ó' áõôü âñéóêüôáí ç äýíáìÞ ôïõò.
¸ôóé åðß êõâåñíÞóåùí áêüìá ôçò ðñþôçò ðåñéüäïõ ôçò ÍÄ áëëÜæåé áõôÞ ç
ðñáêôéêÞ êáé ôï êñáôéêü ÷ñÞìá áñ÷ßæåé íá ñÝåé ðñïò üëá ôá óõíäéêÜôá êáé óå
áõôÜ ìå äéïéêÞóåéò óôßò ïðïßåò ðëåéïøçöýóáí ìÝëç êáß óôåëÝ÷ç ôïý ÊÊÅ. ÁõôÞ
ç äéáäéêáóßá ïëïêëçñþèçêå åðß ôùí êõâåñíÞóåùí ôïõ ÐÁÓÏÊ êáé ç êñáôéêÞ
åíßó÷õóç åðåêôÜèçêå êáé ãåíéêåýôçêå.
¼ôé äåí ðÝôõ÷å ç Üñ÷ïõóá ôÜîç åðß äåêáåôßåò ìå ôç âßá êáé ôçí êáôáóôïëÞ, ôï
êáôüñèùóå ìå ôç ãåíßêåõóç ôçò êñáôéêÞò ðáñÝìâáóçò. ÂñÞêå ôïí ôñüðï íá åîáóöáëßóåé ôç äéÜäïóç ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò êáé ôïí Ýëåã÷ï ôïõ êéíÞìáôïò ìÝóù
ìéáò äçìïêñáôéêÜ ðëÝïí íïìéìïðïéçìÝíçò óõíäéêáëéóôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò,
óõíôçñïýìåíçò ìå ôï êñáôéêü ÷ñÞìá ôçò ÅñãáôéêÞò Åóôßáò.
ÐÜíù ó' áõôÞ ôç âÜóç äéáìïñöþèçêå ç óýã÷ñïíç óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá ðïõ âáèìéáßá ïäçãÞèçêå óå ìéá êáôÜóôáóç üðïõ áíôéêåéìåíéêÜ äõíÜìùíå ç ôÜóç ôçò íá åíáíôéþíåôáé ðñïò êÜèå áãùíéóôéêÞ ðñÜîç ðïõ èá Ýâáæå óå
êßíäõíï ôçí áóôéêïðïéçìÝíç ôçò õðüóôáóç. Ôá õðáñîéáêÜ ôçò ðñïâëÞìáôá ôçí
ùèïýí íá êñáôÜåé ôéò êéíçôïðïéÞóåéò ôùí åñãáôþí óå åëåã÷üìåíåò êáôåõèýíóåéò, ôç óðñþ÷íïõí óå ðñáêôéêÝò óõññßêíùóçò ôçò åóùóõíäéêáëéóôéêÞò äçìïêñáôßáò ðñïêåéìÝíïõ íá ìç ÷Üóåé ôïí Ýëåã÷ï ôùí äéïéêÞóåùí ôïõ êéíÞìáôïò.
Åêôüò áðü ôç óõíäéêáëéóôéêÞ ãñáöåéïêñáôßá, áõîçìÝíï ñüëï óôçí åíßó÷õóç
ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò óôï êßíçìá Ýðáéîå ôï äéåõñõìÝíï ðéá óôñþìá ôçò åñãáôéêÞò áñéóôïêñáôßáò ðïõ ìåôáðïëåìéêÜ áíáðôý÷èçêå ñáãäáßá óôïí êñáôéêü êáé
ôïí éäéùôéêü ôïìÝá ôçò ïéêïíïìßáò.
¼ëá áõôÜ, óå óõíäõáóìü ìå ôçí åêöõëéóôéêÞ ðïñåßá ôçò ðïëéôéêÞò ÁñéóôåñÜò,
ðïõ ìå ôçí åíäïôéêÞ ôçò óôÜóç åðÝôñåøå óôï óïóéáëñåöïñìéóìü ôïõ ÐÁÓÏÊ íá

58

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

áðïêôÞóåé ðëáôéÜ åðéññïÞ óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç, óõíèÝôïõí ôçí åéêüíá ôçò ðïñåßáò ðñïò ôïí åêöõëéóìü êáé ôçí ðëÞñç õðïôáãÞ ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý ìáò êéíÞìáôïò.
ÓÞìåñá ôï óõíäéêáëéóôéêü ìáò êßíçìá âñßóêåôáé óå âáèéÜ êñßóç. Ç áóôéêÞ åðéññïÞ ðïõ êõñéÜñ÷çóå, ôï ïäÞãçóå óôçí áðïìáæéêïðïßçóç, óôçí åîïõäåôÝñùóç ôçò åóùóõíäéêáëéóôéêÞò äçìïêñáôßáò, ôï ðáñÝäùóå óôçí êïéíùíéêÞ óõíáßíåóç, ôçí ôáîéêÞ åéñÞíç êáé ôçí ôáîéêÞ óõíåñãáóßá. Ôï êáôÝóôçóå áíÞìðïñï ü÷é
ìüíï íá óõìâÜëëåé óôçí ôáîéêÞ äéáðáéäáãþãçóç êáé óôï Ýñãï ôçò êïéíùíéêÞò áðåëåõèÝñùóçò, ü÷é ìüíï íá äéåõñýíåé ôá êïéíùíéêÜ äéêáéþìáôá êáé ôéò äçìïêñáôéêÝò åëåõèåñßåò, áëëÜ ïýôå êáí ôá êåêôçìÝíá íá õðåñáóðéóôåß.
ÓÞìåñá, óõíäéêÜôá ìå êÜðïéá ðñáãìáôéêÜ äçìïêñáôéêÞ åóùôåñéêÞ ëåéôïõñãßá êáé äñÜóç, ìå ìáæéêÝò äéáäéêáóßåò êáé ðñáãìáôéêÜ ôáîéêÞ áãùíéóôéêÞ êáôåýèõíóç åßíáé óðÜíéï åßäïò. ×Üèçêå êÜèå ôáîéêÞ áëëçëåããýç êáé óõìðáñÜóôáóç.
Ôá áãùíéóôéêÜ îåóðÜóìáôá ôìçìÜôùí ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, ðïõ åßíáé áíáðüöåõêôá êáé äåí ðñüêåéôáé íá åêëåßøïõí, áöÞíïíôáé óôçí ôý÷ç ôïõò êáé ôåëéêÜ õðïôÜóóïíôáé êáèþò äåí âñßóêïõí ïñãáíùìÝíç êáé óõíôïíéóìÝíç áãùíéóôéêÞ
äéÝîïäï.
Ïé çãåóßåò ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò áêïëïõèïýí ðéóôÜ ôéò åðéëïãÝò ôçò
êõñßáñ÷çò ôÜîçò, ïäçãïýí ôï êßíçìá óôç äéÜëõóç êáé ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç óôçí
Üíåõ üñùí ðáñÜäïóç óôïõò êáðéôáëéóôÝò. Ïé áóôéêïðïéçìÝíåò çãåóßåò ôçò
ÃÓÅÅ êáé äåõôåñïâÜèìéùí ïñãáíþóåùí äåí èÝëïõí êáé äåí ìðïñïýí íá ïñãáíþóïõí ôçí åñãáôéêÞ ðÜëç, ç õðïôáãÞ ôïõò ïäçãåß ôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá
óôç äéÜóðáóç êáé ôç äéÜëõóç.
ÁðïêáñäéùôéêÞ åßíáé êáé ç äñÜóç ôïõ ÐÁÌÅ ðïõ áõôïðáñïõóéÜæåôáé ùò ôáîéêüò óõíäéêáëéóìüò, áëëÜ äåí åßíáé ðáñÜ ç óå÷ôáñéóôéêÞ ðåñé÷áñÜêùóç êáé ç
ñåöïñìéóôéêÞ áðïãåßùóç ìáæß, óå Ýíá åêñçêôéêü ìåßãìá, ðïõ ôï ìüíï ðïõ ìðïñåß íá êÜíåé åßíáé íá óõìâÜëëåé óôç äéÜóðáóç êáé ôç äéÜëõóç ôïõ êéíÞìáôïò. Ç
áäýíáìç ðáñÝìâáóç åîùêïéíïâïõëåõôéêþí äõíÜìåùí ÷áñáêôçñßæåôáé áðü ìéá
ãåíéêåõìÝíç óýã÷õóç êáé ìüíï ôïí áðïðñïóáíáôïëéóìü ìðïñåß íá êáëëéåñãÞóåé.
Ç êñßóç ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò åßíáé áðïôÝëåóìá ôçò ïëéêÞò åðéêñÜôçóçò ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò. Åßíáé êñßóç ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò êáé ü÷é êÜðïéá éóôïñéêÞ êñßóç ôïõ óõíäéêÜôïõ ùò ìïñöÞò ïñãÜíùóçò ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
Ç áðïìÜêñõíóç ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò, ç ðñïþèçóç ôçò ôáîéêÞò ðñïëåôáñéáêÞò áíôßëçøçò, ç åêäßùîç ôçò áóôéêïðïéçìÝíçò óõíäéêáëéóôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò áðü ôá üñãáíá äéïßêçóçò, áðïôåëåß âáóéêÞ ðñïûðüèåóç ãéá ôçí Ýîïäï áðü
ôçí êñßóç, ãéá ôçí ôáîéêÞ áíáãÝííçóç ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò.
Ç Ýîïäïò áðü ôçí êñßóç äåí ðåñíÜåé ìÝóá áðü ôçí åðéëïãÞ êÜðïéáò Üëëçò ðáñáëëáãÞò ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò, áðáéôåß íá âñåèåß ôï êßíçìá ÅÊÔÏÓ ÐÁÓÇÓ
ÁÓÔÉÊÇÓ ÅÐÉÑÑÏÇÓ.

ÈÅÓÅÉÓ

59

ÌÝóá óôç ãåíéêüôåñç ðÜëç ãéá ôçí ðñïþèçóç ôùí ôáîéêþí óõìöåñüíôùí èá
ïñãáíùèåß ìå åðéôõ÷ßá êáé ç ðÜëç ãéá óõíäéêÜôá óôçí õðçñåóßá ôçò åñãáôéêÞò
ôÜîçò.
Ãéá óõíäéêÜôá ôáîéêÜ áõôïôåëÞ êáé áíåîÜñôçôá.
Ãéá óõíäéêÜôá ìå ðëáôéÜ åóùóõíäéêáëéóôéêÞ äçìïêñáôßá, ìå äéïéêÞóåéò áéñåôÝò êáé êÜèå óôéãìÞ áíáêëçôÝò.
Ãéá óõíäéêÜôá ðïõ äåí èá áíÝ÷ïíôáé êáé èá áðïêñïýïõí ôéò åñãïäïôéêÝò êáé
üëùí ôùí ìïñöþí ôéò êñáôéêÝò ðáñåìâÜóåéò (äéïéêçôéêÝò - äéêáóôéêÝò - ïéêïíïìéêÝò - éäåïëïãéêÝò).
Ãéá óõíäéêÜôá êåíôñéêÜ ïñãáíùìÝíá êáôÜ êëÜäï ðáñáãùãÞò, ðïõ èá ðåñéëáìâÜíïõí üëïõò ôïõò åñãáæüìåíïõò ôïõ êëÜäïõ, ìáæß êáé ôïõò Üíåñãïõò êáé
ôïõò óõíôáîéïý÷ïõò, üëïõò, Üíäñåò êáé ãõíáßêåò, íôüðéïõò êáé ìåôáíÜóôåò, Üó÷åôá áðü åèíéêüôçôá, åéäßêåõóç êáé åñãáóéáêÞ ó÷Ýóç, áðü ðïëéôéêÝò, öéëïóïöéêÝò êáé èñçóêåõôéêÝò ðåðïéèÞóåéò. Ìå ðáñáñôÞìáôá êáôÜ íïìü Þ ìåãÜëç ðüëç êáé ïñãáíþóåéò óôá åñãïóôÜóéá êáé ôïõò ôüðïõò äïõëåéÜò.
Ãéá óõíäéêÜôá ðïõ èá óôçñßæïíôáé ïéêïíïìéêÜ áðïêëåéóôéêÜ óôç óõíäñïìÞ
ôùí ìåëþí ôïõò. Ðïõ èá áíáäåß÷íïõí óôá äéïéêçôéêÜ ôïõò üñãáíá ôïõò ðéï éêáíïýò êáé áöïóéùìÝíïõò óôçí åñãáôéêÞ õðüèåóç óõíäéêáëéóôÝò.
Ãéá óõíäéêÜôá ðïõ âÜóç ôçò äñÜóçò ôïõò èá áðïôåëåß ç ôáîéêÞ ðÜëç êáé ü÷é ç
êïéíùíéêÞ óõíáßíåóç êáé ç ôáîéêÞ óõíåñãáóßá.
Ãéá óõíäéêÜôá ðïõ ìüíéìç óôü÷åõóÞ ôïõò èá Ý÷ïõí ôçí áãùíéóôéêÞ äéåêäßêçóç
êáé ôçí ôáîéêÞ äéáðáéäáãþãçóç ôùí åñãáôþí, êÝíôñá óõãêÝíôñùóçò êáé äéáðáéäáãþãçóçò ãéá ôï óïóéáëéóìü.
Ç åëëçíéêÞ ÁñéóôåñÜ
Ç êáôÜóôáóç óôçí ðïëéôéêÞ ÁñéóôåñÜ äåí åßíáé êáëýôåñç. Ôï êýñéï ÷áñáêôçñéóôéêü ôçò åëëçíéêÞò ÁñéóôåñÜò óÞìåñá åßíáé ç áðïõóßá ìéáò äéáêñéôÞò äýíáìçò ìå óõãêñïôçìÝíç åðáíáóôáôéêÞ óôñáôçãéêÞ êáé ôáêôéêÞ.
Ôï óýíïëï ó÷åäüí ôçò óçìåñéíÞò ÁñéóôåñÜò - êïéíïâïõëåõôéêÞò êáé åîùêïéíïâïõëåõôéêÞò - áðïôåëåßôáé áðü èñáýóìáôá ôïõ ÊÊÅ ðïõ ðñïÞëèáí áðü ðáëéüôåñåò êáé ðñüóöáôåò äéáóðÜóåéò ôïõ êüììáôïò áõôïý êáé ôùí ïñãáíþóåþí ôïõ
óôç íåïëáßá.
Ç ßäñõóç ôïõ ÓÅÊÅ (ÊÊÅ) óôá 1918 áðáíôïýóå óå ìéá êïéíùíéêÞ áíÜãêç,
óôçí áíÜãêç áõôïôåëïýò Ýêöñáóçò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, óôçí áíÜãêç íá óõíäåèåß ôï åñãáôéêü êßíçìá ìå ôï óïóéáëéóìü, íá ïñãáíùèåß êáé íá ðñïåôïéìáóôåß ç
åñãáôéêÞ ôÜîç ãéá ôçí åêðëÞñùóç ôïõ éóôïñéêïý ôçò ñüëïõ, ãéá ôçí áíáôñïðÞ
ôïõ êáðéôáëéóìïý êáé ôï óïóéáëéóìü.
Ôï ÊÊÅ, óå üëç ôç äéáäñïìÞ ôïõ óõíÝâáëå áðïöáóéóôéêÜ óôçí ïñãÜíùóç ôùí
áãþíùí ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí Üëëùí åñãáæïìÝíùí, ç éóôïñßá ôïõ åßíáé

60

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

óôåíÜ óõíõöáóìÝíç ìå ôç íåüôåñç éóôïñßá ôïõ ôüðïõ. ÏäÞãçóå ðïëëÝò öïñÝò
óôçí ðëáôéÜ óõóðåßñùóç ôùí åñãáæïìÝíùí ãýñù áðü ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç, äçìéïýñãçóå êáé êáèïäÞãçóå ðëáôéÜ ìÝôùðá ðïõ áðåéëïýóáí ôçí åîïõóßá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò. ÏäÞãçóå ôéò ëáúêÝò ìÜæåò óôçí çñùéêÞ ðÜëç åíÜíôéá óôïõò öáóßóôåò êáôáêôçôÝò, ðïõ ìÝóá áðü ôï ñùìáëÝï êßíçìá ôïõ ÅÁÌ - ÅËÁÓ Ýãñáøáí
ôï Ýðïò ôçò ÅèíéêÞò Áíôßóôáóçò. ÏñãÜíùóå êáé Ýäùóå ôç ìÜ÷ç óôçí êïñõöáßá
ôáîéêÞ óýãêñïõóç ìå ôçí áóôéêÞ ôÜîç êáé ôïí éìðåñéáëéóìü óôïí åìöýëéï ðüëåìï (1946-1949). ÁíôéðÜëåøå ôçí õðïáíÜðôõîç êáé ôç ìéæÝñéá. ÁëëÜ äåí ìðüñåóå íá íéêÞóåé.
ÁíåîÜñôçôá üìùò áð' áõôü, ïé áãùíéóôÝò ôïõ Ýäùóáí çñùéêÝò ìÜ÷åò êáé äçìéïýñãçóáí ìéá áãùíéóôéêÞ êïììïõíéóôéêÞ-åðáíáóôáôéêÞ ðáñÜäïóç. Ç áîéïðïßçóç áõôÞò ôçò ðáñÜäïóçò êáé ôçò ðåßñáò - èåôéêÞò êáé áñíçôéêÞò - èá áðïôåëåß ðçãÞ Ýìðíåõóçò êáé ðñïâëçìáôéóìïý ãéá ôéò íåüôåñåò ãåíéÝò ôçò åëëçíéêÞò
åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôïõ êéíÞìáôüò ôçò.
Ùóôüóï ü÷é ìüíï äåí íßêçóå áëëÜ ïäçãÞèçêå óå áëëåðÜëëçëåò êñßóåéò êáé óå
ìéá åêöõëéóôéêÞ ðïñåßá. Áéôßá ãé' áõôü Þôáí ç ìüíéìç áðïõóßá åðáíáóôáôéêÞò
óôñáôçãéêÞò êáé ôáêôéêÞò. Ôï ÊÊÅ, ðïõ ç ßäñõóÞ ôïõ åðéôá÷ýíèçêå áðü ôçí åðßäñáóç ôçò êïóìïúóôïñéêÞò íßêçò ôïõ ñþóéêïõ Ï÷ôþâñç, óõíäÝèçêå áìÝóùò
ìå ôç ìðïëóåâßêéêç êáôåýèõíóç óôï ðáãêüóìéï êßíçìá, ðñïó÷þñçóå óôçí ô
ÄéåèíÞ áëëÜ ðïôÝ äåí êáôüñèùóå íá áöïìïéþóåé ôéò áñ÷Ýò ôïõ ìðïëóåâéêéóìïý.
Áðü ôçí ßäñõóç ôïõ ÊÊÅ êáé ãéá ðïëëÝò áêüìá ìåôÝðåéôá äåêáåôßåò, äåí õðÞñ÷å óôçí ÅëëÜäá Ýíáò îå÷ùñéóôüò ðïëéôéêüò öïñÝáò ôçò Óïóéáëäçìïêñáôßáò. ÔÝôïéïò öïñÝáò äåí õðÞñ÷å, áëëÜ ïé óïóéáëñåöïñìéóôéêÝò áõôáðÜôåò êáé ïé óïóéáëäçìïêñáôéêÝò áíôéëÞøåéò Þôáí óå ðëáôéÜ Ýêôáóç ðáñïýóåò óôçí åëëçíéêÞ
êïéíùíßá. ÁíôéêåéìåíéêÜ áõôÝò ïé áíôéëÞøåéò êáé óçìáíôéêü ôìÞìá ôùí öïñÝùí
ôïõò, ðïõ Þôáí ðïëéôéêÜ Üóôåãïé, ùèïýíôáí ðñïò ôï ÊÊÅ, ôç ìüíç ïñãáíùìÝíç
åñãáôéêÞ ðïëéôéêÞ Ýêöñáóç. Áõôü êüóôéóå óôï êüììá áñêåôü ÷ñüíï áíôéðáñáèÝóåùí êáé óõãêñïýóåùí óôï åóùôåñéêü ôïõ. Ðñéí êáí ðñïëÜâåé íá ïëïêëçñþóåé ôç äéáìüñöùóç ôçò åðáíáóôáôéêÞò ôïõ öõóéïãíùìßáò ôçí ðñþôç äåêáåôßá
ôçò æùÞò ôïõ - ìéá äåêáåôßá óêëçñþí áãþíùí, ç åìðåéñßá ôùí ïðïßùí äåí ðñÝðåé íá ëïéäïñåßôå, üðùò ãßíåôáé áðü ôçí ðëåõñÜ ôïõ åëëçíéêïý áíáèåùñçôéóìïý
- ç êáôÜóôáóç Ýãéíå ðåñßðëïêç ìå ôá ðñïâëÞìáôá ðïõ åìöáíßóôçêáí óôï ðáãêüóìéï êßíçìá êáé Ýðáéîáí êáèïñéóôéêü ñüëï óôç ðáñáðÝñá ðïñåßá áíÜðôõîçò ôïõ ÊÊÅ. Ç äéáãñáöüìåíç ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóç ôïõ óïâéåôéêïý êñÜôïõò
êáé ôïõ ÊÊÓÅ Ýâáëå ôç óöñáãßäá ôçò êáé óôçí ðïñåßá äéáìüñöùóçò ôïõ ÊÊÅ.
Áðü äù êáé ðÝñá ç óïóéáëäçìïêñáôéêÞ áíôßëçøç, ôñïðïðïéçìÝíç êáé ìåôáëëáãìÝíç áðü ôá çãåôéêÜ êëéìÜêéá ôçò óïâéåôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò, ãßíåôáé ìüíéìïò êÜôïéêïò óôçí çãåóßá êáé ôïõ ÊÊÅ.
Ç ðñïëåôáñéáêÞ, ìáñîéóôéêÞ áíôßëçøç âñéóêüôáí áðü êåé êáé ðÝñá óå ìüíéìç
Üìõíá ìÝóá óôïí ßäéï ôïí õðïôéèÝìåíï äéêü ôçò ðïëéôéêü öïñÝá, ìÝóá óôï êïì-

ÈÅÓÅÉÓ

61

ìïõíéóôéêü êüììá êáé öõóéêü Þôáí íá ìçí ìðïñåß íá áðïêôÞóåé áîéüëïãç åðéññïÞ ïýôå óôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá.
Ôï ÊÊÅ äåí ìðüñåóå Ýôóé, íá áðïêôÞóåé ðïôÝ ìéá îåêÜèáñç åðáíáóôáôéêÞ
óôñáôçãéêÞ, íá êáôáêôÞóåé ôçí ðñïëåôáñéáêÞ êïóìïáíôßëçøç, íá áöïìïéþóåé
ôï ìáñîéóìü-ëåíéíéóìü êáé íá ôïí áíáðôýîåé áõôïôåëþò óôéò åëëçíéêÝò óõíèÞêåò.
Ç áóôéêÞ åðéññïÞ ðïõ êõñéáñ÷ïýóå óôçí çãåóßá ôïõ êüììáôïò, ìåßùíå ôçí áðïôåëåóìáôéêüôçôá ôçò ðïëéôéêÞò ôïõ ðáñÝìâáóçò óôï êßíçìá êáé åðçñÝáæå áñíçôéêÜ ü÷é ìüíï ôçí ðÜëç ãéá ôï óïóéáëéóìü áëëÜ ðïëëÝò öïñÝò êáé ôçí ðÜëç ãéá
ôá Üìåóá æçôÞìáôá. Ç Ýëëåéøç åðáíáóôáôéêïý ðñïãñÜììáôïò êáé åðáíáóôáôéêÞò óôñáôçãéêÞò Þôáí ç áéôßá êáé ãéá ôçí Þôôá ôïõ ñùìáëÝïõ êéíÞìáôïò ôçò ÅèíéêÞò Áíôßóôáóçò. Óå ìéá óôéãìÞ ðïõ üëåò ïé ðñïûðïèÝóåéò ãéá ôçí êáôÜêôçóç
ôçò åñãáôéêÞò åîïõóßáò õðÞñ÷áí êáé ï ïñãáíùìÝíïò ëáüò Þôáí Ýôïéìïò íá ôç ìåôïõóéþóåé óå ðñÜîç, ç êõñéáñ÷ïýóá óôçí çãåóßá ôïõ êéíÞìáôïò áóôéêÞ åðéññïÞ ôçí ðáñÝäéíå óôçí áóôéêÞ ôÜîç.
Ç èåùñçôéêÞ ïêíçñßá, ç ðáñáìÝëçóç ôçò èåùñçôéêÞò áíÜðôõîçò, ï ðñáêôéêéóìüò, ç áíôéãñáöÞ Ýôïéìùí áíáëýóåùí êáé áíáöïìïßùôçò îÝíçò ðåßñáò, Þôáí
ìüíéìá óôïé÷åßá óôçí ðñáêôéêÞ ôùí çãåóéþí, êáé ïäçãïýóáí óõ÷íÜ óôïí áíáèåùñçôéóìü êáé ôï óå÷ôáñéóìü, äýï üøåéò ôïõ ßäéïõ íïìßóìáôïò ðïõ åíáëëÜóóïíôáí óôéò äéÜöïñåò êáìðÝò ôçò éóôïñßáò ôïõ.
Ôï ÊÊÅ áðïôåëïýóå óõíÞèùò ìéá óõìâßùóç åðáíáóôáôþí-êïììïõíéóôþí ìå
ôïõò ïðïñôïõíéóôÝò, êáé äéÜöïñïõò ìéêñïáóôïýò äçìïêñÜôåò, ìéá óõìâßùóç
äéåèíéóôþí ìå åèíéêéóôéêÜ óôïé÷åßá ôçò ìéêñïáóôéêÞò äéáíüçóçò. ÌÝóá óå ìéá
ôÝôïéá óõìâßùóç öõóéêü Þôáí íá åìöáíßæïíôáé êáôÜ êáéñïýò äéÜóôáóç áðüøåùí êáé éäåïëïãéêïðïëéôéêÝò äéáìÜ÷åò, ðïõ óå ðåñéðôþóåéò üîõíóÞò ôïõò, ôç ëýóç Ýäéíå ç äéáóôñÝâëùóç ôïõ äçìïêñáôéêïý óõãêåíôñùôéóìïý, ï ãñáöåéïêñáôéêüò óõãêåíôñùôéóìüò. ¼ôáí ó' áõôÝò ôéò äéáìÜ÷åò ðáñåíÝâáéíå äõíáìéêÜ ç âÜóç ôïõ êüììáôïò, ôüôå óõíÞèùò îåóðïýóáí áíïé÷ôÝò êñßóåéò êáé åðÝñ÷ïíôáí
äéáóðÜóåéò ôïõ êüììáôïò. Ïé êñßóåéò áõôÝò Þôáí Ýêöñáóç ôçò óõíå÷ïýò áíôßöáóçò áíÜìåóá óôá ðñáãìáôéêÜ óõìöÝñïíôá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò ðïõ Ýðñåðå óýìöùíá ìå ôéò äéáêçñýîåéò ôïõ íá åêöñÜóåé ôï ÊÊÅ, êáé óôçí ïðïñôïõíéóôéêÞ-ìéêñïáóôéêÞ ðïëéôéêÞ ðïõ åöÜñìïæáí ôá çãåôéêÜ ôïõ êëéìÜêéá.
Ç êïììïõíéóôéêÞ ôÜóç, ôï åðáíáóôáôéêü ñåýìá Þôáí ðÜíôïôå ðáñüí óôéò ãñáììÝò ôïõ êüììáôïò êáé óõ÷íÜ åêöñáæüôáí êáé óôçí çãåóßá ôïõ. Åðáíáóôáôéêü äõíáìéêü õðÜñ÷åé êáé èá óõíå÷ßóåé íá áíáãåííéÝôáé êáé óôï óçìåñéíü ÊÊÅ, ãéáôß
üóï áõôü èá åðéêáëåßôáé ôï ìáñîéóìü êáé ôï ëåíéíéóìü, ðÜíôá èá õðÜñ÷ïõí áãùíéóôÝò ðïõ èá öôÜíïõí óôç ìáñîéóôéêÞ ãíþóç êáé èá áíáêáëýðôïõí ôçí áíôßöáóç áíÜìåóá óôéò åðáíáóôáôéêÝò äéáêçñýîåéò êáé ôçí ïðïñôïõíéóôéêÞ ðñáêôéêÞ.
Ôï êïììïõíéóôéêü-åðáíáóôáôéêü ñåýìá, ùóôüóï, ðïôÝ äåí âãÞêå áìéãÝò êáé

62

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

êáèáñü óôï ðñïóêÞíéï. Óôéò áñéóôåñÝò äéáóðÜóåéò åìöáíéæüôáí áíáìåìéãìÝíï
ìå ìïñöÝò ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò. Ôï ßäéï Ýãéíå êáé óôçí ôåëåõôáßá áñéóôåñÞ äéÜóðáóç ôï 1989, üôáí ÷éëéÜäåò áãùíéóôÝò-ìÝëç ôïõ ÊÊÅ äéáãñÜöôçêáí Þ áðï÷þñçóáí áðü ôï êüììá.
Ïé äéáãñáöÝíôåò Þ áðï÷ùñÞóáíôåò ôï 1989 äåí äéÝèåôáí ìéá óõãêñïôçìÝíç åðáíáóôáôéêÞ áíôßëçøç. Äåí äéá÷ùñßóôçêáí üëïé ãéá ôïõò ßäéïõò ëüãïõò áðü ôïí
ïðïñôïõíéóìü. Óôéò ãñáììÝò ôïõò êõñéáñ÷ïýóå ìéá ðáíóðåñìßá áíôéëÞøåùí êáé
áðüøåùí. Ïé áãùíéóôÝò ðïõ äéá÷ùñßóôçêáí ôï 1989 áðü ôïí ïðïñôïõíéóìü Ýêáíáí ôï åðáíáóôáôéêü ôïõò êáèÞêïí êáé õðåñáóðßóôçêáí óôç äïóìÝíç óôéãìÞ ôïí
åðáíáóôáôéêü êïììïõíéóìü. ÁëëÜ åêåß ôåëåéþíåé ç åðáíáóôáôéêÞ ôïõò óõíåéóöïñÜ. ¸äåéîáí óôç óõíÝ÷åéá ôçí éóôïñéêÞ ôïõò áíåðÜñêåéá êáé áðÝäåéîáí
óôçí ðñÜîç üôé, üôáí äåí õðÜñ÷åé óáöÞò äéá÷ùñéóôéêÞ ãñáììÞ ôùí ìáñîéóôþí
áðü ôéò ìéêñïáóôéêÝò áìöéóâçôÞóåéò, åêåßíïò ðïõ ôåëéêÜ êåñäßæåé åßíáé ç áóôéêÞ åðéññïÞ. ÊáìéÜ åðáíáóôáôéêÞ óõíåéóöïñÜ óôï êßíçìá êáé ôçí ÁñéóôåñÜ äåí
ìðïñåß íá õðÜñîåé ÷ùñßò Ýíá óõíåêôéêü ìáñîéóôéêü, åðáíáóôáôéêü éäåïëïãéêïðïëéôéêü ðëáßóéï.
ÌåôÜ ôçí ðôþóç ôçò ÷ïýíôáò ôï 1974, ôï ÊÊÅ ãíþñéæå ãéá ðñþôç öïñÜ ìéá
ó÷åôéêÜ ìáêñü÷ñïíç íüìéìç äñÜóç. Êáôüñèùóå íá áðïêôÞóåé óçìáíôéêÞ åðéññïÞ óôç íåïëáßá ùò áðïôÝëåóìá ôçò áíôé÷ïõíôéêÞò ñéæïóðáóôéêïðïßçóçò êáé Þôáí õðáñêôÞ ç äõíáôüôçôá íá åäñáéþóåé êáé íá áíáðôýîåé ðáñáðÝñá ôçí åðéññïÞ êáé ôïõò äåóìïýò ôïõ ìå ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç. Ç Ýëëåéøç åðáíáóôáôéêïý ðñïãñÜììáôïò êáé óôñáôçãéêÞò äåí ôïõ åðÝôñåøáí ãéá ìéá áêüìá öïñÜ íá êÜíåé Ýíá åðáíáóôáôéêü Üíïéãìá óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç. Áíôß ãéá âÞìáôá ðñïò ôá ìðñïò,
ôï ÊÊÅ áñ÷ßæåé ìéá ðïñåßá ðáñáðÝñá åëá÷éóôïðïßçóçò ôùí óôü÷ùí ôïõ, øáëéäßæåé êÜèå ôé ðïõ áðüìåéíå íá èõìßæåé åðáíÜóôáóç, áñ÷ßæåé ôéò ðñïóáñìïãÝò ãéá
íá öôÜóåé ùò ôïí Ýó÷áôï åîåõôåëéóìü ôçò óõììåôï÷Þò ôïõ óôéò áóôéêÝò êõâåñíÞóåéò (ÔæáííåôÜêç áñ÷éêÜ êáé ìåôÝðåéôá óôçí ÏéêïõìåíéêÞ). ¸ôóé, äåí ìðüñåóå
íá áîéïðïéÞóåé ôéò ôåñÜóôéåò äõíáôüôçôåò ðïõ îáíïßãïíôáí ìðñïóôÜ ôïõ. Ìå ôçí
ôáêôéêÞ ôïõ Üöçóå ïõóéáóôéêÜ áíåíü÷ëçôï ôï óïóéáëñåöïñìéóìü íá áðïêôÞóåé
ðëÝïí ðëáôéÜ åðéññïÞ, ïñãáíùìÝíç áõôïôåëÞ ðáñïõóßá êáé íá êõñéáñ÷Þóåé óôï
åñãáôéêü êßíçìá.
Äåí ìðüñåóå íá äéáðáéäáãùãÞóåé åðáíáóôáôéêÜ ôéò íÝåò ãåíéÝò ðïõ óõíÝñåõóáí ïñìçôéêÜ óôéò ãñáììÝò ôïõ êüììáôïò. Óôçí ðïñåßá åêöõëéóìïý ôïõ óõíôÝëåóáí áðïöáóéóôéêÜ ïé áõôáðÜôåò ôçò -ãéá ðñþôç öïñÜ óôçí éóôïñßá ôïõ- ìáêñü÷ñïíçò ðåñéüäïõ íüìéìçò äñÜóçò, ç ðëáôéÜ áíÜäåéîç óôåëå÷þí áðü ôá ìéêñïáóôéêÜ óôñþìáôá, ç ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóç åñãáôéêþí ôïõ óôåëå÷þí ðïõ
óõììåôåß÷áí óôéò äéïéêÞóåéò ôùí óõíäéêáëéóôéêþí ïñãáíþóåùí, ç Ýëëåéøç Ýìðåéñùí êáé ìáñîéóôéêÜ åêðáéäåõìÝíùí óôåëå÷þí ðáëéüôåñùí ãåíéþí ëüãù ôçò
ìáêñü÷ñïíçò áðïõóßáò êïììáôéêþí ïñãáíþóåùí óôï åóùôåñéêü ôçò ÷þñáò êáé
ëüãù ôçò á÷ñÞóôåõóçò ôÝôïéùí óôåëå÷þí óå ðáëéüôåñåò åóùêïììáôéêÝò áíôéðá-

ÈÅÓÅÉÓ

63

ñáèÝóåéò êáé óõãêñïýóåéò. Áêüìá, êáé óå óõíäõáóìü ìå ôá ðáñáðÜíù, óçìáíôéêü ñüëï óôçí åêöõëéóôéêÞ ðïñåßá Ýðáéîáí ç ðñüóâáóç óôåëå÷þí ôïõ óôïí
êñáôéêü ìç÷áíéóìü ðïõ ðñïùèÞèçêå ìå ôçí Ýëåõóç ôïõ ÐÁÓÏÊ óôçí êõâÝñíçóç êáé ç óõììåôï÷Þ óôåëå÷þí ôïõ óôïõò ìç÷áíéóìïýò ôùí ÄÞìùí ëüãù ôçò äéåõñõìÝíçò ôïõ åðéññïÞò ó' áõôïýò, ðïõ ïäçãïýóå ôá ìÝëç êáé óôåëÝ÷ç ôïõ ðïõ
äñïýóáí åêåß óå ñåöïñìéóôéêÝò áõôáðÜôåò. ÔÝëïò ïé êïììáôéêÝò åðé÷åéñÞóåéò
ðïõ åîáðëþèçêáí ñáãäáßá êáé óôÝãáæáí Ýíá óçìáíôéêü óôåëå÷éêü äõíáìéêü
ðïõ üäåõå óôï ñåöïñìéóìü.
Ðïëý íùñßò, óôéò áñ÷Ýò áêüìá ôçò äåêáåôßáò ôïõ ´80, ï áóôéêüò ôýðïò êáé ôá
ÌÌÅ êÜíïõí üôé ìðïñïýí ãéá íá ùèÞóïõí ôï ÊÊÅ óôçí åãêáôÜëåéøç êÜèå
øÞãìáôïò åðáíáóôáôéêÞò ðïëéôéêÞò. Õðïóôçñßæïõí áíïé÷ôÜ êáé ðñïâÜëëïõí äõíáìéêÜ ôïõò öïñåßò áíôéëÞøåùí áóôéêÞò åðéññïÞò óôá çãåôéêÜ ôïõ êëéìÜêéá. Ç
áíÜäåéîç óôåëå÷þí ôïõ ãßíåôáé ðëÝïí ìå ôçí åíåñãü áíÜìåéîç ôïõ áóôéêïý ôýðïõ, êáé óôï åóùôåñéêü ôïõ åíôåßíïíôáé ôï êõíçãçôü åíÜíôéá óå êÜèå åðáíáóôáôéêÞ Üðïøç êáé ôïõò öïñåßò ôçò.
Óôï óçìåñéíü ÊÊÅ, üðùò áõôü ðñïÝêõøå ìåôÜ ôéò ùäßíåò ôïõ áðï÷ùñéóìïý
ôïõ áðü ôïí åíéáßï ÓÕÍÁÓÐÉÓÌÏ, ðáñÜ ôéò äéáêçñýîåéò ôïõ, äåí Ý÷ïõìå íá
êÜíïõìå ìå Ýíá êüììá ðïõ åðáíáðñïóåããßæåé ôï ìáñîéóìü-ëåíéíéóìü êáé ôçí åðáíáóôáôéêÞ óôñáôçãéêÞ. Ç óôáäéïðïßçóç ôçò åðáíÜóôáóçò, ðáñÜ ôç öñáóôéêÞ
áðüññéøÞ ôçò, æåé êáé âáóéëåýåé. Áðü ôéò èåôéêÝò ðñïôÜóåéò áíÜðôõîçò ôïõ êáðéôáëéóìïý ôçò äåêáåôßáò ôïõ ´80, Ýöôáóáí ôþñá óôç ëáúêÞ åîïõóßá êáé ôç ëáúêÞ ïéêïíïìßá, ãéáôß öïâïýíôáé íá äéáêçñýîïõí áíïé÷ôÜ êáé ðáíçãõñéêÜ ôç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ ðïõ åßíáé Üìåóç êïéíùíéêÞ áíáãêáéüôçôá êáé óçìáßíåé ôóÜêéóìá ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò, áíôéêáôÜóôáóç ôçò áóôéêÞò êïéíïâïõëåõôéêÞò äçìïêñáôßáò ìå ôç äçìïêñáôßá ôùí óõìâïõëßùí êáé åöáñìïãÞ ôùí áñ÷þí
ôçò Êïììïýíáò.
Öáßíåôáé óáí íá ìçí êáôÜëáâáí ôßðïôá áðü ôéò ðáôáãþäåéò áíáôñïðÝò êáé êáôáññåýóåéò êáé óõíå÷ßæïõí íá ðñïðáãáíäßæïõí ôïí êáïõôóêéêü óïóéáëéóìü ôïõ
ÓôÜëéí, ôáõôßæïíôáò ôçí ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò (ðïõ åßíáé
ìéá êïéíùíßá áôáîéêÞ êáé áêñáôéêÞ), ìå ôçí ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäï ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, ðïõ êáé áõôÞ ôç óôñåâëþíïõí êáé ôç óõññéêíþíïõí óå
ìéá ðåñßïäï þóðïõ üëá ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò ðåñÜóïõí óôá ÷Ýñéá ôïõ êñÜôïõò.
Ç óõã÷õóìÝíç ôïõò óôñáôçãéêÞ äåí ìðïñåß íá óõãêéíÞóåé ôéò åñãáôéêÝò ìÜæåò,
ïýôå ìðïñåß íá óõìâÜëëåé þóôå íá óõãêñïôÞóïõí ôïõëÜ÷éóôïí ìéá óõíåðÞ êáé
áðïôåëåóìáôéêÞ êïéíïâïõëåõôéêÞ ôáêôéêÞ.
Ç óýã÷õóç ôçò óôñáôçãéêÞò Ý÷åé Üìåóåò åðéðôþóåéò êáé óôçí êáèçìåñéíÞ ðñáêôéêÞ ôïõ êüììáôïò áõôïý. Ìáæß ìå ôá ðáñáäïóéáêÜ ñåöïñìéóôéêÜ óôïé÷åßá ôçò
ðïëéôéêÞò ôïõ, óôçí ðñáêôéêÞ ôïõ åìöáíßóôçêå ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá êáé Ýíáò
äéåõñõìÝíïò óå÷ôáñéóìüò, üðùò áõôü öáßíåôáé áðü ôç äñÜóç ôçò ðáñÜôáîÞò ôïõ
óôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá, ôïõ ÐÁÌÅ, ðïõ ôï ìüíï ðïõ îÝñåé åßíáé ç ðåñé÷á-

64

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ñÜêùóç, ç îå÷ùñéóôÞ óõãêÝíôñùóç, ç äéÜóðáóç ôùí åñãáôéêþí áãþíùí.
Áðïäåß÷íåôáé Ýôóé áíßêáíï ü÷é ìüíï óôçí åðáíáóôáôéêÞ äéáðáéäáãþãçóç ôçò
ôÜîçò íá óõíåéóöÝñåé, áëëÜ ïýôå óôçí ïñãÜíùóç áðïôåëåóìáôéêþí áãþíùí ãéá
ôéò Üìåóåò äéåêäéêÞóåéò íá óõìâÜëëåé.
Ï ÓÕÍÁÓÐÉÓÌÏÓ áðïôåëåß ïõóéáóôéêÜ Ýíá óõìðëÞñùìá ôïõ áóôéêïý ðïëéôéêïý óõóôÞìáôïò, äéáèÝôåé ùóôüóï åðéññïÞ óå áãùíéóôÝò ìå áñéóôåñÝò äéáèÝóåéò. Ðñüêåéôáé ïõóéáóôéêÜ ãéá Ýíáí êåíôñïáñéóôåñü óïóéáëñåöïñìéóôéêü öïñÝá. Êáèþò åãêáôÝëåéøå êÜèå áíáæÞôçóç êáé áíáöïñÜ óå Ýíá åðáíáóôáôéêü
óïóéáëéóôéêü ìÝëëïí, åßíáé ìéá äýíáìç ìåôáññõèìéóôéêÞ óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò êáé êáôáëáìâÜíåé ìéá èÝóç óôá áñéóôåñÜ ôïõ áóôéêïý ðïëéôéêïý öÜóìáôïò.
Ç åëëçíéêÞ ÁñéóôåñÜ óõìðëçñþíåôáé ìå ôï ðïëõðïßêéëï öÜóìá ôùí ïñãáíþóåùí ôçò åîùêïéíïâïõëåõôéêÞò ÁñéóôåñÜò. Óôéò ãñáììÝò ôçò õðÜñ÷åé Ýíá áîéüëïãï åðáíáóôáôéêü äõíáìéêü, áëëÜ áðïõóéÜæåé ìéá óõíåêôéêÞ åðáíáóôáôéêÞ êáôåýèõíóç ðïõ èá Þôáí éêáíÞ íá áðïêôÞóåé åðéññïÞ óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé íá
ïñãáíþóåé ìéá ðñáãìáôéêÜ åðáíáóôáôéêÞ ðáñÝìâáóç óôï êßíçìá. Ïé äõíÜìåéò
ôçò åîùêïéíïâïõëåõôéêÞò ÁñéóôåñÜò, ëüãù ôçò áíåðÜñêåéáò êáé ôçò åíóùìÜôùóçò óôïí ðïëéôéêü ôïõò ëüãï êáé óôçí ðñáêôéêÞ ôïõò ðáëéþí êáé íÝùí éäåïëïãçìÜôùí áóôéêÞò åðéññïÞò áäõíáôïýí íá äþóïõí åðáíáóôáôéêÞ äéÝîïäï óôï êßíçìá êáé ôçí ÁñéóôåñÜ. ÔìÞìáôÜ ôçò ôåßíïõí íá äïñõöïñïðïéïýíôáé êõñßùò ãýñù
áðü ôï ÓÕÍÁÓÐÉÓÌÏ êáé Üëëá ãýñù áðü ôï ÊÊÅ. ÏñéóìÝíåò äõíÜìåéò ôçò
ôçñïýí óôï êßíçìá ìéá óôÜóç êáé åöáñìüæïõí ìéá ðñáêôéêÞ ðáñüìïéá ìå áõôÞí
ôïõ ÊÊÅ. ÃåíéêÜ, ëüãù ôçò ðïëõäéÜóðáóÞò ôçò, áëëÜ êõñßùò ëüãù ôïõò åëëåßììáôïò åðáíáóôáôéêÞò óôñáôçãéêÞò, áäõíáôåß íá ðñïóöÝñåé äéÝîïäï óôïõò áãùíéóôÝò ôçò ÁñéóôåñÜò êáé íá áðïôåëÝóåé Ýíáí åðáíáóôáôéêü ðüëï óõóðåßñùóçò.
ÌðñïóôÜ ó' áõôÞí ôçí êáôÜóôáóç êñßóçò ôçò åëëçíéêÞò ÁñéóôåñÜò ðïëëïß áãùíéóôÝò åêöñÜæïõí ôïí ðüèï ãéá ôçí ðïëõðüèçôç åíüôçôá ôçò ÁñéóôåñÜò. Ïé
äéÜöïñåò óõíéóôþóåò ôçò ÁñéóôåñÜò êáëïýí óå åíüôçôá õðü ôç óêÝðç ôùí äéêþí
ôïõò äéáêçñõãìÝíùí óõóðåéñþóåùí êáé ìåôþðùí. Êáëïýí óå óõììåôï÷Þ, óôï áíôéìïíïðùëéáêü ìÝôùðï ôï ÊÊÅ, óôï áíôéíåïöéëåëåýèåñï ï ÓÕÍ, óôï áñéóôåñü-ñéæïóðáóôéêü ìÝôùðï ôìÞìáôá ôçò åîùêïéíïâïõëåõôéêÞò, ôá ïðïßá ìÜëéóôá
öéëïäïîïýí íá áíáãïñåýóïõí ôï äéêü ôïõò ìåôùðéêü ó÷Þìá óå åðáíáóôáôéêü
ðüëï óõóðåßñùóçò.
Ç éóôïñßá üìùò äéäÜóêåé üôé äåí åßíáé ç áðïõóßá ìåôþðùí ç áéôßá ãéá ôïí åêöõëéóìü êáé ôçí áóôéêïðïßçóç ôçò ÁñéóôåñÜò êáé ôïõ êïììïõíéóôéêïý êéíÞìáôïò.
Ç ðñáãìáôéêÞ áéôßá âñßóêåôáé óôçí áðïìÜêñõíóç áðü ôéò åðáíáóôáôéêÝò áñ÷Ýò, óôçí åãêáôÜëåéøç ôïõ ìáñîéóìïý êáé óôçí êõñéáñ÷ßá ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò.
Ãéá ôçí åíüôçôá ôùí áñéóôåñþí áãùíéóôþí, âáóéêÞ ðñïûðüèåóç áðïôåëåß ç
êáôÜêôçóç ôïõ åðáíáóôáôéêïý ðñïãñÜììáôïò ôïõ ìáñîéóìïý.

ÈÅÓÅÉÓ

65

Ìüíï ìßá ÁñéóôåñÜ ðïõ èá âáóßæåôáé óôçí åðáíÜêôçóç ôïõ ìáñîéóìïý, ðïõ èá
äñá óôç âÜóç ôïõ åðáíáóôáôéêïý ðñïãñÜììáôïò, ãéá ôçí áíáôñïðÞ, ôçí åñãáôéêÞ åîïõóßá êáé ôï óïóéáëéóìü, åßíáé óå èÝóç íá åíþóåé ôïõò áãùíéóôÝò ôçò âÜóçò, óôÝëíïíôáò ôïõò áóôéêÞò åðéññïÞò çãÝôåò óôï öõóéêü ôïõò ðåñéâÜëëïí, óôá
êüììáôá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò.
Ìüíï ìéá ôÝôïéá ÁñéóôåñÜ óôç âÜóç ôçò åðáíáóôáôéêÞò óôñáôçãéêÞò êáé ôáêôéêÞò ìðïñåß íá áðïôåëÝóåé ðñáãìáôéêü åðáíáóôáôéêü ðüëï óõóðåßñùóçò ôùí áñéóôåñþí áãùíéóôþí, íá ðñïùèÞóåé ôçí óõíåéäçôïðïßçóç êáé åíüôçôá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôçí åðáíáóôáôéêÞ åíäõíÜìùóç ôïõ êéíÞìáôüò ôçò.

66

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

11. ÁÍÁÔÑÏÐÇ ÔÏÕ ÊÁÐÉÔÁËÉÓÌÏÕ ÁÌÅÓÇ ÊÏÉÍÙÍÉÊÇ ÁÍÁÃÊÇ.
ÓÏÓÉÁËÉÓÔÉÊÇ ÅÐÁÍÁÓÔÁÓÇ Ç ÌÏÍÇ ÄÉÅÎÏÄÏÓ
Õðåýèõíïò ãéá ôçí êáôÜóôáóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí Üëëùí åñãáæïìÝíùí åßíáé ï êáðéôáëéóìüò. Êáìßá Üëëïõ åßäïõò áíÜðôõîç áõôïý ôïõ óõóôÞìáôïò
ðïõ íá åßíáé õðÝñ ôùí åñãáæïìÝíùí äåí åßíáé äõíáôÞ. ¸íáò êáëýôåñïò êáðéôáëéóìüò äåí ìðïñåß íá õðÜñîåé. Ï åëëçíéêüò êáðéôáëéóìüò âñßóêåôáé óå âáèéÜ
êñßóç êáé ïé áíôéèÝóåéò ôïõ, ïé íüìïé êßíçóçò êáé áíÜðôõîÞò ôïõ åõèýíïíôáé ãéá
ôçí åðéäåßíùóç ôçò èÝóçò ôùí åñãáæïìÝíùí. Êáìßá Üëëç ðïëéôéêÞ óôá ðëáßóéá
áõôïý ôïõ óõóôÞìáôïò ðïõ íá åîõðçñåôåß ôá óõìöÝñïíôá ôùí ëáúêþí ìáæþí äåí
õðÜñ÷åé. Ïé ðïëéôéêïß åêðñüóùðïé ôïõ êåöáëáßïõ åßíáé õðåýèõíïé ãéá ôçí õðÜñ÷ïõóá êáôÜóôáóç ü÷é ãéáôß åöáñìüæïõí êáêÝò ðïëéôéêÝò, ü÷é ãéáôß åßíáé êáëïß Þ
êáêïß, åðáñêåßò Þ áíåðáñêåßò, êåíôñïäåîéïß Þ êåíôñïáñéóôåñïß, öéëïáìåñéêÜíïé Þ öéëïåõñùðáßïé, áëëÜ ìïíáäéêÜ ãéáôß õðçñåôïýí ôï êáðéôáëéóôéêü óýóôçìá, ôïí ðñáãìáôéêü Ýíï÷ï. ¼óïé âñßóêïíôáé óôçí õðçñåóßá ôïõ êåöáëáßïõ ôßðïôá äåí ìðïñïýí íá êÜíïõí õðÝñ ôùí åñãáæïìÝíùí áêüìç êáé áí ôï Þèåëáí.
Äå èÝëïõí áëëÜ êáé äå ìðïñïýí!
ÊáíÝíáò äå ìðïñåß íá ìáò áðáëëÜîåé áðü ôçí áíåñãßá, óôï Ýäáöïò ôïõ êáðéôáëéóìïý, ãéáôß áõôÞ åßíáé áðïôÝëåóìá êáé åóùôåñéêÞ áíÜãêç ôïõ óõóôÞìáôïò.
Äå ìðïñïýí íá ìáò óþóïõí ïýôå ïé êáëïêÜãáèåò ðñïèÝóåéò êÜðïéùí áñéóôåñþí, ðïõ âÜëèçêáí íá ìïóôñÜñïõí ôïí êáðéôáëéóìü íïìßæïíôáò üôé ìðïñåß íá
õðÜñîåé óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò ìéá Üëëç ðïëéôéêÞ, ðïõ ÷ùñßò íá êáôáñãåß
ôï êáðéôáëéóôéêü êÝñäïò, èá âÜëåé ôïí Üíèñùðï ðÜíù áðü ôá êÝñäç.
ÏðïéáäÞðïôå ðïëéôéêÞ êé áí åöáñìïóôåß, áí äå èßãåé óõèÝìåëá ôï åêìåôáëëåõôéêü óýóôçìá, äåí åßíáé óå èÝóç íá ðñïóöÝñåé ñéæéêÝò ëýóåéò óôá ðñïâëÞìáôá
ôùí ëáúêþí ìáæþí. ×ùñßò ôçí áíáôñïðÞ áõôïý ôïõ óõóôÞìáôïò ñéæéêÝò ëýóåéò õðÝñ ôùí åñãáæïìÝíùí åßíáé áíÝöéêôåò êáé áðñáãìáôïðïßçôåò, óêÝôç áóôéêÞ äçìáãùãßá Þ ïõôïðéêü ðáñáëÞñçìá ôçò ìéêñïáóôéêÞò ÁñéóôåñÜò.
Ï ðáñïîõóìüò üëùí ôùí áíôéèÝóåùí ôïõ êáðéôáëéóìïý ôïí ïäçãåß óôá üñéá
ôïõ, ç áíáôñïðÞ ôïõ åßíáé ç ìüíç äõíáôÞ äéÝîïäïò ãéá ôïõò åñãáæüìåíïõò. ¼ëåò ïé Üëëåò ''ëýóåéò'' êáé ðñïôÜóåéò, ïðïéáäÞðïôå âåëôßùóç ôçò êáôÜóôáóçò ôùí
åñãáæïìÝíùí êáé áí åðáããÝëëïíôáé åßíáé ëýóåéò õðÝñ ôïõ êåöáëáßïõ, åßíáé ðñïôÜóåéò õðÝñ ôçò äéáéþíéóçò ôçò åêìåôÜëëåõóçò êáé ôçò êáôáðßåóçò.
Óôç óçìåñéíÞ ÅëëÜäá ç ñéæéêÞ ëýóç üëùí ôùí ðñïâëçìÜôùí õðÝñ ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí Üëëùí åñãáæïìÝíùí åîáñôÜôáé áðü ôç ëýóç ôçò âáóéêÞò áíôßèåóçò êåöáëáßïõ - åñãáóßáò. Êáèþò ï áóôéêüò ìåôáó÷çìáôéóìüò óôç ÷þñá ïëïêëçñþèçêå ðñï ðïëëïý, êáíÝíá áðü ôá ìåãÜëá ðñïâëÞìáôá äå ìðïñåß íá ëõèåß
ìå áóôéêïäçìïêñáôéêü ôñüðï. Áí ðáñáâëÝøïõìå ôï ÷ùñéóìü êñÜôïõò - åêêëç-

ÈÅÓÅÉÓ

67

óßáò ðïõ åßíáé êáèÞêïí ôçò áóôéêÞò ôÜîçò íá ôï ëýóåé, áëëÜ äåí ôï Ýëõóå ãéáôß
ç Åêêëçóßá áðïôåëåß óôç ÷þñá ìáò ãéá äéÜöïñïõò ëüãïõò ðïëýôéìï ðáñÜãïíôá
ôçò áóôéêÞò êõñéáñ÷ßáò ãéá ôçí åèíéêéóôéêü-èñçóêåõôéêÞ ÷åéñáãþãçóç ôùí ìáæþí êáé áíáðüóðáóôï ôìÞìá ôçò áóôéêÞò åîïõóßáò, ôßðïôá Üëëï äåí õðÜñ÷åé ðïõ
íá ìðïñåß íá ëõèåß óôá áóôéêïäçìïêñáôéêÜ ðëáßóéá.
Óôçí áãñïôéêÞ ïéêïíïìßá ôá ìéóïöåïõäáñ÷éêÜ õðïëåßììáôá åßíáé åäþ êáé ðïëëÝò äåêáåôßåò ðáñåëèüí, áíáðôý÷èçêå ï êáðéôáëéóìüò, êáé ìïíÜ÷á áðü áõôüí
êéíäõíåýïõí ïé ìéêñïáãñüôåò üðùò êáé ïé ìéêñïìåóáßïé ôçò ðüëçò.
Ôï æÞôçìá ôçò åèíéêÞò áíåîáñôçóßáò óôç ÷þñá ìáò äåí Þôáí ðïôÝ êáé öõóéêÜ
äåí åßíáé êáé óÞìåñá Ýíá áóôéêïäçìïêñáôéêü ðñüâëçìá, äå ìðïñïýóå ðïôÝ êáé
äå ìðïñåß êáé óÞìåñá íá ëõèåß áðü ôçí áóôéêÞ ôÜîç Þ óå óõììá÷ßá ìáæß ôçò.
Ôá êïéíùíéêÜ äéêáéþìáôá êáé ïé äçìïêñáôéêÝò åëåõèåñßåò êéíäõíåýïõí åðßóçò
áðü ôïí êáðéôáëéóìü êáèþò ç áðñüóêïðôç êåñäïöïñßá ôïõ êåöáëáßïõ áðáéôåß
ôïí ðåñéïñéóìü ôïõò.
Ãéá ôç ñéæéêÞ ëýóç ôùí ðñïâëçìÜôùí ôïõ ëáïý, ãéá ôç äçìïêñáôßá, åéñÞíç êáé
åèíéêÞ áíåîáñôçóßá, ãéá íá õðÜñîåé åñãáóßá ãéá üëïõò, áíÜðôõîç ôçò ðñïóùðéêüôçôáò ôïõ åñãÜôç êáé ôïõ åñãáæüìåíïõ, ãéá ìéá áíèñþðéíç êáé äçìéïõñãéêÞ
äéáâßùóç ðïõ óôåñåßôáé óÞìåñá ç ðëåéïøçößá ôïõ ðëçèõóìïý, ç åðáíáóôáôéêÞ
áíáôñïðÞ êáé ç ëýóç ôçò âáóéêÞò áíôßèåóçò ôïõ êáðéôáëéóìïý áðïôåëïýí ìïíüäñïìï. Ç åñãáôéêÞ, ç óïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç áðïôåëåß ìïíüäñïìï êáé Üìåóï
óôñáôçãéêü êáèÞêïí ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
ÓïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç, áíåîÜñôçôá áðü ôéò ìïñöÝò ðïõ èá áíáäåßîåé ç ôáîéêÞ ðÜëç, åßíáé ç âßáéç áíáôñïðÞ ôçò êõñéáñ÷ßáò ôùí ìïíïðùëßùí, åßíáé ôï
ôóÜêéóìá ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò êáé ç åãêáèßäñõóç ôçò åñãáôéêÞò äçìïêñáôßáò,
ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. ÁõôÞ åßíáé ç íßêç ôçò ðñþôçò ðñÜîçò ôçò
óïóéáëéóôéêÞò åðáíÜóôáóçò, ç ïðïßá äåí óôáìáôÜåé åêåß. Óõíå÷ßæåôáé ìå ôïõò åðáíáóôáôéêïýò ìåôáó÷çìáôéóìïýò ôçò éäéïêôçóßáò êáé üëùí ôùí ðáñáãùãéêþí
ó÷Ýóåùí óôç äéÜñêåéá ôçò ìåôáâáôéêÞò ðåñéüäïõ. Ç íéêçöüñá åñãáôéêÞ ôÜîç áîéïðïéåß ôçí ôáîéêÞ ôçò êõñéáñ÷ßá êáé ôçí åîïõóßá, ôç äéêôáôïñßá ôçò, êáé áðáëëïôñéþíïíôáò ôïõò áðáëëïôñéùôÝò ìåôáöÝñåé ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò óôá ÷Ýñéá ôïõ
êñÜôïõò, ïñãáíþíåé ôçí ðáñáãùãÞ óôç âÜóç ôïõ êåíôñéêïý êñáôéêïý ó÷åäéáóìïý ãéá ôçí ïëüðëåõñç áíÜðôõîç ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí êáé ôçí áýîçóç
ôïõ êïéíùíéêïý ðëïýôïõ. Âåëôéþíåé ôï âéïôéêü êáé ìïñöùôéêü åðßðåäï ôùí ðëáôéþí ëáúêþí ìáæþí, ðñïóåëêýåé ôïõò åñãáæüìåíïõò óôï Ýñãï ôçò äéáêõâÝñíçóçò. Êáé üôáí õðÜñîïõí üëåò ïé áíáãêáßåò ðñïûðïèÝóåéò êáé êáôáêôçèåß Ýíá áíáãêáßï åðßðåäï áýîçóçò ôïõ êïéíùíéêïý ðëïýôïõ ïé åðáíáóôáôéêïß ìåôáó÷çìáôéóìïß ïäçãïýíôáé óôï ôÝñìá ôïõò, ôï êñÜôïò áðïíåêñþíåôáé, ïé ôÜîåéò êáôáñãïýíôáé, êáôáêôéÝôáé ç êïéíïêôçìïóýíç ôùí ðáñáãùãþí ðïõ ïñãáíþíïõí áðü êïéíïý ôçí ðáñáãùãÞ óôç âÜóç åíüò êïéíïý ó÷åäßïõ. Ç åðáíÜóôáóç ïäçãåßôáé óôï íéêçöüñï ôÝñìá ôçò, óôç ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò

68

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

(óïóéáëéóìüò). Óôï óçìåßï åêåßíï äçëáäÞ ðïõ ïé åðáíáóôÜóåéò ðáýïõí íá áðïôåëïýí ðñïûðüèåóç êáé ìï÷ëü ôçò êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò êáé ç ßäéá ç êïéíùíéêÞ åîÝëéîç ãßíåôáé áíåðßóôñåðôç êáèþò äåí õðÜñ÷ïõí ðëÝïí êïéíùíéêÝò äõíÜìåéò
ðïõ íá åíäéáöÝñïíôáé ãéá êÜôé ôÝôïéï.
Ç óïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç äåí åßíáé Ýíá ìïíüðñáêôï Ýñãï. Åßíáé ìéá ïëüêëçñç ðåñßïäïò åðáíáóôáôéêþí áíáôñïðþí êáé åðáíáóôáôéêþí ìåôáó÷çìáôéóìþí. Óôçí ðñþôç ôçò ðñÜîç íéêÜåé áñ÷éêÜ óå ìéá ÷þñá Þ óå ìéá ïìÜäá ÷ùñþí,
ç ôåëéêÞ ôçò üìùò íßêç åßíáé ìéá ðáãêüóìéá õðüèåóç êáé ðñáãìáôïðïéåßôáé ìüíï óå ðáãêüóìéï åðßðåäï. Ç ôåëéêÞ ôçò íßêç, ç êáôÜêôçóç ôïõ óïóéáëéóìïý ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò, äçëáäÞ ôá ðñþôá óôÜäéá ôçò áôáîéêÞò êáé áêñáôéêÞò, ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò, ôçò êïéíùíßáò ôùí åëåýèåñùí
óõíåôáéñéóìÝíùí ðáñáãùãþí äåí ìðïñåß íá õðÜñîåé óå ìéá ÷þñá Þ ïìÜäá ÷ùñþí üôáí êõñßáñ÷ïò Þ óõãêõñßáñ÷ïò óôéò ðáãêüóìéåò åîåëßîåéò ðáñáìÝíåé ï éìðåñéáëéóôéêüò êáðéôáëéóìüò, ìðïñåß íá õðÜñîåé ìüíï ðáãêüóìéá.
Ç ïëüðëåõñç ðñïåôïéìáóßá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò ãéá ôç íßêç ôçò óïóéáëéóôéêÞò
åðáíÜóôáóçò êáé ãéá ôçí ðñáãìÜôùóç ôïõ éóôïñéêïý ôçò ñüëïõ åßíáé ôï ðñþôéóôï Üìåóï ðñáêôéêü êáèÞêïí ôïõ óýã÷ñïíïõ åðáíáóôáôéêïý åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.

ÈÅÓÅÉÓ

69

12. Ç ÁÍÁÐÔÕÎÇ ÔÇÓ ÔÁÎÉÊÇÓ ÐÁËÇÓ ÁÐÏ ÔÇÍ ÅÌÂÑÕÁÊÇ
ÓÔÇÍ ÏËÏÊËÇÑÙÌÅÍÇ ÔÇÓ ÌÏÑÖÇ, ÓÔÇÍ ÐÏËÉÔÉÊÇ ÐÁËÇ
ÃÉÁ ÔÇÍ ÅÎÏÕÓÉÁ. Ç ÓÕÍÄÅÓÇ ÌÅÔÁÑÑÕÈÌÉÓÇÓ ÅÐÁÍÁÓÔÁÓÇÓ. Ç ÔÁÊÔÉÊÇ ÔÏÕ ÅÍÉÁÉÏÕ ÌÅÔÙÐÏÕ
Ç óïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç èá åßíáé Ýñãï ôçò ßäéáò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, ç ïðïßá åßíáé ç ìüíç ùò ôï ôÝëïò åðáíáóôáôéêÞ ôÜîç, êáèþò ôßðïôá äåí ôç óõíäÝåé
ìå ôï êáèåóôþò ôçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò. Óå áíôßèåóç ìå ôéò åêìåôáëëåõüìåíåò
ôÜîåéò ôùí ðñïêáðéôáëéóôéêþí êïéíùíéêïïéêïíïìéêþí ó÷çìáôéóìþí, ç åñãáôéêÞ
ôÜîç äåí ìðïñåß íá áðåëåõèåñùèåß óôá ðëáßóéá ôïõ êáðéôáëéóôéêïý óõóôÞìáôïò, ðñÝðåé íá ôï áíáôñÝøåé. Äåí ìðïñåß íá áðåëåõèåñùèåß ìå êáíÝíá Üëëï
ôñüðï, ðáñÜ ìüíï ìå ôçí êáôÜñãçóç ôçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò êáé ôçí áíáôñïðÞ ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò ðïõ ôçí õðçñåôåß êáé ôçí äéáöõëÜóóåé, ìå ôçí êáôÜñãçóç ôùí ßäéùí ôùí üñùí ýðáñîÞò ôçò ùò ôÜîçò. Äåí ìðïñåß íá ôçí áðåëåõèåñþóåé êáìéÜ Üëëç äýíáìç, ç áðåëåõèÝñùóÞ ôçò èá åßíáé Ýñãï äéêü ôçò Þ äåí èá õðÜñîåé. Ìå ôçí áðåëåõèÝñùóÞ ôçò áðåëåõèåñþíåé êáé üëïõò ôïõò Üëëïõò åñãáæüìåíïõò, ïëüêëçñç ôçí êïéíùíßá.
Ç åðáíáóôáôéêÞ ôçò öýóç êáé ï êïóìïáíáôñåðôéêüò ôçò ñüëïò, ç éóôïñéêÞ ôçò
áðïóôïëÞ, ðñïäéáãñÜöåôáé áðü ôçí ßäéá ôçí êßíçóç ôçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò,
áðü ôïõò ßäéïõò ôïõò üñïõò ôçò êáðéôáëéóôéêÞò ðáñáãùãÞò. Åßíáé ç ìüíç ôÜîç
ðïõ ìðïñåß ÷ùñßò ôçí åìðëïêÞ êáìéÜò Üëëçò ôÜîçò íá ïñãáíþóåé ôçí êïéíùíéêÞ
ðáñáãùãÞ, ï ìïíáäéêüò öïñÝáò áíþôåñùí ðáñáãùãéêþí ó÷Ýóåùí, ç ìïíáäéêÞ
äýíáìç ðïõ ìðïñåß íá ïäçãÞóåé ôçí êïéíùíéêïïéêïíïìéêÞ åîÝëéîç óå Ýíáí áíþôåñï ôñüðï ðáñáãùãÞò êáé íá êáôáñãÞóåé êÜèå åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç.
Ãéá íá ðñáãìáôïðïéÞóåé ôçí éóôïñéêÞ ôçò áðïóôïëÞ ç åñãáôéêÞ ôÜîç, ðñÝðåé
ðñþôá íá ôç óõíåéäçôïðïéÞóåé. ÐñÝðåé íá óõíåéäçôïðïéÞóåé ôçí êáôÜóôáóÞ ôçò
êáé ôç èÝóç ôçò, íá óõíåéäçôïðïéÞóåé ôá éóôïñéêÜ ôçò êáèÞêïíôá êáé ôïõò äñüìïõò ðïõ ïäçãïýí óôçí åðáíÜóôáóç êáé ôçí ïéêïäüìçóç ìéáò áôáîéêÞò êïéíùíßáò. ÐñÝðåé íá ìåôáôñáðåß áðü ôÜîç êáèåáõôÞ óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò.
Ç óõíåéäçôïðïßçóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò åßíáé ìéá óýíèåôç äéáäéêáóßá. Ùò ôç
ìåôáôñïðÞ ôçò óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò ðåñíÜåé áðü äéÜöïñåò öÜóåéò áíÜðôõîçò. Êáô' áñ÷Þí ç åñãáôéêÞ ôÜîç äéáðáéäáãùãåßôáé êáé áôóáëþíåôáé óôï ßäéï ôï
ðñïôóÝò åñãáóßáò. ÁëëÜ áõôü äåí áñêåß. Ïýôå åßíáé áñêåôÞ ìéá ìüíï éäåïëïãéêïðïëéôéêÞ äéáðáéäáãþãçóç ìÝóá áðü ôçí éäåïëïãéêïðïëéôéêÞ æýìùóç êáé ôá
âéâëßá. Ç äéáðáéäáãþãçóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óôç äéáäéêáóßá ìåôáôñïðÞò ôçò
óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò, ç ðñïåôïéìáóßá ôçò þóôå íá êáôáóôåß éêáíÞ ãéá íá
åêðëçñþóåé ôçí áíôéêåéìåíéêÞ êïéíùíéêÞ áíáãêáéüôçôá, ãéá íá ðñáãìáôïðïéÞóåé ôçí åðáíÜóôáóç, óõíôåëåßôáé êõñßùò ìÝóá óôçí êáèçìåñéíÞ ôáîéêÞ ðÜëç ãéá
ôçí éêáíïðïßçóç ôùí Üìåóùí äéåêäéêÞóåþí ôçò ãéá êïéíùíéêÜ äéêáéþìáôá êáé
äçìïêñáôéêÝò åëåõèåñßåò åíÜíôéá óôï êåöÜëáéï.
ÉóôïñéêÜ ç ôáîéêÞ ðÜëç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò Üñ÷éóå ìå ôçí åìöÜíéóÞ ôçò, üôáí
ç áíÜãêç íá áíôéìåôùðßóïõí ïé åñãÜôåò ôçí êáôáðßåóç ðïõ äÝ÷ïíôáí áðü ôïõò
îå÷ùñéóôïýò êáðéôáëéóôÝò ãÝííçóå áõèüñìçôá ôéò óõãêñïýóåéò åíáíôßïí ôïõò.

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

Ïé áõèüñìçôåò áõôÝò óõãêñïýóåéò äåí Þôáí áêüìá ôáîéêÞ ðÜëç, Þôáí ôá ðñþôá
áäýíáôá ÝìâñõÜ ôçò. Ìå ôçí ïñãÜíùóç óõíäéêáëéóôéêþí åíþóåùí, ìå ôéò áðåñãßåò êáé ôéò Üëëåò ìïñöÝò áãþíá, ìå ôç óõãêñüôçóç ðïëéôéêþí ïñãáíþóåùí, ï
áãþíáò áñ÷ßæåé íá ðáßñíåé ÷áñáêôÞñá ôÜîçò åíáíôßïí ôÜîçò, ôá óõìöÝñïíôá
ðïõ õðåñáóðßæïíôáé ôþñá ïé áãùíéæüìåíïé åñãÜôåò, ãßíïíôáé óõìöÝñïíôá ôáîéêÜ êáé ìðáßíåé óå êßíçóç ç óõãêñüôçóç ôçò ôÜîçò, óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò.
ÌÝóá áðü ôç óõíÝíùóç ôùí äéÜóðáñôùí ôïðéêþí êáé ôùí åðéìÝñïõò åðáããåëìáôéêþí êáé êëáäéêþí áãþíùí óçìåéþíåôáé ìßá áíÜðôõîç ôùí åìâñýùí ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò, ïé îå÷ùñéóôÝò óõãêñïýóåéò êáé ç äéÜóðáñôç ðÜëç óõíåíþíåôáé óå
åèíéêü åðßðåäï êáé ç áé÷ìÞ ôçò êáôåõèýíåôáé åíÜíôéá óå üëïõò ôïõò êáðéôáëéóôÝò, åíÜíôéá óå ïëüêëçñï ôï êáðéôáëéóôéêü óýóôçìá, åíÜíôéá óôïõò ðïëéôéêïýò
ôïõ åêðñïóþðïõò êáé ôï êñÜôïò ôïõò, óõíåíþíåôáé óå ìéá åèíéêÞ ðÜëç, óå ìéá
ðÜëç ôáîéêÞ. ÁõôÞ ç ôáîéêÞ ðÜëç óôçí ïëïêëçñùìÝíç ôçò ìïñöÞ åßíáé ðÜëç ðïëéôéêÞ. Ç ðÜëç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò öôÜíåé ùò ôï åðßðåäï ôçò ïëïêëçñùìÝíçò
ôáîéêÞò êáé åðïìÝíùò ðïëéôéêÞò ðÜëçò, ìÝóá áðü ôçí áíÜðôõîç ôùí ïéêïíïìéêþí, ðïëéôéêþí, éäåïëïãéêþí êáé èåùñçôéêþí óõãêñïýóåùí êáé ìÝóá áðü ôçí
ôåëåéïðïßçóç ôùí ïñãáíùôéêþí ìïñöþí ôùí åñãáôéêþí ïñãáíþóåùí. Ìüíïí üôáí ç ôáîéêÞ ðÜëç öôÜóåé óå áõôü ôï åðßðåäï, ìüíï üôáí ï ôáîéêüò áãþíáò äéåîÜãåôáé ìå ðëÞñç óõíäõáóìü êáé óõíÝíùóç üëùí ôùí ðëåõñþí ôïõ (ïéêïíïìéêÞ
- ðïëéôéêÞ - éäåïëïãéêÞ - èåùñçôéêÞ) êáé ìåôáôñÝðåôáé óå óõíåéäçôÞ ðÜëç ãéá
ôçí åîïõóßá, õðüó÷åôáé áðïôåëåóìáôéêüôçôá êáé åðéôõ÷ßåò, ìüíï ôüôå ç äéáäéêáóßá ôçò óõãêñüôçóçò óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò öôÜíåé óôï íéêçöüñï ôÝñìá ôçò
êáé ç åñãáôéêÞ ôÜîç ìðïñåß íá åðéôåëÝóåé ôá åðáíáóôáôéêÜ ôçò êáèÞêïíôá êáé
íá ðñáãìáôþóåé ôïí éóôïñéêü ôçò ñüëï.
Ç óõãêñüôçóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò, äåí åßíáé ïýôå
Ýíá ìïíüðñáêôï Ýñãï, áëëÜ ïýôå êáé Üðáî êáé äéá ðáíôüò äïóìÝíç êáé áðáñáâßáóôç, ìüëéò åðéôåõ÷èåß. Ç éóôïñßá Ýäåéîå üôé áõôÞ ç äéáäéêáóßá åßíáé áíôéóôñÝøéìç, êáé ðïëëÝò öïñÝò ôï êáôáêôçìÝíï åðßðåäï êáôáóôñÜöçêå êáé ç åñãáôéêÞ
ôÜîç ðéóùãýñéóå áðü ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò óå ôÜîç êáèåáõôÞ. ×áñáêôçñéóôéêü ðáñÜäåéãìá åíüò ôÝôïéïõ ðéóùãõñßóìáôïò åßíáé ç ìåôÜðôùóç ôçò óïâéåôéêÞò
åñãáôéêÞò ôÜîçò, ðïõ åß÷å ðñï÷ùñÞóåé ü÷é ìüíï óôçí åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ
áëëÜ êáé óå Ýíá ðñï÷ùñçìÝíï óôÜäéï ôùí åðáíáóôáôéêþí ìåôáó÷çìáôéóìþí ìåôÜâáóçò óôç íÝá êïéíùíßá, êáèþò êáé ç âáèéÜ êñßóç, ðåñéèùñéïðïßçóç êáé äéÜëõóç ôïõ ðáãêüóìéïõ êïììïõíéóôéêïý êéíÞìáôïò.
Êáé ðÜëé, üìùò, ç äéáäéêáóßá åðáíáìåôáôñïðÞò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óå ôÜîç
ãéá ôïí åáõôü ôçò îáíáñ÷ßæåé êáé êáíÝíáò äåí ìðïñåß ôåëéêÜ íá ôçí áðïôñÝøåé
êáèþò áõôÞ ç äéáäéêáóßá ðñïäéáãñÜöåôáé óôçí ßäéá ôçí êáðéôáëéóôéêÞ ðáñáãùãÞ êáé åßíáé åããåãñáììÝíç óôï DNA ôïõ êáðéôáëéóôéêïý ôñüðïõ ðáñáãùãÞò.
Ó' áõôÞí ôçí éóôïñéêÞ óõãêõñßá âñéóêüìáóôå óôéò ìÝñåò ìáò. Êáé ðÜëé ìÝóá áðü ôéò áõèüñìçôåò ôáîéêÝò óõãêñïýóåéò ðïõ åßíáé áíáðüöåõêôåò, ìÝóá áðü ôçí
êáèçìåñéíÞ ïéêïíïìéêÞ ðÜëç, ôçí ðÜëç ãéá ôïõò ìéóèïýò êáé ôéò óõíèÞêåò äïõëåéÜò, ãéá êïéíùíéêÜ äéêáéþìáôá êáé äçìïêñáôéêÝò åëåõèåñßåò, ìÝóá áðü ôéò áðåñãßåò êáé ôéò Üëëåò ìïñöÝò ðÜëçò, ìÝóá áðü ôçí ðÜëç ãéá ôçí êáôÜêôçóç

ðñáãìáôéêÜ åñãáôéêþí óõíäéêáëéóôéêþí êáé ðïëéôéêþí ïñãáíþóåùí, ìÝóá áðü
ôçí ðÜëç åíÜíôéá óôïí éìðåñéáëéóìü êáé ôïí ðüëåìï, èá óõíôåëåßôáé ç åðáíÝíùóç ôùí îå÷ùñéóôþí áãþíùí óå Ýíá åíéáßï óýíïëï, èá óõíåíþíïíôáé ïé åðß ìÝñïõò ìïñöÝò (ïéêïíïìéêÞ - ðïëéôéêÞ - éäåïëïãéêÞ - èåùñçôéêÞ) óôçí åíéáßá ôáîéêÞ ðÜëç, óôç óõíåéäçôÞ ðÜëç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý, ãéá ôçí ðïëéôéêÞ åîïõóßá, êáé èá ìåôáôñÝðåôáé Ýôóé îáíÜ ç åñãáôéêÞ ôÜîç óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò.
Êáé ðÜëé, ï äñüìïò ãéá ôçí åðáíáìåôáôñïðÞ ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óå ôÜîç ãéá
ôïí åáõôü ôçò ðåñíÜåé ìÝóá áðü ôçí ïëüðëåõñç áíÜðôõîç ôçò ôáîéêÞò ôçò ðÜëçò.
ÌïñöÝò ïñãÜíùóçò ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò
Óôçí ôáîéêÞ ôçò ðÜëç ç åñãáôéêÞ ôÜîç ÷ñçóéìïðïéåß ðïëýìïñöåò ïñãáíþóåéò,
ïé âáóéêüôåñåò áðü ôéò ïðïßåò Þôáí êáé åßíáé ôá óõíäéêÜôá, ôá åñãïóôáóéáêÜ
óõìâïýëéá êáé ôï åðáíáóôáôéêü ôçò êüììá. Ôßðïôá äåí Üëëáîå ùò ðñïò ôç óçìáóßá áõôþí ôùí âáóéêþí åñãáôéêþí ïñãáíþóåùí óôçí åðï÷Þ ìáò, êáé ôï ìüíï
åðáíáóôáôéêü êáèÞêïí ðïõ ôßèåôáé óôéò óõíèÞêåò ôçò óýã÷ñïíçò ôáîéêÞò ðÜëçò
åßíáé áõôü ðïõ Þôáí êáé ðáëéüôåñá, äçëáäÞ, ç áðáëëáãÞ ôïõò áðü ôçí áóôéêÞ åðéññïÞ êáé ç ìåôáôñïðÞ ôïõò óå ãíÞóéåò åñãáôéêÝò, óå ôáîéêÜ áíåîÜñôçôåò ðñïëåôáñéáêÝò ïñãáíþóåéò, óå ïñãáíþóåéò ðïõ óõãêñïôïýí ôï åíéáßï, óýã÷ñïíï, åðáíáóôáôéêü, éäåïëïãéêïðïëéôéêü õðïêåßìåíï ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò.
Ïé âáóéêÝò áõôÝò ïñãáíþóåéò ôçò ôÜîçò Ý÷ïõí âÝâáéá ôá îå÷ùñéóôÜ ôïõò êáèÞêïíôá êáé ôïõò éäéáßôåñïõò ñüëïõò ôïõò óôï ðëáßóéï ôçò åíéáßáò ôáîéêÞò ðÜëçò êáé ïé ó÷Ýóåéò ôïõò ðñÝðåé íá åßíáé óõíáãùíéóôéêÝò, êáèþò üëåò ïöåßëïõí
óå ôåëéêÞ áíÜëõóç íá õðçñåôïýí ôïí ßäéï êïóìïáðåëåõèåñùôéêü ñüëï. Äåí õðÜñ÷åé áíÜìåóÜ ôïõò Ýíáò éäéáßôåñïò êáôáìåñéóìüò ôïõ ôýðïõ "ôá óõíäéêÜôá
ãéá ôçí ïéêïíïìéêÞ êáé ôï êüììá ãéá ôçí ðïëéôéêÞ ðÜëç", ïýôå ìéá óõã÷þíåõóç
ôùí êáèçêüíôùí êáé ôùí ñüëùí ôïõò óå Ýíá áêáèüñéóôï "ìÝôùðï-ìïíáäéêü ðïëéôéêü õðïêåßìåíï". ¼ëåò ïé âáóéêÝò ïñãáíþóåéò ôçò ôÜîçò êÜíïõí ïéêïíïìéêÞ
- ðïëéôéêÞ - éäåïëïãéêÞ ðÜëç óôï ðëáßóéï ôçò åíéáßáò ôáîéêÞò ðÜëçò, áëëÜ ìå ôïí
äéêü ôïõò îå÷ùñéóôü êáé éäéüìïñöï ôñüðï ç êáèåìßá.
Ôá óõíäéêÜôá åßíáé ïé ðéï ðëáôéÝò ìáæéêÝò ïñãáíþóåéò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò.
Óõíåíþíïõí Þ ìðïñïýí íá óõíåíþóïõí ïëüêëçñç ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç Þ ôïõëÜ÷éóôïí ôç ìåãÜëç ôçò ðëåéïøçößá. Óôéò ãñáììÝò ôïõò óõìðåñéëáìâÜíïíôáé ïé ìéóèùôïß ðïõ èÝëïõí íá ðáëÝøïõí ãéá ôá äéêáéþìáôá ôïõò áíåîÜñôçôá áðü öýëï,
åðÜããåëìá, åñãáóéáêÞ ó÷Ýóç, åèíéêüôçôá, çëéêßá, éäåïëïãéêÝò, ðïëéôéêÝò, öéëïóïöéêÝò êáé èñçóêåõôéêÝò ðåðïéèÞóåéò. Åßíáé ç áõèåíôéêÞ ôáîéêÞ ïñãÜíùóç ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ.
Ç ïéêïíïìéêÞ ðÜëç, ç ðÜëç ãéá ôç âåëôßùóç ôïõ âéïôéêïý åðéðÝäïõ, ãéá ôçí áýîçóç ôùí ìéóèþí êáé ôç ìåßùóç ôïõ ÷ñüíïõ åñãáóßáò, ãéá êáëýôåñåò óõíèÞêåò
äïõëåéÜò, ãéá äçìïêñáôßá óôïõò ôüðïõ äïõëåéÜò êáé ãéá ãåíéêüôåñåò ïéêïíïìéêÝò, êïéíùíéêÝò êáé ðïëéôéêÝò ìåôáññõèìßóåéò áðïôåëåß ôç âÜóç ôçò óõíäéêáëéóôéêÞò äñáóôçñéüôçôáò, äåí åîáíôëåßôáé üìùò ó' áõôÞ ï ñüëïò ôïõ óõíäéêÜôïõ.

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ÐÜíù ó' áõôÞ ôç âÜóç ôá óõíäéêÜôá öôÜíïõí óôçí ðïëéôéêÞ, êáé äåí ðñÝðåé íá
óôáìáôÞóïõí óôçí áóôéêÞ åñãáôéêÞ ðïëéôéêÞ, óôçí ðÜëç ìüíï ãéá ìåôáññõèìßóåéò, áëëÜ íá öôÜóïõí ùò ôçí ðñïëåôáñéáêÞ ðïëéôéêÞ, ùò ôçí áìöéóâÞôçóç ôçò
áóôéêÞò åîïõóßáò êáé ôçí ðÜëç ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôçò. Íá ìåôáôñáðïýí äçëáäÞ
áðü êÝíôñá óõãêÝíôñùóçò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, óå öñïýñéá ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò,
óå ó÷ïëåßá ôïõ óïóéáëéóìïý êáé íá ãñÜøïõí óôéò óçìáßåò ôïõò ôï óýíèçìá "êÜôù ç ìéóèùôÞ åñãáóßá".
Ôá åñãïóôáóéáêÜ óõìâïýëéá ðïõ åìöáíßóôçêáí éóôïñéêÜ óôá ðëáßóéá ôïõ êáðéôáëéóìïý óå åðáíáóôáôéêÝò êáôáóôÜóåéò, åßíáé ôáîéêÜ üñãáíá ãéá ôïí åñãáôéêü Ýëåã÷ï ôçò ðáñáãùãÞò áñ÷éêÜ, Ýìâñõá ôçò ðñïëåôáñéáêÞò åîïõóßáò ðïõ èá
áðïôåëÝóïõí ìå ôçí åãêáèßäñõóÞ ôçò, âáóéêü ðõñÞíá ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ
Ôï åðáíáóôáôéêü êüììá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óõóðåéñþíåé óôéò ãñáììÝò ôïõ
ôïõò óõíåéäçôïýò ðñùôïðüñïõò åñãÜôåò êáé ôïõò óõíåéäçôïýò åðáíáóôÜôåò ðïõ
ðñïÝñ÷ïíôáé áðü üëá ôá êïéíùíéêÜ óôñþìáôá. Ôï êüììá óõóðåéñþíåé åêåßíïõò
ðïõ Ý÷ïõí êáôáêôÞóåé ôçí åðéóôçìïíéêÞ ãíþóç ôùí íüìùí êßíçóçò ôçò êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò êáé åßíáé äéáôåèåéìÝíïé íá óõììåôÝ÷ïõí åíåñãÜ êáé ïñãáíùìÝíá
óôçí åðáíáóôáôéêÞ ðÜëç ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý êáé ôçí ïéêïäüìçóç ôçò áôáîéêÞò êïéíùíßáò. Åßíáé áäéÜññçêôá óõíäåäåìÝíï ìå ôçí åðáíáóôáôéêÞ ìáñîéóôéêÞ èåùñßá êáé åíóáñêþíåé ôç óýíäåóç ôïõ åðéóôçìïíéêïý óïóéáëéóìïý ìå ôï ðñáêôéêü åñãáôéêü êßíçìá ìÝóá óôçí êáèçìåñéíÞ ôáîéêÞ ôïõ ðÜëç.
Åßíáé ç óõíåßäçóç ôçò ôÜîçò, ðïõ ç áíÜðôõîÞ ôçò Ýãéíå ðñïãñáììáôéêÞ êáôåýèõíóç áõôïý ôïõ êüììáôïò. Ïñãáíþíåôáé óôç âÜóç ôùí åðáíáóôáôéêþí áñ÷þí
ëåéôïõñãßáò óôçí õðçñåóßá ôçò åðáíÜóôáóçò, ìå âÜóç ôï äçìïêñáôéêü óõãêåíôñùôéóìü ðïõ ìðïñåß íá õðÜñîåé ìüíï üôáí õðçñåôåß ôïí åðáíáóôáôéêü óôü÷ï.
Åßíáé ìéá ïñãÜíùóç åðáíáóôáôþí ïìïúäåáôþí.
Ôï åðáíáóôáôéêü êüììá åßíáé ç êáèïäÞãçóç ôçò ôÜîçò. ÁëëÜ ãéá íá êáèïäçãåß, ðñÝðåé, åêôüò áðü ôï íá êáôÝ÷åé êáé íá áíáðôýóóåé óõíå÷þò ôçí åðáíáóôáôéêÞ åðéóôçìïíéêÞ ãíþóç, íá âñßóêåôáé äéáñêþò ìÝóá óôïõò ôáîéêïýò áãþíåò,
íá áðïôåëåß óÜñêá áðü ôç óÜñêá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, íá óõã÷ùíåýåôáé ìáæß
ôçò, êáé ìÝóá óôïõò êáèçìåñéíïýò áãþíåò, óôçí ðñùôïðïñßá ôïõ êéíÞìáôïò, íá
äåß÷íåé óôïõò åñãÜôåò ôï ìÝëëïí ôïõ êéíÞìáôïò. ÓõíåéäçôÞ ðñùôïðïñßá îåêïììÝíç áðü ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé Ýîù áðü ôïõò áãþíåò ôçò äåí ìðïñåß íá õðÜñîåé. Åêåß, ìÝóá óôïõò áãþíåò, ìåôáöÝñåé ôçí åðéóôçìïíéêÞ ãíþóç, ôç óõíäÝåé ìå
ôçí êáèçìåñéíÞ äñáóôçñéüôçôá êáé ôç ìåôáôñÝðåé óå åðáíáóôáôéêÞ ðñÜîç, ðñïùèþíôáò ôç óõíåéäçôïðïßçóç ðïõ äåí ìðïñåß íá áíáðôõ÷èåß êáé íá õðÜñîåé ìüíï ìÝóá áðü ôç óõíäéêáëéóôéêÞ ðÜëç, äåí ìðïñïýí íá ìåôáôñáðïýí ôá Ýìâñõá
ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò ðïõ ãåííéþíôáé áõèüñìçôá óå ïëïêëçñùìÝíç ôáîéêÞ ðÜëç, óå
ðïëéôéêÞ ðÜëç ãéá ôçí åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ, ìÝóá ìüíï áðü ôçí ïéêïíïìéêÞ
ðÜëç.
Ç êáôÜêôçóç áõôþí ôùí åðáíáóôáôéêþí ïñãáíþóåùí ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óå
åèíéêü êáé ðáãêüóìéï åðßðåäï áðïôåëåß óÞìåñá ôï æçôïýìåíï êáé ìïíáäéêÜ áõôü åßíáé ôï ðåñéå÷üìåíï ôçò åðáíáóôáôéêÞò áíáóõãêñüôçóçò êáé áíáóýíôáîçò

ôïõ êéíÞìáôïò.
Êáé óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò ï äñüìïò ðñïò ôçí åðáíáìåôáôñïðÞ ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò óå ôÜîç ãéá ôïí åáõôü ôçò ðåñíÜåé ìÝóá áðü ôçí áíÜðôõîç ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò ðñïò üëåò ôéò ðëåõñÝò ôçò, ìÝóá áðü ôç óýíäåóç ôçò ïéêïíïìéêÞò, ðïëéôéêÞò, éäåïëïãéêÞò, èåùñçôéêÞò óå ìéá åíéáßá ôáîéêÞ ðÜëç, óôç óõíåéäçôÞ ðÜëç ãéá ôçí åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ êáé ôçí åñãáôéêÞ åîïõóßá.
Óýíäåóç ìåôáññýèìéóçò - åðáíÜóôáóçò
Ç óýíäåóç ôçò ïéêïíïìéêÞò ìå ôçí ðïëéôéêÞ ðÜëç ãéá ôçí åîïõóßá, ç óýíäåóç
ìåôáññýèìéóçò-åðáíÜóôáóçò óôïõò êáèçìåñéíïýò áãþíåò Þôáí ðÜíôïôå áíáãêáßá ãéá ìéá áðïôåëåóìáôéêÞ ôáîéêÞ ðÜëç, óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò üìùò ãßíåôáé üóï ðïôÝ åðéôáêôéêü êáèÞêïí ôùí åðáíáóôáôéêþí äõíÜìåùí. ÓÞìåñá, óôéò
óõíèÞêåò íåïóõíôçñçôéêÞò áíáäéÜñèñùóçò ôùí êáðéôáëéóôéêþí ó÷Ýóåùí åêìåôÜëëåõóçò, óôéò óõíèÞêåò ôùí áíôéäñáóôéêþí áëëáãþí ìå ôéò ïðïßåò ï êáðéôáëéóìüò êáé ïé êõâåñíÞóåéò ôïõ ðñïóðáèïýí íá áíôéìåôùðßóïõí ôçí õðåñóõóóþññåõóç êáé íá áíôéññïðÞóïõí ôçí ðôùôéêÞ ôÜóç ôïõ ðïóïóôïý êÝñäïõò, ôï êåöÜëáéï ìå äåäïìÝíç ôçí Ýëëåéøç áíôßðáëïõ äÝïõò äåí åßíáé äéáôåèåéìÝíï íá êÜíåé
ðáñá÷ùñÞóåéò. Ãéá ìéá áðïôåëåóìáôéêÞ áýîçóç ôçò êåñäïöïñßáò ôïõ ïöåßëåé
íá êéíåßôáé óôçí êáôåýèõíóç ôçò ëåçëÜôçóçò ôïõ åñãáôéêïý åéóïäÞìáôïò, ôçò
óõññßêíùóçò ôùí êïéíùíéêþí äéêáéùìÜôùí êáé ôùí äçìïêñáôéêþí åëåõèåñéþí,
ôçò êáôáóôïëÞò êáé ôçò êáôÜðíéîçò êÜèå åñãáôéêÞò áíôßóôáóçò. Ç ðáëéüôåñç
ëåéôïõñãßá ôïõ ìåôáññõèìéóìïý íá ðñïôåßíåé ôéò áíáãêáßåò ìåôáññõèìßóåéò êáé
åêóõã÷ñïíéóìïýò ôçò êáðéôáëéóôéêÞò åêìåôÜëëåõóçò þóôå ïé êáðéôáëéóôÝò ðñï÷ùñþíôáò óå ðáñá÷ùñÞóåéò óôá äåõôåñåýïíôá íá ìðïñïýí íá äéáóþæïõí êáé
íá åðåêôåßíïõí ôï êýñéï, ôçí éäéïêôçóßá êáé ôçí ôáîéêÞ ôïõò êõñéáñ÷ßá áðáîéþèçêå óå ìåãÜëï âáèìü. Ï ñåöïñìéóìüò âñÝèçêå óå âáèéÜ êñßóç, ÷ñåïêüðçóå,
áäõíáôåß ðëÝïí ü÷é ìüíï íá äéåõñýíåé ôéò åñãáôéêÝò êáôáêôÞóåéò, áëëÜ ïýôå êáé
íá äéáôçñÞóåé ôá êåêôçìÝíá ðñïçãïýìåíùí åðï÷þí.
Áõôü, âÝâáéá, äåí óçìáßíåé êáèüëïõ üôé óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò åßíáé äÞèåí
áäýíáôï íá õðÜñîåé áðïôåëåóìáôéêÞ õðåñÜóðéóç êáé äéåýñõíóç ôùí êáôáêôÞóåùí ôùí åñãáæïìÝíùí, êáé ôï ìüíï ðïõ Ý÷ïõìå íá êÜíïõìå åßíáé ìéá Üôáêôç
öõãÞ ðñïò ôï ìÝëëïí åãêáôáëåßðïíôáò ôçí ðñáêôéêÞ ôçò êáèçìåñéíÞò äéåêäßêçóçò ëýóåùí óôá ðñïâëÞìáôá êáé åðéêåíôñþíïíôáò ôçí ðñáêôéêÞ ìáò óå ìéá ìüíï äÞèåí ðÜëç ãéá ôï óïóéáëéóìü.
Óçìáßíåé ìüíï üôé ç õðåñÜóðéóç êáé äéåýñõíóç ôùí êáôáêôÞóåùí ôùí åñãáæïìÝíùí äåí åßíáé ðëÝïí äõíáôÞ ìå ôïí ðáëéü, ôï ìåôáññõèìéóôéêü, ôï ñåöïñìéóôéêü ôñüðï, åßíáé üìùò áðüëõôá äõíáôÞ ìå ôï íÝï, ôïí åðáíáóôáôéêü ôñüðï.
Ïé ìåôáññõèìßóåéò Þôáí ðÜíôïôå äåõôåñåýïí ðñïúüí ôïõ åðáíáóôáôéêïý áãþíá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. ÓÞìåñá üìùò ðåñéóóüôåñï áðü ðïôÝ, óïâáñÝò êáôáêôÞóåéò óôá ðëáßóéá áõôïý ôïõ óõóôÞìáôïò åßíáé áäýíáôåò ÷ùñßò åðáíáóôáôéêü áãþíá. ¸ôóé, ç óýíäåóç ìåôáññýèìéóçò-åðáíÜóôáóçò ãßíåôáé äñáìáôéêÜ åðßêáéñç êáé åíôåëþò áíáãêáßá. ÊáìéÜ õðïôßìçóç, êáìéÜ õðïâÜèìéóç ôçò ðÜëçò ãéá

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

êáôáêôÞóåéò êáé ìåôáññõèìßóåéò óôï üíïìá ôïõ ôåëéêïý óêïðïý, êáé êáìéÜ áíáãüñåõóç áõôÞò ôçò ðÜëçò óå áõôïóêïðü êáé åãêáôÜëåéøç ôïõ ôåëéêïý óôü÷ïõ
äåí åßíáé åðéôñåðôÞ, áí ôï åñãáôéêü êßíçìá èÝëåé íá áðïöýãåé ôéò êáôáóôñïöéêÝò óõíÝðåéåò ãéá ôçí ðÜëç ôïõ.
ÓùóôÞ óýíäåóç ìåôáññýèìéóçò-åðáíÜóôáóçò äåí óçìáßíåé íá ðáëåýåéò ãéá ìåôáññõèìßóåéò êáé íá êÜíåéò ìüíï æýìùóç êáé ðñïðáãÜíäá ãéá ôçí åðáíÜóôáóç
êáé ôï óïóéáëéóìü. Áõôü äåí áñêåß êáé åíÝ÷åé ôïí êßíäõíï íá õðïâáèìéóôåß ç åñãáôéêÞ ðÜëç óå ñåöïñìéóìü óôçí ðñÜîç êáé óïóéáëéóìü óôá ëüãéá. Áðáéôåßôáé
ïñãÜíùóç ôçò êáèçìåñéíÞò ðÜëçò ãéá ôçí éêáíïðïßçóç ôùí Üìåóùí äéåêäéêÞóåùí êáé åðßóçò æýìùóç, ðñïðáãÜíäá, éäåïëïãéêÞ ðÜëç, áëëÜ ìáæß êáé ôáõôü÷ñïíá áðáéôåßôáé êáé ðñïâïëÞ êáé ôÝôïéùí áéôçìÜôùí ðïõ äåí ìðïñïýí íá éêáíïðïéçèïýí óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò, áëëÜ åßíáé áíáãêáßá ãéá íá äéáðáéäáãùãïýí ôïõò åñãÜôåò êáé íá äåß÷íïõí ôï ìÝëëïí ôïõò.
ÓùóôÞ óýíäåóç ìåôáññýèìéóçò-åðáíÜóôáóçò óçìáßíåé íá ðáëåýåéò ãéá ìåôáññõèìßóåéò, áëëÜ ðÜíôá Ýôóé ðïõ ìÝóá ó' áõôÞ ôçí ðÜëç íá ðñïåôïéìÜæåôáé ç åñãáôéêÞ ôÜîç ãéá ôçí åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ, íá äéáðáéäáãùãåßôáé êáé íá åíäõíáìþíåôáé þóôå íá êáôáóôåß éêáíÞ íá óõíåéäçôïðïéÞóåé ôá éóôïñéêÜ ôçò êáèÞêïíôá êáé íá åðéôåëÝóåé ôçí éóôïñéêÞ ôçò áðïóôïëÞ. ¸ôóé ðïõ, ðÜíôá, ç ìåôáññýèìéóç íá ðñïåôïéìÜæåé ôçí åðáíÜóôáóç êáé ç åðáíáóôáôéêÞ ðÜëç íá áðïôåëåß åããýçóç ãéá ôçí êáôÜêôçóç ìåôáññõèìßóåùí.
Ç ôáêôéêÞ ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ
Ïé ðëáôéÝò ðñïëåôáñéáêÝò êáé ëáúêÝò ìÜæåò óõíåéäçôïðïéïýíôáé ìüíï ìÝóá
óôçí êáèçìåñéíÞ ðÜëç ãéá ôçí éêáíïðïßçóç ôùí Üìåóùí äéåêäéêÞóåþí ôïõò. Ç
ðÜëç áõôÞ îåóðÜåé êáé èá óõíå÷ßóåé íá îåóðÜåé áõèüñìçôá ùò áíôßóôáóç óôçí
åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç ôïõ êåöáëáßïõ, êáé ó' áõôü âñßóêåôáé ç ìåãÜëç óçìáóßá ôïõ áõèüñìçôïõ óôçí ôáîéêÞ ðÜëç.
ÌÝóá ó' áõôÞ ôçí ðÜëç ðïõ ãåííéÝôáé áõèüñìçôá ðáñåìâáßíïõí ïé óõíåéäçôÝò
ðñùôïðïñßåò, ðáñåìâáßíïõí ïé óõíåéäçôïß ðñùôïðüñïé åñãÜôåò, ïé êïììïõíéóôÝò, üðïõ óå êïéíÞ äñÜóç ìå üëïõò ôïõò áãùíéæüìåíïõò ÷ùñßò äéáêñßóåéò, óå
êïéíÞ äñÜóç ìå ôïõò ïðáäïýò ôùí Üëëùí åñãáôéêþí áëëÜ êáé ôùí áóôéêþí êïììÜôùí êáé ôïõò öïñåßò äéÜöïñùí áíôéëÞøåùí, åöáñìüæïõí ôç ìáñîéóôéêÞ êáé
ëåíéíéóôéêÞ åðáíáóôáôéêÞ ôáêôéêÞ ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ. Ç ôáêôéêÞ ôïõ åíéáßïõ
ìåôþðïõ ðñïùèåß ôçí åíüôçôá ôùí ðëáôéþí åñãáæïìÝíùí ìáæþí óôç âÜóç ôùí
êáèçìåñéíþí ôïõò ðñïâëçìÜôùí åíÜíôéá óôïí êáðéôáëéóìü êáé áðïóêïðåß óôçí
áðáëëáãÞ ôïõò áðü ôçí áóôéêÞ åðéññïÞ êáé óôï êÝñäéóìÜ ôïõò ìå ôéò èÝóåéò ôçò
åðáíÜóôáóçò êáé ôïõ óïóéáëéóìïý. ÐñïûðïèÝôåé ôçí åíüôçôá äñÜóçò ôùí åñãáôþí. Åíüôçôá äñÜóçò ôùí åñãáôþí, áí ðñüêåéôáé ãéá åíüôçôá ðëáôéþí ìáæþí êáé
ü÷é ìüíï êÜðïéùí ðñùôïðïñéþí, äåí ìðïñåß íá åðéôåõ÷èåß óôç âÜóç ôïõ ôåëéêïý
óôü÷ïõ, åßíáé äõíáôÞ ìüíï óôç âÜóç ôùí êáèçìåñéíþí ðñïâëçìÜôùí. Ôï åíéáßï
ìÝôùðï åßíáé ï ìüíïò áóöáëÞò äñüìïò ãéá ôçí êáôÜêôçóç ôçò ðëåéïøçößáò ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò. Ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç ìðïñïýìå íá ôçí ïñãáíþóïõìå ìáæéêÜ ìü-

íï üôáí áãùíéæüìáóôå ãéá ôç äéåêäßêçóç ëýóåùí óôá Üìåóá æùôéêÜ æçôÞìáôá.
Ãé' áõôü, üðïéïé åíäéáöÝñïíôáé ðñáãìáôéêÜ ãéá ôçí åðáíÜóôáóç ïöåßëïõí áêñéâþò íá âñßóêïíôáé ìÝóá óå êÜèå áðåñãßá, óå êÜèå ðñÜîç åñãáôéêÞò áíôßóôáóçò
êáé íá ðáëåýïõí óôçí ðñùôïðïñßá ôùí áãùíéæïìÝíùí ãéá åðéìÝñïõò êáôáêôÞóåéò. ¸÷ïíôáò ðëÞñç åðßãíùóç üôé êÜèå áãþíáò áêüìá êáé ãéá ôçí ðéï ìéêñÞ
äéåêäßêçóç áðïôåëåß ôç âÜóç ãéá ôçí åðáíáóôáôéêÞ äéáðáéäáãþãçóç êáé ç áãùíéóôéêÞ åìðåéñßá åßíáé áõôÞ ðïõ èá äåßîåé óôïõò åñãÜôåò ôï áíáðüöåõêôï ôçò åðáíÜóôáóçò êáé ôç óçìáóßá ôïõ êïììïõíéóìïý, ïñãáíþíïõí ôïí êáèçìåñéíü áãþíá ìå âÜóç ôá ðñïâëÞìáôá åíÜíôéá óôïí êáðéôáëéóìü, ìáæß ìå üëïõò ôïõò åñãÜôåò áíåîÜñôçôá áðü öõëåôéêÝò êáé åèíéêÝò äéáêñßóåéò, áðü öýëï êáé çëéêßá,
áðü êïììáôéêÞ ôáõôüôçôá êáé éäåïëïãéêÝò êáé èñçóêåõôéêÝò ðåðïéèÞóåéò. ¿óôå
êÜèå óïâáñÞ ìáæéêÞ äñÜóç, Ýóôù êáé áí áñ÷ßæåé ìå ôçí ðéï áðëÞ ìåñéêÞ äéåêäßêçóç, íá ïäçãåß óôï íá ôßèåíôáé óôçí çìåñÞóéá äéÜôáîç ãåíéêüôåñá êáé âáóéêÜ
æçôÞìáôá ôçò åðáíÜóôáóçò.
Åíüôçôá äñÜóçò êáé åíéáßï ìÝôùðï ìðïñåß íá õðÜñîåé ìüíï ìå âÜóç ôá ðñïâëÞìáôá åíÜíôéá óôïí êáðéôáëéóìü êáé ìüíï Ýôóé ìðïñåß íá óôåöèåß áðü åðéôõ÷ßá ç óôü÷åõóç ãéá áðáëëáãÞ ôùí åñãáæïìÝíùí áðü ôçí áóôéêÞ éäåïëïãéêïðïëéôéêÞ åðéññïÞ êáé ôçí áðüóðáóÞ ôïõò áðü ôçí åðéññïÞ áóôéêþí êáé ñåöïñìéóôéêþí çãåóéþí. Åíüôçôá ìå âÜóç ôá ðñïâëÞìáôá äåí åßíáé ç "åíüôçôá óôï ðñüâëçìá", äåí åßíáé äçëáäÞ Ýíáò áõôïðåñéïñéóìüò ôùí óõíåéäçôþí åñãáôþí óôï
íá ðáëåýïõí ìüíï ãéá åêåßíá ôá æçôÞìáôá ðïõ óõìöùíïýí üëïé, íá ðáëåýïõí
ãéá üóá óõìöùíïýí ïé ñåöïñìéóôéêÝò êáé Üëëåò áóôéêÞò åðéññïÞò çãåóßåò ÷Üñéí
ôçò åíüôçôáò ìáæß ôïõò Þ íá ðñïâÜëëïõí êáé íá ðáëåýïõí ìüíï ãéá åêåßíá ðïõ
åßíáé êáôáíïçôÜ áðü ôçí êáèõóôåñçìÝíç ìÝóç óõíåßäçóç ôïõ åñãÜôç êáé ôçí åðéôõ÷Þ äéåêäßêçóç ôïõò åðéôñÝðïõí ïé õöéóôÜìåíïé ôáîéêïß óõó÷åôéóìïß. ÊÜôé ôÝôïéï èá ïäçãïýóå óôçí õðïôáãÞ êáé èá Þôáí åîßóïõ êáôáóôñïöéêü ìå ôïí ðåñéïñéóìü óå ìéá äÞèåí "åíüôçôá óå áíþôåñï åðßðåäï", ìå ôçí åíüôçôá ìüíï üóùí
äÝ÷ïíôáé a priori ôçí êáèïäÞãçóç ôïõ êïììïõíéóôéêïý êüììáôïò.
ÅðáíáóôáôéêÞ åíéáéïìåôùðéêÞ ôáêôéêÞ êáé åíüôçôá äñÜóçò ìå âÜóç ôá ðñïâëÞìáôá óçìáßíåé üôé áõôïß ðïõ ôçí åöáñìüæïõí, äçëáäÞ ïé êïììïõíéóôÝò, ðáëåýïõí áðü êïéíïý ìå üëïõò ôïõò åñãÜôåò ãéá ôçí éêáíïðïßçóç ôùí Üìåóùí
äéåêäéêÞóåùí, áëëÜ äåí ìÝíïõí ìüíï ó' áõôü. ÊñéôéêÜñïõí áíïé÷ôÜ ôéò èÝóåéò
êáé ôéò áõôáðÜôåò ôùí ñåöïñìéóôéêþí çãåóéþí, õðïâÜëëïõí óå áõóôçñÞ êñéôéêÞ
ôïõò ôáëáíôåõüìåíïõò, ôéò ìéêñïáóôéêÝò ôïõò áíôéëÞøåéò, ôçí ôáîéêÞ óõíåñãáóßá êáé áðïäåß÷íïõí ôéò åðéæÞìéåò åðéäñÜóåéò ôÝôïéùí áíôéëÞøåùí óôïí êïéíü áãþíá. Äéáôõðþíïõí ôç äéêÞ ôïõò Üðïøç ãéá ôçí ðïñåßá ôïõ áãþíá, ãéá ôá áéôÞìáôá ðïõ ðñÝðåé íá ðñïâëçèïýí, ãéá ôéò ìïñöÝò ðÜëçò ðïõ ðñÝðåé íá ÷ñçóéìïðïéçèïýí, äåß÷íïõí ôéò áéôßåò ôùí ðñïâëçìÜôùí êáé ôïõò õðåýèõíïõò ãéá ôç äõó÷åñÞ êáôÜóôáóç ôùí åñãáæïìÝíùí. Äåß÷íïõí ôïí Ýíï÷ï ðïõ åßíáé ç éäéùôéêÞ éäéïêôçóßá óôá ìÝóá ðáñáãùãÞò êáé ç êñáôéêÞ åîïõóßá ðïõ ôçí ðñïóôáôåýåé êáé
ãé' áõôü óôÝëíåé ôï ÷ùñïöýëáêá íá äéáëýóåé ôéò áðåñãéáêÝò ôïõò óõãêåíôñþóåéò, ôï äéêáóôÞ íá âãÜëåé ôçí áðåñãßá ðáñÜíïìç Þ íá êáôáäéêÜóåé ôïõò áðåñãïýò, êáé ôïí áóôéêü Ôýðï êáé ôçí êñáôéêÞ êáé éäéùôéêÞ ñáäéïôçëåüñáóç íá äõ-

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

óöçìßóïõí ôïí áðåñãéáêü áãþíá êáé ôïõò áãùíéæüìåíïõò.
Êáé ü÷é ìüíï áõôü, áëëÜ äåß÷íïõí êáé ôç äéÝîïäï, ðñïâÜëëïíôáò ôï ðñüãñáììÜ ôïõò, äåß÷íïíôáò ìÝóá óôçí êáèçìåñéíÞ ðÜëç ôï ìÝëëïí ôïõ êéíÞìáôïò.
Ïé êïììïõíéóôÝò ðáëåýïõí ðáíôïý óôï ìáæéêü êßíçìá þóôå íá ðáßñíïíôáé óùóôÝò áðïöÜóåéò êáé íá õëïðïéïýíôáé óôçí ðñÜîç. Óôá åñãáôéêÜ óõíäéêÜôá âÜæïõí ôéò èÝóåéò ôïõò óôç äïêéìáóßá ôùí ìáæéêþí äéáäéêáóéþí êáé ðáëåýïõí ãéá
íá äéáìïñöþíïíôáé êáôÜëëçëá äéåêäéêçôéêÜ ðëáßóéá, íá ðñïâÜëëïíôáé áéôÞìáôá ðñáãìáôïðïéÞóéìá áëëÜ êáé ìç ðñáãìáôïðïéÞóéìá óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò. ¼ôáí óå ôïýôï Þ ôï Üëëï óõíäéêÜôï Þ óôï óýíïëï ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò ïé èÝóåéò ôïõò äåí ãßíïíôáé äåêôÝò êáé ïé åñãÜôåò áðïöáóßæïõí äéáöïñåôéêÜ, ïé êïììïõíéóôÝò äåí åãêáôáëåßðïõí ôá óõíäéêÜôá, óõíå÷ßæïõí ôçí ðñïóðÜèåéÜ ôïõò, ðñïâÜëëïõí ðÜíôá áíïé÷ôÜ ôéò èÝóåéò ôïõò, åðéìÝíïõí êáé áíáäåéêíýïíôáé ðñùôïðüñïé áãùíéóôÝò óôçí õðåñÜóðéóç êáé ðñïþèçóç ôùí åñãáôéêþí óõìöåñüíôùí.
Ôçí ôáêôéêÞ ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ, åêôüò áðü ôïõò êáèçìåñéíïýò ìáæéêïýò áãþíåò, ïé êïììïõíéóôÝò ôçí åöáñìüæïõí êáé óôéò ðåñéðôþóåéò ðïëéôéêÞò óõíåñãáóßáò ìå êÜðïéï Þ ìå êÜðïéá áðü ôá Üëëá åñãáôéêÜ êüììáôá, êáé óôéò ðåñéðôþóåéò óýìðôõîçò åêëïãéêþí Þ ðïëéôéêþí óõíáóðéóìþí, äéáôçñþíôáò ôçí ïñãáíùôéêÞ, ðïëéôéêÞ êáé éäåïëïãéêÞ ôïõò áõôïôÝëåéá ìáæß ìå ôï äéêáßùìá áíïé÷ôÞò êñéôéêÞò êáé ðïëåìéêÞò êáé ôçí åõ÷Ýñåéá íá ðñïâÜëëïõí ü÷é ìüíï ôç óõìöùíçèåßóá ìßíéìïõì êïéíÞ âÜóç, áëëÜ êáé ôéò äéêÝò ôïõò îå÷ùñéóôÝò èÝóåéò êáé ôï ðñüãñáììÜ ôïõò ïëüêëçñï.
Ç åíéáéïìåôùðéêÞ ôáêôéêÞ åßíáé áíáãêáßá êáé ü,ôé áöïñÜ óôéò óõììá÷ßåò ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò ìå ôá Üëëá åñãáæüìåíá óôñþìáôá (ð.÷. åñãáôïáãñïôéêÞ óõììá÷ßá) ìå áðáñÜâáôï üñï ôç äéáôÞñçóç ôçò áõôïôÝëåéáò êáé ôçò ôáîéêÞò áíåîáñôçóßáò ôïõ åðáíáóôáôéêïý ðñïëåôáñéÜôïõ.
Åíéáßï ìÝôùðï - åíüôçôá äñÜóçò åßíáé êõñßùò åíüôçôá äñÜóçò ôùí åñãáæïìÝíùí áðü ôá êÜôù êáé áõôü áðïôåëåß ìüíéìï êáèÞêïí ôùí åðáíáóôáôþí. Ç ðëåéïøçößá üìùò ôùí åñãáæïìÝíùí åìöïñåßôáé áðü îÝíåò ðñïò ôá óõìöÝñïíôÜ ôïõò
áíôéëÞøåéò, áêïëïõèåß áóôéêÞò åðéññïÞò çãåóßåò êáé øçößæåé áóôéêÜ êüììáôá
óôéò åêëïãÝò. Ãé' áõôü äåí áñêåß ðÜíôá ìüíï ç åíüôçôá äñÜóçò áðü ôá êÜôù,
÷ñåéÜæåôáé íá óõíäõáóôåß óùóôÜ ìå ôçí åíüôçôá äñÜóçò áðü ôá ðÜíù, ãéá íá
êáèßóôáôáé äõíáôÞ ç äéáäéêáóßá áðïêÜëõøçò ôùí ñåöïñìéóôéêþí çãåóéþí êáé
áðïäÝóìåõóçò ôùí åñãáôéêþí ìáæþí áðü ôçí åðéññïÞ ôïõò. Ãéá Ýíá óùóôü êáé
áðïôåëåóìáôéêü óõíäõáóìü ôçò åíüôçôáò áðü ôá êÜôù êáé áðü ôá ðÜíù, áðáñáßôçôç ðñïûðüèåóç åßíáé ìéá êáèáñÞ åðßãíùóç ôçò ðñáãìáôéêüôçôáò êáé óáöÞò ãíþóç ôùí ðñáãìáôéêþí óõó÷åôéóìþí äýíáìçò, ìéá êáèáñÞ êáôáíüçóç ôçò
óõãêåêñéìÝíçò êáôÜóôáóçò êáé ðñïðáíôüò ìéá áðáñÝãêëéôç ðñïóÞëùóç óôç
óôü÷åõóç ôçò ôáêôéêÞò ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ ðïõ åßíáé ç åíüôçôá ôùí ðëáôéþí ìáæþí ôùí åñãáæïìÝíùí êáé ü÷é ç åíüôçôá ìå ôéò ñåöïñìéóôéêÝò çãåóßåò êáé ôçí áóôéêÞ ôÜîç.
Ç åöáñìïãÞ ôçò åðáíáóôáôéêÞò ôáêôéêÞò ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ åßíáé óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò áíáãêáßá êáé Üêñùò åðßêáéñç ãéá íá áðáëëáãåß ôï åñãáôéêü êáé

ëáúêü êßíçìá áðü ôï ñåöïñìéóôéêü áõôïðåñéïñéóìü êáé ôç óå÷ôáñéóôéêÞ áðïãåßùóç ôçò óýã÷ñïíçò åëëçíéêÞò ÁñéóôåñÜò. Ãéá íá åíþíåôáé ç åñãáôéêÞ ôÜîç êáé
ìÝóá áðü ôçí ïñãÜíùóç ôùí êáèçìåñéíþí ôçò áãþíùí íá äéáðáéäáãùãåßôáé, íá
äõíáìþíåé êáé íá óõíåéäçôïðïéåß ôçí Üìåóç êïéíùíéêÞ áíÜãêç íá áíáôñÝøåé
ôïí êáðéôáëéóìü êáé íá åãêáèéäñýóåé ôçí åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá, ôç äéêôáôïñßá
ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, ùò áíáãêáßï ìåôáâáôéêü ðÝñáóìá ðñïò ôçí åíéáßá êïéíùíßá ôïõ óïóéáëéóìïý-êïììïõíéóìïý. ÌÝóá ó' áõôÞ ôç äéáäéêáóßá ôï åñãáôéêü êáé
ëáúêü êßíçìá èá åêðïíåß êáé èá ôåëåéïðïéåß ôï äéåêäéêçôéêü ðëáßóéï êáé èá ôï
ðñïóáñìüæåé êÜèå öïñÜ óôéò áíÜãêåò êáé óôï åðßðåäï óõíåéäçôïðïßçóçò ôùí
åñãáæïìÝíùí.
ÃéÜ Ýíá áãùíéóôéêü ðëáßóéï áéôçìÜôùí
¸íá äéåêäéêçôéêü ðëáßóéï ðïõ èá ðåñéëáìâÜíåé áéôÞìáôá ðñáãìáôïðïéÞóéìá
óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò áëëÜ êáé ìç ðñáãìáôïðïéÞóéìá, ìåôáâáôéêÜ áéôÞìáôá, þóôå ïé åñãÜôåò ìå ôçí ðñïâïëÞ êáé ôçí ðÜëç ãéá ôç äéåêäßêçóç ôïõò, íá
äéáðáéäáãùãïýíôáé êáé íá âëÝðïõí ó' áõôÜ ôï ìÝëëïí ôïõ êéíÞìáôïò ôïõò. ¸íá
ôÝôïéï äéåêäéêçôéêü ðëáßóéï óÞìåñá ìðïñåß íá åßíáé :
Âåëôßùóç ôïõ âéïôéêïý åðéðÝäïõ
-Áýîçóç ìéóèþí, çìåñïìéóèßùí êáé óõíôÜîåùí ðïõ èá êáëýðôïõí ôïí ôéìÜñéèìï êáé èá ðåñéÝ÷ïõí Ýíá éêáíïðïéçôéêü ðïóïóôü ðÜíù áð' áõôüí.
-1.400 åõñþ êáôþôåñïò ìéóèüò êáé 60 åõñþ êáôþôåñï ìåñïêÜìáôï.
-35 þñåò äïõëåéÜò ìå 7ùñï êáé 5íèÞìåñï. ¼÷é óôéò ðñïóôáãÝò ôçò Å.Å. êáé ôïõ
êåöáëáßïõ ãéá ôçí åðéìÞêõíóç ôçò åâäïìáäéáßáò åñãáóßáò.
-Ìåßùóç ôçò öïñïëïãßáò ôïõ åñãáôéêïý åéóïäÞìáôïò êáé áýîçóÞ ôçò óôá êáðéôáëéóôéêÜ êÝñäç. ÊáôÜñãçóç ôùí Ýììåóùí öüñùí.
-ÖôçíÞ åñãáôéêÞ êáôïéêßá.
-ÄùñåÜí óõãêïéíùíßåò.
-Áýîçóç ôïõ ÷ñüíïõ êáé ôïõ åðéäüìáôïò áäåßáò.
-ºóç áìïéâÞ ãéá ßóç äïõëåßá óå Üíôñåò êáé ãõíáßêåò, óå ¸ëëçíåò êáé áëëïäáðïýò.
-Ìüíéìç êáé óôáèåñÞ äïõëåéÜ ãéá üëïõò. Áðáãüñåõóç ôùí áðïëýóåùí. ÌÝôñá
êáôÜ ôçò áíåñãßáò. Åðßäïìá áíåñãßáò ßóï ìå ôïí êáôþôåñï ìéóèü ãéá üóïí êáéñü ï Üíåñãïò äåí âñßóêåé äïõëåßá êáé õðïëïãéóìüò ôïõ ÷ñüíïõ áíåñãßáò óôïí
áóöáëéóôéêü ÷ñüíï.
-¼÷é óôï êëåßóéìï åñãïóôáóßùí, óõíÝ÷éóç ôçò ëåéôïõñãßáò ôïõò ìå êñáôéêÞ
äéïßêçóç êáé åñãáôéêü Ýëåã÷ï, ìå ôçí Ýííïéá üôé ïé áðïöÜóåéò ôçí óõíÝëåõóçò
ôùí åñãáôþí åßíáé äåóìåõôéêÝò ãéá ôç äéïßêçóç. ÄÞìåõóç ôçò ðåñéïõóßáò üóùí
éäéïêôçôþí-êáðéôáëéóôþí ïäçãïýí ôéò åðé÷åéñÞóåéò ôïõò óå êëåßóéìï Þ ìåôáöÝñïõí ôéò åãêáôáóôÜóåéò ôïõò åêôüò óõíüñùí.
-Åëåýèåñåò óõëëïãéêÝò äéáðñáãìáôåýóåéò êáé óõìâÜóåéò. ¼÷é óôçí ðñïóôáãÞ
ôùí êáðéôáëéóôþí ðïõ áðáéôïýí êáôÜñãçóç ôùí óõëëïãéêþí óõìâÜóåùí êé åîá

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ôïìßêåõóç ôçò äéáðñáãìÜôåõóçò ôùí üñùí åñãáóßáò.
-Äéêáßùìá óôïõò åñãÜôåò íá åëÝã÷ïõí ôéò óõíèÞêåò äïõëåéÜò. Ïé áðïöÜóåéò
ôùí áéñåôþí êáé êÜèå óôéãìÞ áíáêëçôþí åðéôñïðþí ôïõò íá åßíáé äåóìåõôéêÝò
ãéá ôéò äéïéêÞóåéò ôùí åðé÷åéñÞóåùí. Åëåýèåñç óõíäéêáëéóôéêÞ äñÜóç óôïõò ôüðïõò äïõëåéÜò.
-Óýíôáîç óôá 55 ãéá ôéò ãõíáßêåò êáé óôá 60 ãéá ôïõò Üíäñåò. Åíéáßïò áóöáëéóôéêüò öïñÝáò ãéá üëïõò ôïõò åñãáæüìåíïõò ôïõ äçìüóéïõ êáé ôïõ éäéùôéêïý
ôïìÝá ìå åñãáôéêü Ýëåã÷ï. Íá åðéóôñáöïýí ôá êëåììÝíá. Ôá åëëåßììáôá ôùí
ôáìåßùí áðïôåëïýí ÷ñÝç ôùí êáðéôáëéóôþí êáé ôïõ êñÜôïõò ôïõò. Áõôïß ðñÝðåé
íá ðëçñþóïõí.
-ÄùñåÜí äçìüóéá ðáéäåßá áðü ôç âñåöïíçðéáêÞ çëéêßá ùò ôçí áíþôáôç åêðáßäåõóç. Áýîçóç ôùí äáðáíþí ãéá ôçí ðáéäåßá. ÊáôÜñãçóç êÜèå ìïñöÞò éäéùôéêÞò ðáéäåßáò. ¼÷é óôá éäéùôéêÜ ðáíåðéóôÞìéá.
-Äçìüóéá, äùñåÜí éáôñéêÞ êáé íïóïêïìåéáêÞ ðåñßèáëøç. ÁíÜðôõîç ôçò ðñùôïâÜèìéáò êáé äåõôåñïâÜèìéáò ðåñßèáëøçò Áýîçóç ôùí äáðáíþí ãéá ôçí õãåßá êáé ðñüíïéá.
-Êáôï÷ýñùóç ôïõ äçìüóéïõ êáé êïéíùíéêïý ÷áñáêôÞñá üëùí ôùí õðçñåóéþí
ðïõ áöïñïýí ôï êïéíùíéêü óýíïëï (ðáéäåßá - õãåßá êáé ðñüíïéá - áóöÜëéóç åíÝñãåéá - ðïëéôéóìüò - áèëçôéóìüò- ñáäéïôçëåïðôéêïß óôáèìïß - óõãêïéíùíßåò
- ðáñï÷Þ íåñïý - ôá÷õäñïìåßá - ôçëåðéêïéíùíßåò).
-Ðñïóôáóßá ôçò öýóçò êáé ôïõ ðåñéâÜëëïíôïò áðü ôçí êáðéôáëéóôéêÞ åêìåôÜëëåõóç. Áðáãüñåõóç ôçò éäéùôéêÞò ïéêïíïìéêÞò åêìåôÜëëåõóçò êÜèå åßäïõò äáóéêÞò Ýêôáóçò êáé åëåýèåñïõ ÷þñïõ.
ÄçìïêñáôéêÜ äéêáéþìáôá êáé åëåõèåñßåò
-Êáôï÷ýñùóç ôùí äçìïêñáôéêþí äéêáéùìÜôùí êáé ëáúêþí åëåõèåñéþí. ÊáôÜñãçóç üëùí ôùí áíåëåýèåñùí íüìùí êáé áíôéäñáóôéêþí èåóìþí.
-ÊáôÜñãçóç ôùí ÌÁÔ, ÌÅÁ êáé üëùí ôùí êáôáóôáëôéêþí ìç÷áíéóìþí. ÄñáóôéêÞ ìåßùóç ôùí õðáëëÞëùí üëùí ôùí êñáôéêþí ìç÷áíéóìþí êáé ôùí ãñáöåéïêñáôéêþí õðçñåóéþí ìå ðáñÜëëçëç áýîçóç ôùí õðáëëÞëùí óôïõò äçìüóéïõò
ôïìåßò ðïõ ó÷åôßæïíôáé ìå ôçí åîõðçñÝôçóç ôïõ ðïëßôç (íïóïêïìåßá, ÉÊÁ, áèëçôéóìüò êëð) êáé ôùí äçìïóßùí ëåéôïõñãþí óå üëåò ôçò âáèìßäåò ôçò åêðáßäåõóçò.
-ÐëÞñç êïéíùíéêÜ êáé ðïëéôéêÜ äéêáéþìáôá óôïõò áëëïäáðïýò åñãáæüìåíïõò.
¢äåéá ìüíéìçò ðáñáìïíÞò êáé åñãáóßáò óå üëïõò ôïõò áëëïäáðïýò ðïõ åñãÜæïíôáé óôç ÷þñá ìáò. ÁõóôçñÜ ìÝôñá óå üëåò ôéò ãåùñãéêÝò, âéïìç÷áíéêÝò, ïéêïäïìéêÝò, åìðïñéêÝò êáé Üëëåò åðé÷åéñÞóåéò ðïõ áðáó÷ïëïýí ðáñÜíïìá áëëïäáðïýò åñãáæüìåíïõò. ×ïñÞãçóç áóýëïõ óôïõò ðïëéôéêÜ äéùêüìåíïõò áðü
áíôéäñáóôéêÜ êáèåóôþôá êáé êõâåñíÞóåéò.
- ÊáôÜñãçóç ôïõ åðáããåëìáôéêïý óôñáôïý êáé ðáñï÷Þ ðïëéôéêþí êáé êïéíùíéêþí äéêáéùìÜôùí óôïõò óôñáôåõìÝíïõò.
- ÊáôÜñãçóç ôùí éäéùôéêþí ñáäéïôçëåïðôéêþí ÌÌÅ êáé Ýëåã÷ïò áðü ôïõò
ìáæéêïýò öïñåßò ôùí åñãáæïìÝíùí üëùí ôùí êñáôéêþí ÌÌÅ. ÅîáóöÜëéóç ôïõ 

äéêáéþìáôïò óôéò ïñãáíþóåéò ôïõ ìáæéêïý êéíÞìáôïò êáé ôá êüììáôá íá ïñãáíþíïõí ðñïãñÜììáôá êáé åêðïìðÝò óôá êñáôéêÜ ìÝóá ñáäéïôçëåüñáóçò.
- Åèíéêïðïßçóç ôçò âéïìç÷áíßáò ÷Üñôïõ ìå åñãáôéêü Ýëåã÷ï êáé äéÜèåóç öôçíïý ÷áñôéïý óôéò ìáæéêÝò ïñãáíþóåéò êáé ôá êüììáôá ãéá ôçí Ýêäïóç öõëëáäßùí, åöçìåñßäùí êáé ðåñéïäéêþí.
-ÊáôÜñãçóç ôçò êñáôéêÞò ÷ñçìáôïäüôçóçò ôùí êïììÜôùí. 
ÄçìïêñáôéêÞ ïñãÜíùóç ôçò ðáñáãùãÞò. Åèíéêïðïßçóç ìå åñãáôéêü Ýëåã÷ï
-Åèíéêïðïßçóç ôùí ìïíïðùëéáêþí åðé÷åéñÞóåùí óå êÜèå ìïñöÞ ðáñáãùãÞò
(âéïìç÷áíéêÞ-áãñïôéêÞ) êáé óôéò õðçñåóßåò, ìå åñãáôéêü Ýëåã÷ï õðü ôçí Ýííïéá
üôé ïé áðïöÜóåéò ôùí áéñåôþí êáé êÜèå óôéãìÞ áíáêëçôþí åðéôñïðþí ôùí åñãáôþí Þ Üìåóá ôçò ÃåíéêÞò ÓõíÝëåõóÞò ôïõò åßíáé õðï÷ñåùôéêÝò ãéá ôç äéïßêçóç.
-Åèíéêïðïßçóç üëùí ôùí ôñáðåæþí, ìå åñãáôéêü Ýëåã÷ï êáé êáôÜñãçóç êÜèå
åìðïñéêïý ìõóôéêïý êáé ôñáðåæéêïý áðïññÞôïõ.
Ôï áßôçìá ôçò åèíéêïðïßçóçò ìå åñãáôéêü Ýëåã÷ï åßíáé âáóéêü ãéá ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé óå êáìßá ðåñßðôùóç äåí ðñÝðåé íá åãêáôáëåßðåôáé.
Âñßóêåôáé óôïí áíôßðïäá ôçò áóôéêÞò åèíéêïðïßçóçò, ôçí ïðïßá õëïðïéïýí
êáé äåí èá óôáìáôÞóïõí íá õëïðïéïýí êáé óôï ìÝëëïí ïé áóôéêÝò êõâåñíÞóåéò,
ðñï÷ùñþíôáò êáôÜ êáéñïýò óôçí êñáôéêïðïßçóç åðé÷åéñÞóåùí. Ç êñáôéêÞ åðé÷åßñçóç óôïí êáðéôáëéóìü äñá õðÝñ ôïõ óõíïëéêïý êåöáëáßïõ êáé ü÷é õðÝñ ôùí
åñãáæïìÝíùí. Äåí ìåéþíåé ôï âáèìü åêìåôÜëëåõóçò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, áíôßèåôá ìðïñåß êáé íá ôïí áõîÜíåé. Ðáëåýïíôáò êáôÜ ôùí éäéùôéêïðïéÞóåùí êñáôéêþí åðé÷åéñÞóåùí óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò íåïóõíôçñçôéêÞò áíáäéÜñèñùóçò, ïé åñãáæüìåíïé ðñïôÜóóïõí ôçí ðÜëç ãéá ôç äéáôÞñçóç ôùí èÝóåùí åñãáóßáò, áíôéóôñáôåýïíôáé ôçí åðéäßùîç ôùí êáðéôáëéóôþí êáé ôïõ êñÜôïõò ôïõò
ãéá áýîçóç ôçò åêìåôÜëëåõóçò. Ôï "ü÷é óôéò éäéùôéêïðïéÞóåéò" ðñÝðåé íá óõíïäåýåôáé áðü ôï áßôçìá ôçò åöáñìïãÞò ôïõ åëÝã÷ïõ óôéò êñáôéêÝò êáé éäéùôéêÝò
åðé÷åéñÞóåéò. Ôï áßôçìá ôïõ åñãáôéêïý åëÝã÷ïõ óôï÷åýåé óôçí êáôÜñãçóç ôïõ
äéåõèõíôéêïý äéêáéþìáôïò ôïõ éäéþôç êáðéôáëéóôÞ óôïí éäéùôéêü ôïìÝá êáé ôçò
êñáôéêÞò äéåýèõíóçò óôïí êñáôéêü, êáé ìüíï ìå ôçí åöáñìïãÞ ôïõ ç åèíéêïðïßçóç ôùí åðé÷åéñÞóåùí åîõðçñåôåß ôá ðñáãìáôéêÜ óõìöÝñïíôá ôùí åñãáôþí.
Åñãáôéêüò Ýëåã÷ïò óçìáßíåé üôé ïé áéñåôïß êáé áíÜ ðÜóá óôéãìÞ áíáêëçôïß åêðñüóùðïé ôùí åñãáæïìÝíùí Ý÷ïõí ðñüóâáóç óå üëá ôá óôïé÷åßá, ìðïñïýí íá
äçìïóéïðïéïýí ôá áðïôåëÝóìáôá ôïõ åëÝã÷ïõ ôïõò êáé ïé áðïöÜóåéò ôïõò åßíáé
õðï÷ñåùôéêÝò ãéá ôéò äéïéêÞóåéò ôùí åðé÷åéñÞóåùí. Ôï áßôçìá áõôü ðñïóêñïýåé óôçí åîïõóßá êáé ôï êïõìÜíôï ôïõ êáðéôáëéóôÞ Þ ôïõ êñáôéêïý äéåõèõíôÞ, ãé
áõôü èá ãßíåôáé ðñáãìáôéêüôçôá óôï âáèìü ðïõ èá ìåãáëþíåé ç äýíáìç ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò êáé èá åîáóèåíßæåé ç äýíáìç ôùí êáðéôáëéóôþí. ÏëïêëçñùôéêÜ, ïëüðëåõñá êáé ðáíåèíéêÜ, áõôü ôï áßôçìá ìðïñåß íá õëïðïéçèåß ìüíï ìåôÜ ôçí áíáôñïðÞ ôçò áóôéêÞò åîïõóßáò. Ç ðñïâïëÞ áõôïý ôïõ áéôÞìáôïò âñßóêåôáé óå áíôéäéáóôïëÞ ìå ôçí ðñáêôéêÞ ôùí äéÜöïñùí áóôéêïñåöïñìéóôéêþí
äçìïêñáôéêïöáíþí "åñãáôéêþí åëÝã÷ùí" êáé óõììåôï÷éêþí ïñãÜíùí ðïõ óôü÷ï Ý÷ïõí ôçí áðñüóêïðôç áýîçóç ôùí êáðéôáëéóôéêþí êåñäþí êáé ôç äéáôÞñç-

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

óç ôïõ êáðéôáëéóìïý. Ïé êïììïõíéóôÝò âåâáßùò äåí êçñýóóïõí ïðùóäÞðïôå
ôçí áðï÷Þ áðü ôçí ðÜëç ìÝóá óå ðáñüìïéá ñåöïñìéóôéêÜ óõììåôï÷éêÜ üñãáíá. Ìüíï ðïõ ç äñÜóç ìÝóá ó' áõôÜ ðñÝðåé íá óõíïäåýåôáé áðü ôçí áðïêÜëõøç ôïõ ñüëïõ ôïõò êáé ôçí ðñïâïëÞ ôïõ ãíÞóéïõ åñãáôéêïý åëÝã÷ïõ, þóôå íá áðïöåýãåôáé ç åíóùìÜôùóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ç äéÜäïóç ñåöïñìéóôéêþí
áõôáðáôþí êáé íá ðñïùèåßôáé ç óõíåéäçôïðïßçóç ôïõ ðñáãìáôéêïý åñãáôéêïý
óõìöÝñïíôïò. 
Ãéá ôçí åíßó÷õóç ôçò óõììá÷ßáò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò ìå ôá Üëëá åñãáæüìåíá óôñþìáôá.
-ÊñáôéêÞ åíßó÷õóç óôïõò óõíåôáéñéóìïýò ôùí ìéêñïìåóáßùí áãñïôþí ãéá ôçí
ïñãÜíùóç ôçò áãñïôéêÞò ðáñáãùãÞò óôç âÜóç åíüò äçìïêñáôéêïý óõíåôáéñéóôéêïý ðëáéóßïõ.
-ÅããõçìÝíïò êáôþôåñïò ìéóèüò 1400 Åõñþ óôïõò åñãÜôåò ãçò êáé õðï÷ñåùôéêÞ áóöÜëéóÞ ôïõò óôï ÉÊÁ.
-ÌÝôñá åíßó÷õóçò ôçò óõíåôáéñéóôéêÞò ðáñáãùãÞò óôïõò ìéêñïâéïôÝ÷íåò êáé
ìéêñïåðáããåëìáôßåò ôçò ðüëçò.
ÃåíéêÜ ç åêðüíçóç áéôçìÜôùí ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò êáé ç ðáñÝìâáóç ôïõ
óôçí ïñãÜíùóç ôçò ðÜëçò ôùí ìéêñïìåóáßùí óôñùìÜôùí ôçò ðüëçò êáé ôïõ ÷ùñéïý ðñÝðåé íá âñßóêåôáé óôçí êáôåýèõíóç ôçò áðÜëõíóçò ôçò èÝóçò ôïõò êáé ü÷é ôçò õðåñÜóðéóçò ôçò ìéêñïúäéïêôçóßáò ôïõò. Ç ìéêñïúäéïêôçóßá áðïôåëåß ìüíéìï âñá÷íÜ êáé åßíáé ç áéôßá - êáèþò óõíèëßâåôáé áðü ôç äñÜóç ôïõ ìåãÜëïõ
êåöáëáßïõ -ãéá ôçí áâåâáéüôçôá, ôçí êáôáóôñïöÞ êáé ôçí áèëéüôçôá óôçí ïðïßá ðåñéÝñ÷ïíôáé óçìáíôéêÜ ôìÞìáôá ôùí óôñùìÜôùí áõôþí, èýìáôá ôçò âßáéçò
ðñïëåôáñéïðïßçóçò ðïõ åßíáé áðïôÝëåóìá ôùí íüìùí êßíçóçò ôïõ êáðéôáëéóìïý. ÌÝóá óôçí ðÜëç ãéá ôçí áðÜëõíóç ôçò èÝóçò ôïõò, ç åñãáôéêÞ ôÜîç êáé ôï
åðáíáóôáôéêü ôçò êßíçìá ðñÝðåé íá ðåßèïõí ôïõò áãùíéæüìåíïõò ôùí óôñùìÜôùí áõôþí üôé ç èÝóç ôïõò åßíáé óôï ðëåõñü ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé üôé ôá áíôéêåéìåíéêÜ ôïõò óõìöÝñïíôá áðáéôïýí ôçí áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý êáé ôçí
êáôÜêôçóç ôïõ óïóéáëéóìïý - êïììïõíéóìïý. ÁõôÞ ðñÝðåé íá åßíáé ç âÜóç ôçò
åñãáôïáãñïôéêÞò óõììá÷ßáò. ÊÜèå Üëëç âÜóç ðïõ óôçñßæåôáé óôéò áõôáðÜôåò
ôçò õðåñÜóðéóçò êáé äéáôÞñçóçò ôçò ìéêñïúäéïêôçóßáò, åßíáé âëáâåñÞ ôüóï ãéá
ôá ßäéá ôá ìåóáßá óôñþìáôá üóï êáé ãéá ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç.
×ùñéóìüò ôçò åêêëçóßáò áðü ôï êñÜôïò
-ÄÞìåõóç üëçò ôçò êéíçôÞò êáé áêßíçôçò ðåñéïõóßáò ôçò åêêëçóßáò.
-ÁðïäÝóìåõóç ôùí êëçñéêþí üëùí ôùí âáèìßäùí áðü ôçí êñáôéêÞ õðáëëçëßá
êáé êáôÜñãçóç êÜèå êñáôéêÞò ÷ñçìáôïäüôçóçò ðñïò ôçí åêêëçóßá.
-ÁðïìÜêñõíóç üëùí ôùí èñçóêåõôéêþí óõìâüëùí áðü ôïõò äçìüóéïõò ÷þñïõò.
-ÍïìïèåôéêÞ êáôï÷ýñùóç ôçò õðï÷ñåùôéêÞò ïíïìáôïäïóßáò, ôïõ õðï÷ñåùôéêïý ðïëéôéêïý ãÜìïõ êáé íïìéêÞ êáôï÷ýñùóç ôçò ðïëéôéêÞò êçäåßáò êáé ôçò êáýóçò ôùí íåêñþí ãéá üóïõò ôï åðéèõìïýí.
-Áíáãüñåõóç ôçò èñçóêåßáò óå éäéùôéêÞ õðüèåóç ôùí ðïëéôþí. 

ÅíÜíôéá óôïí éìðåñéáëéóìü êáé ôïí ðüëåìï
-¸îïäïò ôçò ÷þñáò áðü ôï ÍÁÔÏ. ¼÷é óôïí Åõñùóôñáôü.
-Êëåßóéìï üëùí ôùí óôñáôéùôéêþí âÜóåùí ôïõ éìðåñéáëéóìïý óôçí åëëçíéêÞ åðéêñÜôåéá
-Ìåßùóç ôùí óôñáôéùôéêþí äáðáíþí.
-ÅðéóôñïöÞ üëùí ôùí åëëçíéêþí åêóôñáôåõôéêþí óùìÜôùí áðü ôï åîùôåñéêü.
Áðáãüñåõóç áðïóôïëÞò ÅëëÞíùí óôñáôéùôéêþí åêôüò óõíüñùí.
-¸îïäïò áðü ôçí Å.Å. êáé ðÜëç ãéá ôç äéÜëõóç üëùí ôùí éìðåñéáëéóôéêþí ïñãáíéóìþí.
-ÐïëéôéêÞ åéñÞíçò êáé óõíåñãáóßáò ìå üëïõò ôïõò ëáïýò.
-Áëëçëåããýç êáé êÜèå ìïñöÞò Ýìðñáêôç âïÞèåéá ðñïò ôïõò áãùíéæüìåíïõò
ëáïýò êáé êéíÞìáôá êáôÜ ôïõ éìðåñéáëéóìïý.
Ôï ðïéá, ðüôå êáé ìå ðïéïí ôñüðï áðü ôá áéôÞìáôá åíüò ôÝôïéïõ Þ ðáñáðëÞóéïõ
ðëáéóßïõ èá ðñïâÜëëïíôáé ãéá Üìåóç äéåêäßêçóç, áõôü åîáñôÜôáé áðü ôï åðßðåäï áíÜðôõîçò ôïõ ëáúêïý êéíÞìáôïò. Ç óõíåéäçôÞ ðñùôïðïñßá Ý÷åé ÷ñÝïò íá ìçí
áöÞíåé áõôü ôï ðëáßóéï óôï ñÜöé, Ý÷åé ÷ñÝïò íá ôï ðñïâÜëëåé ïëüêëçñï Þ åðéìÝñïõò óôïé÷åßá ôïõ óôïõò êáèçìåñéíïýò áãþíåò ÷ùñßò áõôü íá áðïôåëåß ðñïûðüèåóç ãéá ôçí åíüôçôá äñÜóçò ôùí åñãáæïìÝíùí. ¼ôáí ç ôáîéêÞ ðÜëç áíáðôõ÷èåß ðñïò üëåò ôéò ðëåõñÝò êáé üôáí ôï åñãáôéêü êáé ëáúêü êßíçìá èá åßíáé óå
èÝóç íá ðñïùèÞóåé Ýíá ôÝôïéï Þ ðáñáðëÞóéï ïëïêëçñùìÝíï äéåêäéêçôéêü ðëáßóéï ãéá Üìåóç äéåêäßêçóç êáé ðÜëç êáé íá åðéâÜëëåé ôçí õëïðïßçóÞ ôïõ, ôüôå ç
åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ ãßíåôáé Üìåóá äõíáôÞ. 

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

13. Ç ÍÉÊÇ ÔÇÓ ÓÏÓÉÁËÉÓÔÉÊÇÓ ÅÐÁÍÁÓÔÁÓÇÓ ÓÔÇÍ ÐÑÙÔÇ
ÔÇÓ ÐÑÁÎÇ. ÔÏ ÔÓÁÊÉÓÌÁ ÔÏÕ ÁÓÔÉÊÏÕ ÊÑÁÔÏÕÓ
ÊÁÉ Ç ÅÃÊÁÈÉÄÑÕÓÇ ÔÇÓ ÄÉÊÔÁÔÏÑÉÁÓ ÔÏÕ ÐÑÏËÅÔÁÑÉÁÔÏÕ
¼ôáí ç åñãáôéêÞ ôÜîç áðïöáóßóåé ìå ìéá åðáíÜóôáóç íá âÜëåé ôÝñìá óôï êáèåóôþò ðïõ ôçí åêìåôáëëåýåôáé êáé ôçí êáôáðéÝæåé, ôüôå ðñÝðåé íá áíáôñÝøåé ôçí
áóôéêÞ ôÜîç, íá ôóáêßóåé ôï áóôéêü êñÜôïò êáé óôç èÝóç ôçò áóôéêÞò êïéíïâïõëåõôéêÞò äçìïêñáôßáò ðïõ åßíáé ç äéêôáôïñßá ôçò áóôéêÞò ôÜîçò íá âÜëåé ôç äéêÞ ôçò
äéêôáôïñßá, ôçí åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá, ôç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ.
ÁíÜìåóá óôçí áóôéêÞ åîïõóßá êáé óôçí åñãáôéêÞ äåí õðÜñ÷ïõí åíäéÜìåóåò ìåôáâáôéêÝò âáèìßäåò, äåí õðÜñ÷ïõí åíäéÜìåóåò åîïõóßåò êáé ìáêñï÷ñüíéåò ðåñßïäïé ìåôÜâáóçò áðü ôç ìéá åîïõóßá óôçí Üëëç, üðïõ íá ìðïñïýí íá åöáñìïóôïýí
êÜðïéá åíäéÜìåóá ðñïãñÜììáôá. Ç êáôÜóôáóç äõáäéêÞò åîïõóßáò ðïõ ìðïñåß íá
ðñïêýøåé êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò åðáíÜóôáóçò èá åßíáé âñá÷ýâéá. Ôï ßäéï âñá÷ýâéá èá åßíáé êáé ïðïéáäÞðïôå åíäéÜìåóç êõâÝñíçóç ðïõ, ÷ùñßò íá åßíáé áíáãêáßï, åßíáé ðéèáíü íá ðñïêýøåé êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò åðáíÜóôáóçò. Ç åíäéÜìåóç áõôÞ êõâÝñíçóç, áí õðÜñîåé, åßôå èá ìåôáôñáðåß ãñÞãïñá óå êõâÝñíçóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ Þ èá áíáôñáðåß êáé ç áóôéêÞ êõñéáñ÷ßá èá åðáíåãêáôáóôáèåß.
ÁíÜìåóá óôï êñÜôïò, üñãáíï ôçò ôÜîçò ôùí êáðéôáëéóôþí, êáé óôï êñÜôïò, üñãáíï ôçò êõñéáñ÷ßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, âñßóêåôáé ç åðáíÜóôáóç ðïõ óõíßóôáôáé
óôçí áíáôñïðÞ ôçò áóôéêÞò ôÜîçò êáé óôï ôóÜêéóìá ôçò êñáôéêÞò ìç÷áíÞò ôçò. Ç
åðáíÜóôáóç Þ èá íéêÞóåé ùò äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ Þ äåí èá ðñüêåéôáé
ãéá åðáíÜóôáóç áëëÜ ãéá ìåôáññýèìéóç óôï ðëáßóéï ôïõ óõóôÞìáôïò. ÁíáôñïðÞ ôçò áóôéêÞò ôÜîçò, ôóÜêéóìá ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò, åãêáèßäñõóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. ¼ëá áõôÜ åßíáé ç íßêç ôçò óïóéáëéóôéêÞò åðáíÜóôáóçò óôçí ðñþôç ôçò ðñÜîç.
Ç åðáíÜóôáóç äåí ôåëåéþíåé ó' áõôü. Óõíå÷ßæåôáé ìå ôïõò åðáíáóôáôéêïýò ìåôáó÷çìáôéóìïýò ôçò ìåôáâáôéêÞò ðåñéüäïõ þóðïõ ç éäéùôéêÞ éäéïêôçóßá íá åîáöáíéóôåß ðëÞñùò êáé ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò íá ìåôáôñáðïýí óå êïéíïêôçìïóýíç ôùí
ðáñáãùãþí, þóðïõ íá êáôáñãçèïýí ïé ôÜîåéò êáé íá áðïíåêñùèåß ôï ðïëéôéêü
êñÜôïò þóðïõ ç ðïëéôéêÞ äçìïêñáôßá íá ðáñá÷ùñÞóåé ôç èÝóç ôçò óôçí áõôïäéïßêçóç ôùí ðáñáãùãþí.
Ìå ôç íßêç ôçò ðñþôçò ðñÜîçò ôçò óïóéáëéóôéêÞò åðáíÜóôáóçò, ìå ôçí åãêáèßäñõóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ åãêáéíéÜæåôáé ç ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäïò
áðü ôïí êáðéôáëéóìü óôï óïóéáëéóìü-êïììïõíéóìü.
Ç íßêç áõôÞò ôçò ðñþôçò ðñÜîçò ôçò åðáíÜóôáóçò áðïôåëåß âáóéêÞ ðñïûðüèåóç ãéá ôçí êïéíùíéêÞ áðåëåõèÝñùóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. Ìå ôçí åîáóöÜëéóç áõôÞò ôçò íßêçò äåí öôÜóáìå áêüìá óôï óïóéáëéóìü, áëëÜ ÷ùñßò áõôÞ äåí ìðïñåß íá
ãßíåôáé êáí ëüãïò ãéá óïóéáëéóìü.
Ç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ åßíáé ôï Üíïéãìá ôçò ðüñôáò ðïõ ïäçãåß óôçí
áôáîéêÞ êïéíùíßá, óôï óïóéáëéóìü-êïììïõíéóìü.
Åßíáé áíþôåñç äçìïêñáôßá, ôï ôåëåõôáßï óôÜäéï áíÜðôõîçò ôçò ðïëéôéêÞò äçìï-

êñáôßáò, ç ìüíç ðïõ ìðïñåß íá áðïíåêñùèåß.
Ç åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá (äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ) ìðáßíåé, ìå ôç íßêç ôçò
åðáíÜóôáóçò óôçí ðñþôç ôçò ðñÜîç, óôç èÝóç ôçò ÷ñåïêïðçìÝíçò ðëÝïí áóôéêÞò
êïéíïâïõëåõôéêÞò äçìïêñáôßáò.
ÁíåîÜñôçôá áðü ôéò ìïñöÝò ðïõ èá áíáäåßîåé ç ôáîéêÞ ðÜëç, ç åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá Ý÷åé ôç âÜóç ôçò óôéò åñãáôéêÝò êáé ëáúêÝò óõíåëåýóåéò ðïõ åêëÝãïõí ôïõò
áíôéðñïóþðïõò ôïõò óôá åñãïóôáóéáêÜ, ôïðéêÜ êáé ðåñéöåñåéáêÜ óõìâïýëéá êáé
ôï ðáíåèíéêü óõíÝäñéï, ôï ïðïßï åßíáé ôï áíþôáôï üñãáíï ôçò äçìïêñáôßáò. ¼ëïé ïé åêðñüóùðïé åßíáé áéñåôïß, êÜèå óôéãìÞ áíáêëçôïß êáé ðëçñþíïíôáé ìå ôï
ìÝóï ìéóèü ôïõ åñãÜôç.
Ç íéêçöüñá åðáíÜóôáóç ôóáêßæïíôáò ôï áóôéêü êñÜôïò, âÜæåé óôç èÝóç ôçò áóôéêÞò êñáôéêÞò ãñáöåéïêñáôßáò õðåýèõíïõò õðáëëÞëïõò åðßóçò áéñåôïýò, êÜèå
óôéãìÞ áíáêëçôïýò êáé áìåéâüìåíïõò ìå ôï ìÝóï ìéóèü ôïõ åñãÜôç.
Óôç èÝóç ôçò áóôéêÞò äéêáéïóýíçò ðïõ äéáëýèçêå âÜæåé áéñåôïýò êáé áíáêëçôïýò ëáúêïýò äéêáóôÝò.
Óôç èÝóç ôùí êáôáóôáëôéêþí êñáôéêþí ìç÷áíéóìþí (óôñáôüò, áóôõíïìßá ê.Ü.)
ðïõ äéáëýèçêáí ìðáßíåé ç ëáúêÞ ðïëéôïöõëáêÞ ðïõ áðïôåëåßôáé áðü åèåëïíôÝò.
Ç äçìïêñáôßá óôéò óõíèÞêåò ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ äåí ðåñéïñßæåôáé ìüíï óôï åðßðåäï ôçò êñáôéêÞò óõãêñüôçóçò, åðåêôåßíåôáé óôçí ðáñáãùãÞ êáé
ôçí ïéêïíïìßá, üðïõ åöáñìüæïíôáé ïé ßäéåò áñ÷Ýò óôçí áíÜäåéîç ôùí äéïéêçôéêþí
êáé äéåõèõíôéêþí ïñãÜíùí.
Ôï íéêçöüñï ðñïëåôáñéÜôï ðñï÷ùñåß áìÝóùò óôçí áðáëëïôñßùóç ôùí áðáëëïôñéùôþí, åèíéêïðïéåß ôéò ìïíïðùëéáêÝò êáé Üëëåò ìåãÜëåò êáðéôáëéóôéêÝò åðé÷åéñÞóåéò óå üëïõò ôïõò ôïìåßò (âéïìç÷áíßá - ôñÜðåæåò ê.Ü.) êáé ìåôáöÝñåé ôá äçìåõèÝíôá ìÝóá ðáñáãùãÞò óôá ÷Ýñéá ôïõ åñãáôéêïý êñÜôïõò, ðïõ üóï áõôü åßíáé áíáãêáßï, ôá äéá÷åéñßæåôáé óôï üíïìá ôçò êïéíùíßáò.
Ç åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá ðáßñíïíôáò óôá ÷Ýñéá ôçò ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò ðïõ èá
áöáéñåèïýí áðü ôïõò óçìåñéíïýò éäéïêôÞôåò ôïõò èá ïñãáíþóåé ôçí êïéíùíéêÞ
ðáñáãùãÞ óôç âÜóç åíüò äçìïêñáôéêïý êåíôñéêïý êñáôéêïý ó÷åäßïõ.
Ïé äéïéêÞóåéò êáé ïé äéåõèýíóåéò ôùí ðáñáãùãéêþí ìïíÜäùí èá åêëÝãïíôáé áðü
ôïõò åñãáæüìåíïõò ó' áõôÝò, èá åßíáé êÜèå óôéãìÞ áíáêëçôÝò êáé èá ðëçñþíïíôáé
åðßóçò ìå ôï ìÝóï ìéóèü ôïõ åñãÜôç. Óå üóåò ðáñáãùãéêÝò êáé Üëëåò ìïíÜäåò ìåßíïõí áñ÷éêÜ óôá ÷Ýñéá éäéùôþí, óå üëåò ôéò õðüëïéðåò åðé÷åéñÞóåéò ðïõ äåí ìðïñïýí áêüìá íá åèíéêïðïéçèïýí, èá åðéâëçèåß ï åñãáôéêüò Ýëåã÷ïò êáé ïé áðïöÜóåéò ôùí åñãáôéêþí ïñãÜíùí åëÝã÷ïõ èá åßíáé õðï÷ñåùôéêÝò ãéá ôéò äéïéêÞóåéò
ôïõò.
Ç åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá èá åíéó÷ýóåé ôçí åèåëïíôéêÞ óõíÝíùóç ôçò ìéêñÞò áóôéêÞò êáé áãñïôéêÞò éäéïêôçóßáò óå óõíåôáéñéóìïýò. Ôï åñãáôéêü êñÜôïò ðáñÝ÷åé
ôçí áðáéôïýìåíç âïÞèåéá óôïõò óõíåôáéñéóìïýò, êáé ðáñïôñýíåé ôïõò ìéêñïìåóáßïõò áãñüôåò íá ðñïó÷ùñÞóïõí óôç óõíåôáéñéóôéêïðïßçóç. Ìå ìï÷ëü ôçí ðñïíïìéáêÞ êñáôéêÞ åíßó÷õóç ôùí óõíåôáéñéóìþí èá ðåßóåé ôåëéêÜ ôç ìåãÜëç ðëåéïøçößá ôùí ìéêñïìåóáßùí éäéùôþí ðáñáãùãþí ãéá ôá ðëåïíåêôÞìáôá ôçò óõíåôáéñéóôéêïðïßçóçò.

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

Ç åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá óôç èÝóç ôçò áñ÷Þò "üëá ãéá ôï êÝñäïò" ðïõ êõñéáñ÷åß
óÞìåñá èá âÜëåé ôçí áñ÷Þ ôçò êáëýôåñçò äõíáôÞò éêáíïðïßçóçò ôùí áíèñþðéíùí
áíáãêþí.
Èá éêáíïðïéÞóåé ôá áéôÞìáôá ôïõ ìáæéêïý åñãáôéêïý êáé ëáúêïý êéíÞìáôïò,
äéåõñýíïíôáò ðáñáðÝñá ôçí êïéíùíéêÞ âÜóç ôçò åðáíÜóôáóçò, êáé áðïêáëýðôïíôáò ðáíçãõñéêÜ ìðñïóôÜ óå üëï ôïí êüóìï ôïõò øåõäåßò êáé áóôÞñéêôïõò áóôéêïýò ìýèïõò üôé äåí áíôÝ÷åé äÞèåí ç ïéêïíïìßá.
ÁéôÞìáôá ðïõ óÞìåñá èåùñïýíôáé ðïëý ðñïùèçìÝíá êáé ÷ëåõÜæïíôáé áðü áóôïýò êáé ñåöïñìéóôÝò ùò ìáîéìáëéóôéêÜ (ð.÷. 1.400 åõñþ êáôþôáôïò ìéóèüò, 35 Þ
30 þñåò äïõëåéÜò ìå 5íèÞìåñï êáé 7ùñï Þ 6ùñï, óýíôáîç óôá 60 êáé 55 ãéá Üíäñåò êáé ãõíáßêåò áíôßóôïé÷á, åðßäïìá áíåñãßáò ãéá üóï êáéñü ï Üíåñãïò äåí âñßóêåé äïõëåéÜ ê.Ü.), èá ìðïñïýí íá éêáíïðïéçèïýí áðü ôçí åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá.
ÕðÜñ÷åé óÞìåñá áñêåôüò ðëïýôïò ãéá íá éêáíïðïéÞóåé ôéò áíèñþðéíåò áíÜãêåò.
Íá âåëôéùèåß ôï âéïôéêü åðßðåäï, íá áõîçèïýí ïé ìéóèïß êáé ïé óõíôÜîåéò, íá áíèßóåé ç ðáéäåßá, ôá óõóôÞìáôá õãåéïíïìéêÞò ðåñßèáëøçò, ï ðïëéôéóìüò, ï áèëçôéóìüò êáé üëá üóá Ý÷ïõí ó÷Ýóç ìå ôçí ïëüðëåõñç áíÜðôõîç ôïõ áíèñþðïõ.
Ç åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá äåí Ý÷åé ðáñÜ íá áðïóðÜóåé áõôüí ôïí ðëïýôï áðü ôïõò
óöåôåñéóôÝò êáé íá ôïí äéáèÝóåé ãéá ôï êáëü ôùí åñãáæïìÝíùí êáé ôçò êïéíùíßáò.
Èá åîáóöáëßóåé áõôüí ôïí ðëïýôï:
á) Áðü ôá êÝñäç ôùí êáðéôáëéóôþí. ¼÷é ìüíï áñêïýí ãéá íá êáëýøïõí ôéò ëáúêÝò áíÜãêåò áëëÜ êáé èá ìðïñïýí ðïëëáðëÜóéá áðü üôé óÞìåñá ðïóÜ íá åðåíäõèïýí êáé íá ÷ñçóéìåýóïõí ãéá ôçí åðÝêôáóç ôçò ðáñáãùãÞò êáé ôç ìåãÝèõíóç ôïõ
êïéíùíéêïý ðëïýôïõ
â) Óçìáíôéêü ôìÞìá ôïõ êïéíùíéêïý ðëïýôïõ èá äéáóöáëéóôåß áðü ôéò êáôáóôñïöÝò ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí ðïõ ðñïêáëïýí ïé êñßóåéò ôïõ êáðéôáëéóìïý êáé ïé
áíôéöÜóåéò áõôïý ôïõ óõóôÞìáôïò
ã) Áðü ôç äéÜëõóç ôïõ óðÜôáëïõ ãñáöåéïêñáôéêïý áóôéêïý êñÜôïõò (óôñáôéÝò
êñáôéêþí õðáëëÞëùí - áóôéêÞ äéêáéïóýíç - êáôáóôáëôéêïß ìç÷áíéóìïß). Ç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ åßíáé, åêôüò ôùí Üëëùí, êáé ðéï öôçíü êñÜôïò óå ó÷Ýóç
ìå ôï óðÜôáëï êñÜôïò ôçò áóôéêÞò ôÜîçò.
ä) ¸íá óçìáíôéêü ìÝãåèïò ðëïýôïõ èá áðïóðÜóåé áðü ôï ÷ùñéóìü êñÜôïõò-åêêëçóßáò. Äåí åßíáé ìüíï ç ôåñÜóôéá áêßíçôç êáé êéíçôÞ åêêëçóéáóôéêÞ ðåñéïõóßá
ðïõ èá äçìåõôåß êáé èá áðïäïèåß ìÝóù ôïõ åñãáôéêïý êñÜôïõò óôï ëáü. Åßíáé êáé
ôï ôåñÜóôéï êüóôïò ôçò ðëçñùìÞò ìéáò ïëüêëçñçò óôñáôéÜò åðáããåëìáôéþí éåñùìÝíùí êáé êÜèå ëïãÞò ñáóïöüñùí. Ç åñãáôéêÞ äçìïêñáôßá èá áðáëëÜîåé ôçí
êïéíùíßá áðü áõôü ôï áíþöåëï êüóôïò. Èá áðáëëÜîåé ôïõò éåñùìÝíïõò áðü êÜèå êïóìéêÞ äÝóìåõóç êáé èá äþóåé ôçí ðëÞñç åëåõèåñßá óå üóïõò áðü áõôïýò èÝëïõí íá áöéåñùèïýí óôï Èåü êáé íá áíáðôýîïõí ôçí ðíåõìáôéêüôçôÜ ôïõò, íá ôï
êÜíïõí åëåýèåñá êáé áíåìðüäéóôá, æþíôáò áðü ôéò åëåçìïóýíåò ôùí ðéóôþí, üðùò
ïé ðñþôïé ×ñéóôéáíïß. ¼ëïõò ôïõò Üëëïõò, ðïõ åðÝëåîáí ôçí éåñïóýíç ãéá âéïðïñéóôéêïýò ëüãïõò, èá ôïõò åíôÜîåé ïìáëÜ óôçí êïéíùíéêÞ ðáñáãùãÞ.
Óôç ìåôáâáôéêÞ ðåñßïäï, óôçí åðï÷Þ ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, ïé åñãáôéêÝò ïñãáíþóåéò óõíå÷ßæïõí íá õðÜñ÷ïõí. Ç èÝóç êáé ï ñüëïò ôïõò óôçí ôáîé-

êÞ ðÜëç ðïõ óõíå÷ßæåôáé, äåí áëëÜæåé, ïýôå ïé ó÷Ýóåéò ìåôáîý ôïõò.
¸ôóé, ôï åñãïóôáóéáêü óõìâïýëéï áðïôåëåß âáóéêü êñßêï ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ, äçëáäÞ ôçò êñáôéêÞò óõãêñüôçóçò. Åñãáôéêü êñÜôïò åßíáé áêñéâþò ôá óõìâïýëéá. ÁõôÜ äéïéêïýí. ÄéêÝò ôïõò åßíáé ôåëéêÜ ïé áðïöÜóåéò ãéá üëá
ôá æçôÞìáôá ôçò ïéêïíïìßáò, ôçò äçìïêñáôßáò êáé ôçò êïéíùíßáò.
Ôá óõíäéêÜôá äåí åãêáôáëåßðïõí ôï äéðëü ôïõò ñüëï ðïõ åß÷áí êáé óôïí êáðéôáëéóìü. ÐáñáìÝíïõí ó÷ïëåßá ôáîéêÞò äéáðáéäáãþãçóçò, ó÷ïëåßá ôïõ óïóéáëéóìïý
áëëÜ êáé ïñãáíþóåéò áðáñáßôçôåò ãéá ôçí õðåñÜóðéóç ôùí êáèçìåñéíþí óõìöåñüíôùí ôùí åñãáôþí áðÝíáíôé óôï êñÜôïò ôïõò, áðÝíáíôé óôï åñãáôéêü êñÜôïò.
Äåí õðïôÜóóïíôáé óôï êüììá ïýôå óôï êñÜôïò êáé äåí ìåôáôñÝðïíôáé óå êñáôéêü
èåóìü ïýôå óå êñßêï ôçò êñáôéêÞò ïñãÜíùóçò.
Ôï êüììá äåí äéïéêåß, êáèïäçãåß. ÅðåîåñãÜæåôáé ôç èåùñßá êáé ôçí ôáîéêÞ ðïëéôéêÞ åîáóöáëßæïíôáò ôéò áðáñáßôçôåò áðáíôÞóåéò óôá ìåãÜëá æçôÞìáôá ôçò ïéêïäüìçóçò ôçò íÝáò êïéíùíßáò. Äåí õðïôÜóóåé ïýôå õðïêáèéóôÜ ïýôå ôï ðñïëåôáñéáêü êñÜôïò ïýôå ôá óõíäéêÜôá. Äñá ùò óõíåéäçôÞ êáé ïñãáíùìÝíç ðñùôïðïñßá, ùò çãåìïíéêÞ äýíáìç óôçí ðïñåßá ïéêïäüìçóçò ôùí íÝùí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò
êáé áðïäåß÷íåé êáé êáôáêôÜ óôçí ðñÜîç áõôÞ ôçí ðñùôïðïñßá.
Ôá ìÝëç ôïõ áíáäåéêíýïíôáé óôéò êñáôéêÝò èÝóåéò êáé óôá üñãáíá ôùí óõíäéêÜôùí êáé Üëëùí ìáæéêþí ïñãáíþóåùí ìÝóá óôçí ðÜëç ãéá íá ðáßñíïíôáé ïé ðéï óùóôÝò áðïöÜóåéò êáé íá õëïðïéïýíôáé óôçí ðñÜîç. ÌÝóá óôçí ðÜëç êáé óå áíôéðáñÜèåóç ìå ôéò áðüøåéò ôùí Üëëùí êïììÜôùí ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ
êáôáêôïýí ôåëéêÜ ôçí çãåìïíßá. ÌÝóá áðü ôç æùíôáíÞ óõæÞôçóç êáé óêëçñÞ áíôéðáñÜèåóç óå óõíèÞêåò ðëÞñïõò åñãáôéêÞò äçìïêñáôßáò ðñïùèåßôáé ôåëéêÜ ç åðáíáóôáôéêÞ áíôßëçøç, áðïìïíþíïíôáé êáé ðåñéèùñéïðïéïýíôáé ïé áíôåðáíáóôáôéêÝò áðüøåéò êáé ïäçãåßôáé ç ôáîéêÞ ðÜëç ðñïò ôá ìðñïò ðñïò ôçí êáôÜñãçóÞ
ôçò.
Ôï âáóéêü ðåñéå÷üìåíï ôçò ìåôáâáôéêÞò ðåñéüäïõ åßíáé ï åðáíáóôáôéêüò ìåôáó÷çìáôéóìüò ôùí ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò, åßíáé ç êáôÜñãçóç êáé ôåëéêÞ åîÜëåéøç
ôçò éäéùôéêÞò éäéïêôçóßáò êáé ç åðßôåõîç ôçò êïéíïêôçìïóýíçò ôùí ðáñáãùãþí.
Åßíáé áêüìá ç ãñÞãïñç áíÜðôõîç ôùí ðáñáãùãéêþí äõíÜìåùí êáé ï ðïëëáðëáóéáóìüò ôïõ êïéíùíéêïý ðëïýôïõ óå ôÝôïéï åðßðåäï ðïõ íá åðáñêåß ãéá ôç èåìåëßùóç ìéáò êïéíùíßáò ÷ùñßò åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç. Óôçí ðåñßïäï ôçò ìåôÜâáóçò äåí ìåôáó÷çìáôßæïíôáé ìüíï ïé ó÷Ýóåéò, äåí áëëÜæïõí ìüíï ïé óõíèÞêåò,
áëëÜæïõí êáé ïé ßäéïé ïé Üíèñùðïé.
Êáé üôáí üëá ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò ìåôáöåñèïýí óôá ÷Ýñéá ôïõ åñãáôéêïý êñÜôïõò êáé óå óõíäõáóìü ìå ôéò Üëëåò ðñïûðïèÝóåéò, óå óõíäõáóìü ìå ôç íßêç ôçò
ðáãêüóìéáò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ Þ ôïõëÜ÷éóôïí ôç íßêç ôçò óôéò âáóéêÝò ÷þñåò ôïõ êåöáëáßïõ, ôüôå öèÜíïõìå óôï ôÝëïò ôçò ìåôáâáôéêÞò ðåñéüäïõ êáé
ôï ãëõêï÷Üñáìá ôçò íÝáò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò ñïäßæåé ìÝóá áðü ôéò äéáäéêáóßåò ôçò êáôÜñãçóçò ôùí ôÜîåùí êáé ôçò áðïíÝêñùóçò ôïõ êñÜôïõò ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. Ôç èÝóç ôïõ áðïêïéìçèÝíôïò ðïëéôéêïý êñÜôïõò ðáßñíåé ç áõôïäéïßêçóç ôùí ðáñáãùãþí ôçò åíéáßáò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò, ôçò
êïéíùíßáò ôùí åëåýèåñùí óõíåôáéñéóìþí ðáñáãùãþí óôçí ðñþôç ôçò öÜóç.

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

14. Ï ÓÏÓÉÁËÉÓÌÏÓ Ç ÐÑÙÔÇ ÖÁÓÇ ÔÇÓ ÊÏÌÌÏÕÍÉÓÔÉÊÇÓ ÊÏÉÍÙÍÉÁÓ
¼ôáí ç äéêôáôïñßá ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ áðïêôÞóåé ìéá äéåõñõìÝíç äéåèíÞ âÜóç, üôáí äçëáäÞ Ý÷åé íéêÞóåé ôïõëÜ÷éóôïí óôéò âáóéêüôåñåò ÷þñåò ôïõ êáðéôáëéóìïý, ôï ðÝñáóìá óôçí êïììïõíéóôéêÞ êïéíùíßá ãßíåôáé äõíáôü.
¼ôáí üëá ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò ãßíïõí éäéïêôçóßá ôïõ åñãáôéêïý êñÜôïõò ïé ôÜîåéò êáôáñãïýíôáé êáé ôï êñÜôïò áðïíåêñþíåôáé. Ïé ðáñáãùãïß Ý÷ïõí ðëÝïí ßóåò ó÷Ýóåéò ìåôáîý ôïõò ùò ðñïò ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò. Ç éäéùôéêÞ éäéïêôçóßá
ðïõ Üñ÷éóå íá êáôáñãåßôáé ìå ôçí åãêáèßäñõóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ, ôþñá åîáöáíßæåôáé ýóôåñá áðü ôïí åðáíáóôáôéêü ìåôáó÷çìáôéóìü ôçò
êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò ìåôáâáôéêÞò ðåñéüäïõ, êáé ôç èÝóç ôçò ðáßñíåé ç êïéíÞ éäéïêôçóßá, ç êïéíïêôçìïóýíç ôùí ðáñáãùãþí, ðïõ åßíáé ç ìüíç ðñáãìáôéêÜ
êïéíùíéêïðïéçìÝíç éäéïêôçóßá ìå ôçí ðëÞñç Ýííïéá ôïõ üñïõ.
Óôç èÝóç ôïõ ðïëéôéêïý êñÜôïõò êáé ôçò ðïëéôéêÞò äçìïêñáôßáò ðïõ áðïíåêñþèçêáí ìðáßíåé ç áõôïäéïßêçóç ôùí ðáñáãùãþí.
ÖôÜíïõìå Þäç óôçí åíéáßá êïììïõíéóôéêÞ êïéíùíßá, öôÜíïõìå óôï óïóéáëéóìü,
ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò. ÖôÜíïõìå óå åêåßíï ôï óçìåßï ôçò
êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò óôï ïðïßï êáôÜ ôïí Ìáñî ï ñüëïò ôùí åðáíáóôÜóåùí ôåëåéþíåé êáé ç êïéíùíéêÞ åîÝëéîç ìðïñåß íá ðñï÷ùñÞóåé ÷ùñßò åðáíáóôÜóåéò.
Ì' áõôü ïëïêëçñþíåôáé ç óïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç ðïõ Üñ÷éóå ìå ôçí áíáôñïðÞ ôçò áóôéêÞò ôÜîçò, ôï ôóÜêéóìá ôïõ áóôéêïý êñÜôïõò êáé ôçí åãêáèßäñõóç ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ. Ç óïóéáëéóôéêÞ åðáíÜóôáóç öôÜíåé óôï
íéêçöüñï ôÝñìá ôçò êáé ç åñãáôéêÞ ôÜîç êáôáñãåßôáé ìáæß ìå üëåò ôéò ôÜîåéò êáé
ôéò ôáîéêÝò äéáêñßóåéò, áíáéñåß ôï áíôßèåôü ôçò êáé ôïí ßäéï ôçò ôïí åáõôü.
Óôï óïóéáëéóìü, ðñþôç öÜóç ôçò êïììïõíéóôéêÞò êïéíùíßáò, ïé ðáñáãùãïß äåí
áíôáëëÜóóïõí ôá ðñïúüíôá ôïõò. Ïé åìðïñåõìáôéêÝò êáé ÷ñçìáôéêÝò ó÷Ýóåéò êáé
ï íüìïò ôçò áîßáò êáôáñãïýíôáé.Êáìßá êïéíùíéêÞ ó÷Ýóç äåí ìðïñåß ðëÝïí íá
õðÜñîåé ìå ôç ìïñöÞ ôçò åìðïñåõìáôï÷ñçìáôéêÞò ó÷Ýóçò. Ïýôå ç åñãáôéêÞ
äýíáìç, ïýôå ôá ðñïúüíôá ôçò åñãáóßáò áíôáëëÜóóïíôáé ðëÝïí óôçí áãïñÜ.
Ç åñãáóßá ãßíåôáé Üìåóá êïéíùíéêÞ. Ç ðïóüôçôá ôçò êïéíùíéêÞò åñãáóßáò ðïõ
ðåñéÝ÷åôáé óå Ýíá ðñïúüí ãßíåôáé Üìåóá áíôéëçðôÞ, ç êáèçìåñéíÞ åìðåéñßá
äåß÷íåé Üìåóá ðüóç áð' áõôÞ ôçí åñãáóßá åßíáé êáôÜ ìÝóï üñï áðáñáßôçôç ãéá
ôçí ðáñáãùãÞ ôïõ êáé ìåôñéÝôáé ìå ôï öõóéêü ôçò êáôÜëëçëï êáé áðüëõôï ìÝôñï,
ìå ôï ÷ñüíï. Ìå âÜóç áõôü ôï ìÝôñï, ìå âÜóç ôçí ðñïóöåñüìåíç åñãáóßá, ìÝ
âÜóç ôï ÷ñüíï äéÜñêåéÜò ôçò ãßíåôáé ç äéáíïìÞ ôùí ðñïúüíôùí. ÁõôÞ åßíáé ç
óïóéáëéóôéêÞ áñ÷Þ "óôïí êáèÝíá áíÜëïãá ìå ôçí åñãáóßá ôïõ".
Ï óïóéáëéóìüò åßíáé Þäç êïììïõíéóìüò, áíïëïêëÞñùôïò êïììïõíéóìüò. Ç äéáöïñÜ ôïõ ðñïò ôïí ïëïêëçñùìÝíï êïììïõíéóìü âñßóêåôáé óôï üôé äåí õðÜñ÷åé
áêüìç áöèïíßá áãáèþí êáé ãé' áõôü åßíáé áêüìá áíáãêáßá ìßá Üíéóç äéáíïìÞ

ôùí áãáèþí, ç äéáíïìÞ ìå âÜóç ôçò ðñïóöåñüìåíç åñãáóßá ðïõ êÜíåé áêüìá áíáãêáßï Ýíá õðüëåéììá äéá÷åéñéóôéêïý êñÜôïõò ðïõ èá åðéâëÝðåé áêñéâþò ôçí
Üíéóç äéáíïìÞ.
15. Ï ÏËÏÊËÇÑÙÌÅÍÏÓ ÊÏÌÌÏÕÍÉÓÌÏÓ
Óå ìéá áíþôåñç öÜóç, üôáí ìå ôçí ïëüðëåõñç áíÜðôõîç ôùí áôüìùí èá Ý÷ïõí
áíáðôõ÷èåß êáé ïé ðáñáãùãéêÝò äõíÜìåéò êáé èá áíáâëýæåé áðü ðáíôïý Üöèïíïò ï êïéíùíéêüò ðëïýôïò, ôüôå ç êïéíùíßá èá ìðïñåß íá ãñÜøåé óôç óçìáßá ôçò:
"Áðü ôïí êáèÝíá áíÜëïãá ìå ôéò éêáíüôçôÝò ôïõ"
"Óôïí êáèÝíá áíÜëïãá ìå ôéò áíÜãêåò ôïõ"
Ç êïéíùíéêÞ åîÝëéîç öôÜíåé Ýôóé óôïí ïëïêëçñùìÝíï êïììïõíéóìü, óôçí ïëïêëçñùìÝíç êïéíùíßá ôùí åëåýèåñùí óõíåôáéñéóìÝíùí ðáñáãùãþí.

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

16. ÃÉÁ ÔÇÍ ÊÁÔÁÊÔÇÓÇ ÅÐÁÍÁÓÔÁÔÉÊÙÍ ÏÑÃÁÍÙÓÅÙÍ.
ÃÉÁ ÔÇÍ ÅÐÁÍÁÓÔÁÔÉÊÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ ÔÏÕ ÊÉÍÇÌÁÔÏÓ.
Ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá áíáðôýóóåôáé ðáãêüóìéá Ýíá äõíáìéêü ìáæéêü äéåêäéêçôéêü êßíçìá. ÌáæéêÝò áðåñãßåò ïñãáíþíïíôáé óå âáóéêÝò ÷þñåò ôïõ êåöáëáßïõ.
ËáúêÝò åîåãÝñóåéò, üðùò ï îåóçêùìüò ôùí "êáôáñáìÝíùí" êáé áðïêëåéóìÝíùí
ôçò Ãáëëßáò êáé ïé åîåãÝñóåéò óå ÷þñåò ôçò ÊåíôñéêÞò êáé Íüôéáò ÁìåñéêÞò óõíôáñÜóóïõí ôïí êáðéôáëéóôéêü êüóìï. Ç áíôßóôáóç ôùí ëáþí åêöñÜóôçêå ìå åðéôõ÷ßá óôá äçìïøçößóìáôá ôçò Ãáëëßáò êáé ôçò Ïëëáíäßáò ðïõ áíôÝêñïõóáí
ðñïò ôï ðáñüí ôá ó÷Ýäéá ôùí çãåôéêþí êýêëùí ôïõ åõñùðáúêïý éìðåñéáëéóìïý
ãéá Ýíáí áíôéäñáóôéêü êáôáóôáôéêü ÷Üñôç ôçò ÅõñùðáúêÞò ¸íùóçò êáé áíÝêïøáí ðñïóùñéíÜ ôçí åðéêýñùóç ôïõ ëåãüìåíïõ ÅõñùóõíôÜãìáôïò.
Ôï áíôéðïëåìéêü êßíçìá öïýíôùóå óå ïëüêëçñï ôïí êüóìï êáé Ýêöñáóå ìå ç÷çñü ôñüðï ôçí áíôßèåóç ôùí ëáþí åíÜíôéá óôéò éìðåñéáëéóôéêÝò åðåìâÜóåéò, üðùò áõôü öÜíçêå éäéáßôåñá ìå ôç ìáæéêÞ êáôáäßêç ôçò åéóâïëÞò ôïõ áìåñéêÜíéêïõ éìðåñéáëéóìïý êáé ôùí óõììÜ÷ùí ôïõ óôï ÉñÜê, êáé ôçò éìðåñéáëéóôéêÞò åéóâïëÞò óôï Ëßâáíï ìå Üìåóï åêôåëåóôÞ ôï óéùíéóôéêü êñÜôïò ôïõ ÉóñáÞë. Äéåõñýíåôáé, éó÷õñïðïéåßôáé êáé ðáßñíåé ìáæéêÝò äéáóôÜóåéò ç áíôßóôáóç ôùí ëáþí
ôùí ÷ùñþí ðïõ âñßóêïíôáé õðü éìðåñéáëéóôéêÞ êáôï÷Þ êáé áõôþí ðïõ áðåéëïýíôáé ìå éìðåñéáëéóôéêÞ åéóâïëÞ.
Óôçí ÅëëÜäá, ìå ïñüóçìï ôçí ðáíåñãáôéêÞ êéíçôïðïßçóç ðïõ áðÝôñåøå ôéò áíôéäñáóôéêÝò áëëáãÝò óôï áóöáëéóôéêü ôçò êõâÝñíçóçò Óçìßôç ôï 2002, äõíáìþíïõí ïé áãùíéóôéêÝò äéáèÝóåéò ôùí åñãáæïìÝíùí êáé ôåßíåé íá áíáôñáðåß ôï êëßìá áðïðñïóáíáôïëéóìïý êáé êáèÞëùóçò ôçò ëáúêÞò áíôßóôáóçò. Ðáñáôçñåßôáé
ôåëåõôáßá ìßá óôñïöÞ óôéò äéáèÝóåéò ôùí åñãáæïìÝíùí êáé õðÜñ÷ïõí ôåñÜóôéåò
äõíáôüôçôåò ãéá íá áíôéóôñáöåß ïñéóôéêÜ ôï êëßìá ôçò áðÜèåéáò êáé ôçò áãùíéóôéêÞò áðñáîßáò. Óôçí åñãáôéêÞ ôÜîç óõóóùñåýôçêå åêñçêôéêü õëéêü äõóáñÝóêåéáò êáé áãáíÜêôçóçò.
Áðü ôï êáëïêáßñé ôïõ 2006 êáé ìÝ÷ñé óÞìåñá áíáðôý÷èçêå Ýíá äõíáìéêü åêðáéäåõôéêü, ìáèçôéêü êáé öïéôçôéêü êßíçìá, åíÜíôéá óôéò áíôéäñáóôéêÝò áëëáãÝò
ðïõ ðñïùèåß ç êõâÝñíçóç ôçò Í.Ä. óôçí ðáéäåßá, ìå ôï íüìï ðëáßóéï ãéá ôá ðáíåðéóôÞìéá êáé ôéò åðé÷åéñïýìåíåò áíôéäñáóôéêÝò ôñïðïðïéÞóåéò Üñèñùí ôïõ óõíôÜãìáôïò.
¼ëá áõôÜ, óôçí ÅëëÜäá êáé ðáãêüóìéá, áðïôåëïýí Ýíá åëðéäïöüñï ìÞíõìá
êáé äåß÷íïõí üôé ïé åñãáæüìåíïé êáé ïé ëáïß äåí åßíáé äéáôåèåéìÝíïé íá õðïóôïýí
áäéáìáñôýñçôá ôçí éìðåñéáëéóôéêÞ åðéèåôéêüôçôá, ôçí êáðéôáëéóôéêÞ åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç. Ïé ëáïß äåß÷íïõí áðïöáóéóìÝíïé íá äéáöõëÜîïõí ôá åèíéêÜ ôïõò äéêáéþìáôá êáé ïé åñãÜôåò íá õðåñáóðéóôïýí ôá ôáîéêÜ ôïõò óõìöÝñïíôá.
Ùóôüóï, óôï ðïëýìïñöï ìáæéêü åñãáôéêü êáé ëáúêü êßíçìá ðïõ áíáðôýóóåôáé

ðáãêüóìéá, åßíáé åìöáíÞò ç Ýëëåéøç ìéáò óõíåðïýò åðáíáóôáôéêÞò êáôåýèõíóçò. ÁðïõóéÜæåé áðü áõôü ìéá äéáêñéôÞ êáé óõíåêôéêÞ åðáíáóôáôéêÞ äýíáìç ôçò
ðñùôïðïñßáò ðïõ íá óõìâÜëëåé, þóôå ôï êßíçìá áõôü íá áñèåß óôï ýøïò ôçò åðáíáóôáôéêÞò áíáôñïðÞò êáé íá áðåéëÞóåé óôçí ðñÜîç ôçí õðÜñ÷ïõóá ôÜîç
ðñáãìÜôùí. ¼óï áõôÞ ç Ýëëåéøç äåí åîáëåßöåôáé, ï éìðåñéáëéóìüò äåí êéíäõíåýåé êáé ç êáðéôáëéóôéêÞ åêìåôÜëëåõóç äåí ìðïñåß íá êáôáñãçèåß.
Ç áíáôñïðÞ áõôÞò ôçò êáôÜóôáóçò, ç åîáóöÜëéóç ðñáãìáôéêÜ åðáíáóôáôéêÞò
êáôåýèõíóçò óôï êßíçìá áðïôåëåß Üìåóç êïéíùíéêÞ áíÜãêç êáé ç êáôÜêôçóç åðáíáóôáôéêþí ïñãáíþóåùí, ç åðáíáóôáôéêÞ áíáóýíôáîç ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò âáóéêü êáèÞêïí ôùí óýã÷ñïíùí ìáñîéóôþí.
Ó' áõôÞ ôçí êáôåýèõíóç äåóìåýåôáé íá ïñãáíþóåé ôç äñÜóç ôçò ç íÝá ïñãÜíùóç ðïõ èá ðñïêýøåé áðü ôçí åíùôéêÞ óõíäéÜóêåøç ôçò ÁñéóôåñÞò Áíáóýíôáîçò
êáé ôçò ÅñãáôéêÞò ÐïëéôéêÞò, êáé íá óõíåñãáóôåß óôåíÜ ìå ôéò ïñãáíþóåéò êáé
ïìÜäåò áãùíéóôþí ðïõ èÝôïõí ôïõò ßäéïõò Þ ðáñáðëÞóéïõò óôü÷ïõò óôçí ðñïïðôéêÞ ðåñáéôÝñù ïñãáíùôéêþí óõíåíþóåùí üôáí áõôü èá êáèßóôáôáé äõíáôü.
Ïé åñãáæüìåíïé ôçò ÷þñáò ìáò áíôáðïêñßíïíôáé êáé óõììåôÝ÷ïõí óôïõò áðåñãéáêïýò áãþíåò ðïõ áðïöáóßæïíôáé áðü ôá óõíäéêáëéóôéêÜ üñãáíá, áëëÜ ôåëéêÜ áðïãïçôåýïíôáé ìðñïóôÜ óôï áðáñÜäåêôï èÝáìá ôçò äéÜóðáóçò ôïõ áãþíá
ôïõò, ôùí îå÷ùñéóôþí óõãêåíôñþóåùí, ôçò ñåöïñìéóôéêÞò áðñïèõìßáò êáé ÷áëáñüôçôáò, ôçò óå÷ôáñéóôéêÞò ðåñé÷áñÜêùóçò, ðïõ åðéêñáôåß óôá çãåôéêÜ êëéìÜêéá ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò üëùí ôùí âáèìßäùí.
Ôï öïéôçôéêü êßíçìá Ý÷åé Þäç óçìåéþóåé óçìáíôéêÝò åðéôõ÷ßåò, áëëÜ èá Þôáí
ðåñéóóüôåñï áðïôåëåóìáôéêü, áí Ýëåéðå ç ó÷åäüí ðáñáëõôéêÞ êáôÜóôáóç ðïõ
åðéêñáôåß óôçí ïñãÜíùóç ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò ôùí öïéôçôþí êáé äéÝèåôå Ýíá óõíåêôéêü ðñüãñáììá äéåêäéêÞóåùí åíáñìïíéóìÝíï ìå ôçí åñãáôéêÞ
áðåëåõèåñùôéêÞ ðñïïðôéêÞ.
Ôï óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá åßíáé óÞìåñá ïëïêëçñùôéêÜ ðáñáäïìÝíï óôçí áóôéêÞ åðéññïÞ êáé áäõíáôåß íá ðñïóöÝñåé áãùíéóôéêÞ äéÝîïäï óôïõò åñãÜôåò ðïõ
êáôáíïïýí ôçí áíÜãêç íá áíôéóôáèïýí.
Ç ðáñáëõôéêÞ äñÜóç ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò åõèýíåôáé ãé' áõôü êáé ü÷é ôï ßäéï
ôï óõíäéêÜôï áõôü êáè' åáõôü. Ôï óõíäéêÜôï Þôáí êáé ðáñáìÝíåé âáóéêÞ ïñãÜíùóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôïõ êéíÞìáôüò ôçò, ç áíáãêáéüôçôÜ ôïõ äåí åîáñôÜôáé áðü åðï÷Ýò. ÃÝííçìá ôïõ êáðéôáëéóìïý, èá ôïí óõíïäåýåé êáß èÜ õðÜñ÷åé
ùò ôçí ôåëéêÞ åîÜëçøÞ ôïõ, ùò ôçí åðßôåõîç ôçò áôáîéêÞò êïéíùíßáò.
Ôá óõíäéêÜôá Þôáí, åßíáé êáé èá åßíáé âáóéêÞ ïñãÜíùóç ôïõ êéíÞìáôïò ôùí
åñãáôþí êáé ïé ðñùôïðïñßåò ïöåßëïõí íá äþóïõí ôç ìÜ÷ç ãéá ôçí ôáîéêÞ áíáãÝííçóÞ ôïõò, ïöåßëïõí íá áðïêñïýóïõí ôéò ïðéóèïäñïìéêÝò ôÜóåéò ðïõ êÜíïõí
ëüãï ãéá ÷ñåïêïðßá ôïõ óõíäéêÜôïõ ìáæß êáé ôïõ êüììáôïò, ùò ìïñöÝò äÞèåí áíáíôßóôïé÷åò ìå ôç íÝá åðï÷Þ, ôÜóåéò ðïõ áí êáé âñßóêïíôáé óôï ðåñéèþñéï ôïõ
êéíÞìáôïò ìðïñïýí, éäéáßôåñá óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò ìéáò ãåíéêåõìÝíçò áóôé-

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

êïðïßçóçò ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò, íá äçìéïõñãÞóïõí óýã÷õóç êáé áðïðñïóáíáôïëéóìü, ìå ôçí åíáãþíéá áíáæÞôçóç íÝùí ìïñöþí åñãáôéêïý êéíÞìáôïò êáé ìå ôçí áíáóõãêñüôçóç ðáìðÜëáéùí áíáñ÷ïñåöïñìéóôéêþí ìïñöùìÜôùí êáé áõèïñìçôßóôéêùí ìåôùðéêþí êáôáóêåõþí ìå ôéò ïðïßåò ðñïôåßíïõí íá
áíôéêáôáóôÞóïõìå ôá óõíäéêÜôá êáé ôï êüììá, ôéò äïêéìáóìÝíåò ðáñáäïóéáêÝò
ìïñöÝò ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
Ç ôáîéêÞ áíáãÝííçóç ôùí óõíäéêÜôùí äåí èá ðñïêýøåé áðü ðáñèåíïãÝííçóç,
ïýôå ìå ôçí åãêáôÜëåéøç ôùí ðáëéþí êáé ôç äçìéïõñãßá íÝùí. Èá åðéôåõ÷èåß ìå
ôçí ïñãÜíùóç ôçò ðÜëçò ìÝóá óôï õðÜñ÷ïí óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá.
Ïé åñãÜôåò ÷ñåéÜæïíôáé óõíäéêÜôá åíùìÝíá, ôáîéêÜ. Ïé áóôïß èá ðñïôéìïýóáí
íá ôá äéáëýóïõí êáé íá åîáëåßøïõí åíôåëþò ôçí ýðáñîÞ ôïõò, áëëÜ ìç ìðïñþíôáò íá ðåôý÷ïõí êÜôé ôÝôïéï, ôá èÝëïõí äéáóðáóìÝíá êáé ñåöïñìéóôéêÜ.
ÌÝóá óôï õðÜñ÷ïí óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá ðñÝðåé íá äïèåß ç ìÜ÷ç åíÜíôéá óôç
ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóç, ôï ñåöïñìéóìü êáé ôï óå÷ôáñéóìü. Ç ðÜëç åíÜíôéá óôç
ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóç åßíáé ðÜëç åíÜíôéá óôçí áóôéêÞ éäåïëïãßá êáé ðïëéôéêÞ,
åßíáé ðÜëç ãéá ôçí áðüêñïõóç ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò, åßíáé ðÜëç ãéá ôç äéÜäïóç
ôçò åðáíáóôáôéêÞò, ôçò ìáñîéóôéêÞò áíôßëçøçò.
Ç ãñáöåéïêñáôßá äåí åßíáé Ýíá ïñãáíùôéêü æÞôçìá, åßíáé æÞôçìá ôáîéêü. Äåí
åßíáé åîïñéóìïý üëåò ïé äéïéêÞóåéò ôùí óõíäéêÜôùí ãñáöåéïêñáôéêÝò, ïýôå üëá
ôá äéïéêçôéêÜ êáé äéåõèõíôéêÜ üñãáíá óôçí ðåñßïäï ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ ðñïëåôáñéÜôïõ áíáãêáóôéêÜ ãñáöåéïêñáôéêïðïéçìÝíá, üðùò äéáäßäåé ç áóôéêÞ áíôßëçøç ðåñß ãñáöåéïêñáôßáò. Áí Þôáí Ýôóé, ôüôå ç êïéíùíéêÞ áðåëåõèÝñùóç ôçò
åñãáôéêÞò ôÜîçò äåí èá Þôáí ðáñÜ Ýíá ïõôïðéêü ïíåéñïðüëçìá. Ïé åñãáôéêÝò
äéïéêÞóåéò ãßíïíôáé ãñáöåéïêñáôéêÝò ìüíï üôáí îåöýãïõí áðü ôïí Üìåóï Ýëåã÷ï ôçò åñãáôéêÞò âÜóçò. Ïé äéïéêïýíôåò êáé äéåõèýíïíôåò óôç äéêôáôïñßá ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ ãßíïíôáé ãñáöåéïêñÜôåò, ìåôáôñÝðïíôáé áðü õðåýèõíïõò õðáëëÞëïõò óå äõíÜóôåò êáé óå Ýíá óôñþìá Ýîù êáé ðÜíù áðü ôçí êïéíùíßá, ìüíï
óôçí ðåñßðôùóç ðïõ îåöýãïõí áðü ôïí Ýëåã÷ï ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò, üôáí ðáñáìåñéóôïýí ôá áðïôåëåóìáôéêÜ ìÝôñá ôçò áéñåôüôçôáò, áíáêëçôüôçôáò, ðëÞñïõò
äçìïóéüôçôáò êáé ðëçñùìÞò ìå ôï ìÝóï ìéóèü ôïõ åñãÜôç.
ÌÝóá óôï õðÜñ÷ïí êßíçìá ðñÝðåé íá ïñãáíùèåß ç ðÜëç êáôÜ ôçò ãñáöåéïêñáôßáò êáé ôçò ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóçò. Åêåß íá áðïêñïõóèïýí ïé åêöõëéóôéêÝò
ðñáêôéêÝò ôçò ãñáöåéïêñáôßáò, ðïõ ôéò ìåôÝöåñå êáé ôéò ðáãßùóå óôçí åóùóõíäéêáëéóôéêÞ æùÞ. ¼ëåò ïé áðïöÜóåéò ãéá üëá ôá æçôÞìáôá ðñÝðåé íá ðáßñíïíôáé
ìå áìåóïäçìïêñáôéêÝò äéáäéêáóßåò. Íá ðáßñíïíôáé áðü ôïõò ßäéïõò ôïõò åñãÜôåò ìÝóá áðü ðëáôéÝò äçìïêñáôéêÝò äéáäéêáóßåò âÜóçò üëåò ïé áðïöÜóåéò ãéá
ôçí åêðüíçóç ôùí áéôçìÜôùí -ðñáãìáôïðïéÞóéìùí êáé ìç ðñáãìáôïðïéÞóéìùí
óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò- êáé ãéá ôéò ìïñöÝò ðÜëçò ãéá ôçí ðñïþèçóç ôïõò.
ÌÝóá áðü äéáäéêáóßåò üðïõ ôïí ðñþôï êáé ôïí ôåëåõôáßï ëüãï èá ôïí Ý÷ïõí ïé
ÃåíéêÝò Óõíåëåýóåéò êáé ôá áíôéðñïóùðåõôéêÜ üñãáíá èá åßíáé áéñåôÜ êáé áíÜ

ðÜóá óôéãìÞ áíáêëçôÜ. Ìüíï ó' áõôÞ ôç âÜóç ìðïñåß íá åêäéù÷èåß ç ãñáöåéïêñáôßá áðü ôá äéïéêçôéêÜ üñãáíá ôïõ êéíÞìáôïò êáé íá åêëåãïýí ó' áõôÜ óõíäéêáëéóôÝò ðïõ èá ðáëåýïõí ãéá ôá ðñáãìáôéêÜ óõìöÝñïíôá ôùí åñãáôþí.
ÌÝóá óôá óõíäéêÜôá íá ïñãáíùèåß ç ðÜëç åíÜíôéá óôçí ðáñáôáîéïðïßçóç êáé
êïéíïâïõëåõôéêïðïßçóç, åíÜíôéá óôç ñïõôßíá, ôïí åêöõëéóìü êáé ôçí áíÜèåóç,
åíÜíôéá óôï ìáñáóìü ôçò åóùóõíäéêáëéóôéêÞò æùÞò, ãéá ôçí áíáæùïãüíçóç ôçò
åñãáôéêÞò äçìïêñáôßáò óôéò ãñáììÝò ôïõò. Íá äõíáìþóåé ç ðñïóðÜèåéá ãéá ôçí
ìáæéêïðïßçóç ôùí óõíäéêÜôùí, ãéá ôç äçìéïõñãßá íÝùí åêåß ðïõ äåí õðÜñ÷ïõí.
ÌÝóá óôç ìÜ÷ç ãéá äçìïêñáôéêïðïßçóç ôçò óõíäéêáëéóôéêÞò æùÞò êáé åíßó÷õóç ôçò áãùíéóôéêÞò äéåêäßêçóçò ðñÝðåé íá áðïêñïõóôïýí ïé äéáëõôéêÝò ôÜóåéò
ôùí îå÷ùñéóôþí óõãêåíôñþóåùí êáé üëåò ïé åíÝñãåéåò ðïõ ïäçãïýí óôç äéÜóðáóç ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò, ðïõ áí ôåëéêÜ äåí ìáôáéùèåß, èá ðñüêåéôáé
ãéá Ýíá ôåñÜóôéï äþñï óôçí áóôéêÞ ôÜîç.
ÅíÜíôéá óôçí áðïäéÜñèñùóç, ôç äéÜóðáóç, ôïí ðïëõôåìá÷éóìü êáé ôç äéÜëõóç
ðñÝðåé íá åðéôåõ÷èåß ç õëïðïßçóç ôïõ óõíèÞìáôïò:
-Ãéá Ýíá óõíäéêÜôï óå êÜèå ÷þñï ðáñáãùãÞò.
-Ìéá Ïìïóðïíäßá óå êÜèå êëÜäï ðáñáãùãÞò.
-¸íá Åñãáôéêü ÊÝíôñï óå êÜèå íïìü Þ ìåãÜëç ðüëç.
- Ìßá ÃÓÅÅ, üñãáíï óôá ÷Ýñéá ôùí åñãáôþí, Ýîù áðü êÜèå
áóôéêÞ åðéññïÞ.
Ìå äéïéêçôéêÜ üñãáíá åêëåãìÝíá ìÝóá áðü áíïé÷ôÝò áìåóïäçìïêñáôéêÝò äéáäéêáóßåò ðñïóõíåäñéáêÞò óõæÞôçóçò êáé áíÜäåéîçò ôùí áíôéðñïóþðùí. Ôï ìá÷üìåíï êßíçìá ìðïñåß íá ðáñáêÜìøåé ôçí áðñïèõìßá ôùí çãåóéþí ôçò ÃÓÅÅ
êáé äåõôåñïâÜèìéùí ïñãáíþóåùí íá ïñãáíþóïõí áãùíéóôéêÝò êéíçôïðïéÞóåéò
êáé ôç äéáëõôéêÞ ôïõò äñÜóç ãéá ôïí åêöõëéóìü ôïõò, ÷ùñßò íá îåðÝóåé óå äéáóðáóôéêÝò ðñáêôéêÝò êáé íá ïäçãÞóåé óôçí ïñãáíùôéêÞ äéÜóðáóç ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò. Ãéá ìéá ôÝôïéá ðñïïðôéêÞ ïöåßëåé íá åöáñìüóåé óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò ìéá èåôéêÞ åìðåéñßá ôïõ åëëçíéêïý êéíÞìáôïò áðü ôï ðáñåëèüí.
Íá ðñï÷ùñÞóåé äçëáäÞ óôï óõíôïíéóìü óùìáôåßùí - Åñãáôéêþí ÊÝíôñùí - Ïìïóðïíäéþí.
Ï óõíôïíéóìüò áõôüò ìðïñåß íá ðñïóöÝñåé áãùíéóôéêÞ äéÝîïäï, áñêåß íá ìçí
áðïöáóßæåôáé ãñáöåéïêñáôéêÜ êáé áðü ôá ðÜíù, áëëÜ íá åßíáé áðïôÝëåóìá äçìïêñáôéêþí äéáäéêáóéþí ôçò âÜóçò.
×ñåéÜæåôáé, ëïéðüí, Ýíáò ãåíéêüò áíáðñïóáíáôïëéóìüò ôçò óõíäéêáëéóôéêÞò
äñÜóçò, áíáðñïóáíáôïëéóìüò áéôçìÜôùí, óôü÷ùí êáé ìïñöþí ðÜëçò. ×ñåéÜæåôáé íá áíáâáèìéóôåß ç ðáñÝìâáóç óôï ìáæéêü åñãáôéêü êáé ëáúêü êßíçìá. Íá ôåëåéþíïõìå ìå ôç óõã÷õóìÝíç ðáñÝìâáóç ôçò óçìåñéíÞò ÁñéóôåñÜò ðïõ ìåôáöÝñåé ôç óýã÷õóÞ ôçò óôï ðñáêôéêü åñãáôéêü êßíçìá êáé ôï åìðïäßæåé íá áðåìðëáêåß áðü ôçí êáôáóôñïöéêÞ áóôéêÞ åðéññïÞ.
Ãéá ìéá ðñáãìáôéêÜ áñéóôåñÞ ðáñÝìâáóç ðïõ èá âÜæåé óôï êÝíôñï ôçò ðñïóï-

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

÷Þò ôçò êáé èá óôçñßæåé ìå êÜèå ôñüðï ôçí åíüôçôá äñÜóçò ôùí åñãáôþí, ôçí åíüôçôá ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò, èá ðñïôÜóóåé êáé èá ðñïùèåß ôçí áíáãêáéüôçôá ôïõ åíéáßïõ ìåôþðïõ üëùí ôùí åñãáôþí êáé ôçò íåïëáßáò óôç âÜóç
ôùí ðñïâëçìÜôùí åíÜíôéá óôïí êáðéôáëéóìü.
Ìáæß ìå üëåò ôéò ðïëéôéêÝò ïñãáíþóåéò êáé ïìÜäåò ðïõ åðéäéþêïõí ìéá ôÝôïéá
ðáñÝìâáóç èá óõíôïíßóïõìå ôá âÞìáôÜ ìáò.
¼ëïé ïé áãùíéóôÝò ðïõ åðéäéþêïõí ìéá ôÝôïéá ðáñÝìâáóç èá ìðïñïýóáí íá
óõíåâñåèïýí êáé óå ìéá ðëáôéÜ óõíäéêáëéóôéêÞ êßíçóç ðïõ èá åîõðçñåôåß ìïíáäéêÜ áõôüí ôï óêïðü.
Ç óõììåôï÷Þ ìáò óôéò ðïëéôéêïóõíäéêáëéóôéêÝò óõóðåéñþóåéò, ìüíï ó' áõôÞ ôç
âÜóç Ý÷åé íüçìá. ¼ôáí óõììåôÝ÷ïõìå óôéò äéåñãáóßåò ôïõò, ôï êÜíïõìå ãéá íá
ðåßóïõìå ôïõò áãùíéóôÝò ðïõ ðáßñíïõí ìÝñïò ó' áõôÝò, üôé ðñÝðåé üëç ôç äñáóôçñéüôçôÜ ìáò íá ôçí ìåôáöÝñïõìå ìÝóá óôï õðÜñ÷ïí óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá
êáé íá ìçí ôçí åãêëùâßæïõìå óå áäéÝîïäåò áíôéðáñáèÝóåéò óôá äéÜöïñá ó÷Þìáôá êáé ôéò åêôïíþíïõìå óôéò ïõôïðéêÝò öáíôáóéþóåéò üôé ôÝôïéá ðïëéôéêïóõíäéêáëéóôéêÜ ó÷Þìáôá ìðïñïýí íá áðïôåëÝóïõí ôï ðñüðëáóìá åíüò íÝïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
Ôï íÝï åñãáôéêü êßíçìá èá ðñïêýøåé ìÝóá áðü ôçí ôáîéêÞ áíáãÝííçóç ôïõ ðáëéïý. Ìå ôçí ïñãÜíùóç ôçò åíéáéïìåôùðéêÞò äñÜóçò ìÝóá óôá óõíäéêÜôá êáé
ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç èá óôáìáôÞóïõìå ôçí êáôáóôñïöéêÞ ðïñåßá, èá óõìâÜëïõìå
óôçí Ýîïäï áðü ôçí êñßóç, óôçí ôáîéêÞ áíáæùïãüíçóç ôùí óõíäéêÜôùí êáé ôçí
åðáíáóôáôéêÞ áíáóýíôáîç ôïõ óõíïëéêïý åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
Ç ïñãÜíùóç ìéáò ðñáãìáôéêÜ áñéóôåñÞò, ìéáò åðáíáóôáôéêÞò ðáñÝìâáóçò
óôï êßíçìá èá óõìâÜëåé, þóôå íá äéáóöáëéóôåß ìéá ìáæéêÞ êáé ìá÷çôéêÞ äéåêäßêçóç, íá áðïêñïõóôïýí ïé óõìöéëéùôéêÝò ôÜóåéò êáé ïé áëëïðñüóáëëåò ðñáêôéêÝò, íá áðïìïíùèïýí ïé êÞñõêåò ôçò êïéíùíéêÞò åéñÞíçò êáé ôçò ôáîéêÞò óõíåñãáóßáò, êáèþò êáé ïé æçëùôÝò ôçò ðåñé÷áñÜêùóçò êáé ôçò äéÜóðáóçò, ðïõ ïé
ðñáêôéêÝò ôïõò áðïâáßíïõí ðÜíôá óå âÜñïò ôùí åñãáæïìÝíùí êáé õðÝñ ôïõ êåöáëáßïõ.
Èá óõìâÜëåé óôï äõíÜìùìá ôùí áãþíùí ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé üëùí ôùí åñãáæïìÝíùí êáé óôçí áðïôåëåóìáôéêÞ ôïõò Ýêâáóç.
Áãþíåò ãßíïíôáí, ãßíïíôáé êáé èá ãßíïíôáé êáé ÷ùñßò åìÜò. Ôï âáóéêü ìáò êáèÞêïí äåí åîáíôëåßôáé óôï íá ãßíïíôáé áãþíåò, åßíáé Ýíá êáèÞêïí áðïöáóéóôéêÞò óõìâïëÞò ãéá áãþíåò áðïôåëåóìáôéêïýò. Åßíáé êáèÞêïí óõìâïëÞò óôç ìåôáôñïðÞ ôïõ áõèüñìçôïõ óå óõíåéäçôü, óôç ìåôáôñïðÞ ôùí áõèüñìçôùí áãþíùí
óå óõíåéäçôÞ äñÜóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. ÊáèÞêïí óýíäåóçò ôïõ ðñáêôéêïý êéíÞìáôïò ìå ôï óïóéáëéóìü. Ãéá íá áðïêôÞóïõí ïé áãþíåò åðáíáóôáôéêü ðñïóáíáôïëéóìü.
ÊÜèå ðáñÝìâáóç óôï ìáæéêü åñãáôéêü êáé ëáúêü êßíçìá ìåôñéÝôáé ìå ôçí áðïôåëåóìáôéêüôçôÜ ôçò. Êáé áðïôåëåóìáôéêüôçôá äåí åßíáé ìüíï ç åðßôåõîç ìéáò

áýîçóçò Þ ç éêáíïðïßçóç ôïýôçò Þ ôçò Üëëçò äéåêäßêçóçò, ç åðßôåõîç ôïýôïõ Þ
ôïõ Üëëïõ åöÞìåñïõ óôü÷ïõ, åßíáé ìáæß ìå áõôÜ êáé ï âáèìüò ðñïþèçóçò ôçò
óõíåéäçôïðïßçóçò ìÝóá óôçí êáèçìåñéíÞ ðÜëç ôùí éóôïñéêþí êáèçêüíôùí ôçò
ôÜîçò óôçí êáôåýèõíóç ôçò õëïðïßçóÞò ôïõò.
ÊáèçìåñéíÞ, ïëüðëåõñç äñÜóç ìÝóá óôï ðñáêôéêü åñãáôéêü êáé ëáúêü êßíçìá
ãéá ôçí ðñïåôïéìáóßá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí ëáúêþí ìáæþí ãéá ôçí åðáíÜóôáóç êáé ôç íßêç, áõôü åßíáé åðáíáóôáôéêÞ äïõëåéÜ óÞìåñá. Áõôü áðïôåëåß
óõìâïëÞ óôçí åðáíáóôáôéêÞ áíáóýíôáîç. Ó' áõôü ôï äñüìï èá âáäßóïõìå ìáæß
ìå üëåò ôéò Üëëåò åðáíáóôáôéêÝò äõíÜìåéò.
Ãéá íá õðÜñîåé ìéá ôáîéêÞ áíáãÝííçóç ôïõ óõíäéêáëéóôéêïý êéíÞìáôïò, ðñÝðåé
ïé äéáäéêáóßåò ðïõ ïäçãïýí ó' áõôÞí íá óõìâáäßæïõí ìå ôéò äéáäéêáóßåò åðáíáóôáôéêÞò áíáóýíôáîçò êáé áíáãÝííçóçò ôïõ ðïëéôéêïý êéíÞìáôïò ôçò åñãáôéêÞò
ôÜîçò, ôçò ÁñéóôåñÜò, ôïõ êïììïõíéóôéêïý êéíÞìáôïò.
ÓÞìåñá óôçí ÅëëÜäá êáé óôïí êüóìï, üëï êáé ðåñéóóüôåñï ðñïâÜëëåé óôï
ðñïóêÞíéï ç áíÜãêç, íá õðÜñîåé åêåßíç ç ðïëéôéêÞ äýíáìç ðïõ èá ïäçãÞóåé ôï
êßíçìá ðñïò ôá ìðñïò, èá ôï åíäõíáìþóåé þóôå íá áñíçèåß ôç âáñâáñüôçôá, èá
åíäõíáìþóåé êáé èá ðñïåôïéìÜóåé ôçí åñãáôéêÞ ôÜîç êáé èá êáôáóôÞóåé ôï êßíçìÜ ôçò éêáíü íá ïäçãÞóåé ôçí áíèñùðüôçôá óå ìéá áíþôåñç âáèìßäá åîÝëéîçò, óå ìéá áíþôåñç êïéíùíßá, óå ìéá êïéíùíßá ÷ùñßò åêìåôÜëëåõóç êáé êáôáðßåóç.
¢ìåóçò ðñïôåñáéüôçôáò æÞôçìá åßíáé íá óõíåéäçôïðïéÞóåé ç åñãáôéêÞ ôÜîç
êáé ôï êßíçìÜ ôçò ôïí éóôïñéêü ôçò ñüëï þóôå íá ìðïñÝóåé íá ôïí åêðëçñþóåé.
Áõôü äåí ìðïñåß íá ãßíåé áõèüñìçôá. Ç åñãáôéêÞ ôÜîç, ìÝóá ìüíï áðü ôçí
ïéêïíïìéêÞ ôçò ðÜëç êáé ôç óõíäéêáëéóôéêÞ ôçò äñÜóç ðïõ ãåííéÝôáé áõèüñìçôá, äåí ìðïñåß íá áðïêôÞóåé óõíåßäçóç ôÜîçò ãéá ôïí åáõôü ôçò, äåí ìðïñåß íá
ïäçãçèåß ùò ôçí ïëïêëçñùìÝíç ôáîéêÞ ðÜëç, ðïõ åßíáé ðïëéôéêÞ ðÜëç ãéá ôçí
åîïõóßá. Áíáðüöåõêôá èá ìÝíåé óôç ìÝóç ôïõ äñüìïõ, èá öôÜíåé ôï ðïëý ùò
ôçí áóôéêÞ åñãáôéêÞ ðïëéôéêÞ, ùò ôçí ðÜëç ãéá ìåôáññõèìßóåéò óôá ðëáßóéá
ôïõ óõóôÞìáôïò, ðïõ áõôÞ êáè' åáõôÞ, ÷ùñßò ôç óýíäåóç ìå ôçí ðÜëç ãéá ôçí
åîïõóßá êáé ôïí êïììïõíéóìü, äåí åßíáé ðáñÜ ç áóôéêÞ ðïëéôéêÞ óôï åñãáôéêü
êßíçìá.
Ãéá ôç óõíåéäçôïðïßçóç áðáéôåßôáé ìéá ïñãáíùìÝíç óõíåêôéêÞ äýíáìç "áðü ôá
Ýîù", Ýîù áðü ôçí ïéêïíïìéêÞ ðÜëç, ðïõ äñþíôáò ùò áíáðüóðáóôï ôìÞìá óôçí
êáñäéÜ ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò, èá ôï óõíåíþíåé ìå ôï óïóéáëéóìü êáé èá ôïõ
äßíåé óïóéáëéóôéêÞ ðñïïðôéêÞ. Áðáéôåßôáé ìéá äýíáìç óõíåéäçôÞ, ðïõ èá êáôÝ÷åé ôçí åðéóôçìïíéêÞ ãíþóç ôùí íüìùí êßíçóçò ôçò êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò, èá êÜíåé áõôÞ ôç ãíþóç ðñïãñáììáôéêÞ ôïõ êáôåýèõíóç êáé ãé' áõôü èá ìðïñåß íá äßíåé åðéóôçìïíéêÝò áðáíôÞóåéò óôá ðñïâëÞìáôá ôçò óýã÷ñïíçò ôáîéêÞò ðÜëçò
êáé íá ðñïóöÝñåé åðáíáóôáôéêÞ äéÝîïäï .
Ç äýíáìç áõôÞ äåí åßíáé Üëëç áðü ôï Êïììïõíéóôéêü Êüììá, ôï åðáíáóôáôéêü

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

êüììá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò. Êáé áõôü åßíáé ôï æçôïýìåíï óôç óýã÷ñïíç öÜóç áíÜðôõîçò ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò.
Ãíùñßæïõìå üôé õðÜñ÷ïõí óÞìåñá óôçí ÁñéóôåñÜ äõíÜìåéò, ðïõ áìöéóâçôïýí
áõôÞ ôçí áíáãêáéüôçôá, áëëÜ áõôü åßíáé Üíåõ óçìáóßáò, êáèþò åêôüò áðü ïñéóìÝíåò óõã÷ýóåéò, ôßðïôá Üëëï äåí ìðïñïýí íá ðñïóöÝñïõí ôÝôïéåò áðüøåéò
ðïõ Ýôóé êé áëëéþò âñßóêïíôáé óôï ðåñéèþñéï ôïõ êéíÞìáôïò êáé áðïôåëïýí ôçí
ïðéóèïöõëáêÞ ôçò áóôéêÞò åðéññïÞò.
Ãíùñßæïõìå åðßóçò üôé ïé äõíÜìåéò ôïõ ÊÊÅ éó÷õñßæïíôáé üôé Ýíá ôÝôïéï êüììá õðÜñ÷åé óôéò åëëçíéêÝò óõíèÞêåò êáé åßíáé ôï êüììá ôïõò. ÌáêÜñé íá Þôáí
Ýôóé, áëëÜ äåí åßíáé êáé ïýôå ìðïñåß íá ãßíåé. Áí Þôáí, ôüôå üëïé åìåßò èá âñéóêüìáóôáí óôéò ãñáììÝò ôïõ êáé ïöåßëáìå íá âñéóêüìáóôå åêåß, üðùò êáé ï êÜèå åðáíáóôÜôçò ìáñîéóôÞò êáé ëåíéíéóôÞò.
Ç ìç áöïìïßùóç ôçò ìáñîéóôéêÞò èåùñßáò ôçò äéáñêïýò åðáíÜóôáóçò, ç óôáäéïðïßçóç ôçò åðáíÜóôáóçò, ç íüèåõóç ôùí âáèìßäùí ôçò êïéíùíéêÞò åîÝëéîçò,
ç ðëáôùíéêÞ ó÷Ýóç ìå ôï ìáñîéóìü êáé ôï ëåíéíéóìü äåí åßíáé åðáíáóôáôéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ.
ÐñáãìáôéêÜ åðáíáóôáôéêü êüììá åßíáé åêåßíï ðïõ âáóßæåôáé ùò ôï ôÝëïò óôçí
åðáíáóôáôéêÞ èåùñßá, ðïõ Ý÷åé êÜíåé ðñüãñáììÜ ôïõ ôïí åðéóôçìïíéêü óïóéáëéóìü, ðïõ êáôÝ÷åé ôç ìáñîéóôéêïëåíéíéóôéêÞ óôñáôçãéêÞ êáé ôáêôéêÞ, ðïõ êáôÝ÷åé ôçí åðéóôÞìç ôùí íüìùí êßíçóçò ôçò éóôïñéêÞò åîÝëéîçò, ðïõ ðáëåýåé äéáñêþò åíÜíôéá óôéò óôñåâëþóåéò ôçò èåùñßáò, ðïõ ôçí áíáðôýóóåé ìå óõíÝðåéá óôç
âÜóç ôùí óýã÷ñïíùí ðñïâëçìÜôùí ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò êáé ôçò åðáíÜóôáóçò.
Ðïõ óôéò óçìåñéíÝò óõíèÞêåò ïñãáíþíåé ìå óõíÝðåéá ôçí ðñïóðÜèåéá ãéá ôï îåêáèÜñéóìá ôçò åðáíáóôáôéêÞò èåùñßáò áðü ôá áóôéêÜ êáé ìéêñïáóôéêÜ åðéóôñþìáôá ðïõ åðéêÜèéóáí ðÜíù ôçò óå ìéá äéÜñêåéá ðïëëþí äåêáåôéþí êõñéáñ÷ßáò ôïõ ïðïñôïõíéóìïý. ¸íá êüììá ðïõ åíáñìïíßæåé ôçí åóùôåñéêÞ ôïõ ëåéôïõñãßá ìå ôçí åðáíáóôáôéêÞ óôñáôçãéêÞ êáé åöáñìüæåé ÷ùñßò åêðôþóåéò ôéò åðáíáóôáôéêÝò áñ÷Ýò ëåéôïõñãßáò, ôï äçìïêñáôéêü óõãêåíôñùôéóìü êáé åðáãñõðíåß êáé ðáëåýåé åíÜíôéá óôéò óôñåâëþóåéò ôïõ, åíÜíôéá óôç ãñáöåéïêñáôéêïðïßçóç êáé óôç äéïëßóèçóç ðñïò ôï ãñáöåéïêñáôéêü óõãêåíôñùôéóìü.
¸íá êüììá ãíÞóéá äéåèíéóôéêü, ðïõ ðáëåýïíôáò ãéá ôç íßêç ôçò åðáíÜóôáóçò
óôç ÷þñá ôïõ, óõíäÝåôáé óôåíÜ ìå ôï äéåèíÝò ðñïëåôáñéÜôï êáé óõóôñáôåýåôáé
óôï óôü÷ï ãéá ôç íßêç ôçò ðáãêüóìéáò åðáíÜóôáóçò.
¸íá êüììá, áíáðüóðáóôï ôìÞìá ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò ðïõ äñá ìÝóá óôï êßíçìÜ ôçò, óôçí ðñùôïðïñßá ôïõ, êáé åêðñïóùðåß óôïõò áãþíåò ôïõ óÞìåñá ôï ìÝëëïí ôïõ êéíÞìáôïò.
¸íá êüììá ðïõ óôçñéãìÝíï óôï ìáñîéóìü-ëåíéíéóìü, óõíäÝåé ôï óïóéáëéóìü
ìå ôï ðñáêôéêü åñãáôéêü êßíçìá êáé Ý÷åé ùò âáóéêü ôïõ êáèÞêïí íá óõìâÜëëåé
ìå ôç äñÜóç ôïõ óôç óõíåéäçôïðïßçóç ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé óôçí ðñïåôïéìáóßá ôçò ãéá ôçí ðñáãìáôïðïßçóç ôïõ éóôïñéêïý ôçò ñüëïõ, ãéá ôçí áíáôñïðÞ ôïõ

êáðéôáëéóìïý êáé ôçí êáôÜêôçóç ôçò åñãáôéêÞò åîïõóßáò, ôçò äéêôáôïñßáò ôïõ
ðñïëåôáñéÜôïõ ùò áíáãêáßï ìåôáâáôéêü ðÝñáóìá óôçí áôáîéêÞ êáé áêñáôéêÞ
êïéíùíßá, ôï óïóéáëéóìü-êïììïõíéóìü.
Ìüíï Ýíá ôÝôïéï êüììá ìðïñåß íá óõìâÜëëåé ìå ôçí ðáñÝìâáóÞ ôïõ þóôå ôï
åñãáôéêü êßíçìá íá Ý÷åé êáôáêôÞóåéò êáé óôï óÞìåñá, óôá ðëáßóéá ôïõ óõóôÞìáôïò.
Ìüíï ìå ôçí êáôÜêôçóç åíüò ôÝôïéïõ êüììáôïò åðéôõã÷Üíåôáé ï óôü÷ïò ãéá Ýíáí ðñáãìáôéêü åðáíáóôáôéêü ðüëï óõóðåßñùóçò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò êáé ôùí
Üëëùí åñãáæïìÝíùí êáé õëïðïéåßôáé ï ðüèïò ãéá ôçí åíüôçôá ôçò ÁñéóôåñÜò.
ÐñáãìáôéêÞ åíüôçôá ôçò ÁñéóôåñÜò åßíáé äõíáôÞ ìüíï óå åðáíáóôáôéêÞ âÜóç.
Åðáíáóôáôéêüò ðüëïò óõóðåßñùóçò äåí ìðïñåß íá êáôáêôçèåß ìÝóá áðü ìéá
ðñüóêáéñç åíïðïßçóç Þ ìéá ïñãáíùôéêÞ óõãêüëëçóç áñéóôåñþí êïììÜôùí, ïñãáíþóåùí, ïìÜäùí êáé áãùíéóôþí ôçò ÁñéóôåñÜò êáé ôùí ìáæéêþí êéíçìÜôùí.
×ùñßò ìéá óôÝñåç åðáíáóôáôéêÞ èåùñçôéêÞ êáé éäåïëïãéêïðïëéôéêÞ âÜóç ï óôü÷ïò áõôüò åßíáé áíÝöéêôïò.
Åßìáóôå óôáèåñÜ õðÝñ ìéáò ðïëéôéêÞò óõíåñãáóßáò áñéóôåñþí êïììÜôùí, ïñãáíþóåùí, ïìÜäùí êáé áãùíéóôþí ôçò ÁñéóôåñÜò. Åßìáóôå õðÝñ ôçò áðü êïéíïý
êáèüäïõ üëùí ôùí äõíÜìåùí ôçò åîùêïéíïâïõëåõôéêÞò ÁñéóôåñÜò óôéò åêÜóôïôå åêëïãéêÝò áíáìåôñÞóåéò óôç âÜóç åíüò óõìöùíçìÝíïõ åêëïãéêïý ðñïãñÜììáôïò êáé ìå äéáôÞñçóç ôïõ äéêáéþìáôïò êÜèå åðéìÝñïõò ïñãÜíùóçò íá áóêåß
êñéôéêÞ êáé íá ðñïâÜëëåé êáé ôéò äéêÝò ôçò éäéáßôåñåò èÝóåéò.
Åßìáóôå õðÝñ ôçò ïñãÜíùóçò ìéáò óõíôïíéóìÝíçò êïéíÞò ðáñÝìâáóçò óôï ìáæéêü ëáúêü êáé óôï åñãáôéêü óõíäéêáëéóôéêü êßíçìá ìå üëåò ôéò áñéóôåñÝò äõíÜìåéò ðïõ åðéäéþêïõí, üðùò êáé åìåßò, ôïí åêäçìïêñáôéóìü êáé ôçí åíäõíÜìùóç
ôïõ êéíÞìáôïò óôçí êáôåýèõíóç ôçò ôáîéêÞò ôïõ áíáãÝííçóçò.
Åßìáóôå õðÝñ ôçò ïñãÜíùóçò ôçò óõæÞôçóçò ãéá ôá ìåãÜëá êáé ìéêñüôåñá æçôÞìáôá ìå üëïõò üóïõò ôï åðéèõìïýí, êáé èá óõìâÜëïõìå ìå üëåò ìáò ôéò äõíÜìåéò ó' áõôü.
¼ëá áõôÜ ìðïñïýí ïðùóäÞðïôå íá óõìâÜëëïõí èåôéêÜ, áëëÜ äåí áñêïýí áí
ðñüêåéôáé ãéá ôçí êáôÜêôçóç åíüò åðáíáóôáôéêïý ðüëïõ óõóðåßñùóçò. ×ñåéÜæåôáé êáé êÜôé Üëëï. ×ñåéÜæåôáé ç åíüôçôá ôùí êïììïõíéóôþí, üðïõ êé áí âñßóêïíôáé óÞìåñá.
Åíüôçôá ôùí êïììïõíéóôþí äåí åßíáé ç óõíÝíùóç êÜðïéùí áñéóôåñþí ðñùôïðïñéþí Þ êÜðïéùí áíèñþðùí ðïõ äñïõí áðü êïéíïý óôï ìáæéêü êßíçìá ãéá ôçí
åðßôåõîç êÜðïéùí êïéíþí óôü÷ùí. Ìéá åíüôçôá óôç äñÜóç, ìßá åíéáéïìåôùðéêÞ
ðñáêôéêÞ åßíáé áðáñáßôçôç ìáæß ìå üëïõò ôïõò áñéóôåñïýò áãùíéóôÝò, ìáæß ìå üëïõò ôïõò áãùíéóôÝò ôùí ðéï äéáöïñåôéêþí éäåïëïãéêïðïëéôéêþí êáôåõèýíóåùí,
ìáæß ìå üëïõò ôïõò åñãÜôåò óôç âÜóç ôùí ðñïâëçìÜôùí ôïõò åíÜíôéá óôïí êáðéôáëéóìü êáé äåí ìðïñåß íá ôáõôéóôåß ìå ôçí åíüôçôá ôùí êïììïõíéóôþí.
Ç åíüôçôá ôùí êïììïõíéóôþí ðñïûðïèÝôåé èåùñçôéêÞ êáé éäåïëïãéêÞ ôáõôüôç-

ÁÑÉÓÔÅÑÇ ÁÍÁÓÕÍÔÁÎÇ 31

ôá áðüøåùí óôá âáóéêÜ æçôÞìáôá ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò êáé ôçò ðñïëåôáñéáêÞò åðáíÜóôáóçò. Åßíáé ìéá åíüôçôá ïìïúäåáôþí ðïõ âáóßæåôáé óôïí åðéóôçìïíéêü
óïóéáëéóìü êáé ïñãáíþíåé êáé êáèïäçãåß ôç óõíåéäçôÞ äñÜóç ãéá ôçí åðáíáóôáôéêÞ áíáôñïðÞ êáé ôçí êïéíùíéêÞ áðåëåõèÝñùóç.
Ç åíüôçôá ôùí êïììïõíéóôþí äåí ìðïñåß íá ðñáãìáôïðïéçèåß ìÝóá áðü ïñãáíùôéêÝò óõãêïëëÞóåéò õðáñ÷üíôùí óÞìåñá áñéóôåñþí êïììÜôùí êáé ïñãáíþóåùí.
Ãéá ôçí åðßôåõîÞ ôçò áðáéôåßôáé ç ïñãÜíùóç ìéáò îå÷ùñéóôÞò ðñïóðÜèåéáò åðáíÜêôçóçò ôçò åðáíáóôáôéêÞò óôñáôçãéêÞò êáé ôáêôéêÞò, õðåñÜóðéóçò, ðáñáðÝñá áíÜðôõîçò êáé äéÜäïóçò ôïõ ìáñîéóìïý-ëåíéíéóìïý ìÝóá óôçí åñãáôéêÞ
ôÜîç êáé ôï ìáæéêü ëáúêü êßíçìá. Åßíáé ï åðáíáðñïóäéïñéóìüò ôùí åðáíáóôáôéêþí áñ÷þí, ôï îåêáèÜñéóìá êáé ï åðáíáêáèïñéóìüò åðáíáóôáôéêþí åííïéþí
ðïõ äåéíïðÜèçóáí êáé äåéíïðáèïýí êáé ï åðáíáêáèïñéóìüò ôïõò ìå ôçí Üñóç
ôïõò ùò ôï ýøïò ðïõ ôïõò Ýäéíáí ïé êëáóéêïß ôïõ ìáñîéóìïý.
Ìå üëïõò ôïõò êïììïõíéóôÝò, ðïõ õðÜñ÷ïõí óå üëá ôá êüììáôá, ïñãáíþóåéò
ôçò ÁñéóôåñÜò êáé ìåìïíùìÝíïõò, ìáæß êáé ìå åêåßíïõò ðïõ èá åìöáíßæïíôáé
óôçí ðïñåßá ôçò ôáîéêÞò ðÜëçò, åðéäéþêïõìå íá ïñãáíþóïõìå ôçí ðñïóðÜèåéá
åðßôåõîçò ôçò åíüôçôÜò.
Ðáëåýïíôáò åíÜíôéá óôïí êáðéôáëéóìü êáé åíÜíôéá óôïí ïðïñôïõíéóìü êáé êÜèå áóôéêÞ åðéññïÞ èá åðéäéþîïõìå ôçí êïììïõíéóôéêÞ åíüôçôá, þóðïõ íá äçìéïõñãçèïýí ïé ðñïûðïèÝóåéò êáé íá Ýñèåé ç þñá, üðïõ ïé êïììïõíéóôÝò íá êáôïñèþóïõìå íá öôÜóïõìå óôçí ðñáãìáôïðïßçóç åíüò åíùôéêïý óõíåäñßïõ ãéá
ôçí åðáíßäñõóç ôïõ êïììïõíéóôéêïý êüììáôïò, ôïõ ðñáãìáôéêïý åðáíáóôáôéêïý
êüììáôïò ôçò åñãáôéêÞò ôÜîçò.
Ç äéáäéêáóßá åíüôçôáò ôùí êïììïõíéóôþí äåí åßíáé ìßá ìüíï åèíéêÞ õðüèåóç.
Ïöåßëåé íá åßíáé ìéá äéåèíÞò õðüèåóç êáé óôï âáèìü ðïõ èá åðéôõã÷Üíåôáé èá
ìáò öÝñíåé ðéï êïíôÜ óôçí åäñáßùóç ôïõ ðñïëåôáñéáêïý äéåèíéóìïý êáé óôçí
êáôÜêôçóç ìéáò íÝáò ÊïììïõíéóôéêÞò Äéåèíïýò.

Ôçò ÊïììïõíéóôéêÞò Äéåèíïýò ôïõ 21ïõ áéþíá.
Ôçò ÊïììïõíéóôéêÞò Äéåèíïýò ôçò ôåëéêÞò, ôçò ïñéóôéêÞò íßêçò.
Ãéá íá ãßíåé ðñÜîç ôï óýíèçìá ôïõ Êïììïõíéóôéêïý ÌáíéöÝóôïõ
ôùí Ìáñî-¸íãêåëò áðü ôï 1848:

ÐñïëåôÜñéïé üëùí ôùí ÷ùñþí åíùèåßôå!

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful