You are on page 1of 26

7 manieren

om succes te
boeken met
verhalen

Hoe je de warme krachten van
verhalen inzet en lezers echt raakt

Sigrid van Iersel Sigrid van Iersel Sigrid van Iersel Sigrid van Iersel



Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

1

Inhoudsopgave








Er was eens… 2
Wat verhalen jou opleveren 4
1. Zet mensen op de eerste plaats 6
2. Pas verhalen toe als vervoermiddel 8
3. Gerui! verhalen als lo!aas 1"
4. #aat het er$ste %ien 12
&. 'er%amel verhalen 14
6. ()hrij* een passende verhaallijn 1+
+. ,ren$ mensen in ewe$in$ 2"
-ouw verhalen)he)!list 22
.eel het verhaal 23
/ver (i$rid van 0ersel 24







Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

2
Er was eens…


… een beginstrofe die een magische uitwerking op ons
heeft. Als deze woorden uitgesproken worden, zijn we
direct vol aandacht voor het verhaal dat komen gaat.

'erhalen heen ij%ondere !ra)hten. 'ertellers %ien hoe de luisteraars
aan hun lippen han$en. 1omans)hrijvers weten hoe %e hun le%ers verleiden
om tel!ens weer aan een nieuw hoo*dstu! te e$innen.
.o)umentairema!ers heen in de $aten hoe %e met verhaalte)hnie!en
hun !ij!ers aan de televisie $e!luisterd houden.

2o)h he i! er jarenlan$ weini$ waarde aan $e$even ij mijn s)hrij*wer!3 al
en i! wel mijn hele leven lan$ $e! op het le%en van romans3 sproo!jes en
andere verhalen. 0! le$de simpelwe$ niet het verand.

.aarom even teru$ naar mijn ei$en ontde!!in$ van de !ra)ht van verhalen.
4l jaren s)hrij* i! arti!elen3 )olumns en interviews. 5iet %omaar3 maar met
een doel. 0! wil verhelderen3 in*ormeren en oo! le%ers ra!en en in
ewe$in$ te ren$en. 6et was mijn jeu$ddroom om op die manier mijn
idealen vorm te $even.

7aar o* dat lu!te8 -arenlan$ s)hree* i! als parlementair versla$$ever
arti!elen over de 6aa$se politie!. 0! es)hree* hoe er onderhandeld werd3
hoe de esluitvormin$ verliep3 wat de invloed van lo9isten was. 0! le$de
veranden en s)hree* !ritis)he )ommentaren.

Reacties van lezers kreeg ik vrijwel nooit, laat staan dat ik een
verandering teweeg bracht. Waar deed ik het eigenlijk allemaal
voor?

.e jaren daarna leerde i! in de edrij*sjournalistie! op een andere manier
te s)hrijven. 4llereerst moet dat een arti!el %ijn dat van het e$in tot einde
helemaal $ele%en wordt door de le%ers voor wie het stu! edoeld is.
4nders !un je het net %o $oed niet s)hrijven.

.aar e$on mijn %oe!to)ht hoe je dat dan doet: een arti!el s)hrijven dat
van 4 tot Z oeit. Een arti!el dat de le%er op sleeptouw neemt en e)ht
raa!t.

Een van de $eheime !ra)hten le!en emoties. 6et draaide om mensen.
Waar i! als parlementair journalist altijd veili$ !oerste op *eiten en %a!elij!e
versla$$evin$3 $in$ i! nu vertellen over mensen die ij een reor$anisatie
ineens andere loopaan!eu%es moesten ma!en. /* over uit$e%onden
amassademedewer!ers in een )haotis)h 4*ri!aans land3 die plotselin$
moesten eva)ueren. 6et $in$ over an$st3 twij*el en on%e!erheid3 maar oo!

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

3
over onvermoede !ra)hten die mensen ij %i)h%el* wisten aan te oren.
.e%e verhalen le!en de le%ers wel te ra!en.

o ontdekte ik de kracht van verhalen met alles wat daarbij
hoort! de opbouw van een spanningsboog, het uitgekiende
gebruik van details en het tonen van emoties.

.aarin sta i! niet alleen3 want de laatste jaren is er veel e!end $eworden
over wer!in$ van ons rein. En wat we op een o* andere manier intu;tie* al
wisten3 heen 710<s)ans nu wetens)happelij! aan$etoond: met verhalen
$iet je in*ormatie in een vorm3 die op een natuurlij!e manier aansluit ij de
wer!in$ van on%e hersenen. (tor9tellin$ is nu reed omarmd in de
mar!etin$< en re)lamewereld en oo! steeds meer in het onderwijs en de
journalistie!.

.an!%ij de ra%endsnelle te)hnolo$is)he ontwi!!elin$en es)hi!!en we
inmiddels over *antastis)he mo$elij!heden om onder%oe! te doen3 verhalen
te vertellen en te verspreiden in eeld3 $eluid en=o* te!sten. .at ete!ent
dat er volop !ansen open li$$en om nieuwe verhalen te vertellen en toe te
passen. .at is dus oo! $oed nieuws voor alle te!sts)hrijvers en journalisten
die op %oe! %ijn naar nieuwe mo$elij!heden om hun wer! te lijven doen.

.an moet je wel weten hoe je de%e verhalen vindt en $erui!t. "it e#
book heb ik speciaal geschreven om deze verhalen te ontdekken
en te benutten voor je schrijfwerk of een andere toepassing.

-e vindt hierin %even manieren om va!er een verhaal te $erui!en: om
draa$vla! o* vertrouwen te !we!en3 om je le%ers iets te leren o*
veranderin$en door te voeren.

6iermee hoop i! je op idee>n te ren$en om de%e verhalen op te sporen3
vast te le$$en en te verspreiden. 4ls je vra$en o* opmer!in$en het3 aar%el
dan vooral niet dire)t )onta)t met me op te nemen via
si$rid?verhaallijnen.nl. 0! eantwoord je vra$en $raa$@

'eel ple%ier met dit oe!@

(i$rid van 0ersel










Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

4

Wat verhalen jou opleveren


$e hebt meer draagvlak nodig voor je project, maar je
weet niet hoe je je aanpak overtuigend op papier zet. $e
wilt je lezers meeslepen in je tekst, zodat het minder
afstandelijk wordt.
7aar hoe8 7eer )ij*ers en *eiten8 Een presentatie8
.an roept er iemand: met een verhaal! .at is pre)ies waar jij oo! al aan %at
te den!en. 7aar waarom ei$enlij!8
6et vertellen van verhalen is een van de unie!e manieren waarmee we ons
onders)heiden van dieren. /n%e overlevin$ heen we waars)hijnlij! in
ho$e mate te dan!en aan verhalen over $evaren die we %el* niet !onden
over%ien.
2oen we als mensen $in$en samenwer!en3 maa!ten verhalen ovendien
duidelij! wat we aan el!aar hadden. 'erhalen %or$den voor onderlin$
vertrouwen. .e dran$ tot vertellen %it dus diep in on%e $enen veran!erd.
5iet voor niets verspreiden de $rote reli$ies van de%e wereld hun
oods)hap via !ra)hti$e verhalen. Wie $oed !ij!t %iet dat on%e hele )ultuur
$eouwd is op de verhalen die we vertellen via *ilms3 oe!en en in de
media.
'erhalen hoeven niet enorm dramatis)h o* verma!elij! te %ijn om hun
!ra)hten tentoon te spreiden. 6et is simpelwe$ een stru)tuur die je
aaniedt die mensen $ema!!elij! her!ennen en e$rijpen. 4an de hand
daarvan !unnen in*ormatie in verhaalvorm oo! eter onthouden en
door$even.
.it is wat verhalen jou opleveren:
• %eloofwaardigheid! Een verhaal is realistis)h3 authentie! en
etrouwaar. .e le%ers her!ennen de personen als Ae)htB en
ervaren het verhaal niet als opsmu!. .at maa!t een verhaal
$eloo*waardi$er dan andere manieren van )ommuni)atie<
overdra)ht. Zonder $eloo*waardi$heid is het sowieso %inloos om te
)ommuni)eren.
• &oncreetheid! Een verhaal maa!t astra)te e$rippen C%oals
duur%aamheid3 !lantvriendelij!heid en e**i)i>n)9D )on)reet. .oor

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

5
middel van verhalen %iet het pulie! voor %i)h wat je edoelt3
waarmee je waarde toevoe$t aan je s)hrij*wer!.
• 'etrokkenheid! Een verhaal nodi$t le%ers uit om mee te doen en
aan te ha!en en laat le%ers de situatie meeeleven.
• (erkenbaarheid! Een verhaal hee*t een universele %e$$in$s!ra)ht.
6et ontsluiert iets waar veel mensen %i)h in her!ennen o* mee te
ma!en heen.
• )panning: 0eder verhaal hee*t een hoo*dpersoon met een
duidelij!e drij*veer3 die een ontwi!!elin$ doormaa!t o* een
innerlij!e strijd voert. .at verhaal $aat ovendien over te$ensla$en3
die de held !an overwinnen. .e te$ensla$en houden voor de le%er
de spannin$ vast.
'erhalen %ijn daarom ij%onder !ra)hti$e )ommuni)atiemiddelen. 7aar het
$erui! van verhalen $aat helaas vaa! *out3 omdat vertellers essenti>le
elementen over het hoo*d %ien.

*n de volgende hoofdstukken lees je welke fouten dat zijn
en hoe jij die gaat voorkomen. +ees deze tips en doe er je
voordeel mee.



Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

6

1. Zet mensen op de eerste plaats


'ij het vertellen van een verhaal geldt als gouden regel!
schrijf allereerst vanuit mensen en ,ver mensen.
/* het nu om $oede doelen $aat3 de oplossin$ van een elan$rij!
maatschappelijk proleem o* de aanprij%in$ van een produ)t3 vaa! $aan
de ijehorende te!sten over de !enmer!en van die dienst3 de voor< en
nadelen3 et).
/* de te!sten worden %o $es)hreven dat Goo$le de woorden ma!!elij!
!an le%en. Zoekmachine<optimalisatie heet dat. 5iet lezersoptimalisatie….
/n$etwij*eld %ijn de !enmer!en van een nieuwe dienst3 een veranderin$ o*
een andere wer!wij%e nutti$3 maar opsommin$en3 *eiten en redenerin$en
!omen sle)hts eper!t innen in de hoo*den van je pulie!. En als de
mensen de in*ormatie al tot %i)h nemen3 lij*t het sle)ht han$en in hun
$eheu$en. .e reden is simpel: het $aat niet over mensen.
We willen altijd lezen over andere mensen, hun drijfveren en
dilemma-s, omdat die ook gaan over onze eigen diepere
motieven en twijfels.
.at levert een enorme her!ennin$ op. .at $eldt voor mana$ers moeten
uitdra$en waarom een e%uini$in$ nood%a!elij! is3 maar oo! voor
edrij*sjournalisten die over een proje)t o* veranderin$ willen eri)hten.
Pas via een verhaal !un je je als le%er inleven in de emoties die ermee
$epaard $aan.
Wie verhalend s)hrij*t3 !iest automatis)h het menselij!e perspe)tie*. .ie
!eu%e $ee*t meteen al je arti!el Co* lo$3 spee)h o* wel!e
)ommuni)atievorm dan oo!D een ij%ondere !ra)ht. Want wie verhalen
vertelt3 es)hi!t ei$enlij! over een ij%ondere ma)ht: even lopen de
$eda)hten van de verteller s9n)hroon met die van de toehoorder o* le%er.
.aarmee worden de%e $eda)hten over$eplant in een ander rein.
5iet dat het andere rein alle $eda)hten !ritie!loos overneemt3 %oals een
moiele tele*oon die je s9n)hroniseert met je )omputer. 7aar wel worden
er %aadjes $eplant in het andere rein3 die uit !unnen $roeien tot iets
omvan$rij!s. 6et verhaal is de ril waardoor we naar de wereld !ij!en. He
who tells the story rules the world3 %e$$en de 6opi 0ndianen.
0n een verhaal lee*t de le%er mee met de hoo*dpersoon3 o* hij nu wil o* niet.
6ij hoopt dat die %al sla$en in %ijn plan3 ondan!s alle prolemen die hij op

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

7
%ijn we$ te$en!omt. 6ierdoor !an de menin$ van de hoo*dpersoon van
invloed %ijn op de menin$ van de le%er.
Eij! maar eens naar dit vooreeld:
Larry Beasley was hoofd stadsontwikkeling van de Canadese stad
Vancouver. Hoe groener en ruimer, hoe beter een stad, was de
gebruikelijke gedachtegang over stadsontwikkeling zijn tijd. aar
Beasley zag dat voortdurend waardevolle natuurgebieden !laats
moesten maken voor nieuwe bebouwing. "e leefbaarheid van de
binnenstad holde ondertussen onderuit.
Beasley gooide het over een andere boeg. Hij !romootte juist een
dichte bebouwing van binnensteden, zodat steden niet eindeloos
uitdijen en daarmee het o!en landscha! aantasten. "at vonden
andere stedenbouwers een eigenaardige gedachte. "ichter o!
elkaar wonen, wie wil dat nou#
$och !akte het goed uit. et deze strategie veranderde Beasley
Vancouver van een ingedutte !rovinciestad tot een van de meest
leefbare steden ter wereld. Vancouver geldt nu als een
internationale voorbeeldstad.

"enk vaker aan het gebruik van een verhaal in je teksten,
waarbij je laat zien wat de gevolgen zijn van een
verandering, een nieuwe dienst of een andere kwestie op
mensen. "e impact daarvan kun je nauwelijks
onderschatten.

“While problems can be summarized in a formula
or an algorithm, it takes a story to understand a
dilemma. The future will be loaded with dilemmas,
so it will take a lot of stories to make sense of
them.”
- Bob ohansen !toekomst"oorspeller#

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

8

$. %as "erhalen toe als
"er"oermiddel



.en verhaal laat niet alleen zien w/t er gebeurt, maar
ook h,e het gebeurt en waarom. "aardoor geeft een
verhaal aan losse gebeurtenissen een betekenis.

.e meeste mensen %ijn $e! op verhalen. 6et lij!t een vlu)ht in een
*antasiewereld. .aar he je to)h niets aan als je met een serieus
onderwerp e%i$ ent3 waarij in*ormatie<overdra)ht het elan$rij!ste doel
is8

.at is een misverstand. 'erhalen %ijn niet alleen !indervermaa! o*
$rondsto**en voor de amusementsindustrie om de wer!elij!heid te
ontvlu)hten: in *ilms3 video$ames3 strips en no$ veel meer. Een verhaal is
juist een voertui$ om een deel van die in$ewi!!elde wer!elij!heid eter te
e$rijpen.

Een verhaal laat namelij! niet alleen %ien wFt er $eeurt3 maar oo! hGe het
$eeurt en waarom. Een verhaal is de !ortste verindin$ tussen oor%aa! en
$evol$3 wordt er wel eens $e%e$d. .aardoor $ee*t een verhaal ete!enis
aan losse $eeurtenissen. .ie %oe!to)ht naar ete!enis is een diep
menselij!e ehoe*te: ons rein proeert $eeurtenissen in verand te
ren$en met eerdere ervarin$en.

,ij een $oed verhaal voelen we ons veel meer etro!!en dan ij een
andere )ommuni)atievorm. ,ij het luisteren naar een
powerpointpresentatie o* een opsommin$ wordt maar een eper!t deel
van on%e hersenen $ea)tiveerd3 namelij! het deel dat met taalverwer!in$
e%i$ is.

,ij een verhaal $eeurt er veel meer. 4ls iemand vertelt hoe an$ hij is
$eweest3 wordt ons ei$en an$st)entrum a)tie*. 6et levert versmeltin$ van
!ennis en emotie. .en verhaal zet op die manier je hele brein aan
het werk.

Een verhaal stimuleert oo! op diverse manieren on%e %intui$en. Woorden
die over %intui$lij!e $ewaarwordin$en $aan3 pri!!elen on%e ei$en
%intui$lij!e )entra. 6et rein maa!t weini$ onders)heid in het le%en over
een ervarin$ en een daadwer!elij!e ervarin$. 0n eide $evallen ra!en
de%el*de neurolo$is)he %ones $epri!!eld3 lij!t uit wetens)happelij!
onder%oe!.

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

9

4ls je ijvooreeld leest over !o**ie3 pepermunt o* !aneel3 ra!en de
hersendelen $epri!!eld die di)ht ij het )entrum voor $eur%intui$en li$$en.
En als je over jeu! leest3 !rij$ je de nei$in$ te $aan !raen.

4ls le%er laten we dus een *9sie!e respons %ien als we %intui$lij!e
in*ormatie in te!sten tot ons nemen. .aardoor %ijn we een poosje intensie*
etro!!en ij het verhaal. Zo lij*t oo! de inhoud Hpla!!enH3 terwijl dro$e
)ij*ers en *eitelij!e $e$evens na en!ele se)onden uit on%e hersenen
verdwenen %ijn.

4ls we een verhaal horen3 willen we het ovendien verinden met on%e
eerdere ervarin$en. /* dat nu in een *ilm is o* in een oe!: ij die
her!ennin$ %itten we op het puntje van on%e stoel. Geen wonder dat oo!
de oods)hap eter lij*t han$en.

0erhalen hebben een structuur die we gemakkelijk in onze
hersenen opslaan. We onthouden din$en eter als we %e in een
epaalde )onteIt !unnen plaatsen. ,ijvooreeld als we nieuwe in*ormatie
!unnen asso)i>ren met patronen uit het verleden3 o*tewel mentale routes
die we $ewend %ijn. 5iet voor niets !rij$en we te$enwoordi$ veel
oods)happen in verhaalvorm aan$eoden: in musea3 in re)lames en in het
onderwijs.
Eort $e%e$d %ijn verhalen %o !ra)hti$ omdat %e ons als le%er dire)t ra!en
en aan het wer! %etten. 'erhalen pri!!elen on%e hersenen en laten ons het
verhaal meeeleven en aanvullen.
1aak gebruik van de structuur van verhalen om je
boodschap vorm te geven. *n de verpakking van een
verhaal begrijpen we de informatie niet alleen beter, maar
zullen we de informatie ook overtuigender vinden en
makkelijker onthouden.









Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

10

3. e!ruik verhalen als lokaas



0erhalen verleiden je lezer om verder te lezen. 1its je
de juiste verleidingstactieken gebruikt natuurlijk.

6e je er wel eens ij stil $estaan hoeveel moeite een sportvisser moet
doen om een !arper van twinti$ !ilo aan de haa! te slaan8 6ij iva!!eert
wee!einden lan$ in een tentje lan$s de water!ant. 6ij $erui!t een spe)iale
hen$el. /o! stee!t hij veel tijd in het ma!en van aas.

'oor dat aas rolt hij %ijn ei$en AoilliesB3 een soort dee$olletjes. .aar voor
$erui!t hij het lie*st %ijn ei$en re)eptuur. .e olletjes mo$en niet te snel
uiteenvallen in het water en moeten ovenal le!!er sma!en voor !arpers.

Zel* he i! niets met sportvissen3 maar i! %ie in de%e aanpa! een elan$rij!e
overeen!omst met het delen van in*ormatie3 o* dat nu voor een lo$ is o*
een andere soort te!st. 6et $erui! van een verhaal is een aanlo!!elij!e
manier om je oods)hap voor het voetli)ht te ren$en o* om je le%ers ij
je onderwerp te etre!!en. /o! als %e daar aanvan!elij! helemaal $een
tre! in heen.

.ie aanpa! estaat uit drie stappen:

%rijp je lezer bij de kladden
()hrij* een spannende openin$ van je verhaal3 die onmiddellij! de
aanda)ht van je le%er van$t. Plant ijvooreeld een serie
oneantwoorde vra$en in het hoo*d van je le%er. -e le%er verwa)ht
dat je iedere vraa$ in het verhaal $aat eantwoorden. Zo verleid je
je le%er je verhaal innen te treden.

0oer je lezer nog meer aas
/nderwerpen o* idee>n e!lijven eter naarmate er meer haa!jes
aan han$en. 6oe on$ewoner iets is3 hoe eter we het onthouden.
.at $eldt oo! voor een verhaal. #e$ daarom in je verhaal on$ewone
veranden o* es)hrij* een onverwa)hte wendin$. /p de%e manier
houd je de aanda)ht vast.

(aal de vangst binnen
-e vertelt nooit %omaar een verhaal3 want je het er een doel mee.
-e wilt een in%i)ht delen3 je le%er aanmoedi$en o* in*ormatie
overren$en.

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

11
4an het slot van je te!st moet het voor je le%er duidelij! %ijn
waarom je het verhaal het verteld. 6ij hee*t antwoorden $e!re$en
op vra$en als:

• Wat is de ete!enis8
• Waarom is het relevant voor mij8
• Wat is er veranderd8
• 6oe !an i! pro*iteren van het resultaat8

Grijp ijvooreeld teru$ naar de openin$: %or$ ervoor dat het
proleem uit de start van je verhaal uit de wereld $eholpen is. -e
le%er %al een $evoel van A)ompleetheidB ervaren: de elo*te aan het
e$in is in$elost.

4ls je alleen maar een mooi verhaal vertelt %onder aan de ete!enis aan te
$even3 %aai je verwarrin$ en *rustratie ij de le%er. 6et hee*t evenmin %in
om alleen je oods)hap aan een hen$el te han$en onder het motto Ahap
maarB. Pas liever de juiste verleidin$sta)tie!en toe.

2eem eerst de tijd om je publiek te verleiden met het
juiste lokaas. 'ij toepassing van de eerder genoemde drie
stappen zal de impact van je verhaal met sprongen
verbeteren.



“Tell the readers a story& Because without a story,
you are merely using words to pro"e you can string
them together in logical sentences.”
'nne (c)affrey !science-fictionschri*"er#







Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

12

". #aat eerst het ergste zien


.en geruststellende boodschap helpt niet als je mensen
in beweging wil brengen met je tekst. 0oor overtuigend
schrijven grossier je in narigheid.

#aatst stond een politiea$ent voor on%e voordeur. 6et eerste wat i! %a$
was %ijn uni*orm met %warte wapensto! en pistool. A5iet s)hri!!enB waren
%ijn eerste woorden3 maar dat !waad was al $es)hied.

.e a$ent in*ormeerde huis aan huis naar aanwij%in$en voor wonin$inraa!.
.it uurtonder%oe! ra)ht ons in opperste paraatheid. .a$enlan$ !e!en
we ar$wanend naar one!enden. We !e!en op ij onverwa)hte $eluiden.
.e $ordijnen hielden we lan$er di)ht.

.it soort rea)ties !ennen we allemaal. ,ij %oBn onheilstijdin$ %ijn we
volledi$ alert. /ns reptielenrein is $epri!!eld: het onewuste deel van
on%e hersenen dat %i)h maar met een din$ e%i$houdt: overleven. .e
mo$elij!e dood van een dierare3 het verlies van spullen o* de aantastin$
van je veili$heids$evoel in ei$en huis3 het valt er allemaal onder. 6oe an$er
je ent om iets te verlie%en3 hoe $roter de dran$ om dat te ehouden.

-ij den!t: wat hee*t het reptielenrein te ma!en met verhalen8 6eel veel.

0erhalen en problemen horen bij elkaar. onder een conflict is er
geen verhaal.

#aat i! es)hrijven hoe %oBn verhaal eruit !an %ien. 7iss)hien wer! jij voor
een or$anisatie die iets voor el!aar wil !rij$en: een andere manier van
wer!en ijvooreeld3 hard nodi$ om de )risis te lij* te $aan. Er is een
nood%aa! om te veranderen3 maar de medewer!ers den!en dat het wel los
loopt.

.e ren$ers van die lasti$e oods)hap willen de medewer!ers daarij
vooral niet laten s)hri!!en. .e leiders vertellen $raa$ een optimistis)h
verhaal dat het allemaal wel $oed !omt. 0n de meeste $evallen levert die
aanpa! een om%i)hti$e te!st op. Ei$enlij! een verhaal %onder )on*li)t.

.at lij!t op het eerste $e%i)ht een verstandi$e %et3 maar daarmee slaat de
or$anisatie de plan! $oed mis. 0n veel $evallen moet de ontvan$er namelij!
wel de$elij! an$ worden. Pas als je doordron$en raa!t van het naderende
$evaar Co* onheil3 risi)oBs3 verliesD !om je in a)tie.


Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

13
Geen $e%elli$e oods)hap3 maar wel waar: we heen een eetje pijn nodi$
om e)ht iets te veranderen. We moeten eerst een urn<out !rij$en3
voordat we ons leven drastis)h op de s)hop nemen. /r$anisaties slaan pas
aan het innoveren als de nood hoo$ is: dan is er ineens AmomentumB. 4l
Gore moest in %ijn *ilm An Unconvenient Truth eerst omstandi$ de $evol$en
van de !limaatveranderin$en eli)hten voordat het !limaatproleem op de
internationale a$enda !wam.

4ls je als s)hrijver je le%er in ewe$in$ wil ren$en3 doe je het net %o. Zet
het proleem %o s)herp mo$elij! aan als je overtui$end wil s)hrijven.
/verdrij* $erust. $e roept pas een gevoel van urgentie op als je de
vinger op de zere plek legt.

6et *rappante is dat dit helemaal $een nieuwe wetens)hap is. 4ls je je
pulie! aan het s)hri!!en maa!t3 vol$ je eeuwenoude verhaalwetten3 %oals
die al es)hreven %ijn door 4ristoteles. 'ol$ens die wetten toon je eerst
de prolemen en di! je de )risis *lin! aan. .raai er niet om heen. #aat %ien
dat het proleem drin$end de wereld uit $eholpen moet worden. 6oe
ur$enter3 hoe eter.

Pas daarna vertel je wat de oplossin$ is3 hoe die erei!t wordt en wat de
resultaten daarvan %ijn. 5a de s)hri! vol$t de ontspannin$. En helemaal
mooi is het natuurlij! als jij die oplossin$ in huis het.

7et de%e aanpa! erei! je je doel: je raa!t je le%ers. -e sleept %e mee en
ren$t %e in ewe$in$. 'oor veel mensen is het lasti$ om in$esleten
patronen te veranderen3 maar als %e het proleem helder voor hun
$eestesoo$ $e%ien heen3 staan %e er wel meer open voor.

"us als je je lezers echt wil overtuigen, maak het dan eerst
erger. .en verhaal over de mogelijke 3dreigende4 gevolgen
maakt het probleem invoelbaar en urgent.




Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

14

$. %erzamel verhalen


.en project mag dan nog zulke mooie cijfers opleveren,
het gaat pas leven als er een verhaal aan vastgeknoopt
zit over mensen van vlees en bloed. 1aar hoe kom je
zulke verhalen op het spoor?

-e wilt eri)hten over een mooi resultaat o* over een veranderin$ die je
le%ers innen!ort te wa)hten staat. .aarij wil je $raa$ een verhaal
vertellen. 6et mooist is als je een verhaal uit ei$en ervarin$ opdiept. /o!
!un je in een or$anisatie %el* op %oe! $aan naar oorspron!elij!e en mooie
verhalen3 die een epaalde wer!wij%e o* proje)t een menselij! $e%i)ht
$even.

6et is een $oed idee om als or$anisatie Co* voor je%el*D je ei$en ver%amelin$
aan te le$$en van ete!enisvolle verhalen. .at %ijn verhalen die weer$even
waar de missie van de or$anisatie op $estoeld is3 verhalen uit de
or$anisatie$es)hiedenis o* opmer!elij!e verhalen over !lanten.

7aar hoe vind je die $oede verhalen dan8 Zo !om je %e op het spoor:

)tel specifieke vragen
6et vinden van een $oed verhaal e$int ij het ver%amelen van
in*ormatie en ij interviews. 'raa$ naar het mooiste3 $rootste o*
meest in$rijpende wat iemand hee*t mee$emaa!t in %ijn leven o* in
de or$anisatie Cwat van toepassin$ isD. .aaruit maa! je op wat
iemand e)ht $eraa!t hee*t.
5iet iedere vraa$ wer!t ij iedereen3 dus %oe! naar de juiste sleutel
om de verhalens)hat!ist van jouw hoo*dpersoon te openen.

(tel open vra$en3 $eri)ht op emoties als oosheid3 an$st o*
lijds)hap. Want emoties %ijn een essentieel onderdeel van een
verhaal: een verhaal roept emoties op o* wordt met emoties
verteld.

0raag door
4ls je mer!t wel!e themaBs elan$rij! %ijn voor de verteller3 $a je
daar dieper op in. -e proeert te ontde!!en wat daar a)hter s)huilt.
Zoem vooral in op passies en drij*veren. Waardoor is je verteller %o
$emotiveerd om te doen wat hij doet8 Waar loopt hij o* %ij e)ht
warm voor8 7aar oo!: wat is %ijn o* haar $rootste an$st8 Wel!e
herinnerin$en hee*t hij o* %ij daaraan8


Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

15
oek inwijdingsverhalen
Wel!e verhalen worden in een or$anisatie verteld aan nieuwe
medewer!ers8 .e%e verhalen %ijn interessant3 omdat %e onderdeel
uitma!en van het $emeens)happelij!e $eheu$en. .e%e verhalen
$even nieuwe medewer!ers vaa! waardevolle in*ormatie hoe
mensen in de%e or$anisatie met el!aar om$aan en wat de
verwa)htin$en van hen %ijn.

Een ei$enaar van een sports)hool %o)ht naar manieren om %i)h te
onders)heiden. 6ij vond aan de hand van de oven$enoemde stappen het
vol$ende verhaal:

De nieuwe medewerker
%&k was o! zoek naar een nieuwe marketingmedewerker. &k weet
alles van s!ort en van gerichte fitnessoefeningen om iemand
weer helemaal in to!conditie te krijgen, maar kennis over
marketing heb ik zelf niet in huis. 'ok over de inzet van social
media weet ik niets, terwijl dat voor onze s!ortschool enorm
belangrijk is.
Hoe kon ik in een sollicitatieges!rek ontdekken of de sollicitant
wel over de juiste kennis en ervaring beschikt#
(a lang dubben kwam ik o! het idee om de sollicitant de nieuwe
website van onze s!ortschool te laten beoordelen. &k vroeg alle
kandidaten om de knel!unten bloot te leggen, idee)n voor
verbeteringen te geven en een nieuwe o!zet te maken.
"at werkte. *e kregen allerlei nuttige ti!s voor de website.
Bovendien kon ik aan de hand van deze suggesties een goede
nieuwe medewerker aannemen die er echt verstand van had. &k
had daarna alle vertrouwen in hem.+

.it was voor de%e ei$enaar een $es)hi!t verhaal om %ijn wer!wij%e uit de
doe!en te doen3 omdat hij hiermee !on laten %ien dat hij iets op een
andere manier aan dur*t te pa!!en.

4ls je $oede verhalen $evonden het3 moet je er no$ wat mee doen. .en!
daarij aan het vol$ende:

• ()hrij* alle verhalen op. .oe dat %o natuurlij! mo$elij!3 op de wij%e
%oals het aan je verteld is.
• 'oor%ie het verhaal van sleutelwoorden3 %odat je een epaald
verhaal $ema!!elij! !unt teru$vinden.
• Gee* het verhaal een titel. Zo is het $ema!!elij! om naar een
verhaal te verwij%en. .aarnaast !rij$t het verhaal op die manier
dire)t een A*rameB meeJ een !apsto! die het verhaal ete!enis $ee*t.
• #e$ in het verhaal asisin*ormatie vast %oals de tijdstip en de plaats
waar het verhaal %i)h a*speelt. .at $ee*t de le%er o* toehoorder
houvast.


Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

16
+eg voor je organisatie of voor jezelf je eigen verzameling
aan van betekenisvolle verhalen. "eze verhalen gebruik je
later in artikelen, toespraken of presentaties. .en databank
van verhalen wordt zo een waardevolle schatkamer om uit
te putten.

“%eople are going to tell stories about you whether
you want them to or not. )hoose which ones they
tell.”
- Bob (c+onald !schri*"er#

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

17

&. 'chrij( een passende verhaallijn


(et schrijven van een goed verhaal is the art of what
happens next, zoals de Amerikanen dat zo mooi zeggen.
"at betekent dat je spanning opbouwt en de verhaallijn
optekent.

0n dit e<oo! he je $ele%en waar de !ra)hten van verhalen in s)huilen en
hoe je daar $erui! van maa!t. 5u !omt het erop aan om daadwer!elij!
die !ra)hten in te!sten toe te passen. ()hrijven dus@

.at doe je door de verhaallijnen naar oven te halen3 te a))entueren en de
losse elementen in een verhaal met el!aar in verand te ren$en. Zo $ee*t
het verhaal een elo*te: dit leidt er$ens toe. /ns nieuws$ieri$e rein raa!t
$epri!!eld en hon$ert naar meer.

.at ete!ent het ma!en van een passende verhaallijn. 4ls s)hrijver van
verhalen en je een pu%%elaar3 die losse stu!jes aan el!aar le$t3 met el!aar
verindt en op een ho$er plan tre!t. 4l t9pend doe je wat een s)hilder oo!
doet: lijnen tre!!en en a))enten aanren$en3 %odat het a)hterli$$ende
thema duidelij! wordt.

'erhalen heen vaste !enmer!en. 4ls je die weet aan te wij%en in een
verhaal3 s)hrij* je die verhaallijn van%el*. .at doe je op de vol$ende
manieren:

Wie is de held?
0n de meeste $evallen is de held je hoo*dpersoon o* de verteller: de
persoon die )entraal staat3 iets elee*t en=o* een ontwi!!elin$
doormaa!t.

Wat wil de held?
Ga na wat je hoo*dpersoon wil erei!en in %ijn o* haar leven. Zijn
roer o* %us overtre**en8 Zijn milieu ontvlu)hten8 Een ideaal
realiseren8 ,eroemd worden o* veel $eld verdienen8 .e%e wens
ren$t het verhaal op $an$.

Wat houdt hem tegen?
Zonder prolemen o* osta!els is er $een verhaal. Ga dus na wat
het )on*li)t is in het verhaal.
-e held !rij$t ijvooreeld een te$enstander op %ijn pad. 0emand die
de nieuwe plannen dwarsoomt3 ijvooreeld.
6ij !an oo! andere osta!els op %ijn we$ vinden die hem elem<
meren ij ij het erei!en van %ijn doelen o* idealen. .en! aan

Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

18
allerlei soorten te$ensla$3 een %ie!te o* weerstand in een
or$anisatie.

Wat is het keerpunt?
'eel mensen %etten in hun leven een eslissende stap o* eleven
een elan$rij! omsla$moment. (peur a)tie* naar dit soort
!eu%emomenten o* ree!punten. Ze plaatsen de vers)hillende
$eeurtenissen in iemands leven in een $roter verand. #et op
%insneden als Adat was de laatste !eer dat i! dat deedB. /* Adat was
mijn $rootste overwinnin$.B

Welke inzichten doet hij op?
6oe overwint de held in jouw verhaal %ijn prolemen8 6oe $aat hij
om met de weerstand8 /* tot wel!e in%i)hten !omt hij o* %ij8 .e
antwoorden op de%e vra$en vormen de rode draad in het verhaal3
die de ontwi!!elin$ van de hoo*dpersoon weer$ee*t.

Wat is de oplossing?
6oe eindi$t je verhaal8 Wel!e oplossin$ hee*t je hoo*dpersoon
$evonden8 in een or$anisatie !an de%e oplossin$ de eoo$de
veranderin$ %ijn o* een nieuwe vindin$. #aat in het verhaal %ien hoe
de%e vondst de held helpt om %ijn doelen te erei!en.

4ls je de%e elementen uit het verhaal !unt enoemen en met el!aar in
verand ren$t3 he je de verhaallijn te pa!!en. .aarmee s)hrij* je je
welo$3 arti!el3 *ilms)enario o* spee)h. 6oe dat eruit %iet3 lees je in het
onderstaande vooreeld:

Geleende gaten
"e kaasfabriek in ,choonrewoerd, een dor! bij Leerdam, maakte
vroeger -oudse kaas, net zoals de meeste andere kaasfabrieken
in (ederland. Voor de consument maakte het weinig uit of de
kaas uit -ouda, Bodegraven of uit ,choonrewoerd kwam, want
die kazen waren grotendeels inwisselbaar. (et als !akken suiker.
"e enige manier waaro! de kaas!roducenten met elkaar konden
concurreren was de !rijs. Hoe goedko!er, hoe meer klanten. "e
kaasfabrieken drukten elkaar zo in een s!iraal naar beneden, met
steeds lagere marges tot gevolg.
"e kaasmakers in ,choonrewoerd hadden er genoeg van. .e
wilden een andere soort kaas maken, waarmee ze zich een
a!arte en b/tere !laats konden verwerven in het koelvak.
.e startten een s!eurtocht door 0uro!a. &n het .witserse
0mmental stuitten ze o! de !laatselijke delicatesse1 0mmentaler.
"eze kaas krijgt dankzij een s!eciale bereidingswijze een
nootachtige smaak. aar nog o!vallender zijn de grote gaten in
de kaas, die het !roduct duidelijk onderscheiden van andere
kazen.


Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

19
"e 0mmentaler bleek een echt ambachtelijk streek!roduct te
zijn1 vrijwel nergens anders werd o! deze manier kaas bereid. "e
,choonrewoerders !ikten het idee van de gatenkaas o! en
combineerden dat met hun eigen kennis over industri)le
kaas!roductie. '! basis hiervan ontwikkelden ze een eigen
gatenkaas met een rondere smaak.
.o werd een nieuw !roduct gecre)erd, dat vanaf 2344 onder de
merknaam Leerdammer o! de markt kwam. "ertig jaar later is
Leerdammer 5aas uitgegroeid tot het grootste merk in deze
categorie, vele malen groter dan 0mmentaler.


+et op de vaste kenmerken in een verhaal! de held, het
obstakel, het keerpunt, de inzichten en de oplossing. Aan
de hand van die elementen schrijf je daarna vanzelf een
verhaallijn.


Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

20
). *reng mensen in !eweging


5iteindelijk wil je met een tekst een doel bereiken!
informeren, bewustwording en misschien ook wel de
lezer in beweging laten komen. 1et een verhaal is de
kans groter dat de boodschap binnenkomt en dat de
lezer daadwerkelijk iets doet.

7ensen houden meestal niet van veranderin$en en voelen %i)h
on$ema!!elij! ij een aan!ondi$in$ van ijvooreeld een reor$anisatie.
/o! als die veranderin$ nieuwe !ansen oplevert.

7et een verhaal maa! je de $evol$en van die veranderin$en in%i)htelij!. 4l
le%end3 !ij!end o* luisterend identi*i)eren we ons met de hoo*dpersoon.
We voelen ons etro!!en en $aan in $eda)hten een verindin$ aan met de
hoo*dpersoon Kn %ijn proleem.

6oe pa! je dit %el* aan als je een verhaal wilt $erui!en om een veranderin$
over het voetli)ht te ren$en8 7et de vol$ende aanda)htspunten maa! je
van jouw verhaal een topverhaal.

)electeer
(ele)teer verhalen die het meeste indru! ma!en op je%el*. .at %ijn
de !ra)hti$ste verhalen3 want %e ma!en niet voor niets indru!@
()hrij* %e %o op dat de le%er het%el*de ervaart als jij.

'eschrijf de verhaalsetting
6elp je le%er om snel een ei$en eeld te !rij$en van de
verhaalsettin$. Gee* aan waar en wanneer het verhaal %i)h a*speelt3
%odat de le%er $ema!!elij! !an aanha!en. 6oe *eitelij!er3 hoe
$eloo*waardi$er het verhaal.

0erwerk emoties in het verhaal
'erhoo$ de hartsla$ van de le%er en roep emoties op. ,es)hrij* iets
dat hem hoop $ee*t. /* iets dat verontwaardi$in$ oproept. Pas als
we iets voelen3 willen we oo! iets doen.

6rikkel het brein
,es)hrij* wat er te %ien3 te horen3 te voelen o* te rui!en is. Wie
over %intui$lij!e waarnemin$en s)hrij*t3 etre!t %ijn le%er op een
hele dire)te manier ij de te!st3 %a$en we al eerder. Wie %i)h op
de%e manier etro!!en voelt3 !omt oo! $ema!!elij!er in ewe$in$.


Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

21
et de lezer aan het denken
Gee* le%ers iets waar %e hun tanden in !unnen %etten en een poosje
over na !unnen den!en. We heen allemaal on%e twij*els3
worstelin$en en tweesla)hti$heden. 6oe !unnen we ons leven het
este inri)hten8 Waarom %ijn we op aarde8 6oe )omineren we
on%e verlan$ens naar avontuur met de ehoe*te aan rust8 6oe
)omineren we vrijheid met $eondenheid8 4ls we %ie! worden3
$aan we dan de strijd aan o* $even we ons over8
/nders)hat je le%ers niet en $ee* %e een uitda$in$ om over na te
den!en.

+aat concrete resultaten zien
#aat in het verhaal de )on)rete resultaten %ien. Wat is er erei!t8
6oe pro*iteren mensen van het resultaat8 Wat is er vereterd8 En
wat %ijn de !eer%ijden8 Lon)rete *eiten helpen de le%er om een
eeld te vormen en etro!!en te ra!en.

)chets het hogere doel
Wil je dat de le%er in a)tie !omt8 ,enoem het proleem dat moet
worden op$elost: onverloemd3 eerlij!3 vanuit het perspe)tie* van
de persoon die je wilt overtui$en. ()hets het ho$ere doel. ,enoem
oo! de moeilij!heden die te verwa)hten %ijn ij het streven naar dat
doel. #e$ uit wat iemand ermee ops)hiet en laat %ien hoe iemand
!an ijdra$en.

'reng je luisteraar in beweging door het concreet te
maken. 0erhoog zijn hartslag! schrijf over emoties. et
hem aan het denken en schets het hogere doel. 7p die
manier is de kans groter dat de boodschap binnenkomt en
dat de lezer daadwerkelijk actie onderneemt.

“Tell me and ,-ll forget. .how me and ,-ll
remember. ,n"ol"e me and ,-ll understand.”
)onfucius !wi*sgeer#


Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

22

+ouw verhalenchecklist

8er afsluiting van dit e#book vind je deze checklist
om verhalen in jouw eigen praktijk toe te passen.
%ebruik deze lijst als een stappenplan bij je
verhalen om je doelen te bereiken.
o Zoe! naar een verhaal dat dire)t aansluit ij de ehoe*ten
van je pulie!=le%ers. Er$ nutti$ is het om verhalen ijeen te
ren$en in een verhalendataan!3 %odat je altijd $es)hi!te
verhalen ij de hand het.
o Eies de invalshoe! die past ij de oods)hap die je wilt
uitdra$en.
o ()hets het )on*li)t in het verhaal: het dilemmaB3 het
osta!el o* de twij*els waarmee jouw hoo*dpersoon !ampt.
.aarmee roep je spannin$ op.
o Eij! voor wel! medium het verhaal het meest $es)hi!t is
en !ies %o mo$elij! )ominaties daarvan: arti!elen3
dru!wer!3 so)ial media3 *ilms3 in*o$raphi)3 et )etera.
o ,ren$ je pulie! in ewe$in$ en doe een oproep voor a)tie:
wat wil je dat je le%ers=pulie! na het le%en van het verhaal
pre)ies doen8




Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

23

,eel het verhaal


0erhalen zijn waardevoller als je ze met iemand deelt.
e krijgen meer diepte en betekenis. *k moedig je dan
ook van harte aan je verhalen met anderen te delen, in
welke vorm dan ook.

Een je iemand die $e;nteresseerd is in de !ra)ht van verhalen8 (tuur hem
o* haar een mail met dit e<oo!. 'erhalen %ijn er om verder te verspreiden
en dat $eldt oo! voor de tips in dit oe!wer!. 6eel veel dan! alvast@

,en je op %oe! naar nieuwe idee>n over verhalen8 ,e%oe! dan mijn lo$
Verhaallijnen.nl/weblo. -e vindt hier re$elmati$ nieuwe arti!elen over het
$erui! van verhalen en toepassin$en daarvan. /o! vind je daar tips en
idee>n om je )reatieve mo$elij!heden te ver$roten en inspiratie op te
doen.

4ls je dit e<oo! interessant vindt3 dan $eldt dat waars)hijnlij! oo! voor
mijn oe! Toverballen voor het brein. 0n dit oe! !an i! veel meer
vooreelden laten %ien3 meer tips $even en de diepte in$aan dan in dit e<
oo!. Toverballen voor het !rein is ver!rij$aar via
verhaallijnen.nl=win!el=toverallen<voor<het<rein=.

0! wens je veel verhalen toe@
(i$rid van 0ersel


-'tories are like (air. gold. /he more .ou give awa.0
the more .ou have.1
2 3noniem











Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

24

4ver 'igrid van Iersel


7ensen houden van verhalen. 'ooral als %e
levense)ht %ijn. 'erhalen inspireren ons3 %e
$even houvast en %e $even on%e ervarin$en
door aan anderen. .aarom %ijn verhalen %o
mooi om te delen.

0n 2""M he i! mijn edrij* 'erhaallijnen
op$eri)ht om verhalen op te s)hrijven en
anderen te inspireren over de !ra)ht van
verhalen. 'an jon$s a* aan en i! $e*as)ineerd
door m9then3 sproo!jes en andere verhalen.
'erhalen waren een rode draad ij mijn studie 5ederlandse 2aal< en
#etter!unde. .aarna te!ende i! tal van verhalen op als journalist3 eerst ij
het "oordhollands #ablad en later als edrij*sjournalist voor diverse
ma$a%ines van overheidsor$anisaties.

4ls %el*standi$ journalist le$ i! me toe op het s)hrijven van persoonlij!e
verhalen3 %owel voor or$anisaties als voor individuele opdra)ht$evers. Zo
s)hree* i! in opdra)ht van de politie 1otterdam<1ijnmond het oe!
$%oedassistentie Hoek van Holland3 waarin a$enten hun persoonlij!e
ervarin$en verwoordden tijdens de rellen ij het strand*eest in 6oe! van
6olland in 2""M.

'erhalen %ijn !ra)hti$e manieren om in*ormatie3 ervarin$en en emoties te
delen en mensen te verinden. 7ijn ervarin$en en tips over de toepassin$
daarvan he i! ijeen$era)ht in het oe! Toverballen voor het brein. 7eer
hierover vind je op mijn wesite verhaallijnen.nl.

Meer informatie?
0! eantwoord $raa$ vra$en over dit onderwerp3 dus aar%el niet als
je meer wilt weten. -e !unt me op diverse manieren erei!en:
www.verhaallijnen.nl
(i$rid?verhaallijnen.nl
2witter: ?(i$ridvan0ersel
2ele*oon: N31 61+6&2+M4





Zeven manieren om succes te boeken met verhalen

25


















O 2"14 'erhaallijnen .en 6aa$
www.verhaallijnen.nl

Gratis eIemplaren van dit do)ument %ijn ver!rij$aar via http:==verhaallijnen.nl=nieuwsrie*.
-e ontvan$t dan eveneens iedere maand $ouden tips en idee>n over het s)hrijven van
persoonlij!e verhalen en het opre!!en van je idee>nrij!dom.