You are on page 1of 24

-261 -

Tehlikeli Atklarn Snrlartesi Tammmn ve Bertarafinn


Kontrolne likin Basel Szlemesinin Onaylanmasnn Uygun
Bulunduuna Dair Kanun
(Resm Gazete ile yaym : 30.12.1993 Say : 21804)
Kanun No
3957

Kabul Tarihi
28.12.1993

MADDE 1 . - 2 2 Mart 1989 tarihinde Basel'de mzaya alan "Tehlikeli Atklarn Snrlarte
si Tammmn ve Bertarafinn Kontrolne likin Basel Szlemesi"nin onaylanmas uygun bulun
mutur.
MADDE 2. - Bu Kanun yaym tarihinde yrrle girer.
MADDE 3. - Bu Kanun hkmlerini Bakanlar Kurulu yrtr.
TEHLKEL ATIKLARIN SINIRLARTES TAINIMININ VE BERTARAFNIN
KONTROLNE LKN BASEL SZLEMES
GR
Bu Szlemeye taraf olan devletler; tehlikeli atklarla dier atklarn ve bunlarn snrlartesi
tammmn insan sal ile evrede yol at zarar tehlikesinin bilincinde olarak,
Tehlikeli atklarla dier atklarn giderek artan oluumu, karmakl ve snrlartesi tamm
mn insan sal ve evre iin byyen bir tehdit oluturduunun farknda olarak,
nsan saln ve evreyi, bu atklarn yaratt tehlikelerden korumann en etkin yolunun,
atklarn oluumunu miktar ve/veya tehlike potansiyeli asndan asgar dzeye indirmek olduu
nun da farknda olarak,
Bertaraf yerleri neresi olursa olsun, snrlartesi tanmlar da dahil olmak zere, tehlikeli
atklar ve dier atklarn ynetiminin, insan sal ve evre ile tutarl olabilmesini salamak ama
cyla, devletlerin gerekli tedbirleri almalar hususunda ikna olarak,
Atk reticilerinin bertaraf yerleri neresi olursa olsun, tehlikeli atklarn ve dier atklarn, in
san sal ve evre ile tutarl bir ekilde nakli ve bertaraf konusundaki grevlerini yerine getirme
leri hususunun Devletler tarafndan temin edilmesi gereini gz nnde bulundurarak,
Yabanc tehlikeli atklarn ve dier atklarn kendi blgesine girmesi veya bertaraf edilmesini
yasaklamak konusunda devletlerin hkmranlk haklarn tmyle kabul ederek,
Tehlikeli atklarn snrlartesi tammmn ve bertarafinn, baka Devletlerde, zellikle de ge
limekte olan lkelerde bertarafinn yasaklanmas konusunda giderek artmakta olan istei de gz
nne alarak,
Tehlikeli atklarn ve dier atklarn, evre ve etkin ynetim ilkeleri ile uyum iinde olduu s
rece, retilmi olduklar Devlette bertaraf edilmeleri hususunda ikna olarak,
Bu atklarn olutuklar Devletten baka bir Devlete snrlartesi tanmna ancak, insan sa
lna ve evreye zarar vermeyecek artlar altnda ve bu Szleme hkmleri evevesinde gerek
letii takdirde, izin verilmesi gerektii hususunun da bilincinde olarak,
Tehlikeli atklarn ve dier atklarn artan kontrolnn, bu atklarn evresel adan tutarl bir
ekilde ynetimi ve snrlartesi tammmn azaltlmas konusunda tevik edici bir ilev grecei
ni dikkate alarak,
Tehlikeli atklarn devletler arasnda snrlartesi tammmn kontrol ve bu tanma ilikin
bilgilerin gereince deiimine ilikin tedbirlerin Devletler tarafndan alnmas hususunda ikna ola
rak,

-2623957

28.12.1993

Tehlikeli maddelenn tanmasna ilikin olarak evrenin korunmas konusunda bir dz ulusla
raras ve blgesel anlamann ele alndn goz onunde bulundurarak,
Birlemi Milletler insan evresi Konferans (Stockhom, 1972) Bildirgesi'n, Birlemi Mil
letler evre Program (UNEP) Ynetim Konsey'nn 17 Temmuz 1987 tarihli, 14/30 sayl karary
la kabul edilen Tehlikeli Atklarn evreyle uyumlu bir ekilde ynetimine ilikin Kahire ilkeleri
ni, Birlemi Milletler Tehlikeli Mallann Tanmas uzmanlar Komitesi tarafndan 1957 ylnda
formle edilen ve her k ylda bir guncelletnlen Tavsyelenn, Birlemi Milletler sistemi iinde
kabul edilen ilgili tavsiye, bildirge, belge ve ynetmeliklerle, dier uluslararas ve blgesel rgt
ler tarafiStian yaplan ett ve almalar dikkate alarak,
Birlemi Milletler Genel Kurulunun otuzyedmc oturumunda (1982) kabul ettii Dnya Ta
biat Szlemesi ruhuna, ilke, hedef ve levlenn, insan evresinin ve doal kaynaklarn korunma
sna ilikin, etk kurallar olarak kabul ederek,
Devletlerin, insan salnn ve evrenin korunmasna ilikin uluslararas yukumluluklenn
yenne getirmek zorunda olduklarn ve uluslararas hukuk uyarnca sorumlu olduklarn onayla
mak,
Bu Szleme hukumlennn veya Szleme protokollennden herhangi bnnn ihlali halinde,
anlamalann ilgili uluslararas kanunlan uygulayacam kabul ederek,
Tehlikeli atklarn ve dier atklann oluumunu en aza indirgemek amacyla, evreyle tutarl
duuk atk reten teknolojilerin, yeniden deerlendirme alternatflennn, bakm ve ynetim sstemlennn geltnlmes ve uygulanmas gereinin bilmemde olarak,
Tehlikeli atklar ve dier atklarn snrlarotes tanmnn kontrol gereine ilikin, giderek
byyen uluslararas lgnn ve bu tanmn mumkun olabildii olude en aza indirilmesi gerei
nin de bilincinde olarak,
Tehlikeli atklar ve dier atklar konusunda, snrlarotes yasa d trafiin yaratt sorunlar
dan kayg duyarak,
Gelimekte olan ulkelenn, tehlikeli atklarn ve dier atklarn ynetimi konusunda snrl ola
naklarnn olduunu da dikkate alarak,
Kahire ilkeleri ve UNEP Ynetim Konseyinin evre Koruma Teknolojisi Transferinin Geli
tirilmesine ilikin 14/16 sayl karar ruhu erevesinde, mahall olarak retilen tehlikeli atklarn
ve dier atklarn uygun bir ekilde ynetimine ilikin teknolojinin zellikle gelimekte olan lke
lere transfer edilmesi gereini kabul ederek,
Tehlikeli atklarn ve dier atklarn, ilgili uluslararas Szlemeler ve tavsiye kararlar uyarn
ca tanmas gereini de kabul ederek,
Tehlikeli atklarn ve dier atklarn snrlarotes tanmna, bu atklarn tanmasnn ve niha
bertarafnn sadece evreyle uyumlu bir ekilde gerekletirilmesi durumunda, izin verilmesi ger
gine ikna olarak,
insan saln ve evreyi, tehlikeli atklarn ve dier atklarn oluumu ve ynetiminden kay
naklanabilecek olumsuz etkilerden sk kontrol yoluyla korumaya kararl olarak,
Aadaki hususlar uzennde anlamaya varmlardr
Madde 1
Szlemenin Kapsam
1 Bu Szlemenin amalar asndan snrlarotes tanmna konu olan aadaki atklar,
"tehlikeli atklar" olarak deerlendirilecektir
(a) Ek IH'te belirtilen zelliklerden herhangi bnne sahip olmalar kaydyla, Ek I'de belirtilen
kategonlerden herhangi bnne ait olan atklar, ve

2633957

28.12.1993

(b) Yukardaki (a) fkrasna dahil olmadklar halde, ihracat, ithalat veya transit Tarafn
kendi mevzuatna gore tehlikeli olarak tanmlad veya tehlikeli olduuna inanlan atklar,
2 Ek II'de belirtilen kategorilerden herhangi birine ait olan ve snrlartesi tanma konu olan
atklar, bu Szleme amalan asndan "dier atklar" olarak tanmlanacaktr
3 Radyoaktif maddelere ilikin uluslararas belgeler de dahil olmak zere, dier kontrol siste
mine tab olan radyoaktif atklar bu Szleme kapsam dndadr
4 Gemlenn normal melennden doan ve dearj baka bir uluslararas belgeye konu olan
atklar, bu Szleme kapsam dndadr
Madde 2
Tanmlar
Bu Sozlememn amalan asndan,
1 "Atklar", ulusal kanunlar hukumlen uyarnca bertaraf edilen, edilmesi dnlen veya ge
reken madde veya nesnelerdir
2 "Ynetim", bertaraf alanlarnn bertaraf sonras bakm da dahil olmak zere, tehlikeli atklann veya dier atklarn toplanmas, nakli ve bertaraf anlamna gelecektir
3 "Snrlartesi tanm", soz konusu tanm olayndan en az k Devletin olmas artyla, teh
likeli atklarn veya dier atklann, bir Devletin ulusal yetkilen altndaki alana veya bu alandan ge
erek, dier bir Devletin ulusal yetkilen altndaki alana veya bu alandan geerek herhangi bir Dev
letin ulusal yetki alanlan iinde olmayan bir alana tanmas anlamna gelecektir
4 "Bertaraf', bu Sozlememn IV nolu Ek'nde belirtilen ilemlerden herhangi bin anlamna
gelecektir
5 "Onayl saha veya tesis", tehlikeli atklann veya dier atklarn bertaraf iin, saha veya te
sisin bulunduu Devletin ilgili makam tarafndan, bu ama iin, yetki veya izin verilen saha veya
tesis anlamna gelecektir
6 "Yetkili makam", ilgili Tarafn uygun grecei coraf alanlar iinde, tehlikeli atklarn ve
ya dier atklarn snrlartesi tanmna ilikin bldnm ve bilgilen almak ve bu bildirime, 6 nci
madde uyarnca cevap vermek zere sorumlu olabilecek bir taraf tarafndan tayn edilen resm ma
kam anlamna gelecektir
7 "Odak noktas", 5 nc maddede atfta bulunulan Tarafn 13 uncu ve 15 nc maddelerde
hkme baland ekilde bilgi almak ve vermekte sorumlu organ anlamna gelecektir
8 "Tehlikeli atklarn veya dier atklarn evreyle uyumlu bir ekilde ynetimi", tehlikeli
atklann veya dier atklarn, insan saln ve evreyi bu atklardan kaynaklanabilecek olumsuz
etkilerden koruyacak ekilde ynetilmesini salamak zere tum pratik tedbirlerin alnmas anlam
na gelecektir
9 "Bir devletin ulusal yetkisi altndaki alan", bir Devletin insan sal ve evrenin korunma
s hususunda, uluslararas kanunlara uygun olarak, idar ve dzenleyici sorumluluu altndaki ka
ra, deniz ve hava sahas anlamna gelecektir
10 "ihracat Devlet", tehlikeli atklarn veya dier atklarn snrlartesi tammmn balad
veya balanmasnn planland Taraf anlamna gelecektir
11 "ithalat Devlet", tehlikeli atklarn veya dier atklarn bertaraf edilmek veya herhangi
bir devletin ulusal yetkisi altnda bulunmayan bir alanda bertarat edilmeden once ykleme yapl
mas amacyla snrlartesi tammmn yneldii veya planland tarat anlamna gelecektir
12 'Transit Devlet", ihracat veya ithalat devlet dnda, tehlikeli atklarn veya dier atk
larn getii veya geiinin planland Devlet anlamna gelecektir
13 "ilgili Devletler", Iaral olsun veya olmasnlar, ihracat vc ithalat Devletler ile transit
Devletler anlamna gelecektir

-2643957

28.12.1993

14 "ahs", herhangi bir zel veya hkm ahs anlamna gelecektir


15 "ihracat", ihracat Devletin yetkisi altnda tehlikeli atklarn veya dier atklarn ihraca
tn yrten herhangi bir ahs anlamna gelecektir
16 "ithalat", ithalat Devletin yetkisi altnda, tehlikeli atklarn veya dier atklarn ithala
tn yrten herhangi bir ahs anlamna gelecektir
17 'Tayc", tehlikeli atklarn veya dier atklarn nakliyesini gerekletiren herhangi bir
ahs anlamna gelecektir
18 "retici", faaliyetleri ile tehlikeli atklar veya dier atklar reten herhangi bir ahs ve
ya bu ahs bilinmiyorsa, bu atklarn kontrol ve/veya mlkiyeti altnda tutan ahs anlamna ge
lecektir
19 "Bertaraf edici", kendisine tehlikeli atklarn veya dier atklarn sevkyatnn yapld ve
bu atklarn bertaraf ilemini yrten herhangi bir ahs anlamna gelecektir
20 "Politik ve/veya ekonomik btnleme tekilat", hkmran devletlerin oluturduu v e u j e
Devletlerin, ibu Szlemenin kapsamna giren hususlardaki yetkiyi devretmi olduklan ve kendi
usulleri uyarnca, bu Szlemeyi imzalamak, tasdik veya kabul etmek, onamak, resmen te> d et
mek veya katlmak yetkisine sahip tekilat anlamna gelecektir
21 "Yasad trafik", tehlikeli atklarn veya dier atklarn 9 uncu maddede belirtildii ekil
de snrlarotes tanm anlamna gelecektir
Madde 3
Tehlikeli Atklann Ulusal Tanm
1 Taraflar bu Szlemeye Taraf olduktan sonra alt ay iinde, kendi ulusal mevzuatna gore teh
likeli olarak tanmlanan veya dnlen, Ek I ve H'de lstelenenler dndaki atklar ve atklara uygu
lanabilir, snrlarotes tanm usulleriyle ilgili gereklilikleri, Szleme Sekreteryasna bildirecektir
2 Taraflar, 1 nc fkra uyarnca temin etmi olduklar bilgilerden meydana gelebilecek her
hangi bir nemli deiiklii sonradan Sekreteryaya bildirecektir
3 Sekreterya, 1 nc ve 1 nc fkralar uyarnca alm olduu bilgilen derhal tum Taraflara bil
direcektir
4 Taraflar Sekreterya tarafndan 3 uncu fkra kapsamnda kendlenne iletilen blglenn, ihra
catlarna aktarlmas iin sorumlu olacaktr
Madde 4
Genel Ykmllkler
1 (a) Bertaraf amacyla tehlikeli atklarn veya dier atklann ithalini yasaklama hakkn kul
lanan Taraflar, kararlarn 13 uncu madde uyarnca dier Taraflara bildireceklerdir
(b) Taraflar, kendilerine (a) bendi uyarnca bildirimde bulunulduunda, tehlikeli atklarn v e
dier atklarn ithalini yasaklam bulunan Taraflara, bu atklarn ihracn yasaklayacak veya bu ih
racat ilemine izin vermeyeceklerdir
(c) ithalat Devletin, tehlikeli atklarn ve dier atklarn ithalini yasaklamad durumlarda,
ithalat Devlet soz konusu ithalata yazl olarak rza gstermedii takdirde Taraflar, tehlikeli atk
larn veya dier atklarn ihracn yasaklayacak veya bu ihracat ilemine izin vermeyeceklerdir
2 Taraflar, aadaki hususlarda gerekli tedbrlen alacaktr
(a) Toplumsal, teknolojik ve ekonomik hususlar da goz onune alarak, tehlikeli atklann ve di
er atklann oluumunun asganye ndnlmesn temin etmek,
(b) Bertaraf yerlen ne olursa olsun, tehlikeli atklarn ve dier atklarn evreyle uyumlu y
netimi amacyla, mumkun olduu olude kendi iinde yer seecek uygun bertaraf tesislerini temin
etmek,

-2653957

28.12.1993

(c) Tehlikeli atklarn veya dier atklann ynetiminde grev alan ahslann, bu ynetim ile
minden kaynaklanan tehlikeli atklarn ve dier atklann yarataca kirlilii nlemek ve kirlilik
olutuu takdirde de, bu kirliliin insan sal ve evre zerindeki sonulann asgariye indirgemek
iin gereken tedbirleri almasn temin etmek;
(d) Tehlikeli atklarn ve dier atklarn snrlartesi tanmda bu atklarn asgar seviyeye in
dirilen miktarnn evreyle uyumlu ve etkin ynetiminin garantisini ve insan saln ve evreyi
bu tamnn olumsuz etkilerinden koruyacak ekilde yrtlmesini temin etmek;
(e) Tehlikeli atklarn veya dier atklarn, mevzuatlar gereince tm ithalatlar yasaklam
olan veya bu atklarn, Taraflarn ilk toplantlarnda kararlatracaklar kriterlere gre evreyle tu
tarl bir ekilde ynetilmeyeceine inanan Taraf bir Devlete ve ekonomik ve/veya politik btnle
me tekilatna ye Taraf Devletlere ve zellikle de gelimekte olan lkelere ihracna izin verme
mek;
(f) Tehlikeli atklann ve dier atklann ngrlen snrlartesi tanmna ait bilgilerin, Ek V
A uyannca, sz konusu tanm ileminin insan sal ve evre zerindeki etkilerini de aka be
lirtecek ekilde ilgili Devletlere temin edilmesi hususunu hkme balamak;
(g) evreyle tutarl bir ekilde ynetilmeyeceine inand tehlikeli atklarn ve dier atklarn
ithalini nlemek;
(h) Tehlikeli atklarn ve dier atklarn evreyle tutarl bir ekilde ynetimini gelitirmek ve
yasa d trafii engellemek amacyla, bu atklarn snrlartesi tanmna ilikin bilgilerin aklan
mas da dahil olmak zere, dorudan ya da Sekreterya araclyla dier Taraflarla ve ilgili teki
latlarla ibirliinde bulunmak;
3. Taraflar, tehlikeli atklarn ve dier atklann yasa d trafiinin su olduunu gz nnde
bulunduracaklardr.
4. Bu Szlemeyi ihlal eden fiillerin nlenmesi ve cezalandrlmasna ilikin tedbirler de dahil
olmak zere, Szleme hkmlerinin tatbiki iin gereken hukuk, idar ve dier tedbirler Taraflar
ca alnacaktr.
5. Taraflar, tehlikeli atklarn veya dier atklarn Taraf olmayan lkelere ihracna veya bu l
kelerden ithaline izin vermeyeceklerdir.
6. Taraflar, snrlartesi tanma konu olsun olmasn, tehlikeli atklann veya dier atklarn,
60 gney enleminin gneyindeki alanlarda bertaraf edilmek zere ihracna izin vermemeyi kabul
ederler.
7. Taraflar ayrca aadaki hususlar yerine getireceklerdir :
(a) Tehlikeli atklarn veya dier atklarn tanm veya bertaraf hususundaki yetki veya izin
verilmedike, ulusal yarg yetkisi altnda ahslarn bu ilemleri yerine getirmelerini yasaklamak;
(b) Snrlartesi tamna konu olacak tehlikeli atklarn veya dier atklann, paketleme, etiket
leme ve nakliyat alanlannda genel olarak kabul grm uluslararas kurallara ve standartlara gre
paketlenmesi, etiketlenmesi ve nakledilmesi ve uluslararas dzeyde kabul edilmi ilgili uygulama
lara itina gsterilmesi hususunu hkme balamak;
(c) Tehlikeli atklarn ve dier atklarn bertaraf yerlerine doru snrlartesi tammmn ba
lad yerde, bu atklarla birlikte bir dolam belgesinin bulunmas gereini hkme balamak.
8. Taraflar, ihra edilecek tehlikeli atklann veya dier atklann, ithalat Devlette veya baka
bir yerde evreyle tutarl bir ekilde ynetimleri gereini hkme balayacaktr. Bu Szlemeye ta
bi atklarn evreyle tutarl ynetimine ilikin teknik ilkeler, Taraflarn yapacaklar ilk toplantda
kararlatrlacaktr.

-2663957

28.12.1993

9. Taraflar, sadece aada belirtilen artlar gerekletii takdirde, tehlikeli atklarn ve dier
atklann snrlartesi tanmna izin verilmesini temin etmek iin gereken tedbirleri alacaklardr :
(a) hracat Devletin sz konusu atklarn evreyle uyumlu bir biimde bertaraf iin gerekli
teknik kapasiteye, gerekli tesislere veya uygun bertaraf sahalarna sahip olmamas; veya
(b) Sz konusu atklara, thalat Devletin yeniden deerlendirme ve ileme sanayileri tarafn
dan hammadde olarak ihtiya duyulmas; veya
(c) Sz konusu snrlartesi tamnn, Taraflarn bu Szleme amalarndan farkl olmamak
artyla kararlatracaklar kriterlere gre yaplmas.
10. Tehlikeli atklann veya dier atklan oluturan devletlerin, bu atklarn evreyle tutarl bir
ekilde ynetilmesi gereini hkme balamak hususundaki Szleme ykmllkleri, hibir art
altnda ithalat veya transit Devlete devredilemez.
11. bu Szlemede yer alan hi bir hkm, Taraflarn, insan sal ve evreyi daha iyi ko
rumak amacyla, ibu Szleme hkmleriyle tutarl ve uluslararas hukuka uygun ilave artlar koy
masn engellemeyecektir.
12. bu Szlemede yer alan hi bir hkm, Devletlerin, uluslararas hukuk kurallan uyann
ca tespit edilen karasular zerindeki hkmranlk haklarn, kendi mnhasr ekonomik blgelerin
de ve kta sahanlklannda uluslararas hukuk kurallanna gre sahip olduklar hkmranlk haklann ve yarg yetkilerini ve tm Devletlerin uak ve gemilerinin, uluslararas hukukta hkme bala
nan ve ilgili uluslararas belgelerde yanstlan seyr sefer haklann ve serbestilerini kullanmalann
hi bir ekilde etkilemeyecektir.
13. Taraflar, dier Devletlere zellikle de gelimekte olan lkelere ihra edilen tehlikeli atk
lann ve dier atklann miktarn ve/veya kirlilik potansiyelini azaltabilmek imknlarn periyodik
olarak gzden geireceklerdir.
Madde 5
Yetkili Makamlann ve Odak Noktasnn Tayini
bu Szlemenin uygulanmasn kolaylatrmak amacyla Taraflar;
1. Bir ya da daha fazla sayda yetkili makam ve bir odak noktas tayin veya tesis edeceklerdir.
Transit Devlet durumunda, bildirimi almak zere bir yetkili makam tayin edilecektir.
2. bu Szlemenin kendileri iin yrrle girmesini takip eden ay iinde, odak noktas
ve yetkili makamlar olarak tayin ettikleri organlarn Sekretaryaya bildireceklerdir.
3. 2 nci fkra uyarnca grevlendirdikleri organlardaki herhangi bir deiiklii, karar tarihin
den itibaren bir ay iinde Sekretaryaya bildireceklerdir.
Madde 6
Taraflar arasnda Snrlartesi Tanm
1. hracat devlet, tehlikeli atklarn veya dier atklarn ngrlen snrlartesi tanmn il
gili Devletin yetkili makamna yazl olarak bildirecek veya retici yahut ihracat Devletin yetki
li makamlar araclyla yazl bildirimde bulunmas hususunu hkme balayacaktr. Bu bildirim,
Ek V A'da verilen bilgileri ve beyanlar ierecek ve ithalat Devletin kabul edebilecei bir dilde
yazlacaktr. lgili Devletlerin her birine sadece bir bildirim gnderilmesi gerekmektedir.
2. thalat Devlet, sz konusu tanma artl veya artsz olarak nza gsterdiini, izin ver
meyi reddettiini veya ek bilgi istediini belirten yazl cevabn bildirimde bulunan tarafa gnde
recektir. thalat Devletin kesin cevabnn bir nshas, Taraf olan ilgili Devletlerin yetkili makamlanna gnderilecektir.
3. thalat Devlet,
(a) Bildirimde bulunan tarafn, ithalat Devletin yazl muvafakatini aldn; ve

-2673957

28.12.1993

(b) Tehlikeli atklann veya dier atklarn evreyle tutarl bir ekilde ynetimine ilikin bir
szlemenin, ihracat ile bertaraf edici arasnda imzalanm olduuna dair ithalat Devletin vere
cei yazl teyidin, bldnmde bulunan tarafn eline getiini belgeleyen yazl bir teyit almadka,
oluturucu veya ihracatnn snrlarotes tanm balatmasna izin vermeyecektir
4 Bu Szlemeye taraf olan Transit Devletlenn her bin, bldnm alm olduunu derhal bl
dnmde bulunan tarafa teyid edecek ve daha sonra, soz konusu tanma artl veya artsz olarak
rza gsterdiim, izm vermeyi reddettiini veya ek bilgi istediini belirten yazl cevabn 60 gun
iinde bldnmde bulunan tarafa gnderebilecektir ihracat Devlet, Transit Devletin, yazl muva
fakatini almadan, snrlarotes tanmn balatlmasna izin vermeyecektir Ancak Taraflardan bin,
tehlikeli atklann veya dier atklann transit snrlarotes tanm iin genelde veya zel artlar al
tnda on yazl izin alnmas gereini aramamak karan venr veya bu konudaki artlarn detnrse, bu kararn 13 uncu madde uyarnca derhal dier Taraflara bldnlecektr Bu durumda ihracat
Devlet, transit devletin bldnm ald tanhten itibaren 60 gun iinde herhangi bir cevap almaz
sa, soz konusu ihracat ileminin transit Devlet uzennden yaplmasna izin verebilir
5 Atklann,
(a) Sadece ihracat Devlet tarafndan hukuken tehlikeli olarak tanmlad veya tehlikeli ol
duuna inanld durumlarda yaplacak snrlarotes tanmda, bu maddenin 9 uncu fkrasnn it
halat veya bertaraf edici ile ithalat Devlete tatbik edilen hukumlen, gerekli deiiklikler yapl
dktan sonra, ihracat ve ihracat Devlete de tatbik edilecektir,
(b) Sadece ithalat Devlet veya Taraf olan ithalat ve transit Devletler tarafndan hukuken
tehlikeli olarak tanmland veya tehlikeli olduuna inanld durumlarda yaplacak snrlarotes
tanmda, bu maddenin 1, 3, 4 ve 6 nc fkralarnn ihracatya ve ihracat Devlete tatbik olunan
hukumlen, gerekli deiiklikler yapldktan sonra ithalat veya bertaraf edici ile ithalat Devlete
de tatbik edilecektir, veya
(c) Sadece bu Szlemeye taraf herhangi bir transit Devlet tarafndan hukuken tehlikeli olarak
tanmland veya tehlikeli olduuna inanld durumlarda yaplacak snrlarotes tanmda, 4 un
cu fkra hukumlen bu Devlete de tatbik edilecektir
6 ilgili Devletlenn yazl muvafakatna tab olmak kaydyla ihracat Devlet, ayn fiziksel ve
kimyasal zelliklen tayan tehlikeli atklarn veya dier atklarn, ihracat Devletin ayn gumruk
k kaps ve ihracat Devletin de ayn gumruk gn kaps yoluyla ve transit geiin soz konusu
olduu durumlarda da, transit Devlet veya Devletlenn ayn gumruk gn ve k kaplan yoluyla,
dzenli olarak ayn bertaraf ediciye sevk edilmesini mumkun klan genel bir bldmmn retici ve
ya ihracat tarafndan kullanlmasna izin verebilir
7 Sevk edilecek tehlikeli maddelenn kesin miktar veya penyodk listesi gibi belli bilgilerin
temin edilmesi artna tab olmak kaydyla ilgili Devletler, 6 nc fkrada atfta bulunulan genel bil
dirimin kullanlmas hususunda yazl muvafakatlann verebilirler
8 6 nc ve 7 nc fkralarda belirtilen genel bildirim ve yazl muvafakat, tehlikeli atklarn ve
ya dier atklarn en ok 12 aylk bir sure boyunca yaplacak birden ok sevkyatn da kapsayabi
lir
9 Taraflar, tehlikeli atklarn veya dier atklarn snrlarotes tanmndan sorumlu olan ahslarn,
soz konusu atklarn teslim edilmesi veya alnmas srasnda dolam belgesini imzalamalar gereini hk
me balayacaklardr Taraflar ayrca, bertaraf edicinin, soz konusu atklar teslim alm olduunu ve ber
taraf ileminin, bildirimde belirtildii ekilde tamamlandn ihracatya ve ihracat Devletin yetkili ma
kamna bildirmesi gereini de hkme balayacaklardr ihracat Devlet bu bilgiyi almad takdir
de, ihracat Devletin yetkili makam veya ihracat durumu ithalat Devlete bildirecektir

-268
3957

28.12.1993

10 Bu maddede hkme balanan bildirim ve cevap, ilgili Taraflarn yetkili makamna veya
Taraf olmayan Devletler soz konusu olduunda da, uygun bir resm makama iletilecektir
11 Tehlikeli atklarn veya dier atklarn snrlartesi tanm, ibu Szlemeye Taraf olan it
halat Devlet veya transit Devletin gerekli grecei sigorta, teminat veya baka bir garantiye tab
olacaktr
Madde 7
Taraf Bir Devletten Taraf Olmayan Devletler zerine Snrlartesi Tamm
Bu Szlemenin 6 nci maddesinin 2 nci paragraf uyannca, gerekli deiiklikler, Taraf bir
Devletin Taraf olmayan Devlet veya Devletler uzenne yapaca tehlikeli atklann veya dier atk
larn snrlartesi tanmna da uygulanacaktr
Madde 8
Yeniden ithal Grevi
ilgili Devletlenn bu Szleme hukumlen uyannca rza gosterdklen tehlikeli atklann veya di
er atklarn snrlartesi tammmn, Szlemeye gore tamamlanamad durumlarda, atklarn
evreyle uyumlu bir ekilde bertaraf m gerekli alternatif dzenlemeler yaplamad takdirde ih
racat Devlet, soz konusu atklarn, ithalat Devletin ihracat Devlete ve Sekreteryaya bilgi ver
dii tanhten itibaren 90 gun iinde veya ilgili Devletlenn mutabk kalacaklar baka bir sure iin
de gen almaya temin edecektir Bu amala ihracat Devlet ve transit Taraflann herhangi bin, bu
atklann ihracat Devlete gen gondenlmesn engellemeyecek veya byle bir ileme kar kma
yacaklardr
Madde 9
Yasa D Trafik
1 Bu Szleme amalar asndan, tehlikeli atklarn veya dier atklarn herhangi bir snrla
rtesi tanm
(a) Bu Szleme hukumlen uyarnca tum ilgili Devletlere bldnmde bulunulmadan yaplan,
veya
(b) ilgili Devletin muvafakatini bu Szleme hukumlen uyarnca almadan yaplan, veya
(c) ilgili Devletlerin rzas sahtekrlk, yalan beyan veya hile ile elde edilerek yaplan, veya
(d) Madd bir ekilde belgelere uymayan, veya
(e) Tehlikeli atklarn veya dier atklarn, bu Szlemeye ve genel uluslararas hukuk ilkele
rine aykr olarak kastl bertaraf (rnei, boaltma) sonucunu douran,
Yasa d trafik olarak kabul edilecektir
2 Tehlikeli atklarn veya dier atklann snrlartesi tammmn, ihracatnn veya reticinin
fillerinden oturu yasa d trafik olarak kabul edildii durumlarda, ihracat Devlet, kendisine yasa
d trafik hakknda bilgi venld tanhten itibaren 30 gun iinde veya ilgili Devletlerin mutabk ka
laca baka bir sure iinde, soz konusu atklarn
(a) ihracat veya retici, ya da gerekliyse kendisi tarafndan ihracat Devlete gen getirilme
sini veya bunlar mumkun deilse,
(b) Bu Szleme hukumlen uyarnca bertaraf edilmesini temin edecektir Bu amala ilgili Ta
raf, atklarn ihracat Devlete gen gondenlmesn engellemeyecek veya byle bir ileme kar k
mayacakl ardr
3 Tehlikeli atklarn veya dier atklarn snrlartesi tammmn, ithalatnn veya bertaraf
edicinin fllennden oturu yasa d trafik olarak kabul edildii durumlarda ithalat Devlet, yasa d
trafik konusundan haberdar olduu tarihten itibaren 30 gun iinde veya ilgili Devletlerin muta
bk kalacaklar baka bir sure iinde soz konusu atklarn, ithalat veya bertaraf edici ya da, gerek-

-2693957

28.12.1993

liyse kendisi tarafndan evreyle uyumlu bir ekilde bertaraf edilmesini temin edecektir. Bu ama
la ilgili Taraflar, bu atklarn evreyle uyumlu bir ekilde bertaraf iin gerekli olduu lde ibir
liine gireceklerdir.
4. Yasa d trafik sorumluluunun ihracat veya reticiye ya da ithalat veya bertaraf edici
ye yklenemedii durumlarda, ilgili Taraflar veya duruma gre dier Taraflar, ibirliine girierek,
sz konusu atklann ihracat Devlette veya ithalat Devlette ya da uygun grlen baka bir yer
de evreyle uyumlu bir ekilde mmkn olabilen en ksa srede bertaraf edilmesini temin edecek
lerdir.
5. Her bir Taraf, yasa d trafii engellemek ve cezalandrmak iin gerekli ulusal/i mevzuat
hazrlayacaktr. Bu madde amalarn gerekletirmek zere Taraflar ibirliine gireceklerdir.
Madde 10
Uluslararas birlii
1. Taraflar, tehlikeli atklarn ve dier atklarn evreyle uyumlu bir ekilde ynetimini sala
mak ve gelitirmek amacyla, birbiriyle ibirlii yapacaklardr.
2. Bu amala Taraflar :
(a) Tehlikeli atklann ve dier atklann evreyle uyumlu ynetimi gelitirebilmek amacyla,
bu atklann uygun bir ekilde ynetimine ilikin teknik standart ve uygulamalar arasnda uyum sa
lanmas da dahil olmak zere, iki tarafl veya ok tarafl esasla, istek zerine bilgi temin edecek
lerdir.
(b) Tehlikeli atklarn ynetiminin, insan sal ve evre zerindeki etkilerini izlemek konu
sunda ibirlii yapacaklardr;
(c) Kendi ulusal kanunlan, ynetmelikleri ve politikalanna tabi olmak kaydyla, tehlikeli atk
larn ve dier atklann oluumunu mmkn olabildii lde ortadan kaldrmak ve bu atklarn
evreyle uyumlu ynetimini temin etmek iin daha etkin ve verimli yntemler gelitirmek amacy
la, yeni ya da gelitirilmi teknolojilerin kabul edilmesinin ekonomik, sosyal ve evresel etkileri
nin incelenmesi de dahil olmak zere, evreyle uyumlu ve dk atk reten teknolojilerin geliti
rilmesi, uygulanmas ve mevcut teknolojilerin iyiletirilmesi konusunda ibirlii yapacaklardr;
(d) Kendi ulusal kanun, ynetmelik ve politikalarna tabi olmak kaydyla, tehlikeli atklarn ve
dier atklann evreyle uyumlu bir ekilde ynetimine ilikin teknoloji ve ynetim sistemlerinin
transferi konusunda ibirlii yapacaklardr. Taraflar ayrca, zellikle bu konuda teknik yardma ih
tiya duyacak ve yardm talebinde bulunacak Taraflarn, teknik kapasitelerinin gelitirilmesi hu
susunda da ibirlii yapacaklardr.
(e) Uygun teknik ilkelerin ve/veya uygulama standartlarnn gelitirilmesi konusunda ibirlii
yapacaklardr.
3. Taraflar, 4 uncu maddenin 2 nci fkrasnn a, b ve c bentlerinin tatbiki konusunda gelimek
te olan lkelere yardmc olmak amacyla ibirliine girmek iin gerekli tedbirleri alacaklardr.
4. Gelimekte olan lkelerin ihtiyalarn goz onune alarak, Taraflar ve yetkili usulararas te
kilatlar arasndaki ibirlii dier eyler yan sra, kamu bilincini, tehlikeli atklarn ve dier atkla
rn evreyle uyumlu ynetimini ve duuk atk reten yeni teknolojilerin kabul edilmesi gibi husus
lar daha da gelitirmek amacyla tevik edilecektir
Madde 11
Ikl, ok 'larafl ve Blgesel Anlamalar
1. 4 uncu maddenin 5 nc fkras hkmlerine baklmaks/n 'laraflar, bu So/.lemenin tehli
keli atklarn ve dier atklarn evreyle uyumlu ynetimine ilikin hkmlerini ihlal etmemek kay
dyla, tehlikeli atklarn veya dier atklarn snrlartesi tanm konusunda Tara! olan veya olma-

-2703957

28.12.1993

yan Devletlerle ikili, ok tarafl veya blgesel anlamalara veya dzenlemelere girebilirler. Bu an
lama ve dzenlemeler, gelimekte olan lkelerin karlarn gz nne alarak, en az bu szleme
nin hkmleri kadar evreyle uyum iinde olmaldr.
2. Taraflar, tehlikeli atklarn ve dier atklarn, tmyle kendi aralarndaki snrlartesi tanmnn kontrol amacyla, bu Szlemenin yrrlk tarihinden nce girmi olduklar anlama ve d
zenlemelerle, 1 inci fkrada belirtilen dzenlemeler veya ikili, ok tarafl veya blgesel antlama
lardan herhangi birini sekreteryaya bildireceklerdir. Sz konusu anlamalarn, tehlikeli atklarn ve
dier atklann bu Szlemede hkme balanan ekliyle evreyle uyumlu ynetimine ters dme
mesi artyla, bu Szleme hkmleri, anlan anlamalar uyarnca gerekleen snrlartesi tanmlar etkilemeyecektir.
Madde 12
Sorumluluk Konusunda Danma
Tehlikeli atklann ve dier atklarn snrlartesi tanmndan ve bertarafndan kaynaklanan
sorumluluk ve tazminata ilikin kural ve usulleri belirleyen bir protokoln en ksa srede kabul
edilmesi amacyla Taraflar, ibirliine gireceklerdir.
Madde 13
Bilgi Aktanm
1. Tehlikeli atklann veya dier atklann snrlartesi tanm veya bertaraf srasnda, dier
Devletlerde insan sal ve evre zerinde risk yaratabilme ihtimali bulunan bir kaza meydana gel
mesi halinde Taraflar, duruma ilikin bilgi edindiklerinde dier Devletlere de derhal haber verilme
sini temin edeceklerdir.
2. Taraflar, Sekreterya araclyla :
(a) Madde 5 uyarnca tayin edilen yetkili makamlar ve/veya odak noktalanna ilikin deiik
likleri;
(b) Madde 3 uyannca tehlikeli atklarn ulusal tanmndaki deiiklikleri;
ve mmkn olabilen en ksa surede,
(c) Tehlikeli atklann veya dier atklarn ulusal yarg yetkileri altndaki alan iinde bertaraf
edilmek zere ithaline tmden ya da ksmen izin vermemek yolundaki kararlarn;
(d) Tehlikeli atklarn veya dier atklarn ihracn kstlamak ya da yasaklama yolunda alacaklan kararlar;
(e) Bu maddenin 4 nc fkras kapsamnda gereken dier bilgileri,
birbirlerine bildireceklerdir.
3. Ulusal kanun ve ynetmelikleriyle uyum iinde olmak kaydyla Taraflar, bir nceki takvim
ylna ilikin olarak aadaki bilgileri ieren bir raporu her bir takvim ylnn bitiminden nce, Sek
reterya araclyla 15 nci madde kapsamnda tekil edilmi Taraflar Konferansna ileteceklerdir :
(a) Madde 5 uyarnca tayin ettikleri yetkili makamlar ve odak noktalar :
(b) Tehlikeli atklarn veya dier atklarn kendilerinin de taraf olduu snrlartesi tanmna
ilikin aadaki bilgiler:
(i) hra edilen tehlikeli atklarn ve dier atklarn miktar, kategorileri, zellikleri, var yeri,
transit lkeler ve bildirim cevabna belirtilen bertaraf yntemi;
(ii) thal edilen tehlikeli atklarn ve dier atklarn miktar, kategorileri, zellikleri, menei ve
bertaraf yntemleri;
(iii) Arzuland ekilde gitmeyen bertaraf ilemleri;
(iv) Snrlartesi tanma konu edilen tehlikeli atklarn veya dier atklarn miktarn azaltma
yolundaki abalan;

-2713957

28.12.1993

(c) Bu Szlemenin uygulanmas konusunda kabul etmi olduklar tedbirlere ilikin bilgiler,
(d) Tehlikeli atklarn veya dier atklann oluumunun, tanmasnn ve bertarafnn insan sa
l ve evre uzenndek etkilen konusunda kendlen tarafndan derlenen mevcut istatistiklere ili
kin bilgiler,
(e) ibu Szlemenin 11 nc maddesi uyarnca grdklen kl, ok tarafl ve blgesel anlama
ve dzenlemelere ilikin bilgiler,
(f) Tehlikeli atklann ve dier atklarn snrlarotes tanm ve bertaraf srasnda meydana ge
len kazalara ve bu kazalar konusunda alnan tedbirlere ilikin bilgiler,
(g) Kendi ulusal yarg yetkilen altndaki alanda kullandklan alternatif bertaraf yontemlenne
ilikin bilgiler,
(h) Tehlikeli atklann ve dier atklann retiminin azaltlmas ve/veya ortadan kaldnlmasna
ynelik teknolojlenn geltnlmes konusunda aldklar tedbirlere dkn bilgiler,
() Taraflar Konferansnn uygun grecei dier hususlar
4 Ulusal kanun ve yonetmelklenyle uyum iinde olmak kaydyla Taraflar, tehlikeli atklann
veya dier atklann snrlarotes tanmndan kendi evresinin etkilenebileceine inanan Taraf bu
ynde bir talepte bulunduunda, tehlikeli atklann ve dier atklann snrlarotes t anmna ilikin
olarak venlen her bir bldnmn ve bu bldnmlere verilen cevaplarn birer nshasnn Sekreteryaya
gondenlmesn temm edeceklerdir
Madde 14
Mal Konular
1 Taraflar, farkl blgelerin ve altbolgelenn zel htyalanna gore, tehlikeli atklarn ve dier
atklarn ynetimi ve uretmlennn asgar seviyeye ndnlmesne ilikin teknoloji transferlenne ve
eitime ynelik blgesel ve altbolgesel merkezler kurulmas gerekliliini kabul ederler Taraflar,
gonullu mahiyetteki uygun finansman mekanizmalarnn kurulmas hususunu karara balayacak
lardr
2 Tehlikeli atklarn ve dier atklarn snrlarotes tanm ve bertaraf srasnda meydana ge
lebilecek kazalardan kaynaklanan tehlkelen en aza indirgemek amacyla Taraflar, acil durumlarda
geici yardm salayacak dner bir fonun kurulmas konusunu goz onune alacaklardr
Madde 15
Taraflarn Konferans
1 Bu Szleme hukumlen uyarnca Taraflar Konferans tesis edilmitir Taraflar Konferans
nn ilk toplants, bu Szlemenin yrrle girdii tarihten itibaren bir yl iinde Birlemi Millet
ler evre Program icra Mudurunun daveti uzenne yaplacaktr Bundan sonra, Konferansn ilk
toplantsnda tespit edilen belirli aralklarda Taraflar Konferans olaan toplantlar yaplacaktr
2 Taraflar Konferansnn olaanst toplantlar, Konferansnn gerekli grecei dier zaman
larda veya herhangi bir tarafn yazl istei "uzenne ve alt ay iinde sekreterya tarafndan kendle
rne iletilecek grler dahilinde ve Taraflarn en azndan ute birinin desteklemesi durumunda ya
placaktr
3 Taraflar Konferans, kendisine ve tesis edebilecei yardmc organlardan herhangi birine
ilikin usul kurallarna ve zellikle de Taraflarn bu Szleme kapsamndaki mal katlmlarn tes
pte ynelik mal kurallar oybirliiyle kararlatracak ve onaylayacaktr
4 Taraflar ilk toplantlarnda, bu Szleme kapsamnda deniz evresinin muhal a/as ve korun
masna ilikin sorumluluklarnn yerine getirilmesinde, kendilerine yardmc olmak /cre gcreke
bilecek ilave tedbrlen greceklerdir

-2723957

28.12.1993

5 Taraflar Konferans, bu Szlemenin etkin bir ekilde uygulanmasna ilikin hususlar s


rekli olarak gzden geirecek ve deerlendirecek ve buna ilave olarak
(a) Tehlikeli atklarn ve dier atklarn insan sal ve evreye verdii zararn asgar seviye
ye indirilmesine ynelik uygun politikalar, stratejiler ve tedbirler arasnda uyum salanmasn te
vik edecek,
(b) Dier eyler yan sra mevcut bilimsel, teknik, ekonomik ve evresel bilgilen goz onune
alarak, bu Szlemede ve eklennde yaplacak deklklen gereken ekilde grecek ve kabul
edecek,
(c) ibu Szlemenin ve madde 1 l'de ngrlen anlama ve duzenlemelenn uygulanmas ne
ticesinde kazanlan tecrbe nda, Szleme amalarnn baarlmas iin gerekebilecek ilave eylemlen grecek ve yenne getirecek,
(d) Protokollen gereken ekilde grecek ve kabul edecek, ve
(e) bu Szlemenin uygulanmas iin gerekli grlen yardmc organlar kuracaktr
6 Birlemi Milletler, Birlemi Mlletlenn uzmanlk kurulular, bu Szlemeye taraf olma
yan herhangi bir Devlet gibi Taraflar Konferansnda gzlemci olarak temsil edilebilirler Tehlikeli
atklar veya dier atklar alannda gerekli artlara sahip olan ve Taraflar Konferans toplantsnda
gzlemci sfatyla temsil edilmek arzusunu Sekreteryaya bildiren, ulusal veya uluslararas dzey
deki resm veya gayr resm organ veya kurulular da, mevcut Taraflann en az ute bin itiraz etme
dii takdirde gzlemci olarak kabul edilebilirler Gozlemclenn kabul ve katlm, Taraflar Kon
feransnn kabul edecei usul kurallarna tab olacaktr
7 Taraflar Konferans, bu Szlemenin yrrle girdii tanhten u yl sonra ve bunun son
rasnda, en az alt ylda bir, kendi etkinliini deerlendirecek ve gerekli grlrse en son bilimsel,
evresel, teknik ve ekonomik bilgilerin nda tehlikeli atklarn ve dier atklarn snrlartesi ta
mmmn ksmen veya tamamen yasaklanmas konusunu grecektir
Madde 16
Sekreterya
1 Sekreteryann grevlen,
(a) 15 nc ve 17 nci maddelerde ngrlen toplantlar dzenlemek ve ikmal etmek,
(b) 3 , 4 , 6 , 11 ve H uncu maddeler gereince alnan bilgilen ve 15 nc madde kapsamnda
kurulan yardmc organlarn toplantlarndan karlan bilgilere dayandrlan raporlar, ilgili huku
metlerararas ve gayr resm birimlerin salad bilgilen de goz nne alarak hazrlamak ve gerek
li yerlere iletmek,
(c) Bu Szleme kapsamndaki grevlerini yerme getirirken gerekletirdii faaliyetler konu
sunda raporlar hazrlamak ve bu raporlar Taraflar Konferansna sunmak,
(d) ilgili uluslararas organlarla gerekli koordinasyonu temin etmek ve zellikle de, grevleri
nin etkin bir ekilde yerine getirilmesi iin gerekebilecek idar ve yasal dzenlemelere girmek,
(e) Taraflann bu Szlemenin 5 nc maddesi uyarnca kuracaklar odak noktalar ve yetkili
makamlarla iliki kurmak
(t) I chlkel atklarn \ e dier atklarn bertaraf iin Taraflarn mevcut yetkili ulusal saha ve
tcsslcnc ilikin bilgi toplanmak ve bu bilgilen Taraflar arasnda datmak,
(g) Bu Szlemede ngrlen bildirim sisteminin idare edilmesi,
1 chlkel atklarn ve dier atklarn ynetimi,
I chlkel atklara vc dier atklara ilikin evreyle uyumlu teknolojiler, rnein duuk atk
uctc vc atk uctmeven teknolo|iler,
- Bertarat kapasitelerinin ve sahalarnn deerlendirilmesi.

-2733957

28.12.1993

- Tehlikeli atklann ve dier atklann izlenmesi, ve


- Acil duum cevaplan,
gibi konularda, taleplen uzenne Taraflara yardmc olmak amacyla,
- Teknik yardm ve eitim kaynaklan,
- Mevcut teknik ve bilimsel knovv-hovv,
Tavsiye ve uzmanlk kaynaklan, ve
Mevcut kaynaklar,
gibi konularda Taraflardan bilgi almak ve bu bilgilen Taraflara iletmek,
(h) Snrlarotes tanma ilikin bir bldnmn, tehlikeli atklarn veya dier atklarn sevkyatyla ilgili bldnme uyup uymad ve/veya, soz konusu atklann evreyle tutarl bir ekilde yonetlmeyeceme inanmak iin ellennde herhangi bir neden olduunda, tehlikeli atklar veya dier
atklar iin onenlen bertaraf tesslennn evreyle uyumlu olup olmad gibi konularn incelenme
sinde Taraflara yardmc olabilecek ve konusunda gerekli teknik yeterlie sahip mavir veya m
avir firmalara ilikin olarak talep uzenne Taraflara bilgi temin etmek gibi anlan incelemeler, Sekreteryay balamayacaktr,
{

() taraflann talebi uzenne, yasa d trafik olaylarnn belirlenmesinde Taraflara yardmc ol


mak ve y asa d trafie ilikin olarak elde etmi olduu bilgilen derhal ilgili Taraflara iletmek,
(j) Acil durumlarda Devletlere olabildiince sratle yardmc olabilmek amacyla, uzman ve
cihaz temini konusunda Taraflarla ve ilgili ve yetkili uluslararas kurum ve kurululara ibirlii
yapmak, ve
(k) bu Szleme amalayla ilgili olup, Taraflar Konferansnca belrleneblecek dier grev
len yenne getirmek
2 Taraflar Konferansnn 15 nc maddeye uygun olarak dzenlenen ilk toplants tamamla
nncaya kadar Sekreteryann grevlen geici olarak Birlemi Milletler evre Program tarafndan
yrtlecektir
3 Taraflar Konferans ilk toplantsnda, bu Szleme kapsamnda Sekreterya gorevlenn st
lenmek istediklerini belirtmi mevcut yetkili devletlararas tekilatlar arasndan Sekreteryay tayn
edecektir Taraflar Konferans, yine bu toplantda, geici sekreteryann zellikle yukardaki 1 inci
fkraya gore kendisine venlen grevlen nasl yenne getirdiini deerlendnp, bu grevler n uy
gun yaplar uzennde karar verecektir
Madde 17
Szlemede Deiiklik
1 Herhangi bir Taraf bu Szlemeye deiiklik nerebilir ve bu Szlemede herhangi bir pro
tokole Taraf olanlar da o protokolde deiiklik yaplmas teklifinde bulunabilirler Bu deiiklik
ler, dier eyler yan sra ilgili bilimsel ve teknik hususlar da dikkate alacaktr
2 Bu Szlemede yaplacak deiiklikler Taraflar Konferansnn bir toplantsnda kabul edi
lecektir Herhangi bir protokolde yaplacak deiiklikler ise, soz konusu protokol Taraflarnn ya
paca toplantda kabul edilecektir Bu Szlemede veya, ilgili protokolde mevcut aks hkmler
hari kalmak kaydyla herhangi bir protokolde yaplacak tadilatlar, tadilatn grlmesi teklif edi
len toplant tarihinden en az alt ay once Sekreterya tarafndan Taraflara datlacaktr Sekreterya
ayrca, teklif edilen tadilatlar bilgi ednmelen amacyla bu Szlemeye imza atm Taraflara gn
derilecektir
3 Taraflar, teklif edilen tadilatlar uzennde oybirliiyle mutabakata varmak m her gayreti
sarf edeceklerdir Ancak oybirliine ilikin butun gayretler sonusuz kaldnda ve mutabakata ya
rlamadnda, soz konusu tadilat son are olarak, toplantya katlan ve oy kullanan Taraflarn drt
te u oy ounluuyla kabul edilecek ve onaylanmas ve resmen kabul ve teyidi n Depoziter ta-

-2743957

28.12.1993

rafndan tm Taraflara iletilecektir.


4. 3 nc fkrada belirtilen usul, protokol tadilatlar iin de geerli olacak, ancak bu tadilatla
rn kabul iin, ilgili protokole Taraf olan ve toplantya katlarak oy kullanan Devletlerin te iki
oy ounluu yeterli olacaktr.
5. Tadilatlara ilikin onay, resm kabul ve teyid belgeleri, Depoziter'e teslim edilecektir. 3. ve
4 nc fkralar uyarnca kabul edilen tadilatlar, bu tadilatlar kabul etmi Taraflar arasnda, ilgili
protokolde mevcut aksi hkmler hari kalmak kaydyla sz konusu protokol kabul etmi Taraflar
dan en az drtte nn onay, resm kabul veya teyid belgelerini Depozitere teslim ettikleri tarihi
takip eden doksannc gnde yrrle girecektir. Bu tadilatlar, dier Taraflar iin sz konusu ta
dilata ilikin onay, resm kabul veya teyid belgesinin teslimini takip eden doksannc gnde yrr
le girecektir.
6. bu madde amalar asndan katlan ve oy veren Taraflar, toplantya katlarak olumlu ve
ya olumsuz oy veren Taraflar anlamna gelecektir.
Madde 18
Eklerde Kabul ve Deiiklik
1. Bu Szleme veya herhangi bir protokoln ekleri, bu Szlemenin veya duruma gre ilgili
protokoln ayrlmaz bir paras kabul edilecek ve, aksine bir hkm bulunmadka, bu Szleme
ye veya protokollere yaplacak herhangi bir atf, Szleme veya protokoln eklerine de yaplm sa
ylacaktr. Anlan ekler, sadece bilimsel teknik ve idar konularla kstl olacaktr.
2. Protokollerden herhangi birinde eklerine ilikin olarak belirtilebilecek aksi hkmler sakl
kalmak kaydyla, bu Szleme veya protokolde yaplacak ilave eklerin nerilmesi, kabul ve y
rrle girmesi ile aadaki esaslar uygulanacaktr;
(a) Szleme ve protokollerin eklerine ilikin teklif ve kabuller, 17 nci maddenin 2, 3 ve 4 n
c fkralarnda belirlenen usullere uygun olarak nerilip kabul edilecektir.
(b) Bu Szlemeye yaplacak ilave ekleri veya protokoln eklerini kabul etmesi mmkn ol
mayan Taraflar, durumu Depozitelerin gnderdii onay tarihinden itibaren alt ay iinde yazl ola
rak Depozitere bildireceklerdir. Depoziter gecikmeksizin alm olduu bu bildirimi tm taraflara
iletecektir. Taraflar hakknda daha nce itirazn beyan ettii bir husustaki itiraz beyanname kabu
ln herhangi bir tarihe bildirebilir. Bu durumda ekler o Taraf iin bu tarihte yrrle girecektir;
(c) Bildirimin Depoziter tarafndan tm Taraflara iletilmesinden itibaren alt aylk srenin bi
timinde, sz konusu ek, yukardaki (b) bendi uyarnca bildirim gndermemi olan tm Szleme
veya protokol Taraflar iin yrrle girecektir.
3. Bu Szlemenin veya herhangi bir protokolnn eklerinde dnlen deiikliklerin neril
mesi, kabul ve yrrle girmesi, Szleme veya protokol eklerinin nerilmesi, kabul ve yrk
le girmesine uygunlanan usullere tabi olacaktr. Konvansiyon iin dnlm ekler ve eklerde
yaplacak deiikliklerde, dier faktrlerin yan sra, ilgili bilimsel ve teknik hususlar da gz n
ne alacaktr.
4. Daha sonradan yaplacak bir ek veya ekteki bir deiiklik, bu Szlemede veya protokoller
den herhangi birinde deiiklii ieriyorsa, bu ek veya ekteki deiikliin yrrle girmesi iin,
nce, Konvansiyonda dnlen mtekabil deiikliin yrrle girmesini beklemek gerekecek
tir.
Madde 19
Dorulama
Dier bir Tarafn ibu Szleme kapsamndaki ykmllklerini ihlal etmi veya etmekte ol
duuna inanan herhangi bir Taraf, durumu derhal Sekreteryaya bildirebilir. Bu durumda soz konu-

-2753957

28.12.1993

su Taraf, dorudan veya Sekreterya araclyla, iddialarn yneldii Taraf durumdan haberdar
edecektir Bu konudaki tum bilgiler Sekreterya tarafndan Taraflara verilecektir
Madde 20
Anlamazlklarn Halli
1 Taraflar arasnda Szlemenin veya Szleme protokollerinden herhangi birinin yorumlan
mas veya uygulanmas ya da bunlara uyulmas konusunda anlamazlk kmas durumunda, Taraf
lar, bu anlamazl grmeler veya kendi seecekleri baka bir bar hal tarz yoluyla halli im
knn arayacaklardr
2 Eer ilgili Taraflar anlamazlklarn, bir nceki fkrada belirtilen yollardan ozemezlerse,
ihtilaf Taraflar mutabk kaldklar takdirde soz konusu ihtilaf, uluslararas Adalet Divanna veya
Ek Vl'da tespit edilen artlarda tahkime gtrlecektir Ancak Taraflann, ihtilafn Uluslararas
Adalet Divanna ya da tahkime gtrlmesi konusunda mutabakata varamamalar, kendlenn 1 n
c fkrada belirtilen yollardan ihtilafa ozum arama mesuliyetinden kurtarmayacaktr
3 ibu Szlemeyi tasdik, kabul, resmen teyid ederken veya bu Szlemeye taraf olurken bir
Devlet veya politik ve/veya ekonomik btnleme tekilat ayn ykmll kabul eden herhan
gi bir Tarafa ilikin olarak,
(a) ihtilafn Uluslararas Adalet Divanna gtrlmesini,
ve/veya
(b) Ek Vl'da tespit edilen esaslara gore tahkime gidilmesini,
herhangi bir zel anlamaya gerek olmakszn ve zorunlu olarak kabul ettiini bildirebilir Bu
bldnm yazl olarak Sekreteryaya verilecek, Sekreterya da Taraflara iletecektir
Madde 21
imza
ibu Szleme, 22 Mart 1989 tarihinde Basel'de, 23 Mart 1989 ile 30 Haziran 1989 tarihleri
arasnda Bern'de isvire Dileri Federal Bakanlnda ve 1 Temmuz 1989 ile 22 Mart 1990 tanh
ler arasnda Nevv York'ta Birlemi Milletler Genel Merkezinde Devletlerin, Birlemi Milletler
Namibya Konseyi tarafndan temsil edilen Namibya'nn ve politik ve/veya ekonomik btnleme
tekilatlarnn imzasna ak tutulacaktr
Madde 22
Onay, Kabul, Resm Teyit veya Tasdik
1 Bu Szleme, Devletlerin ve Birlemi Milletler Namibya Konseyi tarafndan temsil edilen
Namibya'nn onay, kabul ve tasdne ve politik ve/veya ekonomik btnleme rgtlerinin de res
m teyit veya tasdne tab olacaktr Onay, kabul, resm teyid veya tasdik belgelen depoztere tes
lim edilecektir
2 Yukarda 1 nc fkrada atfta bulunulan ve uye Devletlerinden herhangi bm Taraf olmadan
bu Szlemeye Taraf olan tekilatlardan herhangi bin, Szleme altndaki butun ykmllklere
tab olacaklardr Uye devletlerinden bin veya daha fazlas Szlemeye Taraf olan rgtler soz ko
nusu olduunda, orgutun kendisi ve ye Devletler, Szlemenin ykmlerinin yerine getirilmesin
deki kendi sorumluluklar hususunda karar vereceklerdir Bu gibi durumlarda, orgut ile uye Dev
letlere, Szlemedeki haklakn ayn anda kullanma hakk tanmayacaktr
3 Resm teyid ve tasdik belgelerinde, yukarda 1 nc fkrada atfta bulunulan rgtler, vere
cekleri resm, bu Szleme kapsamna giren konulara ilikin yetki snrlarn belirteceklerdir Bu
tekilatlar, yetkilerinde meydana gelebilecek buyuk apl deiiklikleri Depoztere bildirecek, De
poziter de durumu Taraflara iletecektir

2763957

28.12.1993

Madde 23
yelik
1 Bu Szleme, szlemenin imzaya kapand tarihi izleyen gnden balayarak, Devletlenn,
Birlemi Milletler Namibya Konseyi tarafndan temsil edilen Nambyann ve politik ve/veya eko
nomik btnleme tekilatlarnn yeliine ak tutulacaktr
2 Yukanda 1 mc fkrada atfta bulunulan tekilatlar vereceklen yelik belgelennde, bu Sz
leme Kapsamna giren konulara ilikin yetki snrlarn belirteceklerdir Bu tekilatlar, yetklennde meydana gelebilecek buyuk apl deklklen Depozitere bildireceklerdir
3 Bu Szlemeye taraf olan politik ve/veya ekonomik btnleme tekilatlar, 22 nci madde
nin 2 nci fkras hkmlerine tab olacaktr
Madde 24
Oy Hakk
1 Aada 2 nci fkrada hkme balanan durumlar han kalmak kaydyla, her bir Sozlemec
Tarafn bir oy hakk olacaktr
2 22 nci maddenin 3 uncu fkras ve 23 uncu maddenin 2 nci fkras uyarnca politik ve/veya
ekonomik btnleme tekilatlar yetki alanlarna giren konularda bu Szlemeye veya ilgili Pro
tokole Taraf olan uye Devletlenn oy saysna eit oy hakkna sahip olacaklardr Bu tekilatlar, te
kilatlara uye Devletlere oy haklarn kullandnda kendi oy haklarn kullanamayacaklar gibi, bu
nun tersi de geerli olacaktr
Madde 25
Yrrlk
1 Bu Szleme, yirminci onay, kabul, resm teyit, tasdik veya yelik belgesinin teslim tanh
n takp eden doksannc gnde yrrle girecektir
2 Bu Szlemeyi yirminci onay, kabul, resm teyit, tasdik veya yelik belgesinin teslim tari
hini takp eden doksannc gnden sonra onaylayan, kabul, tasdik veya resmen teyid eden Devlet
veya politik ve/veya ekonomik btnleme tekilat m bu Szleme, anlan Devlet veya politik
ve/veya ekonomik btnleme tekilatnn kendi onay, kabul, resm teyit, veya yelik belgesinin
teslim tanhn takp eden doksannc gnde yrrle girecektir
3 Yukardaki 1 nc ve 2 nci fkralarn amalar asndan, bir politik ve/veya ekonomik bu
tunleme tekilat tarafndan teslim edilen herhangi bir belge, bu tekilata uye Devletlerin teslim et
m olduklarna ilave olarak addedilmeyecektir
Madde 26
ihtiraz Kayd ve Beyan
1 Bu Szlemeye ihtiraz kayd konamayaca gibi, itiraz da edilemeyecektir
2 Bu maddenin 1 nc fkras, bu Szlemeyi mzaladklannda kabul veya tasdiklerinde, res
men teyit ettikleri veya bu Szlemeye Taraf olduklarnda, devletlerin veya politik ve/veya ekono
mk btnleme tekilatlarnn, dier eyler yan sra, kendi kanun ve mevzuatn Szleme hukum
ler ile uyumlu hale getirmek amacyla, nasl ifade edilirse idilsin veya hangi adla andrsa anlsn,
beyanlarda bulunmasn, bu beyanlarn, bu Szlemenin soz konusu Devlete uygulanan hkmle
rnn hukuk etkilerini engelleyici veya deitirici bir anlam tamamas kouluyla, engellemeye
ektir
Madde 27
ekilme
1 Bu Szlemenin Taraflardan bin m yrrle girdii tanhten itibaren u vl sonra herhan
g bir anda soz konusu Taraf, Depozitere yazl ihbarda bulunmak suretiyle bu Szlemeden eki
leblr

2773957

28.12.1993

2. Szlemeden ekilme, bu konudaki ihbarn Depozitere ulat tarihten itibaren bir yl son
ra veya ihbarda belirtilecek daha ileriki bir tarihte yrrle girecektir.
Madde 28
Depoziter
Bu Szlemenin ve Szleme protokollerinden herhangi birinin Depoziteri, Birlemi Millet
ler Genel Sekreteridir.
Madde 29
Orijinal Metinler
Bu Szleme Arapa, ince, ngilizce, Franszca, Rusa ve spanyolca hazrlanm olup, bu
dillerdeki metinlerin hepsi orijinal metin olarak kabul edilecektir.
Keyfiyeti Tevsiken, aadaki imzas bulunan yetkili bu Szlemeyi imzalamtr.
1989

.tarihinde

'de tanzim edilmitir.

Eki
Kontrol Edilecek Atk Kategorileri
Atk Trleri
Y
Y2

Hastanelerden, tp merkezlerinden ve kliniklerden kaynaklanan klinik atklar


Farmasotik rnlerin retiminden ve hazrlanmasndan kaynaklanan atklar

Y3
Y4

Farmasotik ve ila atklar


Biyosid ve fitofarmasotiklerin retiminden, hazrlanmasndan ve kullanlma

Y5

sndan kaynaklanan atklar


Ahap koruyucu maddelerin retiminden, hazrlanmasndan ve kullanlma

Y6

sndan kaynaklanan atklar


Organik zclerin retiminden, hazrlanmasndan ve kullanlma

Y7
Y8
Y9
Y10

sndan kaynaklanan atklar


Siyanr ihtiva eden sl ilemleri ile sertletirme ilemlerinden kaynaklanan
atklar
Balangta hedeflenen kullanma uygun olmayan atk maden yalar
Atk ya/su, hidrokarbon/su karmlar, emlsiyonlar
Poliklorlubifeniller (PCB)'ler ve/veya poi iki orluterfeni ler (PCT) ve/veya

Y12

polibromlubifenniler (PBB'ler) ieren veya bu maddelerle kirlenmi atk


maddeler ve malzemeler
Artmadan, imbiklemeden ve herhangi bir sl ilemden tr ortaya kan
katranl atk atklar
Mrekkep, boya, pigment, lake ve cilalarn retiminden, hazrlanmasndan ve

Y3

kullanlmasndan kaynaklanan atklar


Lateks, reine, plastize edici maddeler ile yapkanlar/yaptrclarn reti

Y14

minden, hazrlanmasndan ve kullanlmasndan kaynaklanan atklar


Tanmlanamayan ve/veya yeni ve insan ve/veya evre zerindeki etkileri bi

Y 1

linmeyen aratrma ve gelitirme veya eitim faaliyetlerinden kaynaklanan


kimyasal madde atklar
Y15

Baka bir yasal dzenlemeye konu olmayan patlayc karakterde atklar

Y16

Fotoraflkta kullanlan kimyasal madde ve malzemelerin retiminden,


hazrlanmasndan ve kullanmndan kaynaklanan atklar

Y17

Metal ve plastiklere yzey ilemleri uygulanmasndan kaynaklanan atklar

Y18

Sna atklann bertaraf ilemlerinden kaynaklanan atklar

-2783957

28.12.1993

Atk Trleri
Aada belirtilen maddeleri ieren aklar:
Y19
Metal karbonileri
Y20
Berilyum, berilyum bileikleri
Y21
Y22

Krom VI (Cr VI) bileikleri


Bakr bileikleri

Y23
Y24

inko bileikleri
Arsenik, arsenik bileikleri

Y25

Selenyum; selenyum bileikleri

Y26

Kadmiyum; kadmiyum bileikleri

Y27

Antimuan; antimuan bileikleri

Y28
Y29

Tellr; tellr bileikleri


Cva; civa bileikleri

Y30
Y31
Y32

Talyum; talyum bileikleri


Kurun; kurun bileikleri
Anorganik flor bileikleri - kalsiyum florr hari

Y33
Y34

Anorganik siyanrler
Asitli zeltiler veya kat haldeki asitler

Y35

Bazik zeltiler veya kat haldeki bazlar

Y36
Y37
Y38

Asbest (toz ve lifler)


Organik fosfor bileikleri
Organik siyanrleri

Y39

Fenoller; klorofenoller dahil fenol bileikleri

Y40
Y41

Eterler
Halojenli organik bileikler

Y42
Y43

Halojenli zcler dndaki organik zcler


Poliklorlu dbenzo fuarnn herhangi bir trevi

Y44

Poliklorlu dibenzo para dioksinin herhangi bir trevi

Y45

Bu ekte belirtilen maddelerin haricindeki organohalejen bileikler (r. Y39,


Y 4 1 , Y 4 2 , Y 4 3 , Y44)

Ekil
Y46

zel Deerlendirmeye Tabi Tutulacak Atk Kategorileri


Evlerden toplanan atklar

Y47

Evsel atklarn yaklmasndan kaynaklanan artklar


Ek III
Tehlikeli zellikler Listesi

UN Tasnifi

Kod

zellik

H1

H3

Patlayc
Patlayc madde veya atk, kendi bana kimyasal reaksiyon yoluyla
belli bir scaklk ve basnta ve hzla gaz olumasna ve evresindeki
lerin zarar grmesine neden olabilecek kat veya sv halde madde
veya atk (ya da maddelerin veya atklarn karm) demektir.
Parlayc svlar
Parlayc kelimesi "tutuabilen" kelimesiyle ayn anlamdadr.
Parlayc svlar, kapal hazne deneyinde 60.5C, ak hazne
deneyinde ise 65.6C'n altndaki scaklklarda parlayc bir buhar

-2793957
UN Tasnifi

28.12.1993
Kod

zellik
brakan svlar, sv karmlar, zeltide veya sspansiyonda kat
madde ihtiva eden maddelerdir. (rnein, boya, vernik, cila gibi
maddeler ierip tehlikeli zellikleri nedeniyle baka bir snfa dahil
edilen maddeler iermeyen maddeler) Ak hazne deneyleri ile ka
pal hazne deneylerinin sonulan kesinlikte kyaslamalara olanak ta
nmadndan ve hatta ayn deneyin sonulan sk sk deikenlik
gsterebildiinden bu trden farkllklan gz nne alarak yukandaki rakamlardan farkl olarak getirilecek yasal dzenlemeler, bu tan
mn zne uygun olacaktr.

4.1

H4.1

Patlayclar snfnn dnda olup da tanmalar srasnda karlalacak


koullarda kolayca tutuabilen veya srtnme nedeniyle alev almaya ne
den olabilen veya katkda bulunabilen katlar ya da atk katlardr.

4.2

H4.2

Kendiliinden yanmaya msait katlar veya atklar


Normal tamaclk koullannda veya havayla temas yznden ken
diliinden snmaya ve bu ekilde yanmaya msait maddeler veya
atklar

4.3

H4.3

Suyla temas halinde parlayc gazlar brakan maddeler veya atklar.


Suyla temas durumunda kendiliinden parlayan veya tehlikeli say
lacak miktarlarda parlayc gazlar brakan maddeler veya atklar.

5.1

H5.1

Oksiltleyici
Kendilerinin yanc olup olmasna baklmakszn, oksijen verme yo
luyla dier maddelerin yanmasna neden olan veya katkda bulunan
madde veya atklar.

5.2

H5.2

Organik peroksitler
ift deerlikli 0-0 yapsna sahip organik maddeler veya atklar ken
di kendine hzlanan egzotermik bozunmaya urayabilecek olan sl
adan dengesiz maddelerdir.

6.1

H6.1

Zehirli (Akut)
Yutulmas, solunum veya deriyle temas etmesi durumunda lme,
cidd ekilde yaralanmaya veya insan salnn zarar grmesine ne
den olabilecek maddeler veya atklar.

6.2

H6.2

H8

Enfeksiyz maddeler
nsanlarda veya hayvanlarda hastalklara yol at bilinen veya p
helenilen zararl mikro organizmalar veya bunlarn toksinlerini ie
ren maddeler veya atklar.
Korozif maddeler
Canl dokuyla temas halinde kimyasal olarak dokuya cidd zararlar
verebilen veya sznt halinde ^ier mallara ya da ulatrma ara
larna zarar verebilen hatta tmyle tahrip edebilen veya baka tr
den tehlikeler yaratabilen maddeler veya atklar.

H10

Hll

Hava veya suyla temas halinde toksit gaz braklmas


Hava veya su ile temas halinde tehlikeli saylacak miktarda toksit
gazlar brakabilecek maddeler veya atklar.
Toksik (gecikmi veya kronik)

-2803957

28.12.1993

UN Tasnifi

Kod

zellik
Yutulduklar, solunduklar ya da deriden ieri girdikleri takdirde
kanserojen etkiler de dahil olmak zere gecikmi veya kronik etkile
re yol aabilen maddeler veya atklar.

H12

Ekotoksik
Serbest halde bulunmalar durumunda, biyoakmlasyon yoluyla
evre zerinde ani veya gecikmeli olarak olumsuz etkiler yaratan
veya yaratabilecek olan ve/veya biyotik sistemlerde toksit etkiler
yaratan veya yaratmas muhtemel olan maddeler veya atklar.

H13

Bertaraf edilmelerinden sonra herhangi bir yoldan, yukarda


sralanan zelliklerden herhangi birine sahip bir dier maddenin
(rnein ztlenme svs) oluumuna neden olan maddeler.

Deneyler
Belirli trden atklarn yaratt potansiyel tehlikeler henz tam olarak belirlenememitir, bu
tehlikeleri nicel olarak tanmlayacak deneyler mevcut deildir. Bu atklarn insan ve/veya evre
zerinde yarattklar potansiyel tehlikeleri tanmlayacak yntemlerin gelitirilebilmesi iin yeni
aratrmalar yaplmas gerekmektedir. Standart deneyler ancak saf maddeler ve malzemeler iin ge
litirilmitir. Ek I'de sralanan maddelerin ibu Ek'te belirtilen zelliklerden herhangi birine sahip
olup olmadn tespit etmek zere pek ok lkede ulusal deneyler gelitirilmitir.
Ek IV
Bertaraf lemleri
A.

Kaynak Geri Kazanmna, Yeniden lemeye, Araz Islahnda, Dorudan Tekrar


Kullanma veya Alternatif Kullanmlara Olanak Vermeyen lemler
A Blm uygulamada karlalan tm bertaraf ilemlerini kapsamaktadr.

DI

Topran altnda veya stnde depolama (Or. arazide depolama, vb.)

D2

Arazi ileme (r. Sv veya amur atklarn toprakta biyolojik bozulmaya urama
s, vb.)

D3

Derine enjeksiyon (pompalanabilir atklarn kuyulara, tuz kayalarna veya doai

D4

olarak bulunan boluklara enjeksiyonu, vb.)


Yzey doldurma (r. sv ya da amur atklarn kovuklara, havuzlara ve lagnlere

D5

doldurulmas)
zel ilemli arazi depolamas (r. zeri kapatlm ve hem birbiriyle hem de ev
reyle temas kesilmi beton hcrelere yerletirme)

D6

Denizler ve okyanuslar dnda bir su ktlesine brakma

D7
D8

Deniz dibine gmme de dahil, denizlere ve okyanuslara brakma


Bu ekte yer almayan ve A Blmndeki ilemlerden herhangi biri yoluyla atlan
niha bileiklerin veya karmlarn olumasna neden olan biyolojik ilemler

D9

Bu ekte yer almayan ve A Blmndeki ilemlerden herhangi biri yoluyla atlan


niha bileiklerin olumasna neden olan fiziko-kimyasal ilemler (r.
buharlatrma kurutma, kalsinasyon, ntrletirme, keltme vb.)

D10
D 1

Arazide yakma
Denizde yakma

D12
D13

Niha depolama (r. bir madende konteyner iine yerletirme vb.)


A Blmnde belirtilen ilemlerden herhangi birine tab tutulmadan nce harman
lama veya kartrma

-281
3957
D14
D15
B

Rl
R2

28.12.1993
A Blmnde belirtilen ilemlere tab tutulmak zere yeniden ambalajlama
A Blmnde belirtilen ilemlerden herhangi bmne tab tutulmak zere depolama
Kaynak Gen Kazanmna, Yeniden ilemeye, Araz Islahna, Dorudan Tekrar Kul
lanma veya Alternatif Kullanmlara Olanak Veren ilemler
B Bolumu tehlikeli olduklar dnlen veya yasal olarak tehlikeli sfatyla tanm
lanan ve aks takdirde A Blmnde belirtilen ilemlere tab tutulabilecek olan
maddelere uygulanacak hm lemlen kapsamaktadr
Yakt olarak kullanma (dorudan yakma dnda) veya enerji retimi iin dier e
killerde yararlanma
Solvent (ozucu) shal/gen kazanm

R3

Solvent olarak kullanlmayan organik maddelerin slah/yeniden ilenmesi

R4
R5
R6

Metallenn ve metal bleklennn slah/yeniden ilenmesi


Dier anorganik maddelerin slah/yeniden ilenmesi
Astlenn veya bazlarn gen kazanm

R7

Krkln azaltlmas iin kullanlan paralarn gen kazanm

R8
R9

Katalzorlenn paralarnn gen kazanm


Kullanlm yalarn yeniden rafine edilmesi veya nceden kullanlm yalarn di
er kullanmlar

RO
Rl 1
R12

Ekolojik iyiletirme veya tarmclk yararna sonu verecek araz slah


R1-R10 arasndaki ilemlerden elde edilecek artk maddelenn kullanm
Atklarn R l - R l l arasndaki ilemlerden herhangi birine tab tutulmak zere dei
imi

R13

Maddelenn B Blmnde belirtilen ilemlerden herhangi bnne tab tutulmak ze


re bmktnlmes
Ek V A
Bildirimde Salanacak Bilgiler

Atk ihra nedeni

Atk ihracats (1)

3
4

Atn reticisi veya uretclen ve retim yen (1)


At bertaraf eden ve fiil bertaraf yen (1)

5
6

Eer biliniyorsa atn tayclar veya acentalan (1)


Atn ihra edildii lke
Yetkili makam (2)

Atn geecei tahmin edilen transit lkeler


Yetkili makam (2)
Atn ithal edildii lke
Yetkili makam (2)

8
9
10
11
12
13

Genel veya tek bldnm


Sevkyat(larn) tahmini tarh(ler) ve atn ihra suresi ve nerilen gzergh (giri
ve k noktalan da dahil) (3)
ngrlen nakliye arac (karayolu, demiryolu, hava, deniz, sular)
Sigortaya ilikin bilgi (4)
Y numaras ve BM numaras da dahil olmak zere atn cinsi ve fiziksel tanm,
kompozisyonu (5) ve kaza durumunda acil hkmler de dahil olmak zere zel
tama artlan

-2823957

28.12.1993

14.

ngrlen paketleme biimi (rnein ak, fda, tanker)

15.
16.

Arlk/hacim olarak tahmini miktar (6)


Atn retildii proses (7)

17.
18.

Ek I'de belirtilen atklar iin snflamalar Ek Il'den; tehlikeli zellik, H numaras,


BM numaras
Ek III uyarnca bertaraf yntemi

19.

reticinin ve ihracatnn, bilgilerin doruluuna dair beyan

20.

hracat veya retici tarafndan bertaraf ediciye aktarlan ve atklarn, ithalat l


kenin kanun ve mevzuatna gre evreyle tutarl bir ekilde ynetilmeyeceine
inanmas iin hi bir neden olmad yolunda bertaraf edicinin grn destekler
bilgi (tesisin teknik tanm da dahil)

21.

hracat ve bertaraf edici arasndaki szlemeye ilikin bilgiler


Notlar
Tam ad ve adres, telefon, teleks veya telefaks numaras ile temasa geilecek ahsn
ad, telefon, teleks veya telefon numaras.
Tam ad ve adres, telefon, teleks veya telefaks numaras.
Birden fazla sevkiyat ieren genel bildirimlerde, her bir sevkiyat tarihi veya bu bi
linmiyorsa, tahmini sevkiyat skl belirtilecektir.
ilgili sigorta artlarna ve bunlarn ihracat, tayc ve bertaraf edici tarafndan na
sl karlandna ilikin bilgiler.
Zehirlilik ve tama ve nerilen bertaraf metoduna ilikin olarak atn ierdii di
er tehlikeler asndan en tehlikeli elemanlarn mahiyeti ve konsantrasyonu.
Birden fazla sevkiyat ieren genel bildirimde, toplam tahmini miktarla her bir sev
kyatn tahmini miktar belirtilecektir.
Tehlikeyi deerlendirmek ve nerilen bertaraf ileminin uygunluunu belirleyebil
mek iin gerektii lde.
Ek V B
Dolam Belgesinde Salanacak Bilgiler
Atk ihracats (1)
Atn reticisi veya reticileri ve retim yeri (1)
At bertaraf eden ve fiil bertaraf yeri (1)
Atk taycs veya tayclar (1) veya acenta ya da acentalar
Genel veya tek bildirimin konusu
Snrlartesi tamnn balama tarihi ve atktan sorumlu her ahsn alnd imzas ve
tarih(ler)
Ulam arac (karayolu, demiryolu, deniz, hava, i sular), ihracat ve ithalat lke
ile transit lke ve tespit edilmi ise, giri ve k noktalar da dahil

(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Atn genel tanm (fiziksel durumu, ilgili BM sevkiyat ismi ve snf, BM


numaras, Y numaras veya H numaras)

9.

Kaza durumunda acil hkmler de dahil olmak zere tama artlan

10.

Paketleri tipi ve numaras

11.
12.
13.

Arlk/hacim cinsinden miktar


reticinin veya ihracatnn bilgilerin doruluuna dair beyan
reticinin veya ihracatnn, Taraf olan ilgili Devletlerin yetkili makamlarnca her
hangi bir itiraz yaplmadna dair beyan

14.

Bertaraf edicinin atklar tespit edilmi bertaraf tesisinde teslim alm olduuna dair
teyidi ve bertaraf ynetiminin ve yaklak bertaraf tarihinin belirtilmesi.

283
3957

28.12.1993
Notlar

Dolam belgesinde gerekli bilgiler, mmkn olduu durumlarda, nakliyat kurallar kapsamn
da gerekli olan bilgilerle birlikte tek bir belgede temin edilecektir. Bunun mmkn olmad du
rumlarda ise, dolam belgesindeki bilgiler, nakliyat kurallar kapsamnda gerekli olanlarn ayns
olmayacak, bunlar tamamlayc mahiyette olacaktr. Dolam belgesinde, bilgilerin kim tarafndan
temin edileceine ve formlarn kim tarafndan doldurulacana dair talimatlar olacaktr.
(1) Tam ad ve adres, telefon, teleks veya telefaks numaras ile acil durumlarda temasa geile
cek ahsn ismi, adresi, telefon, teleks veya telefaks numaras.
Ek VI
TAHKM
Madde 1
Szlemenin 20 nci maddesinde atfta bulunulan anlamada aksi bir hkm bulunmadka,
tahkim ilemleri aadaki 2 il 10 uncu maddelere gre yrtlecektir.
Madde 2
Davac taraf, taraflarn ihtilaf 20 nci maddenin 2 nci veya 3 nc fkras uyarnca tahkime g
trme karar aldklarn Sekreteryaya bildirecek ve Szlemenin, ihtilafa, konu maddelerinin yoru
munu veya uygulamasn verecektir. Sekreterya alm olduu bu bilgileri tm Taraflara iletecektir.
Madde 3
Tahkim heyeti yeden oluacaktr. htilaf iindeki Taraflardan her bir hakem tayin edecek
ve bu yolla tayin edilen iki hakem, ortak mutabakat ile nc bir hakem seeceklerdir. Tahkim
heyetine bu nc hakem bakanlk edecektir. Bu ahs, ihtilaf iinde taraflardan birinin tabiyetinde olmayacak, ikametgh bu taraflardan birinin zerinde bulunmayacak ve taraflardan herhan
gi biri tarafndan istihdam edilmeyecei gibi, hangi sfatla olursa olsun, sz konusu davayla da il
gilenmemi olacaktr.
Madde 4
1. kinci hakemin tayin edilmesini takip eden iki ay iinde tahkim heyeti bakannn belirlene
memesi halinde, Birlemi Milletler Genel Sekreteri, taraflardan herhangi birinin istei zerine iki
aylk ek bir sre ierisinde nc hakemi belirleyecektir.
2. htilaf iindeki taraflardan birinin, talep tarihinden itibaren iki ay iinde bir hakem atayamamas durumunda, dier taraf durumu Birlemi Milletler Genel Sekreterine bildirebilir- Bu
durumda Genel Sekreter iki aylk ek bir sre iinde tahkim heyeti bakann seecektir. Bu seim
den sonra tahkim heyeti bakan, henz hakem tayin etmemi olan taraftan iki aylk bir sre iinde
hakem tayin etmesini isteyecektir. Bu sre sonunda durumu Birlemi Milletler Genel Sekreterine
bildirecek ve Genel Sekreter de iki aylk ek bir sre iinde bu atamay yapacaktr.
Madde 5
1. Tahkim heyeti kararn uluslararas hukuk kurallarna ve ibu Szleme hkmlerine gore
verecektir.
2. bu Ek hkmleri kapsamnda kurulan tahkim heyeti kendi usul kurallarn belirleyecektir.
Madde 6
1. Tahkim heyetinin usule ve ze ilikin kararlar ye ounluuyla alnacaktr.
2. Tahkim heyeti, gerekleri tespit etmek iin gerekli tm tedbirleri alabilir. Heyet taraflardan
birinin istei zerine geici koruma tedbirleri alnmas tavsiyesinde bulunabilir.
3. htilaf iindeki, Taraflar, durumalarn etkin bir biimde yrtlebilmesi iin gerekli tm
kolayl salayacaklardr.

3957

28.12.1993

4 Tartlardan bnmn durumalara katlmamas veya kusuru, durumalarn yaplmasna engel


tekil etmeyecektir
Madde 7
Tahkim heyeti, dorudan ihtilaf konusundan kaynaklanan kar iddialar da duruma kap
samna alarak karara balayabilir
Madde 8
Tahkim heyetinin zel artlar goz onune alarak verce aks ynde kararlar dnda, tahkim
heyeti yelerinin cretleri de dahil olmak zere tum tahkim masraflar, ihtilaf iindeki taraflarca
eit olarak paylalacaktr Heyet yapt tum masraflarn kaytlarn tutacak ve masraflara ilikin
kesin belgeyi taraflara iletecektir
Madde 9
ihtilafa konu olan husus uzennde hukuk mahiyette bir kar olan ve bu kar dava kararndan
etkilenebilecek olan herhangi bir 1 araf, tahkim heyetinin muvafakati ile durumalara mdahalede
bulunabilir
Madde 10
1 Sure kstlamasnn be ay amayan bir sure ile uzatlmasnn gerekli bulunduu durumlar
dnda tahkim heyeti, kuruluundan itibaren be ay iinde kararn verecektir
2 Tahkim heyetinin karar, gerekelenyle birlikte aklanacak ve ihtilaf iindeki taraflar iin
kesin ve balayc mahiyette olacaktr
3 Tarflar arasnda kararn yorumuna ve uygulanmasna ilikin olarak kabilecek ihtilaflar,
Taraflarca karar veren heyete veya bu amala ilki ile ayn ekilde kurulacak baka bir heyete
goturulebhr

BU KANUNA AT TUTANAKLAR
Trkiye Buyuk Millet Meclisi
Cilt

Birleim

Sayfa

21

31

316

34

90

50

57

343 349,355 356,384 388

58

404,421,507 511

I - Gerekeli 333 S Sayl Basmayaz Trkiye Buyuk Millet Meclisinin 57 nc Birleim


tutanana baldr
II

- Bu Kanunu, Trkiye Buyuk Millet Meclisinin evre ve Dileri Komisyonlar

grmtr
III - Esas No

1/478