You are on page 1of 42

TÜRKİYE ELEKTRİK

SİSTEMİ
(ENTERKONNEKTE SİSTEM)
8. İLETİM TESİS VE İŞLETME
GRUP MÜDÜRLÜĞÜ
(İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ)
HAZIRLAYAN

TEMMUZ 2008 Ankara

Gönderen: Recep BAKIR
recepbakir38@mynet.com

1

ENTERKONNEKTE SİSTEMDE
ÜRETİM VE İLETİMİN
z BUGÜNÜ
z YAKIN GELECEĞİ

TEMMUZ 2008 Ankara

2

TÜRKİYE ELEKTRİK-İLETİM ELEKTRİFİKASYON
ŞEMASI

TEMMUZ 2008 Ankara

3

ÜRETİM
Elektrik üretimini birincil kaynaklara
göre gruplandırırsak:
TERMİK
Kömür, Petrol, Doğal gaz
YENİLENEBİLİR
Hidrolik (Su), Rüzgar, Jeotermal v.d.
NÜKLEER
TEMMUZ 2008 Ankara

4

041 MW *** TEİAŞ 2008 verileri TEMMUZ 2008 Ankara 5 .Ülkemizdeki santralların kurulu gücü toplamı 41.357 MW 13.041 MW olup bunların dağılımı şöyledir: z Termik z Hidrolik z Rüzgar z Nükleer 27.444 MW 239 MW 0 MW* Toplam 41.

–jeotermal hariç-) Yenilenebilir kaynak kapasitesi yıllık 30 milyar kWh Termik kaynaklı santralların üretim kapasitesi yıllık çalışma saatine göre belirlenir ve yıllık çalışma saati olarak da genellikle 7000 – 7500 saat alınır. TEMMUZ 2008 Ankara 6 . rüzgarın genel durumu v.Yıllık Üretim Kapasitesi: Yenilenebilir kaynaklı santralların üretim kapasitesi kaynağın yıllık kapasitesine bağımlıdır ( su geliri.s. Buna göre Termik kaynak kapasitesi yıllık 198 milyar kWh* Genel toplam : 30 + 198 = 228 milyar kWh *Yıllık çalışma saati 7000 alınmıştır.

610.041.2008 TEİAŞ Verileri (MW) Kuruluş Adı Termik EÜAŞ 8.9 3.950.4 3. 11.1 Mobil Santraller 262.3 Toplam 20.683.705.3 TOPLAM Kaynakların Güce Etkisi TEMMUZ 2008 Ankara 41.3 İşletme Hakkı Devredilen Snt.9 EÜAŞ’a Bağlı Ortaklıklar 3.Kurulu Gücün Kuruluşlara Dağılımı 09.050.4 66.7 559.0 Hidrolik+ Rüz.8 Yap İşlet Devret Sant.1 27.07.0 Ankara Doğal Elektrik 30.350.4 2.834.449.1 650.357.0 3.7 262.8 13.1 632.3 141.6 999.101.101.8 6. 620 30. 3.041 7 .7 Yap İşlet Santralleri 6.9 Otoprodüktör Sant.0 111.0 Serbest Üretim Şirketleri 3.449. 1.318.7 33.834.

400 kV İLETİM SİSTEMİMİZ TEMMUZ 2008 Ankara (2005) 8 .

2 MW KURULU GÜÇTEN YÜZDE YÜZ VERİM ALDIĞIMIZI VARSAYARSAK ŞU AN .6 MW ** 2008 YILI DÖNEM İÇİN TÜRKİYE PUANTI 29.297/ 41.865.07.297. TEMMUZ 2008 Ankara 9 .1997-2006 Yılları Türkiye Elektrik Sistemi Puant Güç ve Enerji Talebi ** 09. 29.041 = % 72 ‘SİNİ KULLANIYORUZ.2008 TÜRKİYE PUANTI 29.

2008 YÜK TEVZİ BÖLGELERİ PUANTLARI YÜK TEVZİ BÖLGELERİ ANİ PUANTLARI TEMMUZ 2008 Ankara ER Z U R U M KEPEZ SEYH AN Ç AR ŞAM BA KEBAN G Ö LBAŞI IŞ IK L A R AD APAZ AR I MW 4.820.269.000.0 6.000.000.000.0 2.000.30 15.00 14.396.10 14.0 1.20 14.09.0 3.0 4.0 0.000.085.00 14.217.530.894.0 6.000.00 14.30 14.8 1.07.0 İK İT E L L İ SAAT 14.30 15.4 7.0 3.464.8 1.0 443.0 5.4 3.0 2.10 MW BÖLGELER İKİTELLİ ADAPAZARI IŞIKLAR GÖLBAŞI KEBAN ÇARŞAMBA SEYHAN KEPEZ ERZURUM YÜK TEVZİ BÖLGELERİ 10 .0 5.

1996 – 2015 Yılları Türkiye Elektrik Sistemi Puant Güç ve Enerji Talebi TEMMUZ 2008 Ankara 11 .

İletim Sistemi zİletim sistemi z380 kV ana iletim sistemi (220 kV dahil) z154 kV iletim sistemi olarak iki gerilim seviyesindedir. zÇok az ve eskiden kalma 66 kV iletim sistemi de vardır. TEMMUZ 2008 Ankara 12 .

1 2447.İletim Hatlarının Yıllar İçinde Gelişimi (km) Yıllar 380 kV 220 kV 154 kV 66 kV Toplam 1980 2985.6 27190.0 15.2 34703.6 24750.3 84.3 39706.1 93 16155.8 670.2 1985 5117.5 45569.4 43167.9 1990 8334.3 84.7 682.2 27621.0 2199.3 2001 13166.4 46032.3 84.4 1995 11319.0 21680.7 20299.0 477.6 29443.2 1112.6 31163.9 84.0 2006 14307.4 477.6 29731.4 2000 12957.3 1534.7 43653.6 84.7 TEMMUZ 2008 Ankara 13 .7 2005 13976.3 84.6 31030.

Trafoların Yıllar İçinde Gelişimi (adet/MVA) Yıllar 380 kV 154 kV 66 kV Toplam 1980 20 / 3060 279 / 8067 295 / 1544 594 / 12671 1985 36 / 5730 392 / 11843 265 / 1752 693 / 19325 1990 61 / 9410 531 / 18008 151 / 1347 743 / 28765 1995 77 / 11810 659 / 24600 153 / 1406 889 / 3786 2000 106 / 18160 821 / 39053 138 / 1315 1065 / 58529 2001 108 / 18410 844 / 42289 138 / 1315 1090 / 62014 2005 132 / 24240 899 / 46979 57 / 678 1088 / 71897 2006 151 / 28015 923 / 49385 56 / 662 1130 / 78062 TEMMUZ 2008 Ankara 14 .

4 Trafo Gücü (MVA) 62014.8 Mühendis Sayısı 783 760 .7 46032.3.0 78062.0 25. Trafo ve Mühendis Sayılarının Karşılaştırılması Açıklamalar 2001 2006 Değişim (%) Hat Uzunluğu (km) 43653.06 TEMMUZ 2008 Ankara 15 .Hat.7 5.

4 46.8 km 380 kV Yer altı güç kablosu 16 .30 84.9 477.2 km 154 kV Yeraltı güç kablosu TEMMUZ 2008 Ankara ** 12.307.428.298.TEİAŞ ENERJİ İLETİM HATLARI (2007) TEİAŞ ENERJİ İLETİM HATLARININ ADEDİ 400 kV 220 kV 154 kV 66 kV TOPLAM 122 2 1010 25 1159 ENERJİ İLETİM HATLARININ TOPLAM UZUNLUKLARI 400 kV (km) 220 kV (km) 154 kV (km) 66 Kv (km) GENEL TOPLAM 14.5 31.1(**) ** 142.

Günlük Yük Eğrisi (27 Aralık 2006) 30000 29000 DIŞ SATIM 28000 27000 DIŞ ALIM 26000 25000 24000 23000 22000 21000 HİDROLİK 20000 19000 MW 18000 17000 16000 15000 14000 13000 12000 DOĞALGAZ 11000 10000 9000 8000 7000 SIVI YAKIT TOPLAMI 6000 5000 TAŞKÖMÜRÜ 4000 İTHAL KÖMÜR 3000 LİNYİT 2000 1000 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 TEMMUZ 2008 Ankara 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 17 .

z Petrol ve doğal gazın yanı sıra elektrik sistemlerinin bağlantılarıyla ülkemiz yakın gelecekte Avrupa için elektrik enerjisi “tedarikçisi” olabilecektir. TEMMUZ 2008 Ankara 18 . z Yapılması düşünülen. Gürcistan ile 220 kV ve diğerleriyle 154 kv bağlantı hatları vardır. planlanan 6-7 bin MW nükleer. Irak ve İran ile 400 kV. 8-10 bin MW ithal kömür ve yine 6-8 bin MW doğal gaz kaynaklı santrallerin yapılması planlanmaktadır. Yunanistan. z Bulgaristan. Bu durum çevre ve güvenlik asçısından ayrıca değerlendirilmelidir. z Avrupa enterkonneksiyonuna bağlanma çalışmaları devam etmektedir. Suriye.Uluslararası Bağlantılar z Türkiye Kıbrıs hariç bütün komşularıyla elektriki bağlantısını kurmuştur.

Yunanistan Bağlantısı TEMMUZ 2008 Ankara 19 .

Bulgaristan Bağlantısı TEMMUZ 2008 Ankara 20 .

Gürcistan Bağlantısı TEMMUZ 2008 Ankara 21 .

Azerbaycan Bağlantısı TEMMUZ 2008 Ankara 22 .

Ermenistan Bağlantısı TEMMUZ 2008 Ankara 23 .

İran Bağlantıları (400 ve 154 kV) TEMMUZ 2008 Ankara 24 .

Irak Bağlantısı TEMMUZ 2008 Ankara 25 .

Suriye Bağlantısı Birecik HES .Halep TEMMUZ 2008 Ankara 26 .

000 km olup bu uzunluk ülkemizi doğudan batıya 5 kez. (dağıtım sisteminden kaynaklanan kesintiler hariç) TEMMUZ 2008 Ankara 27 .Sistem Haritası z Ana iletim sistemi olan 380 kV hatların uzunluğu 13. Ancak belli bölgelerdeki sorunlar iletim şebekesinin yetersizliğinden artarak devam etmektedir. kuzeyden güneye 6 kez uzanır. z 380/154 kV aktarma (trafo) ile 154 kV iletim sistemi de toplamda yeterlidir. z Elektrik kesintilerinin asıl nedeni enterkonnekte sistemin yetersizliği veya üretimdeki “arz güvenliği” sorunu değil enterkonnekte sistem dengesizlikleridir. 380 kV hatların taşıma kapasitesi yaklaşık 1000 MW’tır.

2 292.7 2017 340.6 2016 321.7 399.8 2018 360.0 349.4 203.3 373.5 279.8 239.0 490.7 305. Kayıpları ve kaçakları da içerir.7 378.3 266.3 232.5 217. Yıllık % 6 .9 tüketim artışı olması durumunda 2020 yılına kadar tüketim değerleri: Yıllar 6% 7% 8% 9% 2007 190 190 190 190 2008 201.3 2019 382.3 246.3 379.8 326.5 534.5 318.7 582.9 TEMMUZ 2008 Ankara 28 .3 2015 302.5 351.9 443.6 225.8 410.Tüketimin Gelişimi 2007 Yılında 190 milyar kWh elektrik tüketime sunulmuş.7 . Bu değer brüt değerdir.9 478.5 221.2 449.8 .4 2020 405.2 2012 254.7 2010 226.1 325.3 205.3 516.8 412.1 2011 239.5 285.6 347.1 2009 213.3 2013 269.1 258.3 427.5 268.9 249.5 457.6 2014 285.1 301.2 207.

8 Türkiye 39 162 2230 10 11.8 (2001) İngiltere 81 400 6790 11.9 Yunanistan 13 60 5720 6.9 (2001) 25.7 18.7 11.5 9.4 Hollanda 21 100 7260 5.4 Almanya 125 620 7470 8.4 21.1 10.OECD ÜLKELERİ ARASI KARŞILAŞTIRMALAR (2006) Ülke Kurulu Güç (GW) Üretim (TWh) Kişi Başına Tüketim (kWh/kişi) Sanayi Fiyatı (cent) Mesken Fiyatı (cent) ABD 1067 4286 14530 6.1 Kore 66 389 8060 6.2 Meksika 51 234 2220 9.1 14.9 10.1 TEMMUZ 2008 Ankara 29 .6 Japonya 277 1102 8630 12 18.2 Fransa 116 575 8210 5.

z Yıllık % 8 artış ile bu değer yaklaşık 10 yıl sonra iki katına çıkar ki bu gerçekçi değildir.5 – 2 lerden aşağıya doğru inmesi beklenir. z Bunlar dikkate alındığında ülkemiz için orta vadede elektrik tüketim artışının ilk yıllar % 6. tüketim artmalıdır ve artacaktır. (15 yıl sonra elektrik tüketiminde Almanya’ya ulaşmamız mümkün olmaz) z Eğer bu gerçekleşirse Sanayi Gelişimimizin de Almanya düzeyine çıkması gerekir. sonra da % 4 lerde gerçekleşeceği öngörülmelidir.z Türkiye elektrik tüketiminde gerilerdedir. z Nüfus artış hızı da % 1. 2007 yılı için kişi başına tüketim 2714 kWh olmuştur. TEMMUZ 2008 Ankara 30 .

47 369 16141.0 32.69 Yenilenebilir HES 268 8680.07 Santral Türü Birincil Kaynak Toplam TEMMUZ 2008 Ankara 31 .s. 12 2068.3 13.2 11.98 Termik İthal Kömür 4 1767.Yapılmakta Olan Santrallar (Lisansı alınıp inşaatına başlanmış) Sayısı Lisans kurulu Gücü (MW) Ortalama Proje Üretimi (milyar kWh) Termik Linyit.51 Termik Doğal Gaz 24 1639. Taşkömürü.7 79.5 7. Fuel Oil v.8 13.40 Yenilenebilir Rüzgar + Diğer 61 1986.

Üretim Kapasitesinin Yeterliliği z Mevcut santralların üretim kapasitesi 228 milyar kWh z EPDK İnternet sitesindeki verilere göre üretim lisansı alınıp inşaatına başlanmış santralların yıllık üretim kapasitesi 80 milyar kWh z Böylece yakın gelecekte ülkemiz üretim kapasitesi 228+80=308 kWh TEMMUZ 2008 Ankara 32 .

8 412.9 406.7 449.9 249.7 214.5 553.0 420.7 TEMMUZ 2008 Ankara 490.4 507.7 2016 321.7 2020 405.2 427.5 245.9 207.Üretim Kapasitesinin Yeterliliği 2006 yılı verilerine göre ülkemizde kayıp ve kaçaklar % 15.3 385.7 392.9 435.3 330.9 443.4 246.0 305.7 2009 213.3 193.4 Yıllar 33 .1 236.1 270.3 363.1 289.3 2018 360.7 271.2 292.1 378.6 359.7 326. Bilimsel bir çalışmayla çok kısa bir zamanda bu değer %’10 lara çekilebilir.8 2012 254.1 351.6 309.4 191.3 215.6 olmuştur.3 323.3 331.0 349.6 210.3 227.5 310.5 266.8 360.8 2011 239.8 2019 382.3 241.7 342.5 202.1 233.0 516.3 465. Bu değer çok yüksektir.6 268.1 205. (Kapasite 308 milyar kWh) Artış Kayıp Artış Kayıp Artış Kayıp Artış Kayıp 6% 10% 7% 10% 8% 10% 9% 10% 2007 190 190 190 190 190 190 190 190 2008 201.0 2017 340.7 221.8 325.6 302.5 2010 226.0 232.4 318. AB ortalaması % 7 civarındadır.5 286.7 2013 269.5 225.5 534.8 355.8 427.2 194.6 258.5 206. Bu gerçekleşirse ülkemizde talep gelişimi şöyle olacaktır.9 582.5 253.3 203.2 265.7 2014 285.5 454.8 221.2 389.9 227.9 490.8 287.0 285.1 410.5 478.1 196.8 379.7 334.0 2015 302.2 279.3 347.2 373.4 305.6 399.9 379.2 254.8 217.0 457.9 301.5 256.3 277.1 239.

zÜretim kapasitesi bu durumuyla talep gelişimini % 8 artış ve sistem kayıplarının % 10 olması halinde 2014 yılına kadar karşılayabilmektedir. TEMMUZ 2008 Ankara 34 .Üretim Kapasitesinin Yeterliliği zÜretim kapasitesi bu durumuyla talep gelişimini % 6 artış ve sistem kayıplarının % 10 olması halinde 2016 yılına kadar karşılayabilmektedir.

(Elbistan C ve D) z Yıllık 70 milyar kWh potansiyeli olduğu herkesçe kabul edilen rüzgar enerjisinden de aşamalı olarak yerli teknolojiye de geçecek şekilde 20 milyar kWh üretim yapılabilir hale gelinmelidir. z Jeotermal zengini olan ülkemiz bu alanda çok geridedir.500 MW gücünde ve 200 milyar kWh kapasiteli santral kurulacak kadar jeotermal kaynak vardır. ekonomik 135 milyar kWh olan hidrolik potansiyelin halen kullanılmayan 100 milyar kWh üretim kapasitesi aşamalı olarak 2025 yılına kadar tamamlanmalıdır.2015 Yılı Sonrası İçin Üretim Öneriler (1) z DSİ verilerine göre kullanılabilir 250. z Elbistan havzasındaki 5-8 milyar ton olan kömür rezervi aşamalı olarak yerli teknolojilere de dayanılarak 18 milyar kWh üretim kapasitesi 50 milyar kWh çıkartılmalıdır. EİE verilerine göre ülkemizde 1000 dolayında ve 170 tanesi yüksek ısılı (40 derece üstü) toplam 31. TEMMUZ 2008 Ankara 35 .Yapılacak araştırma ve yatırımlarla bunların önemli bölümü 10-15 yıl içerisinde tamamlanabilecek durumdadır. z ETBK’nca Haziran ayında Milli Güvenlik Kuruluna sunulan “GÜNEŞ ENERJİSİ” raporunda ülkemiz gelecekte güneş enerjisini kullanarak “enerjide dışa bağımlılıktan” kurtulabilecektir.

3 2020 385.7 482.2015 Yılı Sonrası İçin Üretim Öneriler ve Tüketimin Gelişimi Üretim Kapasitesi (milyar kWh) Mevcut 308 Hidrolik 65 Rüzgar 25 Kömür 45 Jeotermal 35 Güneş 1 Yıllar %4 %6 %7 %8 2016 305.2 317.4 424.7 396.6 446.0 392.0 311.5 487.5 2021 400.6 400.9 433.4 2024 450.4 412.8 468.1 314.6 2022 416.2 2023 433.0 450.4 416.3 463.0 441.4 477.7 428.4 408.3 459.5 Toplam 2025 468.3 479 TEMMUZ 2008 Ankara 36 .

Ankara Bölgesi TEMMUZ 2008 Ankara 37 .

Trakya Bölgesi TEMMUZ 2008 Ankara 38 .

Çukurova Bölgesi TEMMUZ 2008 Ankara 39 .

Van .Hakkari Bölgesi TEMMUZ 2008 Ankara 40 .

Antalya Bölgesi TEMMUZ 2008 Ankara 41 .

İzmir (Ege) Bölgesi TEMMUZ 2008 Ankara 42 .