Περί τοῦ μυστηρίου τοῦ Γάμου

Φυσικός δεσμός
Ὁ γάμος ὡς μυστήριο εἶναι πράξη ἱερή καί ἁγία. Εἶναι ἐκείνη ἡ συμφωνία ὅπου
κάμουν ἀναμεταξύ των ὁ ἄνδρας καί ἡ γυναῖκα διά νά συνοικήσουσιν ὅλοι των τήν
ζωήν καί ἀνάγκη εἶναι νά μαρτυρήσουσιν καί ἔμπροσθεν τοῦ ἱερέως, ὥστε μετά νά
ἐπακολουθήσει ἡ διατεταγμένη ἀπό τήν Ἐκκλησία μας τέλεση τοῦ μυστηρίου τοῦ
Γάμου. Στηρίζεται στόν φυσικό δεσμό τόν ὁποῖο δημιουργεῖ ἡ ἀμοιβαῖα συγκατάθεση
δύο ἀνθρώπων (ἄνδρα & γυναῖκα). Αὐτός ὁ φυσικός δεσμός ἀποβαίνει ἱερός
καί πνευματικός δεσμός μόνο ὅταν ἁγιάζεται καί ἐξυψώνεται στήν ἀξία τοῦ
μυστηρίου μέ τήν ἱερολογία καί τίς εὐχές τῆς Ἐκκλησίας.
Αὐτόν τόν φυσικό δεσμό κατανόησε εὐθύς ἐξ’ ἀρχῆς καί ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ὁ
Ἀδάμ, ὅταν εἶδε τήν πρώτη γυναῖκα τήν Εὔα, ἡ ὁποία ἦταν ἀναπλασμένη ἀπό τόν ἴδιο
τόν Θεό ἀπό τήν πλευρά τοῦ Ἀδάμ. Τότε ὁ Ἀδάμ φωτισμένος ἀπό τό πνεῦμα τοῦ
Θεοῦ εἶπε : «Τοῦτο νῦν (ἡ γυναῖκα δηλαδή
εἶναι) ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ
ἐκ τῆς σαρκός μου· αὕτη κληθήσεται γυνή,
ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη·
ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν
πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ
προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ,
καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν» (Γενέσ. β’
23, 24). Καί βέβαια πρῶτα ὁ Θεός ἕνωσε τό
πρῶτο ἀνδρόγυνο καί ὁ Θεός ἱερούργησε
τρόπον τινά τόν γάμον τους μέσα στόν
παράδεισο μέ τήν εὐχή πού ἔδωσε καί στούς
δύο «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ
πληρώσατε τὴν γῆν καὶ κατακυριεύσατε
αὐτῆς» (Γενέσ. α’ 28).
Εὐλογημένος εἶναι ὁ παρά Θεοῦ γάμος «ὁ Θεός ὁ συζεύξας τό θῆλυ τῷ ἄρρενι»
λέγει καί ὁ Σολωμών «παρά Κυρίου ἀρμόζεται γυνή ἀνδρί» καί ὁ Δαυίδ «Ἡ γυνή σου
ὡς ἄμπελος εὐθυνούσα ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου· οἱ υἱοί σου ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν
κύκλω τῆς τραπέζης σου. Ἰδού οὗτος εὐλογηθήσετε ἄνθρωπος ὁ φοβούμενος τόν

1

Κύριο». Διά τοῦ νομίμου λοιπόν γάμου τιμᾶται ἡ παιδοποιία, ἡ ὁποία γίνεται μέσω
πρός σωτηρίας τῶν γονέων κατά τόν θείον ἀπόστολον «σωθήσονται δέ διά τῆς
τεκνογονίας» (ἐπιστ.πρός Τιμοθ.α' β' 15)
Σύσταση τοῦ μυστηρίου
Τό γάμο ἀνήγαγε σέ Μυστήριο ὁ Σωτήρας στήν Καινή Διαθήκη καί μέ τήν παρουσία
Του στό γάμο τῆς Κανά, καί μέ ὅσα εἶπε ὡς πρός τό ἀδιάλυτο τοῦ γάμου πρός τούς
φαρισαίους πού τόν πείραζαν. Τί εἶπε τότε ; «Οὐκ ἀνέγνωτε ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ' ἀρχῆς
ἄρσεν καί θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς καί εἶπεν, ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τόν
πατέρα αὐτοῦ… (καί τά ἄλλα πού ἀναφέραμε παραπάνω πώς εἶπε ὁ Ἀδάμ, ὅταν
ἀντίκρισε τήν Εὔα). Καί πρόσθεσε ὁ Χριστός πρός τούς φαρισαίους· «ὥστε οὐκέτι εἰσί
δύο, ἀλλά σάρξ μία. ὅ οὖν ὁ Θεός συνέζευξεν, ἄνθρωπος μή χωριζέτω» (Ματθ. ιθ' 46). Καί βέβαια ρητῶς στήν Καινή Διαθήκη δέν ὀνομάζεται ὁ γάμος μυστήριο,
παρά μόνο παραβάλλεται ἀπό τόν ἀπόστολο Παῦλο πρός τή μυστική ἕνωση
τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ πρός τή νύμφη Ἐκκλησία, γιά νά καταδείξει τήν
ἀγάπη πού πρέπει νά ἔχει ὁ ἄνδρας πρός τή γυναῖκα. Καί προσθέτει· «τό
μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν, ἐγώ δέ λέγω εἰς Χριστόν καί εἰς τήν ἐκκλησίαν» (Ἐφεσ.
ε' 32). Δηλαδή εἰκόνα καί ὁμοίωση τῆς μυστικῆς ἕνωσης τοῦ Χριστοῦ μέ τήν
Ἐκκλησία ἦταν ἡ τέλεια ἕνωση τοῦ ἄνδρα καί τῆς γυναίκας, στήν ἀρχή τῆς
δημιουργίας, μέ ἱερό δεσμό καί ἐκείνη, ὅπως μέ μυστηριώδη ἔννοια καί αὐτή. Πάλι
δηλαδή ἀποδίδει ἱερότητα μυστική καί στό γάμο ὁ ἀπόστολος Παῦλος μέ τήν
παρομοίωση πού κάνει. Ἀλλά καί ἡ ἱερή Παράδοση ἀνέκαθεν παραδέχθηκε καί ὡς
μυστήριο ἱερούργησε τό γάμο, τή σύζευξη ἄνδρα καί γυναίκας. Λέει ὁ Μέγας
Βασίλειος στήν «Ἑξαήμερό» του· «ὁ τῆς φύσεως δεσμός (γίνεται) ὁ διά τῆς εὐλογίας
ζυγός». Καί ὁ Μέγας Φώτιος· «οὐδέ γάρ ἡ συνάφεια, ἀλλ' ἡ τῆς εὐχῆς τελετή ποιεῖ
τήν μνηστείαν εἰς γάμον λογίζεσθαι».
Ὁ Γάμος εἶναι ἰσόβιος δεσμός, ἔχει τό ἀδιάλυτο, ἐκτός ἄν συμβεῖ τό φοβερό
ἁμάρτημα τῆς συζυγικῆς ἀπιστίας, ἡ μοιχεία, τήν ὁποία ὡς μόνο λόγο διάλυσης ὁ
Κύριος καί ἡ Ἐκκλησία τοῦ ἀναγνωρίζει. «Ἐγώ δέ λέγω ὑμῖν ὅτι ὅς ἄν ἀπολύση τήν
γυναίκα αὐτοῦ παρεκτός λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτήν μοιχᾶσθαι» (Ματθ. ε' 32). Καί
ἐδῶ ἔχουμε διαφορά στό ζήτημα τοῦ γάμου μέ τούς Λατίνους, διότι αὐτοί, καί ἄν
συμβεῖ μοιχεία, δέν δίνουν διαζύγιο, ὅπως δίνει τήν ἄδεια ὁ Χριστός, ἀλλά ὁρίζουν
χωρισμό ἰσόβιο «ἀπό κοίτης καί τραπέζης». Εἶναι λοιπόν ὁ γάμος ἀδιάλυτος, ἐκτός
τοῦ ἀνωτέρω λόγου, «συγκλήρωσις τοῦ βίου παντός, θείου τε καί ἀνθρωπίνου
δικαίου κοινωνία», ὅπως ὅρισε ὁ νομομαθής Μοδεστίνος, μέ ὕψιστο σκοπό τήν
ἀλληλοσυμπλήρωση τοῦ ἀνδρόγυνου καί τήν τεκνογονία, πρός διαιώνιση τοῦ
ἀνθρώπινου γένους. Καί ὁρατά μέν σημεῖα τοῦ μυστηρίου εἶναι ἡ ἀμοιβαῖα
συναίνεση καί συγκατάθεση τοῦ ἄνδρα καί τῆς γυναίκας, γιά νά ἔλθουν σέ
γάμο. Εἶναι καί ἡ τελετή τῆς Ἐκκλησίας μέ τά στέφανα μέ τά ὁποῖα τούς
στεφανώνει καί μέ τίς εὐχές καί εὐλογίες της. Ἀόρατο εἶναι ἡ θεία Χάρη πού
ἁγιάζει καί στερεώνει καί συσφίγγει τό φυσικό δεσμό τοῦ γάμου. Περιττό νά
προσθέσουμε, ὅτι ὁ γάμος δέν μπορεῖ νά γίνει ἄν ὑπάρχουν συγγενικά κωλύματα καί
χωρίς τήν ἄδεια τοῦ ἐπισκόπου, ὅπως λέει καί ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος. Ὁ πολιτικός
λεγόμενος γάμος εἶναι ξένος πρός τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καί ἀπόβλητος. Ὁμοίως
ἀπαγορεύεται καί ὁ γάμος μετά τή χειροτονία. Οἱ Ὀρθόδοξοι, ἄν θέλουν νά εἶναι

2

πιστά καί ζῶντα μέλη τῆς Ἐκκλησίας τους, ἔχουν ἱερό χρέος νά τηροῦν ἀπαρεγκλίτως
τά ὅσα ὁρίζει ἡ Ἐκκλησία τους.
Ἐπειδή καί ὁ Χριστός εἶναι νυμφίος τῆς νύμφης Ἐκκλησίας, ὁ θεολόγος Γρηγόριος
συμπεραίνει ἐκ τούτου «ὅτι καθώς εἷς ὁ Χριστός καί ἡ Ἐκκλησία, καί οὐ δύο Χριστοί
καί δύο Ἐκκλησίαι οὕτω καί τοῦ ἀνδρός μία γυνή καί τῆς γυναικός ἕνας ἀνήρ καί τότε
εἶναι μυστήριο·». Ἄν δέ εἰς δεύτερον γάμον ἤ ὁ ἀνήρ ἤ ἡ γυνή ἀνέλθει τοῦτον
γίνεται κατά συγχώρησιν τῆς Ἐκκλησίας. Τό λέγει ὁ ἴδιος ὁ ἅγιος «ὁ πρῶτος γάμος
εἶναι νόμος τῆς Ἐκκλησίας μᾶς, ὁ δεύτερος συγχώρησις, ὁ τρίτος παρανομία, ὁ δέ
τέταρτος χοιρώδης καί κάκιστος», παρόλο πού ἡ ἁγία μᾶς Ἐκκλησία συγκαταβατικά
καί ἐξ’ ἀνάγκης συγχώρησιν ἔδωσε καί εἰς τόν τρίτον γάμον. Ὅμως ποτέ εἰς τόν
τέταρτον.
Γάμοι σύμφωνα μέ τόν να’ (51ο) κανόνα τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Οἰκουμενικῆς Συνόδου
ἐμποδίζονται νά γίνονται τήν Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ἐπειδή ἡ περιόδος αὐτή εἶναι
περίοδος ἐγκράτειας, προσευχῆς, καί νηστείας, ἀγῶνας κατά παθῶν, ἁμαρτιῶν καί
πάσης ἀκαθαρσίας καί οὐχί καιρός πανηγύρεων, χορῶν, τραγουδιῶν καί οἰνοποσίας.
Χρέος λοιπόν ἀπαραίτητο ἔχει πρῶτος ὁ ἀνήρ νά ἀγαπᾶ τήν γυναῖκα του ὅπως τόν
ἑαυτόν του καί διαπαντός πράγματος νά ἔχουν ὁμόνοια καί ἐκ συμφώνου τά πάντα
νά πράττουν ὡς ἐν σῶμα καί μιά ψυχή. Πορευόμενοι ὁμοῦ μέ νηστεῖες καί
προσευχές καί μέ ἐν Κυρίῳ παιδοποιία θά ὁλοκληρωθοῦν πνευματικῶς γευόμενοι τά
ἀγαθά τῆς Ἱερουσαλήμ πετυχαίνοντας ἔτσι τόν σκοπό τῆς τελέσεως τοῦ μυστηρίου,
τόν σκοπό τῶν ἐλθόντων εἰς γάμου κοινωνίαν.

ΣΥΝΑΞΑΡΙΟΝ ΜΗΝΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ :
Ἁγία Ἀναστασία ἡ Ρωμαία (29 Ὀκτωβρίου)
Ἡ ἁγία Ἀναστασία καταγόταν ἀπό τή
μεγαλούπολη Ρώμη. Ζοῦσε στά χρόνια τοῦ
βασιλέως Δεκίου καί τοῦ ἡγεμόνα Πρόβου κατά τό
ἔτος 256 μ.Χ. Σέ ἡλικία εἴκοσι ἐτῶν ἐγκατέλειψε
τή ματαιότητα τοῦ κόσμου καί μπῆκε σέ
μοναστήρι
καί
προκόπτει
συνεχῶς
στά
παλαίσματα
τῆς
μοναχικῆς
πολιτείας,
καταισχύνοντας τόν ἀρχέκακο διάβολο.
Εἰδωλολάτρες ἄνθρωποι ἀναγγέλουν στόν
ἡγεμόνα πώς ἡ Ἀναστασία κηρύττει τόν Χριστό ὡς
ἀληθινό Θεό καί Δημιουργό. Λίγο πρίν ὁδηγηθεῖ
στό κριτήριο, ἡ Ἁγία ἐνισχύεται πνευματικά ἀπό
τή φωτισμένη διδασκαλία τῆς γερόντισσας Σοφίας
πού τήν προτρέπει νά ὑπομείνει ὡς τό τέλος τό
μαρτύριο μέ γενναιότητα.
Χαρούμενη ἡ Ἀναστασία ὁδηγεῖται στόν
ἡγεμόνα, ὅπου ἐκπλήσσει τούς παρευρισκομένους
μέ τήν ἀδαμάντινη σταθερότητά της : οὔτε οἱ κολακεῖες, οὔτε οἱ ἀπειλές τήν πτοοῦν.

3

Ὁμολογεῖ μέ παρρησία ὅτι γιά χάρι τοῦ ἀγαπημένου της Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶναι ἕτοιμη
νά ὑποστεῖ ὄχι μόνο πάνδεινα βασανιστήρια, ἀλλά καί μυρίους θανάτους.
Ὁ ἡγεμόνας προστάζει πρῶτα νά τή δείρουν ἀνελέητα στό πρόσωπο, ἔπειτα νά τήν
γυμνώσουν τελείως, γιά νά ντροπιαστεῖ μπροστά σέ ὅλο τό θέατρο. Ὕστερα τήν
τεντώνουν πάνω σέ πασσάλους καταφλέγοντας τό στῆθος της, τήν κοιλιά καί τά
σπλάγχνα μέ ἀναμμένη φωτιά, ἐνῶ συγχρόνως τήν χτυποῦν στήν πλάτη μέ ξύλα. Ἡ
ἔνθερμη προσευχή τῆς Ἁγίας σβήνει τή σφοδρότητα τῆς φωτιᾶς.
Στή συνέχεια τήν ὑποβάλλουν στό μαρτύριο τοῦ τροχοῦ, κατά τό ὁποῖο ὅλα τά
κόκκαλα τῆς ἁγίας συντρίβονται. Μέ τήν ἐπίκληση τοῦ Κυρίου ὅμως, ἡ Ἁγία
θαυματουργικά βρίσκεται ὑγιής καί ὁλόσωμη, χωρίς ἴχνος πληγῆς στή σάρκα της.
Κρεμασμένη σέ ξύλο τήν καταξεσχίζουν μέ σιδερένια νύχια. Κατόπιν ὁ ἡγεμόνας
προστάζει τιμωρία ὑπερβολικά ἐπώδυνη, νά τῆς κόψουν τούς μαστούς, ὅπου
ἑδράζεται ἡ καρδιά. Ἀλλ’ ὁ θεῖος ἔρωτας τῆς νύμφης τοῦ Χριστοῦ κατανικᾶ καί αὐτό
τό πάθος.
Στή συνέχεια τῆς ξερριζώνουν ὅλα τά δόντια καί τά νύχια. Ἐκείνη, σάν νά μήν
αἰσθάνεται πόνο, εὐχαριστεῖ θερμά τόν Κύριο πού τήν ἀξιώνει νά συμμετέχει στά
πάθη Του. Συγχρόνως βρίζει τούς ψεύτικους θεούς τοῦ τυράννου, πού ὀργισμένος
διατάζει νά τῆς ξερριζώσουν καί τή γλῶσσα. Δίχως νά δειλιάσει ἡ Ἁγία, ζητεῖ λίγη
διορία γιά νά προσευχηθεῖ : εὐχαριστεῖ τόν Κύριο καί τόν παρακαλεῖ ὅσοι ἄρρωστοι
τήν ἐπικαλεστοῦν σέ βοήθεια, νά τούς θεραπεύει ἀπό κάθε ἀρρώστια. Ἐκείνη τήν
ὥρα ἀκούστηκε φωνή ἀπό τόν οὐρανό πού μαρτυροῦσε τήν πραγματοποίηση τοῦ
αἰτήματός της.
Ὁ δήμιος ἐκτελεῖ τό πρόσταγμα καί τῆς κόβει μέ ξῖφος τή θεολογική γλῶσσα.
Ἔπειτα ὁ Πρόβος διατάζει νά τήν ἀποκεφαλίσουν.
Τό λείψανο τῆς Ἁγίας ριγμένο στό χῶμα γιά λίγες ἡμέρες, δέν τό ἄγγιξε πουλί ἤ
θηρίο. Θεῖος ἄγγελος στάλθηκε ἀπό τούς οὐρανούς γιά νά τό παραδώσει στή
διδασκάλισσά της Σοφία. Ἐκείνη καταφιλώντας το μέ δάκρυα, συλλογιζόταν πῶς
μποροῦσε νά τό σηκώσει, ἀνήμπορη ἀπό τά γηρατειά. Τότε ξάφνου παρουσιάστηκαν
δύο μεγαλοπρεπεῖς ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι σήκωσαν τό ἱερώτατο λείψανο καί τό μετέφεραν
μέσα στή Ρώμη καί τό ἀπέθεσαν στόν τάφο λαμπρά καί τιμητικά, πρός δόξαν τοῦ
Θεοῦ και Πατρός.
Τά ἱερά λείψανα τῆς Ἁγίας Ἀναστασίας φέρουν ἀκόμα δέρμα ἀπό τήν
Ἁγία, εὐωδιάζουν καί παραμένουν ἄφθαρτα. Φυλάσσονται στήν Ἱερά Μονή
Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους, ὅπου οἱ πατέρες ἔχουν τήν Ἁγία
«μεγαλύτερη ἀδελφή», στήριγμα, βοήθεια καί προστάτιδα.
Ἀναρίθμητες εἶναι οἱ μαρτυρίες μοναχῶν ἀλλά καί ἁπλῶν πιστῶν γιά ἄμεσες
θαυματουργικές καί σωτηριώδεις ἐπεμβάσεις τῆς Ἀγίας, καί μάλιστα μέ μόνη τήν
ἐπίκληση τοῦ σεπτοῦ ὀνόματός της : «Ἁγία Ἀναστασία, πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν».

4