You are on page 1of 27

akc

ayrntl

kpss
2014

gncel
konu anlatmlar
rnekler
yorumlar
uyarlar
pratik bilgiler
sym tarznda zgn sorular
ve aklamalar

geliim
psikolojisi

40
soru

kpss
13
d
0
2

rla
a
l
u
n
o
yeni k
larla
u
r
o
s
tr

m
yeni
n
rla
z
a
h
e
gr
e
n
i
m
iste
s
v
a
n

yeni s

Komisyon
KPSS GELM PSKOLOJS
ISBN 978-605-364-528-3
Kitapta yer alan blmlerin tm sorumluluu yazarna aittir.
Pegem Akademi
Bu kitabn basm, yayn ve sat haklar
Pegem Akademi Yay. Et. Dan. Hizm. Tic. Ltd. ti. ne aittir.
Anlan kuruluun izni alnmadan kitabn tm ya da blmleri,
kapak tasarm; mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik, kayt
ya da baka yntemlerle oaltlamaz, baslamaz, datlamaz.
Bu kitap T.C. Kltr Bakanl bandrol ile satlmaktadr.
Okuyucularmzn bandrol olmayan kitaplar hakknda
yaynevimize bilgi vermesini ve bandrolsz yaynlar
satn almamasn diliyoruz.

Bu kitapta yer alan gemi yllarda SYM'nin yapm olduu snavlardaki IKMI
SORULAR'n her hakk SYM'ye aittir. Hangi amala olursa olsun, tamamnn veya bir
ksmnn kopya edilmesi, fotoraflarnn ekilmesi, herhangi bir yolla oaltlmas ya da
kullanlmas, yaymlanmas SYM'nin yazl izni olmadan yaplamaz. Pegem Akademi
Yaynclk telif creti deyerek bu izni almtr.

4. Bask: Kasm 2013, Ankara


Yayn-Proje Ynetmeni: zge Alpaslan
Dizgi-Grafik Tasarm: Yakup iek
Kapak Tasarm: Grsel Avc
Bask: Tuna Matbaaclk Sanayi ve Ticaret A..
Bahekap Mahallesi 2460. Sokak No: 7
amaz/ANKARA
(0312-278 34 84)
Yaync Sertifika No: 14749
Matbaa Sertifika No: 16102
letiim
Karanfil 2 Sokak No: 45 Kzlay / ANKARA
Yaynevi: 0312 430 67 50 - 430 67 51
Yaynevi Belge: 0312 435 44 60
Datm: 0312 434 54 24 - 434 54 08
Datm Belge: 0312 431 37 38
Hazrlk Kurslar: 0312 419 05 60
E-ileti: pegem@pegem.net

SUNU

Deerli retmen Adaylar;

Bu kitap Kamu Personeli Seme Snav (KPSS) Eitim Bilimleri Testinde nemli bir yer tutan
Geliim Psikolojisi kapsamndaki yaklak 12 soruyu etkili bir ekilde zebilmeniz amacyla hazrlanmtr.
Kitap, sorulmu ve sorulmas olas sorularn titizlikle incelenmesiyle meydana getirilmi olup;
n

Geliim Psikolojisi,

Biyolojik Geliim,

Bilisel Geliim,

Ahlk Geliimi,

Kiilik Geliimi blmlerinden olumaktadr.

Kitapta; blmlerin snav formatna uygun ve soru zmn kolaylatracak bir ekilde ele alnmasna ve bilgilerin ak ve anlalr bir dille ifade edilmesine, bilginin resim ve ekillerle somutlatrlmasna ve tablolarda aklda kalc biimde sunulmasna zen gsterilmitir.
Her nitenin sonunda;
n

zet,

bulmaca,

doru - yanl testi,

boluk doldurma,

zml test,

cevapl test ve

km sorulara;

yer verilmitir.
Bu kitabn hazrlanmasnda yardm, destek ve katklarn esirgemeyen meslektalarmza,
PEGEM AKADEM yaynevi ve dershanesi alanlar ile rencilerine teekkr bir bor biliriz.
Bu kitap, uzun bir birikimin ve youn bir emein rndr. Kitapla ilgili gr ve nerileriniz bu rnn niteliini daha da arttracaktr. Deerli gr ve nerilerinizi ltfen bizimle
pegem@pegem.net araclyla paylanz.
Kitabn almalarnzda yararl olmas dileiyle, KPSSde ve meslek hayatnzda baarlar.

Komisyon

v
NDEKLER
1. BLM
Geliim Psikolojisi

GELM PSKOLOJS ........................................................................................ 4


TEMEL KAVRAMLAR............................................................................................7
Byme ..............................................................................................................7
Olgunlama ........................................................................................................7
Deneyim .............................................................................................................7
renme ............................................................................................................7
Hazr Bulunuluk ................................................................................................8
Kritik Dnem.......................................................................................................8
Bireysel Farkllk ............................................................................................... 10
EN TEMEL KAVRAMLAR.................................................................................... 11
Ya ................................................................................................................... 11
Dnem.............................................................................................................. 11
Evre .................................................................................................................. 12
Blk ................................................................................................................ 13
GELM PSKOLOJSNDE ARATIRMA YNTEMLER ................................ 14
Deneysel Yntemler ......................................................................................... 14
Bamsz Deiken .................................................................................... 14
Baml Deiken ....................................................................................... 14
Kontrol Deiken ........................................................................................ 14
statiksel Yntemler .......................................................................................... 15
Metaanaliz .................................................................................................. 15
Deney ve Test D Yntem ........................................................................ 16
Aratrma Desenleri ......................................................................................... 16
Kesitsel Desen ........................................................................................... 16
Boylamsal Aratrma .................................................................................. 18
Srasal Desen ............................................................................................. 18
GELM ETKLEYEN FAKTRLER .................................................................. 20
Kaltm .............................................................................................................. 20
Genotip ....................................................................................................... 22
Fenotip ....................................................................................................... 22
Mutasyon.......................................................................................................... 22
evre................................................................................................................ 23
Tarihsel Zaman................................................................................................. 23
kiz Aratrmalalar ........................................................................................... 24

PEGEM AKADEM

PEGEM AKADEM

vi
GELMN LKELER..........................................................................................26
MERAKLISINA ....................................................................................................29
ZET ...................................................................................................................42
BULMACA ...........................................................................................................43
DORU - YANLI TEST ....................................................................................44
BOLUK DOLDURMA ........................................................................................45
ZML TEST.................................................................................................46
ZMLER ........................................................................................................50
CEVAPLI TEST - 1 ..............................................................................................53
CEVAPLI TEST - 2 ..............................................................................................57
IKMI SORULAR ..............................................................................................60
IKMI SORULARIN ZMLER ....................................................................65

2. BLM
Biyolojik Geliim
DOUM NCES ................................................................................................73
BEBEKLK DNEM 0-2 YA..............................................................................74
I. OCUKLUK......................................................................................................75
II. OCUKLUK.....................................................................................................75
ERGENLK (9,12-18) ...........................................................................................76
GEN YETKNLK (18-30) ...............................................................................80
YETKNLK (30-60) ..........................................................................................80
YALILIK (65-ST) ..........................................................................................83
Geliim Grevleri..............................................................................................83
Biyolojik Geliim Dnemleri..............................................................................84
MERAKLISINA ....................................................................................................85
ZET ...................................................................................................................92
BULMACA ...........................................................................................................93
DORU - YANLI TEST ....................................................................................94
BOLUK DOLDURMA ........................................................................................95
ZML TEST.................................................................................................96
ZMLER ........................................................................................................99
CEVAPLI TEST - 1 ........................................................................................... 101
CEVAPLI TEST - 2 ........................................................................................... 104
IKMI SORULAR ........................................................................................... 108
IKMI SORULARIN ZMLER ................................................................. 110

vii
3. BLM
Bilisel Geliim
PIAGETTE BLSEL GELM ....................................................................... 116
TEMEL KAVRAMLAR....................................................................................... 116
Dengeleme/Adaptasyon ................................................................................ 117
rgtleme ..................................................................................................... 119
BLSEL GELM ETKLEYEN FAKTRLER .............................................. 121
Olgunlama ................................................................................................... 121
Deneyim ........................................................................................................ 121
Sosyal Aktarm .............................................................................................. 121
Dengeleme .................................................................................................... 122
EVRELER ......................................................................................................... 123
Duyu-Devinim Evresi (0-2 Ya) ..................................................................... 124
lem ncesi Evre (2-7 Ya) ......................................................................... 127
Sembolik Evre .........................................................................................127
Sezgisel Evre ...........................................................................................127
Yanl Badatrma (Senkretik Dnme) ................................................... 133
Yapayclk ...................................................................................................... 134
Benmerkezcilik .............................................................................................. 135
Monolog ........................................................................................................ 136
Tek Ynl Dnme (Sralama / Snflandrma) ............................................ 137
Geililik ........................................................................................................ 137
SOMUT LEMLER EVRES (7-11) ................................................................. 138
Odaktan Uzaklama ...................................................................................... 138
Tersine evrilebilirlik ..................................................................................... 139
karsanm Gereklik .................................................................................. 140
Mekanik Dnme/Mantksal Dnme........................................................ 140
Tmevarmsal Dnme ............................................................................... 141
Perspektif Alma ............................................................................................. 141
oklu Snflama ............................................................................................. 142
Dnmsel Dnme .................................................................................. 143
SOYUT LEMLER EVRES - NERMEL LEMLER (11-18 YA) ............... 144
Olaslkl Dnme ........................................................................................ 145
INRC: Sistemli Dnme .............................................................................. 148
Hipotezli Dnme ........................................................................................ 148
Piagetnin Dnme Biimleri ....................................................................... 149
Somut Dnme ........................................................................................... 151
Soyut / nermeli Dnme ........................................................................... 151
ERGEN BENMERKEZCL ........................................................................... 151
VYGOTSKY: KLTREL YAKLAIM ............................................................... 153

PEGEM AKADEM

PEGEM AKADEM

viii
DL GELM ................................................................................................... 160
DLN NASIL RENLDNE LKN GRLER ..................................... 160
Davranlk ................................................................................................. 160
Sosyal renme ........................................................................................... 161
Chomsky ve Psikolinguistik Kuram ............................................................... 161
CHOMSKYNN DL GELM TABLOSUNA EKLEDKLER .......................... 163
MERAKLISINA ................................................................................................. 163
ZET ................................................................................................................ 182
BULMACA ........................................................................................................ 184
DORU - YANLI TEST ................................................................................. 185
BOLUK DOLDURMA ..................................................................................... 186
ZML TEST.............................................................................................. 187
ZMLER ..................................................................................................... 192
CEVAPLI TEST - 1 ........................................................................................... 196
CEVAPLI TEST - 2 ........................................................................................... 200
IKMI SORULAR ........................................................................................... 203
IKMI SORULARIN ZMLER ................................................................. 207

4. BLM
Ahlk Geliimi
AHLK GELM ..............................................................................................216
BREYN AHLKI NASIL EDNDN AIKLAYAN YAKLAIMLAR ................216
Davranlk ..................................................................................................216
Sosyal renme ............................................................................................216
Psikanaliz .......................................................................................................216
KOHLBERGN AHLK GELM .....................................................................220
GELENEK NCES DZEY..............................................................................221
GELENEKSEL DZEY......................................................................................222
GELENEK TES DZEY.................................................................................223
MERAKLISINA ..................................................................................................227
ZET .................................................................................................................233
BULMACA .........................................................................................................234
DORU - YANLI TEST ..................................................................................235
BOLUK DOLDURMA ......................................................................................236
ZML TEST...............................................................................................237
ZMLER ......................................................................................................242
CEVAPLI TEST 1 ..............................................................................................245
CEVAPLI TEST 2 ..............................................................................................248
IKMI SORULAR ............................................................................................251
IKMI SORULARIN ZMLER ..................................................................253

ix
5. BLM
Kiilik Geliimi
KLK GELM .............................................................................................258
YAPISAL KURAM ..............................................................................................259
KLK MEKANZMALARINA GRE KLK TPLER....................................262
TOPOGRAFK KURAM .....................................................................................263
PSKODNAMK KURAM...................................................................................264
EGO SAVUNMA MEKANZMALARI..................................................................265
PSKOSEKSEL KURAM .................................................................................268
Oral Evre (0-1,5) ............................................................................................268
Anal Evre (1,5-3) ............................................................................................269
Fallik Evre (3-6) ..............................................................................................269
Latent (Gizil) Evre (6-12) ................................................................................270
Genital Evre (12-18) .......................................................................................271
ERKSON PSKOSOSYAL KLK KURAMI ....................................................273
Temel Gvene Kar Gvensizlik (0-2) ..........................................................274
zerklie Kar Utan ve Kuku (2-4) ............................................................274
Giriimcilie Kar Sululuk (4-7) ...................................................................275
7-12 Baarya Kar Aalk..........................................................................276
Kimlie Kar Rol Karmaas .........................................................................276
Yaknla Kar Uzaklk ..................................................................................279
retkenlie Kar Durgunluk (30-60)..............................................................281
Benlik Btnlne Kar Umutsuzluk (60+) .................................................282
MARCIANIN KMLK STATLER ....................................................................284
BALANMA KURAMLARI.................................................................................287
ocuk Balanmas .........................................................................................287
Yetikin Balanmas .......................................................................................289
TOPLUMSAL CNSYET ...................................................................................291
ATIMA BMLER ........................................................................................294
MERAKLISINA ..................................................................................................294
ZET .................................................................................................................305
BULMACA .........................................................................................................306
DORU - YANLI TEST ..................................................................................307
BOLUK DOLDURMA ......................................................................................308
ZML TEST...............................................................................................309
ZMLER ......................................................................................................314
CEVAPLI TEST 1 ..............................................................................................319
CEVAPLI TEST 2 ..............................................................................................324
IKMI SORULAR ............................................................................................328
IKMI SORULARIN ZMLER ..................................................................334
BULMACA CEVAPLARI ....................................................................................338
DORU YANLI TEST CEVAPLARI ...............................................................340
BOLUK DOLDURMA CEVAPLARI .................................................................341
KAYNAKA .......................................................................................................343

PEGEM AKADEM

Eitim Bilimlerinde

40

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI
57. Bir aratrmada; kedi yavrular, hayatlarnn nc
haftasndan on beinci haftasna kadar sren dnem
boyunca sadece dikey izgiler grebildikleri bir ortamda bytlmlerdir. Daha sonra hem yatay hem
de dikey izgilerin bulunduu bir ortamda teste tabi
tutulan kediler yalnzca dikey izgileri grebilmiler
ancak daha nce hi karlamadklar yatay izgileri
grememilerdir.

PEGEM AKADEM SORULARI

2013

25. Ortakulak iltihab nedeniyle iitme yetisini 2 yanda


kaybeden Ali ve doutan iitme engelli olan Tolga
8 yanda ameliyat olmu, kulaklarna iitme tp
taklm ve iitme yetilerini yeniden kazanmlardr.
Ali ve Tolgann iitme ve konuma performanslar
karlatrldnda Tolgann birok sesi ayrt etmekte
zorland ve konuurken ok daha basit sesleri karabildii gzlenmitir.

Bu durum, aadakilerden hangisiyle aklanabilir?

Ali ve Tolga arasnda grlen bu fark geliimin


hangi kavram ile aklanabilir?

A) Olgunlama

B) Kritik dnem

A)

Olgunlama

C) Hazrbulunuluk

D) Byme

B)

renme

C)

Hazrbulunuluk

D)

Kritik dnem

E)

Tarihsel zaman

E) Transfer

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 3 / 25. Soru
44. Okul dneminde ocuk, yasantlarndan baz sonular
karabilecek biimde dsnmeye baslar, yetiskinlerin kulland alet, ara vb. seyleri kullanma denemelerine girisir. Srekli etkinlik durumundadr. Bu
etkinlikleri kusursuz bir biimde gereklestirebilmek
iin ciddi abalar harcar. Eer bu abalarna kars
klrsa yaptklarnn deersizliine inanr ve asalk
duygularna kaplr. Bu dnemde ocuun beceri
kazanmasna ya da asalk duygularna kaplmasnn
tek nedeni, ana-baba olmayabilir. Erikson, Freuddan
farkl olarak, okul yasantsnn da ocuu bu ynde
etkiledii grsndedir. Ana-babann salayamad
destek bazen okuldan gelebilecei gibi evinde anababas tarafndan beceri kazanmaya tesvik edilen
ocuk, okulda kendine olan saygsnn azalmasna
neden olabilecek retmen tutumlaryla kars karsya
kalabilir (Getan,1994).
Yukarda ocukta basar duygusunun kazanlmas
ile ilgili verilen bilgiler, asadaki geliim kavramlarndan hangisinin nemini vurgular niteliktedir?
A)

Kaltm

B)

Kritik dnem

C)

Tarihsel zaman

D)

renme

E)

Olgunlasma

Kurumsal Trkiye Geneli Deneme Snav - 4


44. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI
57. Bir aratrmada; kedi yavrular, hayatlarnn nc
haftasndan on beinci haftasna kadar sren dnem
boyunca sadece dikey izgiler grebildikleri bir ortamda bytlmlerdir. Daha sonra hem yatay hem
de dikey izgilerin bulunduu bir ortamda teste tabi
tutulan kediler yalnzca dikey izgileri grebilmiler
ancak daha nce hi karlamadklar yatay izgileri
grememilerdir.
Bu durum, aadakilerden hangisiyle aklanabilir?
A) Olgunlama

B) Kritik dnem

C) Hazrbulunuluk

D) Byme
E) Transfer

PEGEM AKADEM SORULARI

2013

14. Dk sosyo ekonomik seviyedeki blgelerde almalar yapan bir uzman, buradaki ocuklara ilikin u
aklamay yapmaktadr: Ne yazk ki bu evredeki
ocuklar, olanaklarn yetersizlii nedeniyle, pek ok
yaantyla dier yatlarna oranla daha ge tanmaktalar. Geliim asndan nemli birok zelliin
kazanlaca dnemlerde, ocuklar bu imknlardan
yoksun braklmakta, bu nedenle de dil geliimi, zihinsel beceriler gibi alanlarda yatlarndan daha geri
grnmektedirler.
Uzmann yapt bu aklamada, geliime ilikin
kavramlardan hangisine vurgu yapld sylenebilir?
A)

Olgunlama

B)

Kritik dnem

C)

Doutan donanm

D)

Tarihsel zaman etkisi

E)

Deneyim

Eitim Bilimleri Piyasa ek Kopar Soru Bankas


Geliim Psikolojisi / Test - 1 / 14. Soru
18. Damak yarkl zellikle Hindistanda sk rastlanan bir durumdur. Dama yark olan bir kii eer
damak yarkl olduka ge bir dnemde ameliyatla
dzeltilirse baz sesleri tam olarak karmas bir daha
mmkn olmamaktadr. Ancak kk yata dzeltilirse sorun olmamaktadr.
Bu durum, geliim psikolojisinde aadaki hangi
kavramla aklanabilir?
A)

Kaltm

B)

Kritik dnem

C)

Tarihsel zaman

D)

Bireysel farkllk

E)

evre

Konu Anlatml Kitap Geliim Psikolojisi


1. Blm / zml Test / 18. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI
57. Bir aratrmada; kedi yavrular, hayatlarnn nc
haftasndan on beinci haftasna kadar sren dnem
boyunca sadece dikey izgiler grebildikleri bir ortamda bytlmlerdir. Daha sonra hem yatay hem
de dikey izgilerin bulunduu bir ortamda teste tabi
tutulan kediler yalnzca dikey izgileri grebilmiler
ancak daha nce hi karlamadklar yatay izgileri
grememilerdir.

2013

Bu durum, aadakilerden hangisiyle aklanabilir?


A) Olgunlama

B) Kritik dnem

C) Hazrbulunuluk

D) Byme
E) Transfer

1.

PEGEM AKADEM SORULARI


Kadnlarn byk ounluu hamile kaldklarn anladklarnda nemli organlar biimlenmeye balamtr.
Ortagenez doum ncesi geliimin ilk iki aynda
gerekleen organ oluumu srecine verilen isimdir. Organlar oluurken evresel etkilere duyarllk
fazladr. Dllenmeden sonra 3 haftada sinir hcreleri
kanal (nral tube) oluur ve bel kemii eklini alr.
Yaklak 21 gnlk iken gzler ortaya kmaya balar.
24. gnde kalp oluumu iin hcreler farkllamaya
balar. Btn bu gelimeler olurken evreden gelecek
yabanc bir madde; rnein cva, kurun gibi maddeler bu sreci olumsuz etkileyip organlarn bozulmasna yol aabilir.
Bu durum, aada verilen kavramlardan en iyi
hangisiyle aklanabilir?
A)

Byme

B)

Kritik dnem

C)

Hazr bulunuluk

D)

Kaltm

E)

Genotip

Konu Anlatml Kitap Geliim Psikolojisi


2. Blm / Cevapl Test / 2. Soru
58. Yaz ve Mert, 5 yalarnda iki ocuktur. Yaz, kendini szel olarak ok iyi ifade etmekte ve bakalaryla
rahat iletiim kurmaktadr. Mert ise henz kendini
szel olarak iyi ifade edememekte ve bakalaryla
iletiimde ekingen durmaktadr.
Bu durumu en iyi aklayan geliim ilkesi aadakilerden hangisidir?

19. Nursel Hanm, ergenlik dneminde bir olu bulunan


arkada ile konuurken arkadann, Eskiden byle
deildi imdi ne dersek kar kyor, dikleniyor, hibir
dediimizi yaptramyoruz. Bazen o kadar fkeleniyor
ki eline ne geerse saa sola frlatyor. Bu anlarda
kendine zarar vermesinden ok korkuyoruz. szlerine ahit olmutur. Nursel Hanm, birka yl sonra
ergenlie girecek olu ile ilgili kendisinin de ayn
skntlar yaayacan dnerek ok endielenmeye balamtr.

A)

Geliim bir btndr.

B)

Geliimde bireysel farkllklar vardr.

C)

Geliim, nbetlee devam eder.

D)

Geliimde kritik dnemler vardr.

Nursel Hanmn bu endiesi onun geliimin hangi


ilkesini dikkate almadn gstermektedir?

E)

Geliim, genelden zele dorudur.

A)

Geliim kaltm ve evrenin ortak etkileiminin


rndr.

B)

Geliim sreklidir.

C)

Geliim bir btndr.

D)

Geliim genelden zele dorudur.

E)

Geliimde bireysel farkllklar vardr.

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 2 / 19. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI

2013

58. Yaz ve Mert, 5 yalarnda iki ocuktur. Yaz, kendini szel olarak ok iyi ifade etmekte ve bakalaryla
rahat iletiim kurmaktadr. Mert ise henz kendini
szel olarak iyi ifade edememekte ve bakalaryla
iletiimde ekingen durmaktadr.

2.

Bu durumu en iyi aklayan geliim ilkesi aadakilerden hangisidir?


A)

Geliim bir btndr.

B)

Geliimde bireysel farkllklar vardr.

C)

Geliim, nbetlee devam eder.

D)

Geliimde kritik dnemler vardr.

E)

Geliim, genelden zele dorudur.

PEGEM AKADEM SORULARI


Emine Hanm, olu Mertin yatlarna gre daha
ge konumaya balamas nedeniyle bir uzmana bavurmutur. Uzman Emine Hanma geliimin belli bir
seyirde ilerlediini ancak ifade edilen geliim dnemlerinin mutlak alglanmamas gerektiini belirtmitir.
nk geliim zelliklerinin baz ocuklarda erken,
bazlarnda ise daha ge kazanlabileceini ifade
etmitir.
Uzmann ifadelerine gre aadakilerden hangisine varlabilir?
A)

Geliimde kritik dnemler vardr.

B)

Geliim kaltm ve evrenin etkileiminin rndr.

C)

Geliim sreklidir ve belli aamalarda gerekleir.

D)

Geliim nbetlee devam eder.

E)

Geliimde bireysel farkllklar vardr.

Eitim Bilimleri Yaprak Testler / Test - 17 / 2. Soru

9.

Tek yumurta ikizi olan Yeliz ve Yasemin ilk bata


birbirlerinin ayns gibi grnmekte, birbirlerinden ayrt
edilememektedirler. Ancak bir sre sonra Yaseminin
Yelizden daha ksa olduu ve daha kilolu olduu
anlalmaktadr. Ayrca birinin yznde ben varken
dierinde yoktur.
Tek yumurta ikizi olan Yeliz ve Yasemin arasndaki
bu farkllk aadakilerden hangisi ile ilikilidir?
A)

Kaltm

B)

Olgunlama

C)

Kritik dnem

D)

Bireysel farkllk

E)

Tarihsel zaman

Konu Anlatml Kitap Geliim Psikolojisi


Cevapl Test - 2 / 9. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI

PEGEM AKADEM SORULARI

2013

59. Ergenlik dnemi zellikleriyle ilgili olarak aadakilerden hangisi yanltr?


A)

Ergenlie erken giren kzlarn zgvenleri yksektir.

B)

Erken olgunlaan erkek ergenler daha ok ilgi


grrler.

C)

Ergenlerde Bana bir ey olmaz. dncesi


yaygndr.

D)

Erkeklerde boy uzamas, kzlara gre daha ileri


yalara kadar devam eder.

E)

Kz ergenlerin bedenlerindeki ya oran daha


fazladr.

2.

Yaplan aratrmalar erken ya da ge olgunlamann


her iki cinsiyeti farkl etkilediini ortaya koymaktadr.
Bu aklamayla ilgili olarak aada verilen ifadelerden hangisi yanltr?
A)

Ergenlie erken giren erkek ocuklar liderlik


zellii gsterir.

B)

Ergenlie ge giren kz ocuklar daha kendine


gvenli bireylerdir.

C)

Ergenlie ge giren erkek ocuklar daha gvensiz zelliklere sahiptir.

D)

Erken olgunlaan kz ocuklar daha ie kapank


ve ekingen bireylerdir.

E)

Ge olgunlaan kz ocuklar daha ie dnk


bireylerdir.

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 5 / 23. Sayfa
2. Soru
49. Ergenlik dnemine ilikin aadaki ifadelerden
hangisi yanltr?
A)

Hzla deien bedensel yapya uyum salayabilme bir geliim grevidir.

B)

Ergenlik dneminde bir meslee ynelme geliim grevidir.

C)

nce ikincil cinsiyet zellikleri, sonra birincil


cinsiyet zellikleri ortaya kar.

D)

Kzlar, erkeklere kyasla ergenlik dnemine daha


nce girerler.

E)

Ergenlik dnemine erken giren erkekler ie


kapanktrlar.

Eitim Bilimleri Tamam zml 15 Deneme


Deneme - 1 / 49. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI

PEGEM AKADEM SORULARI

2013

59. Ergenlik dnemi zellikleriyle ilgili olarak aadakilerden hangisi yanltr?


A)

Ergenlie erken giren kzlarn zgvenleri yksektir.

B)

Erken olgunlaan erkek ergenler daha ok ilgi


grrler.

C)

49. Ergenlik dnemine iliskin asadaki ifadelerden


hangisi yanltr?
A)

Erkek ocuklar arasnda evrelerindeki kz


arkadalarndan daha nce ergenlik dnemine
girenler bulunabilir.

Ergenlerde Bana bir ey olmaz. dncesi


yaygndr.

B)

Ge olgunlama, ergenlik dneminde erkekleri


olumsuz, kzlar ise olumlu etkiler.

D)

Erkeklerde boy uzamas, kzlara gre daha ileri


yalara kadar devam eder.

C)

E)

Kz ergenlerin bedenlerindeki ya oran daha


fazladr.

Ergenlik dneminde kzlarda strojen, erkeklerde testosteron hormonlarnn ilk kez salglanmaya balamasyla, ikincil cinsiyet zellikleri
kazanlr.

D)

Kzlar 10-14 yaslar arasnda boy art bakmndan erkekleri geer ve 16-18 yalarnda
boy uzamas durur. Erkeklerde boy uzamas ise
18-20li yalara dein devam eder. Ergenliin
sonunda boy uzamas da durmaktadr.

E)

Birincil cinsiyet zellikleri, dorudan cinsel


organlarda yaanan byme ve olgunlamalardr. Kzlarda yumurtalklarn, vajinann, rahmin
bymesi ve olgunlamas; erkeklerde ise penis
ve testislerdeki gelimeleri ifade eder.

Eitim Bilimleri Tamam zml 15 Deneme


Deneme - 1 / 49. Soru
2.

Ergenlik dnemindeki fiziksel geliim ile ilgili


aada verilenlerden hangisi yanltr?
A)

Ergenlik dnemine girerken erkekler bedensel


byme hz bakmndan kzlarn nne geer.

B)

Cinsiyet, beslenme, sosyal ve corafi etkiler


erinlik ve ergenliin ortaya kn etkiler.

C)

Ergenlikte cinsel geliim hzlanrken zihinsel


geliim hz yavalar.

D)

Ergenlikte bedendeki uzuvlarn byme hz


ayn olmad iin vcutta orantsz bir grnm
mevcuttur.

E)

Ergenlie erken giren erkekler, kzlara gre


daha avantajl durumdadr.

Eitim bilimleri 15 Deneme Geliim Psikolojisi


Deneme - 5 / 2. Soru
60. Televizyon kumandasn mikrofon olarak kullanan
Defnenin bu davran, Piagetin bilisel geliim
kuramna gre aadakilerden hangisiyle aklanr?
A) Toplumsal aktarm
C) zmleme

3.

Ufukun yerde duran karpuzlar kucaklayarak, Bu


toplar ok ar. demesi Piagetnin bilisel geliim
kuramnda hangi kavrama rnek oluturmaktadr?

B) Dengeleme

A)

Uyumsama

D) Uyma

B)

Adaptasyon

C)

ema

D)

Genelleme

E)

zmseme

E) Olgunlama

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 8 / 3. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI

2013

60. Televizyon kumandasn mikrofon olarak kullanan


Defnenin bu davran, Piagetin bilisel geliim
kuramna gre aadakilerden hangisiyle aklanr?
A) Toplumsal aktarm

B) Dengeleme

C) zmleme

D) Uyma

2.

E) Olgunlama

PEGEM AKADEM SORULARI


zledii izgi filmde yalan syleyen Pinokyonun
burnunun gittike uzadn gren remin burnunun uzayacandan korktuu iin yalan sylememesi, Piagetnin bilisel geliim kuramndaki
hangi kavram ile ilikilendirilebilir?
A)

Dzenleme

B)

Genelleme

C)

rgtleme

D)

zmleme

E)

Ayrt etme

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 9 / 18. Soru
3.

Anaokulunda bos ktlara resim yapp boyayan Glsah, eve dndnde annesinin is yerinden getirdii
evraklar zerine de resim yapp, boyamstr. Annesi
eve geldiinde Kzm ne yaptn, onlar nemli evraklard. diye barmas zerine Glsah evraklara izdii
resimleri gsterip Anne bak, nemli resim. demistir.
Glsahn, annesinin evraklarna resim yapmas,
Piagetnin bilissel gelisim kuramna gre hangi
srece rnek oluturur?
A)

rgtleme

B)

Ayrt etme

C)

Uyumsama

D)

zmleme

E)

zelden zele akl yrtme

Eitim Bilimleri Tamam zml 15 Deneme


Deneme - 7 / 44. Soru
61. Arda, bir bilgisayar oyunundaki tm seviyeleri geerek oyunu bitirmek ister. Oyunu bitirebilmek iin oyun
srasnda bilgisayar program tarafndan verilen
ipularn ve ynergeleri takip eder. Arda son
seviyelere yaklatnda artk bilgisayardan ipucu
almadan seviyeleri hzla gemeye balar.
Buna gre, Ardaya bilgisayar program tarafndan
sunulan ynlendirmeler Vygotskynin aadaki bilisel geliim kavramlarndan hangisiyle aklanr?

9.

Bir rencinin kendi bana iken zemedii


sorular, dersin retmeniyle alrken retmenin rnekleri ve aklamalar sayesinde zebilir
duruma gelmesi asadaki hangi bilisel geliim
kavram ile ilikilidir?
A)

Yap iskelesi oluturma

B)

Yaknsal geliim blgesi

C)

selletirme

A) Kltrel ara

B) Sembolletirme

D)

Toplumsal iaretler

C) Yaplandrma

D) Uyum salama

E)

Yanl badatrma

E) Yap iskelesi

Eitim Bilimleri Tamam zml 15 Deneme


Deneme - 7 / 9. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI
63. Piaget; bilisel geliim kuramnda, uyaran evresinin zenginliinin ocuklarn bilisel geliimlerini
desteklediini vurgulamtr.

2013
6.

PEGEM AKADEM SORULARI


Piagetnin bilisel geliime ilikin grleri dikkate alndnda, bir snf retmenine aadakilerden hangisinin nerilmesi uygun olmaz?

Buna gre aadakilerden hangisi, ocuun


bilisel geliimine dorudan katk salamaz?

A)

Eitim hedefleri, ocuklarn geliimsel zellikleri


dikkate alnarak belirlenmelidir.

A)

ocuklarn deiik oyuncaklarnn olmas

B)

B)

ocuklara z bakm becerilerinin kazandrlmas

C)

ocuklara farkl yaantlarn sunulmas

Eitim ortam; ocuun evresindeki nesnelerle,


arkadalaryla, retmeni ve dier yetikinlerle
kolayca etkileim kurmasna olanak verecek
ekilde dzenlenmelidir.

D)

ocuklara eitici televizyon programlarnn


izletilmesi

C)

E)

ocuklara farkl trden kitaplarn okunmas

Dzenlenecek retme etkinlikleri, ocuklar


tarafndan tamamen zmsenebilecek kolaylkta
olmaldr.

D)

Snavlar bellee dayal, ezber gerektiren snavlar olmamaldr.

E)

Eitim-retim almalar, kiiler aras tartma


ve etkileimleri ierecek ekilde dzenlenmelidir.

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 8 / 6. Soru
17. Aadakilerden hangisi Piagetye gre bilisel
geliimi etkileyen faktrler arasnda saylamaz?
A)

ocuun beslenmesi

B)

Zihinsel ve fiziksel olgunlama dzeyi

C)

inde yaanlan sosyal evre

D)

ocuun geirdii yaantlar

E)

Yeni yaantlar yoluyla bozulan dengenin renme yoluyla yeniden kurulma derecesi

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 6 / 17. Soru
64. yandaki Can, annesinden kendisine omlet
yapmasn ister. Annesi Cana omlet hazrlarken Can
da mutfak tezghnn nne ektii taburenin stne
kar. Annesine Sana yardm etmek istiyorum. Yumurtalar ben kracam. der.
Cann bu istei, Eriksonun psikososyal geliim
kuramna gre aadaki kavramlardan hangisiyle
aklanr?
A) retkenlik

B) Giriimcilik

C) Kendine gven

D) zerklik
E) alkanlk

17. Bu dnemde, dikkat edilmesi gereken bir baka nokta


ise ocua yardm ederek onu tehlikelerden korumakla, ar koruyuculuk arasndaki farktr. ocuunuzun
deneyerek baz eyleri yapmasna izin vermeden,
onu tehlikelerden korumak adna, (bu eyleri) onun
yerine yapmak ar koruyuculuktur. Bu tutumunuz
onun birok eyi yardmsz yapabileceini renmesini ve kendine gven duymasn gletirir.
Yukardaki anne-babalara ynelik neriler, ocuklarn hangi psikososyal geliim dnemine zg
krizi baar ile atlatmalarna yardmc olma amac
tamaktadr?
A)

zerklie kar kuku utan

B)

Girikenlie kar sululuk

C)

Temel gvene kar gvensizlik

D)

Baarya kar aalk duygusu

E)

Kimlik kazanmaya kar rol karmaas

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 14 / 17. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI
64. yandaki Can, annesinden kendisine omlet
yapmasn ister. Annesi Cana omlet hazrlarken Can
da mutfak tezghnn nne ektii taburenin stne
kar. Annesine Sana yardm etmek istiyorum. Yumurtalar ben kracam. der.

PEGEM AKADEM SORULARI

2013

45. Aylinin annesi, etraf dkp datyor diye evdeki


dolap ve ekmecelere ocuk kilidi taktrm, etraftaki esyalar kaldrm hatta ona alnan oyuncaklar
hemen kryor diye sadece kendi denetiminde Aylinin
oyuncaklaryla oynamasna izin vermeye baslamtr.

Cann bu istei, Eriksonun psikososyal geliim


kuramna gre aadaki kavramlardan hangisiyle
aklanr?

Annenin bu yasaklayc tutumu Aylinin daha ok


aadaki kiilik zelliklerinden hangisini kazanmasn engeller?

A) retkenlik

B) Giriimcilik

A)

Giriimcilik

C) Kendine gven

D) zerklik

B)

Yeterlilik

C)

alkanlk

D)

z sayg

E)

zerklik

E) alkanlk

Trkiye Geneli Deneme Snav - 3 / 45. Soru

65. Freudun kiilik kuram ile ilgili olarak aadakilerden hangisi yanltr?

4.

Geleneksel Psikanalitik Kurama gre aadaki


yarglardan hangisi dorudur?

A)

Bebeklik ve ocuklukta, kiilik yapsnn tamamn id oluturur.

A)

Gizil dnemdeki saplanma sonucu yetikin


yasamnda eitli iletiim sorunlar grlr.

B)

Ego ve sper ego, idden ayrarak oluur.

B)

C)

Ego, yrtme organ gibi davranr.

d doustan gelir, ardndan srasyla sperego


ve ego idden ayrmlaarak oluur.

C)

D)

Egonun abalar, bireyin davranlarnn ahlki


olmas ynndedir.

d, birincil ve ikincil sreleri kullanarak gereksinimlerini gidermeye alsr.

D)

E)

Sper ego, evreyle etkileim sonucu ekillenir.

Ego ideal, speregonun denetleyici, cezalandrc ksmdr.

E)

Egonun farkna varlmas, ben ve ben olmayan


yasantlarn farkna varlmasyla salanr.

Eitim Bilimleri 15 Deneme Geliim Psikolojisi


Deneme - 6 / 4. Soru
20. Freudun psikoseksel geliim kuramna ilikin
aada yer alan ifadelerden hangisi yanltr?
A)

Egonun en temel ilevlerinden birisi, id ile speregonun talepleri arasndaki koullar dikkate
alarak bir ncelik sras oluturmaktr.

B)

Bireyin, davranlarnn byk ounluunu


hatrlamakta zorland, yaantlarn bulunduu
bilin ncesi tarafndan kontrol edilmektedir.

C)

Toplumsal gereklik ilkesi ile alan kiiliin tek


yaps egodur.

D)

Speregonun iki temel ilevinden biri, egoyu


gereklik boyutundan uzaklatrp trel boyuta
ekmektir.

E)

Ego, id ile speregonun ihtiyalar arasnda bir


denge kuramazsa savunma mekanizmalarn
devreye sokar.

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 14 / 20. Soru

GELM
PSKOLOJS
SYM SORULARI

2013

66. 50 yandaki smail Bey, ocuklaryla ve yeenleriyle


birlikte zaman geirmekten holanan, onlarn geliimlerine olumlu katklar yapan biridir.
smail Beyin bu davran, Eriksonun psikososyal geliim kuramna gre, aadakilerden
hangisiyle aklanr?
A) alkanlk

B) Yaknlk

C) Benlik btnl

D) retkenlik

PEGEM AKADEM SORULARI

23. 55 yandaki Hakan Beyin hi ocuu olmamtr.


Ancak birok ocuun bakmn ve eitimini stlenmi, onlarn topluma yararl iyi birer birey olmalar iin
uramtr.
Ayrca, ocuklara cretsiz eitim veren bir toplulukta
gnll eitimci olarak almaktadr.
Btn bunlar nda Eriksonun psikososyal
geliim kuramna gre Hakan Beyin hangi kimlik
duygusuna sahip olduu sylenebilir?

E) Giriimcilik

A)

Benlik btnl

B)

Olumlu kimlik

C)

retkenlik

D)

Girikenlik

E)

zerklik

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 1 / 23. Soru
7.

Bir kiinin yaamnda ocuk neden ok nemlidir? Psikanalitik yaklamn buna verdii cevap u
ekildedir: Bir kiiye bir seyler retmek ve bakmn
stlenmek yeni bir eyleri ortaya koymann en yaygn
eklidir. retmek, daha dorusu yetitirmek, insanlarn yeni bir seyler ortaya koyma ihtiyacn karlayp insanlarn kendi kendileriyle ar ilgilenmesini
engellemektedir. Paylamay bilmeyen ve bakalarn
dnmeyen birisi bu duygudan yoksun kalr. ocuun olmamas, yani bu duygudan yoksun kalnmas
durumunda bireyler ok farkl duygular bununla
kartrabilirler.
Eriksonun psikososyal geliim kuramna gre burada anlatlan duygu asadakilerden hangisidir?
A)

retkenlik

B)

Temel gven

C)

Yaltlmslk

D)

Kimlik

E)

Benlik btnl

Eitim bilimleri 15 Deneme Geliim Psikolojisi


Deneme - 3 / 7. Soru
68. Be yandaki Emre, evde annesinin uyarlarn dinlememektedir. Ancak retmeninin snfta Sizin evde
ne yaptnzdan da haberim oluyor. demesi zerine
Emre evdeki kurallara daha fazla uymaya balamtr.
Buna gre Emre, Kohlbergin ahlk geliimi kuramnda hangi evrede yer almaktadr?
A) Toplumsal szleme
C) Ceza ve itaat

17. Bir banka mdrnn yllk teftiler yaklatndaalanlarnn kaytlarn daha dikkatli kontrol
etmeyeve normalde yerine getirilmeyen prosedrleriyerine getirmeye balamas hangi ahlk
geliim evresi ile ilikilendirilebilir?
A)

Kiiler aras uyum eilimi

B) Karlkl kar

B)

Kanun ve dzen eilimi

D) yi ocuk

C)

taat ve ceza eilimi

D)

Sosyal szlemelere uyma eilimi

E)

Saf karc eilim

E) Kanun ve dzen

Efsane 5000 Tamam zml Modler Soru


Bankas / Geliim Psikolojisi / Test - 18 / 17. Soru

GELM PSKOLOJS
 PSKOLOJ NEDR?

GELM PSKOLOJS NEDR?

GELM PSKOLOJSNN TEMEL KAVRAMLARI

GELM PSKOLOJSNDE ARATIRMA YNTEMLER

GELM ETKLEYEN FAKTRLER

GELM LKELER
2009
4
08
20 3

201
0
3
07
20 3

0-2
201
2
2011
2

06
20 3

12
3

20

05

20

13
20 2

km Soru Aac

yi bir kuram kadar kullanl bir ey yoktur.


KURT LEWN

KAVRAM HARTASI

Psikoloji
Nedir?

Geliim
Psikolojisi

Olg

ma

unl

ym

ren

me

nt

a
Ya

uk

ul

zr

Ha

un
bul

tik
Kri

m
ne

lar

llk

rk
l fa

se

ey
Bir

Temel
Kavramlar

Ya

En Temel
Kavramlar

el

eys

Aratrma
Yntemleri

Den

Geliimi Etkileyen
Faktrler

t
Kal

Geliim
lkeleri

nem

re

Ev

l
B

n
ken
a
i

ke dei
al
l
trm analiz
st d
ei
e
z
t
d
ms sitse sal

ra

s
e m
a
l
a
a
l

r
v
l
l
m
k
y
m
e

e
e
e ney nte
ra
l
a
t
o

K
s
V
n
a
a
B
k
N
S
B
B
ti e y
se
De
sta D

ip
tip
not
no
Fe

Ge

vr
e

1. BLM
GELM PSKOLOJS
si

Blm nce

nm, geliim
psikolojinin ta
im
li
ge
de
m
psikolojisinin
Bu bl
likleri, geliim
el
z
an

al
in
in
psikolojis
el kavramalar
im ilkleri tem
li
ge
,
r
ola
ik
an
ps
geliim al
olojisini dier
. Geliim psik
zellikleri ve
tantlacaktr
an farkl olan
nd
r
la
an
al
t
lojinin al
ntl olarak du
zerinde ayr
n
ri
le
r
nkt
y
fa
a
etkiyen
indeki aratm
iim psikolojis
rulacaktr. Gel
ntl olarak ta
zellikleri ayr
n
ar
nl
de
bu
n
ve
m
l
temleri
ve konular b
xtra kavram
gelmeye
r
la
ntlacaktr. E
ru
so
a
ve snavd
r
la
an
al
in
in
lar zerinde
psikoloj
ojide yaklam
ol
ik
ps
in
i

balad
durulacaktr.

N
YAAMDA

n
de tam g
diler. kisi
n
le
v
e
a
n
i
e
da ik
ad. k y
er 38 yan
anla karl
g
c
o
e
y
R
e
,
h
4
3

n
a
a bebeikalmas
oger: Dian
ynda Dian
n hamile
a
i
n
c
a
n
in
Diana ve R
ia
ik
D
m
t
if
derinlemeliinin ta
yd. Evli
amadn
lad. Gebe

y
a

b
almakta
ta
r
n
la
e
a
d
m
ada ykince ne
ada kana
ekletii sr
belik sres
r
e
e
g
g
sonra Dian
i
in
in

li
e
e
b
t, geb
den olduu
Diana be
ral hkme
klere ne
e

d
d
e
ni kaybetti.
F
in
.
in
s
d
e
la
tan alt ay
ketilm
meye ba
n dzenli t
l kardk

a
n
b
sine dn
r
u
b
t
n
k
e
l
d
iyetin
yaamad.
eren bir ba
t. Diana, d
i bir sorun

g
m
n
sek cva i
a
la

rh
a
e
b
h
inde
uyarlara
efer gebeli
konusunda
kald. Bu s
ile
m
a
h
r
sonra tekra
mtr.
yu
Yaam Bo

Geliim kit

cktan aln
ab Santro

PEGEM AKADEM

4
GELM PSKOLOJS
Psikoloji
Bireyin davranlarnn nedenlerini ve nasl olutuunu aratran bilimdir.
rnein bir birey neden yalan syleme davran sergilerken dieri sergilemiyor? Baz
bireyler trafik kurallarna uyarken bazlar neden uymuyorlar? Bir birey neden hayal
kuruyor ya da neden ve nasl halisnasyon gryor?
Geliim psikolojisi
Geliim psikolojisi, dllenmeden balayp lme kadar bireyde meydana gelen her
trl deiimi inceleyen psikolojinin alt dallarndan biridir.
Geliim psikolojisi sz edilen bu deiimleri yaa bal olarak inceler. 5 yandaki
ocukta ne tr, 10 yandaki ocukta ne tr deiim var, 60 yanda neler deiiyor,
neler ayn kalyor? gibi sorulara cevap verir.

Geliim psikolojisinin en nemli zellii yaa bal incelemedir.


Deiim: Bir durumdan daha farkl duruma gemektir. Deiim ileriye doru da
geriye doru da olabilir; bir alanda da birden fazla alanda da, olumlu da olumsuz
da olabilir.
Bir ehirde bina yaplmas, bir yolun eskimesi, ekonominin iyiye ya da ktye gitmesi bir deiimdir.
Bir insann yalannca boyunun ksalmas, salarnn dklmesi bir deiimdir.
Geliim: Geliim ileriye doru birbiri ile ilikili birden ok alandaki deiimdir.
Geliim ve deiimin farklarna baktmzda unlar grrz:
1. Birden fazla alanda olmaldr.
2. Her bir deiim birbirine dayal olmaldr.
3. Belli bir ynde ve her zaman ileri doru olmaldr.
Bu zellik geliimi deiimden ayrr. nsan geliimine baktmzda bu zellii de olduka net olarak grrz:

2. ocukluk

Bebeklik

Doum ncesi

1. ocukluk

Gen Yetikinlik

Ergenlik

Yallk

Yetikinlik

Bu resimde gze arpan ilk nemli nokta, geliimin belli bir yn olduudur. Herkes
yalla ve lme doru gitmektedir. Bu yn tamamen sabittir. Bu gidii durdurmak

PEGEM AKADEM

ya da geri almak mmkn deildir. Hi kimse gen yetikinlikten daha ileri gitmeyeceini ya da yetikinlikten ergenlie geri dneceini dnerek sreci geri alamaz.
Bu resimde gze arpan ikinci nemli zellik, her bir deiimin birbiri ile ilikili olmas ya da birbirine dayal olmasdr. I. ocukluk dneminden nce bebeklik dnemi,
ergenlik dneminden nce ise II. ocukluk dnemi yaanmaldr. Gencin yetikin
olmas iin ncelikle ergenlik srecini atlatmas gerekir. Yani her bir deiim, birbiri
ile ilikilidir; hibiri bir dierinden kopuk deildir.
Resimde gze arpan nc nokta, bir dnemden dierine geince birden ok
alanda deiim olmasdr. Birey, bebeklikten I. ocuklua geince yalnz biyolojik
olarak deil, hem sosyal hem duygusal hem de zihinsel olarak deimektedir.
Sonu olarak geliim bir sre, gelime ise bir sonutur (rndr).

Deiim geliimi de kapsar.


Geliim Alanlar: Geliim psikolojisinde biyolojik, bilisel ve psikososyal olmak
zere byk alanda deiim gereklemektedir.
Biyolojik geliim alan en temelde yer alan geliim alandr. Bu alan, dier tm
alanlar etkiledii iin temel ya da zeminde yer alan geliim alan olarak geer.
Biyolojik geliim srecinde her dnem ierisinde neler gerekletii biyolojik geliimin temel konularndan biridir. rnein yallk dneminde neler olduu, ergenlik ya da bebeklik dnemindeki deiimler, biyolojik geliimin konusudur.
Bu alann ikinci nemli konusu hareket sisteminde meydana gelen deiimlerdir. rnein ocuun emeklemeye, ince motor kaslarn kullanmaya balamas
hareket sisteminde meydana gelen deiimdir, buna devinisel motor geliim
de denir. Geliim psikolojisinin temel kavramlar ve ilkeleri de birka tanesi hari
byk lde biyolojik geliim kapsamnda ele alnr.
kinci byk geliim alan dnce sistemindeki deiimleri ieren bilisel geliim alandr. Bu alanda yala beraber bili ve zeknn nasl deitii incelenir. Bili, dnme ile ilgili her eyi kapsar: Bilginin duyu organlar ile alnmas, zihinde
ilemlerden geirilmesi, analizi, sentezi, bellee alnmas; daha sonra kt olarak
retilmesi, problem zme ya da yaratclk vb hepsi bilitir. Bili ksaca dnme srecidir. Bu konudaki en kapsaml aratrmay Piaget yapmtr. Piagetnin
kuram ikiye ayrlr; temel kavramlar ve evreler. Bu alanda Piaget kadar nemli
ikinci isim Vygotskydir. Dil geliimi bu alann bir dier konusudur. Ahlak, Piaget
ve Kolhberg iin dnme ile ilikili olduu iin tamamen biliin bir parasdr.
nc byk geliim alan, duygular ve evre ile kurduumuz ilikinin yaa
bal olarak nasl deitiinin incelenmesidir. Bu psikososyal geliim alandr.
Psikososyal geliim alannn en nemli konusu kiiliktir. rnein Duygular ve
evre ile kurulan iliki nasl deiiyor? demek, kiilik demektir. Kiilik zerine
en kapsaml ilk inceleme Freuda aittir. Freudun kiilik zerine tam 5 ayr kuram vardr: Kiiliin gelerini inceledii yapsal kuram, duygu dnce ve anlarn
kiilii nasl etkilediini inceledii topografik kuram, kiilii hareket ettiren gleri inceledii psikodinamik kuram, zamanla kiiliin nasl gelitiini inceledii
psikoseksel kuram ve hasta kiilerin tans ve tedavisine ynelik gelitirdii
psikanaliz kuram. Bu kuramlarn hepsi, psikanaliz olarak da adlandrlr. Kiilik
zerine en kapsaml inceleme Freuda ait olduu iin kiilik zerine sz sylenecekse ya Freudun yannda ya da karsnda olmak gerekmektedir. nc
bir alternatif yoktur. Freudu takip eden bir dier bilim adam Eriksondur. Erikson kiilik geliimini sekiz evrede inceler. Eriksonun kuramndan hareketle de
Marcianin Kimlik Statleri Kuram ve Balanma Kuramlar (ocuk balanmasyetikin balanmas) ortaya kmtr.

Deiim
Geliim

PEGEM AKADEM

Bay
Kurgu

Skinner yeni aletler yapmaktan holanan bir mucitti. ki kzndan k olan Deborah, babasnn bebein evresini tmyle kontrol etmek amacyla icat ettii kapal bir karyolada
byd. Karyola sesten yaltlmt ve ss kontrol edilmekteydi.

Kendisi imdi Londrada yaayan evli ve baarl bir sanatdr. Skinnerin karyolas hakknda ne dnyorsunuz?

GELM PSKOLOJS
BYOLOJK (Fiziksel)

BLSEL GELM

PSKOSOSYAL DEM

GELM

Dncede meydana

Bireyin duygular ve evre

Biyolojik yapdaki

gelen deiimlerdir.

ile kurduu ilikide yaa

deiimler birinci

bal olarak meydana gelen

geliim alandr.

deiimlerdir.

En temel deiim
alan ya da zemindeki
alan olarak geer.
BYOLOJK GELM
ALANININ KONULARI

BLSEL GELM
ALANININ
KONULARI

Dnemlerde

PIAGETNN

meydana gelen

BLSEL GELM

biyolojik

a)Temel kavramlar

deiimler

b) Evreler

Psikomotor Geliimi:
Hareket sisteminde
meydana gelen
deiimler
Temel kavramlar

Geliim ilkeleri

PSKOSOSYAL GELM
ALANININ KONULARI
FREUDUN KURAMI
a) Yapsal Kuram: d, Ego,
Sperego
b) Topografik Kuram: Bilin,
Bilin ncesi, Bilin d
c) Geliim Kuram: Oral,
Anal, Fallik, Latent, Genital evreler
d) Psikodinamik (Drt)
Kuram: Libido, Thanatos,
Yaam igdleri
e) Psikanaliz Kuram:
Hasta kiilerin tedavisi iin
hastay tanmak amacyla
gelitirilen kuramdr.
Eriksonun Psikososyal

VYGOTSKYNN
SOSYO-KLTREL
YAKLAIMI

Kuram:
Marciann Kimlik Kuram
Balanma Kuramlar: ocuk
yetikin balanmas

DL GELM
(Chomsky, Piaget)
AHLAK GELM
Piaget - Kohlberg

nsancl Yaklam

Davranlk

PEGEM AKADEM

TEMEL KAVRAMLAR
BYME: Tamamen biyolojik bir kavramdr. Organizmann boy, kilo, hacminde saysal art olmasdr. Yani nicel bir deiimdir.
Byme ar olmazsa insan hayatn ar etkilemez.

hoca notu

Bymenin insan hayatn en fazla etkiledii dnem ergenliktir. Ergenlikte byme


ok ardr ve insan yaamn etkiler.

Byme, pozitif yndeki


artlar ifade eder.

OLGUNLAMA: Olgunlama bymeden farkl olarak nicel deil nitel deiimdir,


yani yeni zellik ve ilevler kazanmaktr. Olgunlamann birden ok tanm vardr:

- Bymede saysal art


ynnde bir ifade vardr.

1. Bir durumdan ok farkl bir duruma gemektir. rnein bebeklikten ocuklua


ya da ocukluktan ergenlie geince insann tm hayat deiir.
2. Organizmada var olan zelliin ortaya kmasdr. rnein doacak olan canl insansa dllenme annda konuma ve iki ayak zerinde durma zelliini
potansiyel olarak barndrr. 12 aylkken konuma, 13-15 aylkken iki ayak
zerinde durma zellii ortaya kmaktadr.
3. Organlarn biyo-fizyolojik yeterlilik kazanmas ya da organlarn kendinden
beklenen ilevi yerine getirmesidir. rnein gzden beklediimiz ilev, net
grmesidir. Gz merceini kasp geveten kas olgunlar ve kii net grmeye
balar. Anal kaslardan beklenen ilev tuvaleti kontrol edebilmektir. Anal kaslarn olgulamasyla ocuk tuvaletini kontrol etmeye balar.
4. Yapamadn yapabilir duruma gelmedir. rnein kalem kullanamayan bir
ocuun yazabilir duruma gelmesi, yryemezken yryebilmesi, ineyi iplikten geiremezken geirebilmesidir.
Btn bunlar zerinde evrenin etkisi nedir?
evre olgunlamay ya ok az hzlandrr ya da ok az yavalatr. rnein ocuun
ince motor kaslarndan olan parmak kaslarnn olgunlamas 7 ya civardr. ocuk
ana okuluna gnderilir, burada ocua srekli hamur boyama almalar yaptrlrsa parmaklarnn olgunlamas 6,5 yana inebilir. ocuun ayaa kalkmas 13-15
aylkken gerekleir. evre, bunu ok az hzlandrabiliyor, ok az yavalatabiliyor;
o yzden evre etkisi ihmal edilebilir dzeydedir.
Olgunlama, renmeden bamsz olarak gerekleir. Ayaa kalkma, emekleme
zerinde hibir renme durumu yoktur.

Soruda ...yapamadn yapma, yeterlilik vb. ifadeler grlrse olgunlamadan sz edilmektedir. Sorudaki -ebilirlik ifadesi nemlidir.
DENEYM (Yaant): Nesne ve durumlarla birebir iliki kurmaktr. rnein ocuun scak bir nesneye dokunmas, krmzy grmesi, tarn, zerdaliyi tatmas vb.
gerekir.
Deneyim, bilisel geliim asndan kritiktir. Zihin geliimi bazlarna gre (rnein
Piaget) deneyime baldr. Yaz yazlmal, iek koklanmaldr ki bunlar hakknda
zihinde fikirler ya da dnceler oluabilsin.
RENME: evre ile etkileim sonucu bireyde meydana gelen her trl deiim
renmedir. renme, geliimde pek ok eyi etkiler. En ok etkili olduu geliim

hoca notu

Olgunlamann gereklemesi olmas iin


ncelikle bireyin belli bir
miktar bymesi gereklidir. Olgunlama vcut
organlarnn kendilerinden beklenen grevleri
yapabilecek duruma
gelmesi, greve hazr
olmasdr.