‫ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـﺮﻱ‬

‫ﻣﺮﻳﻢ ﺭﺟﻮﻱ‬
‫ﮔﺰﻳﺪﺓ ﭼـﻬﺎﺭﺳـﺨﻨﺮﺍﻧﻲ‬

‫ﺍﺳـﻼﻡ، ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬
‫ﻣﺮﻳﻢ ﺭﺟﻮﻱ- ﮔﺰﻳﺪﺓ ﭼﻬﺎﺭ ﺳﺨﻨﺮﺍﻧﻲ‬

‫ﭼﺎﭖ ﺍﻭﻝ: ﺑﻬﻤﻦ ٤٨‬ ‫ﺣﻖ ﭼﺎﭖ: ﻣﺤﻔﻮﻅ‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬
‫٧‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻧﺎﺷﺮ‬

‫٩‬ ‫١١‬ ‫٣١‬ ‫٥١‬ ‫٦١‬

‫ﻓﺼﻞ ﺍﻭﻝ- ﺑﻨﻴﺎﺩﮔـﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻧـﺎﻥ‬

‫ﺯﻣﻴﻨﺔ ﻇــﻬﻮﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔـــﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺳﻨﮓﺑﻨﺎﻱﺍﻧﺪﻳﺸﺔﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲﺍﺳﻼﻣﻲ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬ ‫ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ‬

‫ﻓﺼﻞ ﺩﻭﻡ- ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺩﺭﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ١٢‬ ‫٣٢‬ ‫٦٢‬ ‫٣٣‬ ‫٤٣‬ ‫ﺩﺭ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﻭﺷﻨﺎﻳﻲ‬ ‫ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ‬ ‫ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻣﺮﺩﻡ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ‬

‫٧٣‬ ‫٩٣‬ ‫٠٤‬ ‫١٤‬ ‫٢٤‬

‫ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ-ﺑﺮﺍﺑـﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺳـﻼﻡ‬ ‫ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻳﻴﻬﺎﻱﺍﺳﻼﻡﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺣﻖﺣﻴﺎﺕﻭﺣﺮﻣﺖﺑﺮﺍﺑﺮﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺭﺯﺵ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ‬ ‫ﺻﻼﺣﻴﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ‬

‫٦٤‬ ‫٦٤‬ ‫٨٤‬ ‫٩٤‬ ‫٠٥‬

‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬ ‫ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ‬ ‫ﺍﻣﻮﺭ ﻣﺎﻟﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ‬ ‫ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ‬ ‫ﻧﻘﺸﺔ ﻣﺴﻴﺮ‬

‫٣٥‬ ‫٥٥‬ ‫٦٥‬ ‫٧٥‬ ‫٨٥‬ ‫٠٦‬ ‫٢٦‬

‫ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎﺭﻡ-ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕﺍﻧﺴﺎﻧﻲ‬ ‫ﺍﺭﺯﺵﮔﺬﺍﺭﻱ‬ ‫ﮔﻨﺎﻩ ﻭﺧﻄﺎﻱ ﻓﺮﺩﻱ‬ ‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺩﻭ ﺟﻨﺲ‬ ‫ﺍﺣﻜﺎﻡ‬ ‫ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ‬

‫٣٦‬ ‫٥٦‬ ‫٦٦‬ ‫٧٦‬ ‫٩٦‬ ‫٢٧‬

‫ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺗﺠﺮﺑﺔ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻳﻲ ﻭ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺍﻧﮕﻴﺰﺷﻬﺎﻱ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺫﻫﻦ‬ ‫ﺗﺤﻮﻝ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬ ‫ﻣﺸﻜﻞ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ‬

‫٤٧‬ ‫٦٧‬ ‫٠٨‬ ‫١٨‬ ‫٣٨‬ ‫٤٨‬ ‫٦٨‬ ‫٧٨‬ ‫٩٨‬

‫ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺵ ﻛﺎﻻﻳﻲ‬ ‫ﻣﺴﺆﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺭﻭﺍﺑﻂ ﻧﻮﻳﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺟﺪﻳﺪ: ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﺍﺯ ﺳﻄﺢ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ‬ ‫ﺟﻨﮕﻲ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ‬ ‫ﻣﺜﺒﺖ ﺩﻳﺪﻥ‬ ‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ‬
‫ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ‬

‫١٩‬ ‫٣٩‬ ‫٥٩‬ ‫٨٩‬ ‫١٠١‬ ‫٢٠١‬ ‫٥٠١‬

‫ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﻣﺴـﺄﻟﻪ ﻣﺒـﺮﻡ ﺭﻭﺯ‬ ‫ﺭﺍﺑﻄﺔ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺑﺎ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ‬ ‫ﭘﺎﻻﻳﺶ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺍﺧﺺ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﭼﻜﻴﺪﻩ ﺗﺠﺎﺭﺏ‬ ‫ﭘﻴﺎﻡ ﻣﺎ‬
‫ﭘﺎﻧﻮﻳﺴﻬﺎ:‬

‫٧٠١‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻧﺎﺷﺮ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎﻥ ﺍﺻﻠﻲ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﺩﻳﻨﻲ ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ، ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﺣﺎﻝ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯﺍﻥ‬

‫ﺍﻳﻦ، ﭼﻜﻴﺪﺓ ﻛﺸﺎﻛﺶ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺭﮊﻳﻢ ﻭﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺁﻳﻨﺪ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻳﻜﻲ ﻭ‬

‫ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺳﻬﻤﮕﻴﻦ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻤﻨﺪ.‬

‫ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻋﻈﻴﻢ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﻨﻌﻜﺲ ﻣﻲﻛﻨﺪ؛ ﻫﻢ ﺳﺮﺷﺖ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮﻱ ﺑﻲﺭﺣﻤﺎﻧﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ‬ ‫ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺳﺘﻢ ﻭ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺷﻜﻮﻓﺎﻳﻲ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺳﻤﺖ ﻭ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﻭ ﺍﻓﻖ‬

‫ﻛﻪ ﺑﺮ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺗﻜﻴﻪ ﺩﺍﺭﺩ، ﻫﻢ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﻣﻘﺎﻭﻣﺘﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺁﻥ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮ‬ ‫ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ.‬

‫ﺍﺻﻞ ﻓﺸﺮﺩﺓ ﭼﻬﺎﺭﺳﺨﻨﺮﺍﻧﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺳﻔﻨﺪ ٤٧، ﺍﺳﻔﻨﺪ٢٨، ﺍﺳﻔﻨﺪ٣٨ ﻭ ﺷﻬﺮﻳﻮﺭ٤٨‬ ‫ﺩﺭ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻛﺘﺎﺏ، ﺑﺤﺜﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ﻓﺼﻞﺑﻨﺪﻱ ﺷﺪﻩ، ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ‬ ‫ﺭﻭﺯ ﺣﺬﻑ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻣﺘﻮﻥ ﺍﺯ ﺣﺎﻟﺖ ﮔﻔﺘﺎﺭ ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﺎﺭ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻛﺘﺎﺏ ﺣﺎﺿﺮ، ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻭ ﺩﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎﻱ ﺧﺎﻧﻢ ﻣﺮﻳﻢ ﺭﺟﻮﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ‬

‫ﺩﺭﮔﺮﺩﻫﻤﺎﻳﻴﻬﺎﻱ ﻓﻌﺎﻻﻥ ﻭ ﻣﺤﻘﻘﺎﻥ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺍﻳﺮﺍﺩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫٧‬

‫ﻓﺼﻞ ﺍﻭﻝ‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔـﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻧـﺎﻥ‬

‫ﺑﻨﻴــﺎﺩﮔـــﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻧـــﺎﻥ‬

‫ﺯﻣﻴﻨﺔ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﺸﻮﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﻭﺳﻌﺘﻲ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻓﺮﺍﻧﺴﻪ ﻭ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺣﺪﻭﺩ ٠٧ﻣﻴﻠﻴﻮﻥ ﻛﺸﻮﺭﻱ ﺑﺎ‬ ‫ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭﻱ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ. ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻘﺶ‬

‫٨٩ﺩﺭﺻﺪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﺍﻛﺜﺮﻳﺖ ﺷﻴﻌﻪ. ﻭﻟﻲ ﺁﻥﭼﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ‬ ‫ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨﺪﻩ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﻪﻳﻲ ﺩﺭ ﺷﻜﻞﮔﻴﺮﻱ ﺗﻤﺪﻥ ﺍﺳﻼﻣﻲﺩﺭ ﺳﺪﻩﻫﺎﻱ ﺍﻭﻟﻴﺔ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺍﺷﺘﻪ‬

‫ﻭ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺩﺭ ﺳﻤﺖﮔﻴﺮﻳﻬﺎﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺛﺮﮔﺬﺍﺭ ﺑﻮﺩﻩ‬ ‫ﻣﺤﻤﺪﺟﻮﺍﺩ ﻻﺭﻳﺠﺎﻧﻲ، ﺍﺯ ﻧﻈﺮﻳﻪﭘﺮﺩﺍﺯﺍﻥ ﻭﻻﻳﺖﻓﻘﻴﻪ، ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ: »ﻣﺎ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭ‬ ‫ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺍﺭﻳﻢ. ﻫﻴﭻ ﻛﺸﻮﺭﻱ ﺟﺰ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺭﻫﺒﺮﻱ‬ ‫ُ‬ ‫ﺍﺳﺖ. ﺑﻲﺟﻬﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺭﺳﻤﴼ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﻡﺍﻟﻘﺮﺍﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲﻧﺎﻡ ﻣﻲﺑﺮﺩ.‬

‫ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺑﻪﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻥ »ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ«، ﻫﻤﺎﻥ ﺗﻮﺳﻌﻪﻃﻠﺒﻲ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﻭ ﺭﻭﻳﺎﻱ ﺍﺣﻴﺎ‬ ‫ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭﻱ ﻭ ﺧﻼﻓﺖ ﻗﺮﻭﻥﻭﺳﻄﺎﻳﻲ ﺗﺤﺖ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﺟﺰﺍ ﺗﻔﻜﺮ‬ ‫ﺩﺭ ﻳﻚ ﻧﮕﺎﻩ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺳﺎﺑﻘﺔ ﻗﺸﺮﻳﮕﺮﻱ ﻭ ﺗﺤﺠﺮ ﻭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ ﺍﻧﺤﺮﺍﻓﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪ ٠٠٤١ﺳﺎﻝ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﻛﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﻳﻚ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﺳﺖ »)١(.‬

‫ﻗﺒﻞ ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺩﻫﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﻭ ﻗﺮﻥ ﺑﻴﺴﺘﻢ ﻫﻢ،‬ ‫ﺟﺮﻳﺎﻧﻬﺎﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ ﺩﺭ ﻧﻘﺎﻁ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﻇﻬﻮﺭ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﺟﺮﻳﺎﻧﻬﺎﻱ‬ ‫ﻣﻨﺰﻭﻱ ﻭ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﻭﻟﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﻛﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﺎ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﺑﺎ‬ ‫ﺁﻥﻫﻢ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺍﺛﺮﮔﺬﺍﺭﻱ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻛﻞ‬ ‫ﺟﻬﺎﻥ ﻧﻤﻮﺩ. ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﺁﺛﺎﺭ ﻭ ﺟﺮﻳﺎﻧﻬﺎ ﻭ ﺗﺸﻜﻠﻬﺎﻳﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﻣﺎ ﻣﺜﻞ‬

‫ﺭﻭﻱ ﻛﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ٧٥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪﻭﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﺗﻜﺎ ﻳﻚ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺳﻴﺎﺳﻲ‬

‫ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﻛﻪ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﻛﺎﺭﺁﻣﺪﻥ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺍﺯ ٥٢ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﺍﺳﺖ، ﻧﺒﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫١١‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﻣﻌﺎﺻﺮ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻧﻈﺮﻳﺔ »ﻭﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ« ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺩﺭﻛﺘﺎﺏ‬ ‫ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻛﺘﺎﺏ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ »ﻭﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ ﻣﺜﻞ ﺟﻌﻞ ﻗﻴﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﺍﺳﺖ. ﻗﻴﻢ‬ ‫ﻣﻠﺖ ﺑﺎ ﻗﻴﻢ ﺻﻐﺎﺭ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﻭﻇﻴﻔﻪ ﻭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﻴﭻ ﻓﺮﻗﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ«. ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻳﻚ ﺭﮊﻳﻢ‬ ‫ﻗﺮﻭﻥﻭﺳﻄﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﻣﺤﺮﻙ ﻭ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻥ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ‬ ‫ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﺯ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﻧﻪ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻧﻪ ﺣﺘﻲ ﺗﻠﻘﻲ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ، ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻚ‬ ‫»ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺍﺳﻼﻣﻲ« ﺗﺪﻭﻳﻦ ﺷﺪ)٢ (.‬

‫ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺷﺪ.‬

‫ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻗﺮﻭﻥﻭﺳﻄﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮﻱ، ﺍﻧﺤﺼﺎﺭﻃﻠﺒﻲ، ﺻﺪﻭﺭ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ، ﻗﺸﺮﻳﮕﺮﻱ ﻭ‬ ‫ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﻮﺝ ﻓﺰﺍﻳﻨﺪﺓ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﻭ ﻛﺸﺘﺎﺭ ﻭ ﻭﻳﺮﺍﻧﮕﺮﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲ، ﺧﻄﺮ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻪ‬ ‫ﺭﻫﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺗﻤﺪﻥ ﻭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺸﺮﻱ ﺭﺍ ﺑﻪﻫﻤﮕﺎﻥ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ. ﺍﻣﺎ ﺗﻬﺪﻳﺪﻱ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺁﻥ‬ ‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺷﺪﻩ ﺑﻪﻣﺮﺍﺗﺐ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﭘﻴﺎﻣﺪ ﻭﺧﻴﻤﻲ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺁﻥ، ﺍﺯ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻣﻲﮔﺬﺭﺩ.ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻧﻔﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ)٣(.‬

‫ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭﺻﺪﺩ ﺍﺳﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻭﻻﻳﺖﻓﻘﻴﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺔ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺴﻂ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺪﻫﺪ.‬

‫ﻛﻞ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﺑﺸﺮﻱ ﺩﺭﺑﺮ ﺩﺍﺭﺩ. ﺯﻳﺮﺍ ﻣﺴﻴﺮ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﺍﻳﻦ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺩﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﻫﺎﻱ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻳﻜﻲ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺑﻼﻱ ﺷﻮﻡ ﺍﺯ ﺣﺪﻭﺩ ﺳﻪ ﺩﻫﻪ ﭘﻴﺶ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻭﻳﺮﺍﻧﮕﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻫﺴﺘﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ‬ ‫ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﺯﻧﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺍﺧﻴﺮ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲﺭﺍ ﺩﺭ‬ ‫ﻫﺎﻱ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺭﺍ ﺑﻪﻛﺎﺭ ﻣﻲﺑﺮﺩ. ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻥ ﺍﺭﺯﺵ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻗﺎﺋﻞ‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ. ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺭﺳﻤﻲﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﺼﻒ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﻋﻼﻡ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﭘﻬﻨﺔ‬ ‫ﻧﻮﺭﺩﻳﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻭ ﺗﺤﻜﻴﻢ ﺧﻮﺩ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﺿﺪﺍﻧﺴﺎﻧﻲﺗﺮﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩ‬

‫ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺩﺭﺳﺎﻝ١٤٣١ ﺩﺍﺩﻥ ﺣﻖ ﺭﺃﻱ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﻨﺸﺄ ﻓﺎﺳﺪ ﻛﺮﺩﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲﺩﺍﻧﺴﺖ. ﺑﺎ ﻫﻤﻴﻦ‬ ‫ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺩﺭ ﺁﻏﺎﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭﺳﺎﻝ٧٥، ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺍﻭﺑﺎﺵ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺭﻭﺳﭙﻲ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ، ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺁﺗﺶ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﻛﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺳﻨﮕﺴﺎﺭ ﻛﺮﺩﻧﺪ. ﺍﺯ ﻧﻈﺮ‬

‫ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻣﺮ ﺭﻫﺒﺮﻱ، ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﻗﻀﺎﻭﺕ، ﻣﻄﻠﻘﴼ ﻧﻔﻲﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺛﻮﺍﺏ ﻭ ﻣﺆﺛﺮﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﺷﻴﻮﺓ ﭘﺎﻛﺴﺎﺯﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻮﺩ.‬
‫٢١‬

‫ﺑﻨﻴــﺎﺩﮔـــﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻧـــﺎﻥ‬ ‫ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﻪ ﻣﻨﺸﺄ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺎ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺷﻨﻴﻌﻲ ﻧﻈﻴﺮ‬ ‫ﻣﺠﺎﺯ ﺷﻤﺮﺩﻥ ﭼﻨﺪ ﻫﻤﺴﺮﻱ ﻳﺎ ﺭﻭﺍﺝ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻣﻮﻗﺖ، ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻓﺤﺸﺎ ﺭﺍ ﺷﻜﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺯﻥ‬ ‫ﺳﺘﻤﺰﺩﻩ ﺭﺍ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.ﺁﭘﺎﺭﺗﺎﻳﺪ ﺟﻨﺴﻲ ﻧﻴﺰ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺗﺒﻌﻴﻀﻬﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ‬ ‫ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺳﺆﺍﻝ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻳﻦ ﺳﺘﻤﻬﺎﻱ ﻓﺎﺟﻌﻪﺑﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺪﻑ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﺑﻪﻛﺎﺭ ﺑﺴﺘﻦ ﺁﻥ‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﻪﺭﻭﺷﻨﻲ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﻫﺪﻑ ﺍﺻﻠﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻔﻆ‬

‫ﭼﻴﺴﺖ؟ ﺁﻳﺎ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺟﺎ ﺑﻴﻨﺪﺍﺯﻧﺪ؟‬

‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻫﺴﺖ. ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲﺑﺮﺍﻱ ﺑﻘﺎﻱ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩ ﻣﺬﻫﺒﻲ‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺁﻧﭽﻪ ﺳﻨﮓ ﺑﻨﺎ ﺗﻔﻜﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺩﻫﺪ، ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﻢ.‬ ‫ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺳﻨﮓ ﺑﻨﺎﻱ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲ‬

‫ﺗﻔﻜﺮ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻭﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﺮﻭ ﺍﻭ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺑﻴﻦ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ‬

‫ﺟﻨﺴﻲ ﺭﺍ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﺪ. ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻭﺷﻦ ﺷﺪﻥ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻳﻚ ﻣﺜﺎﻝ ﻣﻲﺯﻧﻢ. ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﺍﺯ‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻭ ﻣﺤﺘﻮﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺜﺎﻝ، ﻫﻢ ﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺳﻨﮓ ﺑﻨﺎﻱ ﻓﺎﺷﻴﺴﻢ ﻫﻴﺘﻠﺮﻱ، ﺑﺮﺗﺮﻱ‬ ‫ﻧﮋﺍﺩﻱ ﺍﺳﺖ، ﺗﻔﻜﺮ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻧﻮﻉ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ‬ ‫ﺍﺳﺖ. ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺭﻭﺯﻱ ﺍﺯ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻭ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺍﺯﻟﻲ ﻭ ﺍﺑﺪﻱ ﻣﺮﺩ ﺑﺮ ﺯﻥ، ﺩﺳﺖ‬ ‫ﺑﺮﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺩﻳﮕﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺎﻡ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻪ‬

‫ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﮕﺬﺍﺭﻳﻬﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ، ﺍﺯ ﭘﺮﻫﻴﺰﻛﺎﺭﻱ ﻭ ﺛﻮﺍﺏ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﮔﻨﺎﻩ ﻭ ﻋﺬﺍﺏ،‬

‫ﺑﻪﻟﺤﺎﻅ ﻧﻈﺮﻱ، ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﭘﺎﻳﻪ ﺭﺍ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺩﻭ ﺟﻨﺲ ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺬﺍﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ، ﺧﻤﻴﻨﻲ، ﺩﺭ ﻛﺘﺎﺏ ﺗﺤﺮﻳﺮﺍﻟﻮﺳﻴﻠﻪﺍﺵ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ: »ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻮﺟﻮﺩﺍﺕ‬
‫٣١‬

‫ﻧﻈﺮﮔﺎﻩ ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺳﺎﻻﺭﻱ ﻧﻘﺶ ﻣﺤﻮﺭﻱ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻘﺪﻡ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﻛﻪ ﺟﻨﺲ ﺑﺮﺗﺮ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺯﻥ ﺑﺮﺩﻩﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﻣﺮﺩ.‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺷﺮﻭﺭﻱ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺯﻧﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻛﺮﺩﻥ ﻣﺤﻴﻂ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻬﺖ ﺍﺭﺿﺎﻱ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺧﻮﺩﺩﺍﺭﻱ‬ ‫ﻛﻨﺪ، ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺣﻖ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻛﺘﻚ ﺑﺰﻧﺪ ﻭ ﻫﺮﺭﻭﺯ ﺑﺮ ﺷﺪﺕ ﻛﺘﻚ ﺑﻴﻔﺰﺍﻳﺪ ﺗﺎ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻭﺍﺩﺍﺭ‬ ‫ﻧﻈﺮﻳﻪﭘﺮﺩﺍﺯﺍﻥ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻧﻤﻲﺩﺍﻧﻨﺪ، ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺗﺌﻮﺭﻳﺴﻴﻨﻬﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪﺗﺮﺷﺎﻥ‬ ‫ﺑﻪﺗﺴﻠﻴﻢ ﻛﻨﺪ«.‬

‫»…ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﺖ ﺑﺮﺍﺑﺮﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺩﻭﮔﻮﻧﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻨﺪ، ﺑﺎ ﺩﻭﮔﻮﻧﻪ ﺧﺼﻠﺘﻬﺎ ﻭ ﺩﻭﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﺭﻭﺍﻧﺸﻨﺎﺳﻲ«، ﻭﻟﻲ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ »ﺍﻳﻦ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﻳﺎ‬ ‫ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﻃﺮﺡ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺁﻓﺮﻳﻨﺶ ﺭﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪﻩ. ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺩﮔﺮﮔﻮﻧﮕﻴﻬﺎ ﻫﺪﻑ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﺮﺿﺪ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻭ ﻓﻄﺮﺕ، ﻋﻮﺍﺭﺽ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺑﻲ‬ ‫ﺑﻪﺑﺎﺭ ﻣﻲﺁﻭﺭﺩ«)٤(.‬

‫ً‬ ‫ﺳﻌﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﺩﻭﭘﻬﻠﻮ ﺣﺮﻑ ﺑﺰﻧﻨﺪ. ﻣﺜﻼ ﻣﻄﻬﺮﻱ، ﺑﻪﻧﺤﻮﻱ ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ، ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:‬

‫ﺭﻓﺴﻨﺠﺎﻧﻲ، ﺭﺋﻴﺲﺟﻤﻬﻮﺭ ﺍﺳﺒﻖ ﺭﮊﻳﻢ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺮ »ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺍﻧﺪﺍﻡ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺑﺪﻧﻲ، ﺩﺭ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﻪ، ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﺩﻭ ﻧﻮﻉ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻛﻪ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ، ﻣﻌﻨﻲ ﻭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫»ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ: »ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎ، ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺗﻮﺍﻧﺎﺗﺮﻧﺪ ﻭ ﺍﻧﺪﺍﺯﺓ ﻣﻐﺰ ﻣﺮﺩﻫﺎ‬

‫ﺧﻄﺮ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵﺷﺪﻥ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮﮊﻳﻚ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻳﻚ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﻣﻮﻫﻮﻡ ﺍﺳﺖ. ﺧﻄﺮ ﻭﺍﻗﻌﻲ‬

‫ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺍﺧﺘﻼﻓﺎﺕ ﺩﺭ ﺳﭙﺮﺩﻥ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ، ﺗﻜﺎﻟﻴﻒ ﻭ ﺣﻘﻮﻕ ﻣﺆﺛﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﻣﻲﺷﻮﺩ«.‬

‫ﻛﻪ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻋﻤﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ، ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﭘﺎﻳﺔ ﻧﻈﺮﻱ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ‬

‫ﺍﺳﺖ. ﻣﻄﻬﺮﻱ، ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ، ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺮ ﺭﺍ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ »ﺑﺮﺗﺮﻱ ﺭﻭﺡ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬ ‫ﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﭼﻴﺰﻱﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺮﺍﺡ ﺁﻥ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ، ﻫﺮ ﻗﺪﺭ ﺧﺎﻧﻤﻬﺎ ﺑﺨﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ‬ ‫ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻲﻓﺎﻳﺪﻩ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ. ﺧﺎﻧﻤﻬﺎ ﺑﻪﻋﻠﺖ ﺁﻥﻛﻪ ﺣﺴﺎﺳﺘﺮ ﺍﺯ ﺁﻗﺎﻳﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺎﺭﺕ ﺁﻗﺎﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻴﺸﺎﻥ ﺍﺣﺘﻴﺎﺝ ﺩﺍﺭﻧﺪ«.‬

‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ، ﺣﻖ ﻃﻼﻕ ﻣﺨﺘﺺ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻭ ﺗﺌﻮﺭﻳﺰﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻣﻄﻬﺮﻱ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:‬ ‫»ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻧﺪﻫﺪ ﻭ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺑﻤﺎﻧﺪ، ﺯﻥ ﻧﻴﺰ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﻭﺳﺖ‬ ‫ﻣﻲﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ. )ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ( ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻛﻠﻴﺪ ﻓﺴﺦ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ‬

‫ﻣﺮﺩ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ«)٥(.‬
‫٤١‬

‫ﺑﻨﻴــﺎﺩﮔـــﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻧـــﺎﻥ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺯﻥ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺮﺩ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻠﺐ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﺍﻭ ﻫﻤﻪ ﻛﺎﺭ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬ ‫ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﺎ، ﺍﻳﻦ، ﻳﻚ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺿﺪﺗﻮﺣﻴﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ‬ ‫ﻣﻨﻄﻖ ﻗﺮﺁﻥ ﺟﻮﻫﺮﺓ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮﮊﻳﻜﻲ ﻳﺎ ﺟﻨﺴﻲ ﻭ ﻧﮋﺍﺩﻱ ﻭ ﻗﻮﻣﻲﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ‬ ‫ﺟﺴﻢ، ﻋﺎﻃﻔﻪ ﻭ ﺍﺳﺎﺱ ﻫﻮﻳﺘﺶ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﺁﻥ ﻣﺮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺟﺎﻱ ﺧﺪﺍ ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺿﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ‬ ‫ﺩﺭﻛﺎﺭﻛﺮﺩﻫﺎﻱ ﻭﻳﮋﺓ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ، ﻳﻌﻨﻲ ﺁﮔﺎﻫﻲ، ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ،‬ ‫ﻫﻴﭻ ﺗﻔﺎﻭﺗﻲ ﺩﺭ ﺣﻘﻮﻕ، ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ ﻭ ﺗﻜﺎﻟﻴﻒ، ﺑﻴﻦ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺗﻔﺴﻴﺮ، ﭘﺲ ﺍﺯ ﺑﻪ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺍﺯ ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﻧﻈﺮﻱ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪ ﻭ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﻩ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ.‬

‫ﻟﺒﺎﺱ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﭘﻮﺷﻴﺪ ﻭ ﺭﺳﻤﴼ ﺩﺭ ﻣﻘﻴﺎﺱ ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺰﺭﮒ، ﺑﻪ ﺍﺟﺮﺍ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺷﺪ.‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩ ﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻧﻈﺎﻡ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ، ﺯﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺭﻳﺎﺳﺖﺟﻤﻬﻮﺭﻱ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﻈﺮﮔﺎﻫﻬﺎ ﻭ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺍﺳﻼﻣﻲﺗﺼﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﺯﻥ ﻣﺎﻟﻚ ﺗﻤﺎﻣﻲﺑﻀﺎﻋﺖ ﻭ ﺟﺴﻢ ﺧﻮﻳﺶ‬ ‫ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ، ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﺗﻘﺪﺱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ، ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻣﺎﻟﻚ ﺟﺴﻢ ﻭ ﺟﺎﻥ ﺯﻥ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺭﻭ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺪﻧﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﺭﻳﺎﺳﺖ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺧﺼﺎﻳﺺ ﺷﻮﻫﺮ ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﺔ ﻣﺴﻜﻦ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺔ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﻫﻢ ﺁﻛﻨﺪﻩ ﺍﺯ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻭ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺮﺩﺓ ﻣﺮﺩ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺟﺮﺍ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺍﺯ‬ ‫ﻃﻼﻕ ﺷﻐﻞ ﺗﺎﺑﻌﻴﺖ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻭ ﻣﺴﺎﻓﺮﺕ، ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺩ ﻣﺸﺮﻭﻁ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ)٦(.‬ ‫ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ، ﺑﻪ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪﺗﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺁﻥ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻣﺪﻧﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺑﻴﻦ ﺯﻥ ﻭﻣﺮﺩ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﻭ ﺩﺭ ﻓﺼﻮﻝ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺁﻥ،‬ ‫ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺠﺎﺯﺍﺗﻬﺎﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲﻛﻪ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺟﺰﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﺳﺖ ﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﺍﻧﻪ ﺍﺳﺖ‬

‫ﺑﻠﻜﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺭﺍ ﺭﺳﻤﻲﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﻫﺪﻑ ﻗﻮﺍﻧﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﻨﮕﺴﺎﺭ‬
‫٥١‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﻫﻤﻴﻦﺟﺎ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﻣﻄﻠﻘﴼ ﺳﻨﮕﺴﺎﺭ ﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﻧﻪ ﺭﺑﻄﻲ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻳﻚ‬ ‫ﻋﺎﺩﺕ ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺑَﺪﻭﻱ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺗﻠﻤﻮﺩ ﻭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﭘﻴﺸﻴﻦ ﻫﻢ ﻓﺮﻣﻮﻟﻪ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺍﺳﺖ)٨(.‬ ‫ﻭﺿﻊ ﻛﺮﺩﻩ، ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ، ﺗﺤﻤﻴﻞ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ ﺷﻜﻨﺠﻪﻫﺎ ﺑﺮ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ)٧(.‬

‫ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ ﺟﻨﺴﻲ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻭ ﺭﻭﺍﻧﻲ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻟﻪ ﻭ ﻧﺎﺑﻮﺩ‬

‫ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﻧﺘﻴﺠﺔ ﻋﻤﻠﻲ ﺁﻥ ﺳﺮﺧﻮﺭﺩﮔﻲ ﻓﺰﺍﻳﻨﺪﻩ ﻭ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺑﻲﺳﺎﺑﻘﺔ ﺧﻮﺩﻛﺸﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻧﺮﺥ ﺧﻮﺩﻛﺸﻲ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ. ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺭﺍ‬ ‫ﺑﺎ ﺑﻬﺎﻧﻪﻫﺎﻱ ﺍﺧﻼﻗﻲ ﻭ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺓ‬ ‫ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻓﺴﺎﺩ ﻭ ﻓﺤﺸﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻴﺪﺍﺩ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭﺗﺎﺭﻳﺦ‬ ‫ﻗﺪﻡ ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻲﮔﺬﺍﺭﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯﮔﺰﺍﺭﺷﮕﺮﺍﻥ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﻛﻪ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﻳﺪﻥ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﺩﺭﮔﺰﺍﺭﺷﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﮔﻔﺘﻪﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺭﺷﺪ ﻓﺴﺎﺩ ﻭ ﻓﺤﺸﺎ ﺩﺭ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺷﺪ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺑﻪ ﻗﺪﺭﻱ ﺩﺭﺩﻧﺎﻙ ﻭ ﻓﺎﺟﻌﻪﺑﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺴﻲ‬

‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺣﻴﺮﺕﺯﺩﻩ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ. ﺁﺧﺮ ﺑﻪ ﺍﻋﺘﺮﺍﻑ ﺧﻮﺩ ﺭﮊﻳﻢ ﺳﻦ ﻓﺤﺸﺎ ﺑﻪ ٣١ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺑﻴﻦ‬ ‫ﻛﻪ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺳﻮﺩﻣﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﺗﺠﺎﺭﺗﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﺳﺖ، ﺷﺮﻛﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ‬ ‫ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺍﻛﻴﭙﻬﺎﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﺯﻟﺰﻟﻪﺯﺩﻩﻫﺎ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺷﻬﺎﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ‬

‫ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺩﺍﻧﺶﺁﻣﻮﺯ ﻫﻢ ﺭﻭﺍﺝ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﺎﻧﺪﻫﺎﻱ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﺮﺩﮔﻲ ﺟﻨﺴﻲ،‬ ‫ﺯﻟﺰﻟﺔ ﺑﻢ ﺩﺭ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ٢٨٣١، ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺑﻲﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﺭﺍ ﻣﻲﺭﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﻗﺪﺭ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭ ﺭﻭﺍﺝ‬ ‫ﺁﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺍﻗﺘﻀﺎﻱ ﺳﺮﺷﺖ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻣﺮﺯﻫﺎ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻧﻤﻲﻣﺎﻧﺪ، ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺍﺯ ﺟﻨﻮﻥ ﺿﺪ ﺯﻥ، ﺑﺮﺍﻱ ﺻﺪﻭﺭ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﻭ ﺗﺮﻭﺭﻳﺴﻢ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.‬ ‫ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺭﺍ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻣﻲﺩﻫﺪ.‬

‫٦١‬

‫ﺑﻨﻴــﺎﺩﮔـــﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻧـــﺎﻥ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺳﺮﺧﻮﺭﺩﻩ ﻭ ﻧﺎﺁﮔﺎﻩ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻟﻘﺎ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻲﺑﻨﺪﻭﺑﺎﺭﻱ ﺟﻨﺴﻲ،‬ ‫ﻫﺪﻑ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻴﻬﺎﺳﺖ ﻭ ﻫﻤﺔ ﺑﺪﺑﺨﺘﻴﻬﺎ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺎﻱ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺷﻮﻡ ﻭ‬ ‫ﻓﺘﻨﻪﮔﺮﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺯﻥ ﺑﻪ ﺻﺤﻨﺔ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺯ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺟﻮﻱ، ﺑﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﻋﻜﺲ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﻲﺣﺠﺎﺏ ﺑﻪ ﻣﺸﺘﻲ ﻣﺘﻌﺼﺐ، ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﻛﻴﻨﻪ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺯﻣﻴﻨﺔ ﺗﺮﻭﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﻛﺎﺭﻣﻨﺪ ﻭ ﺧﺒﺮﻧﮕﺎﺭ‬ ‫ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ:‬

‫ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻣﻲﺳﺎﺯﻧﺪ.‬

‫ﺍﻭﻝ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺻﺪﻭﺭ ﻭﮔﺴﺘﺮﺵ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲﺍﺳﻼﻣﻲﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﻫﺪﻑ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﻚ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﺍﺳﺖ. ﺧﺎﺗﻤﻲ، ﺭﺋﻴﺲﺟﻤﻬﻮﺭ ﺳﺎﺑﻖ ﺭﮊﻳﻢ، ﮔﻔﺘﻪ ﺍﺳﺖ: ﺩﺭ‬

‫ﻭ ﺭﮊﻳﻢ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺭﻭﺯ ﻧﺨﺴﺖ ﻫﻴﭻﻭﻗﺖ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻧﻜﺮﺩﻩ ﻛﻪ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﻳﻚ‬ ‫ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻱ ﺣﻔﻆ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺍﺳﻼﻣﻲﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ »ﺑَﺴﻂ » ﻧﮕﺎﻩ ﻛﻨﻴﻢ ﻭ ﻧﻪ ﺑﻪ »ﺣﻔﻆ«.‬

‫ﺩﻭﻡ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﺑﺎ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺳﺎﺯﮔﺎﺭﻱ ﻧﺪﺍﺭﺩ، ﻟﺬﺍ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺷﺮﺍﻳﻄﻲ ﺑﻘﺎﻱ‬

‫ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻬﺎﺟﻢ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ‬ ‫ﺧﻤﻴﻨﻲ ٨ﺳﺎﻝ ﺑﺮ ﺍﺩﺍﻣﺔ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﻋﺮﺍﻕ ﺍﺻﺮﺍﺭ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻣﻲﮔﻔﺖ »ﺟﻨﮓ ﻣﺎﻳﺔ ﺣﻴﺎﺕ« ﻭ »ﺻﻠﺢ‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺳﻮﻣﻴﻦ ﺟﻨﺒﻪﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺍﻣﺮ ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎ ﻭ ﺑﺴﺘﺮﻫﺎﻱ ﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫ﺭﺷﺪ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺩﻫﻪﻫﺎﻱ ﺍﺧﻴﺮ ﺍﺳﺖ. ﺩﻭ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻬﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ، ﻳﻜﻲ ﻓﺮﻭﺭﻳﺨﺘﻦ ﺍﺗﺤﺎﺩ‬ ‫ﺷﻮﺭﻭﻱ ﺳﺎﺑﻖ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻧﺎﺳﻴﻮﻧﺎﻟﻴﺴﻢ ﻋﺮﺏ ﺑﺮ ﺍﺛﺮ ﺑﺤﺮﺍﻥ ﻭ ﺟﻨﮓ ﻛﻮﻳﺖ.‬ ‫ﺩﻓﻦ ﺍﺳﻼﻡ« ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﮔﺮ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻫﻤﻴﻦ ﻛﻪ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻋﻼﺋﻢ ﺗﺰﻟﺰﻝ ﺩﺭ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﺷﻮﺭﻭﻱ ﻇﺎﻫﺮﺷﺪ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺩﺭ‬

‫ﻧﺎﻣﻪﻳﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ٨٨٩١ﺑﻪ ﮔﻮﺭﺑﺎﭼﻒ، ﺭﻫﺒﺮ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﺷﻮﺭﻭﻱ، ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﻋﻮﺕ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﻛﺮﺩ! ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺩﻳﭙﻠﻮﻣﺎﺗﻴﻚ، ﺳﺒﻜﺴﺮﺍﻧﻪ ﺑﻪﻧﻈﺮ ﻣﻲﺭﺳﻴﺪ ﺍﻣﺎ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﻧﻴﺎﺕ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﺩﺭ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺩﻫﻪ٠٩، ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻛﻪ »ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﺗﻬﺪﻳﺪ ﺟﺪﻳﺪ‬ ‫ﻭ ﻓﺠﺎﻳﻊ ﺗﻠﺨﻲ ﻣﺜﻞ ١١ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ١٠٠٢ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺩﺭ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﻋﺮﺍﻕ ﻭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺩﺭ‬
‫٧١‬

‫ﺟﻬﺎﻧﻲ« ﺍﺳﺖ. )٩( ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﻋﺪﻩ ﻛﻤﻲﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﺭﺍ ﺟﺪﻱ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﮔﺬﺷﺖ ﺯﻣﺎﻥ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎﻥ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺍﺯ ﻧﺎﺣﻴﺔ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻛﻴﻔﻲ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻲ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺣﺘﻲ ﺍﺯ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﺍﻧﺔ ﺭﮊﻳﻢ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺍﻟﮕﻮﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺳﻨﮕﺴﺎﺭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻛﻪ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﺍﺟﺮﺍ ﻛﺮﺩ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻲ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺣﺠﺎﺏ ﺍﺟﺒﺎﺭﻱ ﻭ ﺳﻠﺐ ﺣﻖ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﭘﻮﺷﺶ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ‬ ‫ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻏﺮﺑﻲ ﺻﺤﺖ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﺮﺩ.‬

‫ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻏﺮﺑﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﻛﺎﺫﺑﻲ ﺑﻴﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻭ ﻏﺮﺑﻲ‬ ‫ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻛﻨﻨﺪ. ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺯﻧﺎﻥ ﺟﺪﻳﺘﺮﻳﻦ ﺳﻮﮊﻩ ﺍﻳﻦ ﭼﺎﻟﺶ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺍﺳﺖ.ﮔﺰﺍﺭﺷﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺍﺯ‬ ‫ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺑﺨﺸﻬﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﻣﻲﺭﺳﺪ، ﺗﻜﺎﻧﺪﻫﻨﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﻫﺴﺎﻝ ﻗﺒﻞ‬ ‫ﻧﻤﻲﺷﺪ ﺗﺼﻮﺭ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﺣﺘﻲ ﺑﻪﻗﻴﻤﺖ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﺸﻮﻧﺪ ﺑﻪﻭﺳﻴﻠﻪ‬ ‫ﺍﺳﻼﻣﻲ، ﻛﻪ ﺍﺻﻞ ﺳﺎﺩﻩ ﻭ ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻱ ﺁﻥ ﻛﻠﻤﻪ ﻗﺮﺁﻧﻲ »ﻳﺴﺮ« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﻭ ﺳﺎﺩﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫ﭘﺰﺷﻜﺎﻥ ﻣﺮﺩ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﺑﺸﻮﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﻫﺴﺘﻴﻢ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﻘﻪ ﺍﺻﻴﻞ‬ ‫ﺍﺳﺖ، ﻃﺒﻖ ﺁﻳﻪ ﺻﺮﻳﺢ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﺗﻜﻠﻴﻒ ﺭﻭﺯﻩﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻓﺮﺩ ﺑﻴﻤﺎﺭ ﺳﺎﻗﻂ‬ ‫ﻣﺠﺎﺯ ﻧﻴﺴﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﻭ ﺧﻄﺮ ﺟﺎﻧﻲ، ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﻴﺐ ﭼﻪ ﺯﻥ ﻭ ﭼﻪ ﻣﺮﺩ، ﻣﺠﺎﺯ ﻭ‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﻳﻚ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﻢ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻏﺮﺑﻲ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ‬

‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺻﺎﺩﺭ ﺷﺪ.‬

‫ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﻮﺍﻝ، ﭘﺬﻳﺮﺵ ﺧﻄﺮ ﺟﺎﻧﻲ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﻃﺒﻴﺐ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻳﺎ ﺯﻥ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪﻩ ﻭ‬ ‫ﺑﻼﻣﺎﻧﻊ ﺍﺳﺖ ﻣﮕﺮ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻛﺴﻲ ﻗﺼﺪ ﻭ ﻏﺮﺽ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.‬

‫ﻧﺪﺍﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﺁﻟﺘﺮﻧﺎﺗﻴﻮ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻝ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺩﺍﻓﻌﻪ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮﺩ، ﺑﻪ ﺁﻥ ﺳﻮﻱ ﻃﻴﻒ‬

‫ﻣﻲﮔﺮﻳﺰﻧﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ﺩﺭ ﺩﺍﻓﻌﻪ ﺑﻲﺑﻨﺪﻭﺑﺎﺭﻱ ﻭ ﻟﺠﺎﻡﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﺟﻨﺴﻲ، ﺑﻪ ﺗﺤﺠﺮ ﻭ ﻗﺸﺮﻳﮕﺮﻱ ﭘﻨﺎﻩ‬

‫ﻣﻲﺑﺮﻧﺪ. ﺗﻦﺩﺍﺩﻥ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﻫﺎ ﻭ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩﻫﺎﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮﭼﻴﺰ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﻳﻚ ﻫﺪﻑ ﻣﺸﺨﺺ ﺩﺍﺭﺩ: ﺧﺎﻧﻪﻧﺸﻴﻦ ﻛﺮﺩﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ‬ ‫ﺣﺴﺮﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﻘﺪﺍﻥ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺭﻫﺎﻳﻲﻃﻠﺐ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﺗﺎﺏ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬ ‫ﺣﺬﻑ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ.‬

‫ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲﻭ ﻋﺮﺑﻲ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪ‬
‫٨١‬

‫ﺑﻨﻴــﺎﺩﮔـــﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺯﻧـــﺎﻥ‬ ‫ﻣﻴﺰﺍﻧﻲ ﻛﻪ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﺻﺎﺩﺭ ﻛﻨﺪ ﺩﺭ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﺎ‬ ‫ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺎﻫﺪ ﺧﻴﻠﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﻫﺴﺘﻴﻢ.‬

‫ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺮﺍﻕ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮﺩ ﮊﺋﻮﭘﻠﺘﻴﻚ ﺧﻮﺩ ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ‬ ‫ﺍﻛﺜﺮﻳﺖ ﺷﻴﻌﻪ ﻣﺰﺍﺭ ﺷﺶ ﺗﻦ ﺍﺯ ﺍﻣﺎﻣﺎﻥ ﺷﻴﻌﻪ ﻭ ﻳﻚ ﻣﺮﺯ ٠٠٢١ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻱ ﺑﺎ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﻫﺪﻑ‬ ‫ﭼﻴﺪﻥ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﻣﻦ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﮔﻔﺘﻪﺍﻡ ﺍﮔﺮﭼﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﻓﺸﺎﻛﻨﻨﺪﺓ ﺳﻼﺣﻬﺎﻱ‬ ‫ﺩﺭﻋﺮﺍﻕ ﺻﺪ ﺑﺎﺭ ﺍﺯ ﺧﻄﺮ ﺍﺗﻤﻲﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ. ﺭﮊﻳﻢ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺍﻋﺰﺍﻡ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪﺷﺪﻩ ﺩﺭ‬ ‫ﻣﻘﺪﻡ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪﻗﻮﻝ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻴﻮﻩ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺍﺗﻤﻲﻭﻛﺸﺘﺎﺭﺟﻤﻌﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺧﻄﺮ ﺭﻭﺯﺍﻓﺰﻭﻥ ﻣﺪﺍﺧﻼﺕ ﺭﮊﻳﻢ ﻣﻼﻳﺎﻥ‬ ‫ﻗﻢ ﻭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻋﺮﺍﻕ ﺑﺮﺍﻱ ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺗﻼﺵ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎﻥ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﻋﺮﺍﻕ ٥٤ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﺑﺎ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻳﻚ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ، ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮﺍﻥ »ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﺷﺨﺼﻲ‬ ‫« ﺍﺯﺣﻘﻮﻗﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺷﺪﻧﺪ. ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﻣﻨﻊ ﻃﻼﻗﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩﺳﺮﺍﻧﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﺩﺍﻥ، ﺣﻖ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ‬ ‫ﻛﻮﺩﻛﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ ﻃﻼﻕ ﮔﺮﻓﺘﻪ، ﺩﺷﻮﺍﺭ ﻛﺮﺩﻥ ﭼﻨﺪ ﻫﻤﺴﺮﻱ، ﺣﻘﻮﻕ ﻣﺴﺎﻭﻱ ﺩﺭ ﻭﺭﺍﺛﺖ. ﺍﻣﺎ‬ ‫ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻋﺮﺍﻕ ﺑﻪ ﺷﻴﻮﻩﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎﺭ ﻗﺮﺍﺭ‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﻫﺴﺘﻨﺪ.‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﻟﻐﻮ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺗﻼﺵ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﻪﻋﻤﻞ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ.‬

‫ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ. ﺩﺭ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺑﺼﺮﻩ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺗﺮﻙ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﻓﺸﺎﺭﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﻋﻠﻴﻪ ﻧﺎﺍﻣﻨﻲ ﻭ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﻣﺸﺨﺼﴼ ﺍﻫﺎﻧﺘﻬﺎ ﻭ ﺗﺤﻤﻴﻼﺕ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ‬ ‫ﺧﻼﺻﻪ ﻛﻨﻢ: ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻋﺮﺍﻕ ﺩﺭﻛﺎﻧﻮﻥ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻧﻮﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪﻳﻲ ﻭ ﺑﻴﻦﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﻗﺮﺍﺭﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﻫﺪﻑ‬ ‫ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎﻥ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻓﻌﺎﻻﻥ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ‬ ‫ﺗﻈﺎﻫﺮﺍﺕ ﺍﻋﺘﺮﺍﺿﻲ ﺯﺩﻧﺪ.‬

‫ﻣﺸﺨﺺ ﺗﻌﺮﺽ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﺖ. ﺑﻪﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﭼﺎﺭﻩﺟﻮﻳﻲ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺁﻥ ﻫﻢ، ﻳﻚ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺧﺎﺻﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﻛﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﺎ ﻣﺒﺮﻣﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﺳﻴﺎﺳﻲ‬

‫ﻭ ﺑﻴﻦﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﻳﻚ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫٩١‬

‫ﻓﺼﻞ ﺩﻭﻡ‬

‫ﺍﺳـﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ‬ ‫ﭘﺎﺳـﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳـﻴﺎﺳﻲ‬ ‫ِ‬ ‫ﺩﺭﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﺍﺳـﻼﻡ ﺭﻭﺷﻨﺎﻳﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﺗﻬﺪﻳﺪﻱ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﭼﻴﺴﺖ؟‬ ‫ﻣﺴﻠﻢ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻬﺪﻳﺪﻱ، ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﻳﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﻛﺎﺭﺳﺎﺯ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ‬ ‫ﻳﻚ ﻛﻼﻡ »ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ« ﺍﺳﺖ. ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ٠٥٧ﻣﻴﻠﻴﻮﻥ ﺯﻥ‬ ‫ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻮﺩ. ﺍﮔﺮ ﺩﺭﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﭼﻨﻴﻦ ﭘﺎﺳﺨﻲ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﺑﻪﺭﻭﺷﻨﻲ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺩﻳﺪ ﻛﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺭ‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻳﺎ ﻳﻚ ﻭﻧﻴﻢ ﻣﻴﻠﻴﺎﺭﺩ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺍﻟﮕﻮﻱ ﻏﻴﺮﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺯ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﺑﺮﺣﺬﺭ ﺑﺪﺍﺭﺩ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﻋﻨﺼﺮﻣﺮﻛﺰﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺍﺳﻼﻡ ﻭﺍﻗﻌﻲ، ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻭ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﺳﻼﻡ ﭼﻴﺴﺖ؟ﺁﻳﺎ ﺍﺳﻼﻡ ﺁﻥ‬ ‫ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻛﻪ ﺁﻧﺘﻲﺗﺰ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﺖ…‬

‫ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ؟ ﻳﺎ ﺍﺳﻼﻡ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺍﺳﺖ‬

‫ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﺗﺤﺖ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺩﺷﻤﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ؟ﺁﻳﺎ ﺟﻨﺎﻳﺘﻬﺎﻳﻲ‬ ‫ﻛﻪ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺤﺖ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﺑﻪ ﺭﺍﺳﺘﻲ ﻣﻨﺒﻌﺚ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺍﺳﺖ؟‬

‫ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻫﻴﭻ ﺭﺑﻄﻲ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﻫﺪﻳﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺏ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﻢ. ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﺎ‬ ‫ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺯﻧﻲ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻣﻦ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺩﺟﺎﻟﻴﺖ ﺯﻣﺎﻧﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ‬

‫ﺷﻴﺎﺩﺍﻥ ﻣﺮﺗﺠﻌﻲ ﻣﺜﻞ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺷﺎﺧﺺ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺩﺭ‬ ‫ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﺑﻪﻧﻈﺮ ﻣﺎ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻳﻦ ﺍﻣﻴﺪ، ﺭﺣﻤﺖ، ﺭﻫﺎﻳﻲ، ﺁﺯﺍﺩﻱ، ﻋﺸﻖ، ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﺻﻠﺢ،‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺑﺮﺩﺑﺎﺭﻱ، ﺳﻬﻮﻟﺖ ﻭ ﺳﺎﺩﮔﻲ، ﺷﻔﻘﺖ، ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﻓﺪﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺁﺳﺎﻳﺶ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺑﻘﻴﻪ ﻭ ﺩﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺯﻳﺒﺎﻳﻴﻬﺎﻱ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻭ ﺯﻳﺒﺎﻳﻴﻬﺎﻱ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻳﻌﻨﻲ‬

‫ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ. ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻭ ﻣﺮﺗﺒﺖ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ‬
‫٣٢‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﻗﺎﺋﻞ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﺁﻥﭼﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ‬ ‫ﻭ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺩﻳﻦ ﺳﺨﺘﻲ، ﺷﻜﻨﺠﻪ، ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ، ﺟﻨﮓ، ﺑﺪﺑﺨﺘﻲ،‬ ‫ﻧﺎﺍﻣﻴﺪﻱ، ٴﻛﻴﻨﻪ، ﺯﻭﺭﮔﻮﻳﻲ، ﺍﺟﺒﺎﺭ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺳﻴﺎﻫﻴﻬﺎ ﻭ ﺑﺪﻳﻬﺎﻱ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻭ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻛﻼﻡ‬ ‫ﺩﻳﻦ ﺯﻧﺪﻩﺑﻪﮔﻮﺭﻛﺮﺩﻥ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺷﺎﺧﺺ ﺧﺪﺍﻱ ﺷﻜﻨﺠﻪﮔﺮ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻣﻦ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﭘﺮﺳﻴﺪﻩﺍﻡ ﻛﻪ ﺭﺍﺳﺘﻲ ﺩﺭ ﻛﺠﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﺟﻨﺎﻳﺘﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ‬ ‫ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ؟ ﻛﺸﺘﺎﺭ ﻭ ﻗﺘﻞﻋﺎﻡ ﺯﻧﺪﺍﻧﻴﺎﻥ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺯﻥ ﺍﺯ‬

‫ﺩﺭﻛﺠﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﺠﺎﺯﻳﺪ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﻬﻤﺖ ﺑﺰﻧﻴﺪ؟ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭﻛﻮﭼﻪ ﻭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‬ ‫ﺗﺤﻘﻴﺮﻛﻨﻴﺪ، ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺳﻨﮕﺴﺎﺭﻛﻨﻴﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺷﻜﻨﺠﻪﮔﺎﻫﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺩﮊﺧﻴﻤﺎﻥ ﻭ ﭘﺎﺳﺪﺍﺭﺍﻥ ﻭﺣﺸﻲ‬ ‫ﻣﻮﺭﺩ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺗﺠﺎﻭﺯ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﻴﺪ؟ ﺩﺭﻛﺠﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺟﺒﺎﺭ ﺑﻪ ﺣﺠﺎﺏ ﻫﺴﺖ؟ ﻣﮕﺮ ﺁﻳﻪ ﺻﺮﻳﺢ ﻗﺮﺁﻥ‬

‫ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ٣١ﺳﺎﻟﻪ ﺗﺎ ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ ٠٧ﺳﺎﻟﻪ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭ ﺩﺭ ﻛﺠﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ؟‬

‫ً‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﺎ ﻋﻤﺪﻩ ﻛﺮﺩﻥ ﻣﺴﺎﻳﻠﻲ ﻣﺜﻞ ﺣﺠﺎﺏ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﺗﺼﻮﻳﺮﻛﺎﻣﻼ‬

‫ﺍﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻻﺍﻛﺮﺍﻩ ﻓﻲﺍﻟﺪﻳﻦ؟‬

‫ﻭﺍﮊﮔﻮﻧﻪﻳﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ، ﮔﻮﻳﺎ ﻛﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻓﻘﻂ ﻫﻤﻴﻦ ﺍﺳﺖ. ﻳﻚ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺍﺟﻤﺎﻟﻲ ﺍﺯ‬

‫ﻗﺮﺁﻥ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ٤٣٢٦ﺁﻳﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺳﻪ ﭼﻬﺎﺭ ﺁﻳﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺣﺠﺎﺏ ﺍﺷﺎﺭﻩ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺳﺎﺧﺘﻪﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﮔﻮﻳﻲ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﻳﻌﻨﻲ ﺣﺠﺎﺏ.‬

‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺟﺎﻟﮕﺮﻱ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﭼﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭﺳﺖ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﺗﺼﻮﻳﺮﻱ‬ ‫ﺩﺭ ﺟﺒﻬﺔ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﺮﻭﻥﻭﺳﻄﺎﻳﻲ، ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺷﺎﻳﺎﻥ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪ‬ ‫ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺟﻨﺒﺶ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﺧﻄﻴﺮﺗﺮﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﻋﻬﺪﻩ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ، ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻳﻌﻨﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺍﻟﻬﺎﻡ ﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ.ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪﺍﻧﺪ‬ ‫ﺟﻨﺒﺸﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻭﺣﺸﻲﺗﺮﻳﻦ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪﺍﻧﺪ‬ ‫ﻛﻨﻨﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪﺍﻧﺪ ﺭﺍﻩ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﻛﻨﻨﺪ.‬ ‫ﺑﺮ ﻃﻠﺴﻢ ﺿﻌﻴﻔﮕﻲ ﺯﻥ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﻗﻴﺪ ﻭ ﺑﻨﺪﻫﺎﻱ ﺍﺳﺘﺜﻤﺎﺭﻱ ﺭﻫﺎ‬
‫٤٢‬

‫ﺍﻳﺮﺍﻥ.‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﭘﺮﺷﻤﺎﺭﻱ ﺩﺍﺭﺩ. ﺍﻣﺎ ﻓﺸﺮﺩﺓ ﺁﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻛﺎﺭﺳﺎﺯ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ‬ ‫ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﻓﻠﺴﻔﻲ ﻭ ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻧﻈﺮﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ، ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﻛﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﻨﻴﻒﻧﮋﺍﺩ ﻭ ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺭﺟﻮﻱ ﺗﺪﻭﻳﻦ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺭﻭ ﺩﺭﺭﻭﻱ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ‬ ‫ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﻭ ﻓﺌﻮﺩﺍﻟﻲ ﺍﻣﺜﺎﻝ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﻣﺘﻮﻥ ﺍﺻﻴﻞ ﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺳﺖ.‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﻣﻴﻠﻴﻮﻧﻬﺎ ﺟﻮﺍﻥ ﺭﻭﺷﻨﻔﻜﺮ ﻭ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﻣﻔﺴﺮﺍﻥ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﻫﻢ ﭼﻮﻥ ﺁﻳﺖﺍﷲ ﻃﺎﻟﻘﺎﻧﻲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬

‫ﺩﺭ ﺻﺤﻨﺔ ﻋﻤﻞ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ٥٢ﺳﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺧﻤﻴﻨﻲ‬ ‫ﻣﻲﮔﺬﺭﺩ ﺩﻋﻮﺍ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺳﻴﺪ‬ ‫ﺗﻤﺎﻡ ﺣﺮﻓﻬﺎﻳﺶ ﺩﺭﻣﻮﺭﺩ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎ ﺭﺍ ﺯﻳﺮ ﭘﺎﮔﺬﺍﺷﺖ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﻫﻔﺘﻪﻫﺎﻱ ﺍﻭﻝ ﺗﺄﻛﻴﺪ‬

‫ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺻﻠﻲ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺍﻳﺮﺍﻥ »ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ » ﺍﺳﺖ. ﻫﻨﻮﺯ ﻳﻚ ﻣﺎﻩ ﻧﮕﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ‬ ‫ﻛﻪ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺧﻤﻴﻨﻲ، ﺑﺎ ﺷﻌﺎﺭ »ﻳﺎ ﺭﻭﺳﺮﻱ ﻳﺎ ﺗﻮﺳﺮﻱ« ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎ ﻣﻮﺭﺩ ﺣﻤﻠﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﺣﺠﺎﺏ ﺍﺟﺒﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻛﻨﻨﺪ. ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺭﺳﻤﴼ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﺣﺠﺎﺏ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮﺍﻧﻪ‬ ‫ﺭﺍ ﻣﺤﻜﻮﻡ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺠﺎﻫﺪ ﻛﻪ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﻭﺳﺮﻱ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﻤﻼﺕ ﭘﺎﺳﺪﺍﺭﺍﻥ ﺑﻪ‬ ‫ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻩ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ﺧﻤﻴﻨﻲ »ﻭﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ » ﺭﺍ ﻋَﻢ ﻛﺮﺩ، ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻗﻮﻳﴼ ﺭﺩ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ‬ ‫َﻠ‬ ‫ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻲﺣﺠﺎﺏ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ.‬

‫ﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﺭﻓﺮﺍﻧﺪﻡ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﻭﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﻢ ﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺩﺭﺳﺎﻝ٠٦ ﻭﻗﺘﻲ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻣﻲﺧﻮﺍﺳﺖ ﻻﻳﺤﻪ ﻗﺼﺎﺹ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﺠﻠﺲ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‬ ‫ً‬ ‫ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺟﻨﮓ ﺑﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻴﺮﻭ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﺷﺎﺧﺼﻬﺎﻱ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺘﻀﺎﺩ ﻓﻠﺴﻔﻲ‬ ‫ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﻧﻜﺘﻪﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺟﺎ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﻨﻢ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﻋﻮﺍ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺑﻴﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻛﺎﻣﻼ ﻗﺎﻧﻮﻧﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﺩﻋﻮﺍ ﻭ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻋﻤﻴﻖ ﻭ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺑﺮﺳﺮ ﻧﮕﺮﺵ ﺑﻪ ﺯﻥ ﻭ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ‬
‫٥٢‬

‫ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺿﺪﺍﺳﻼﻣﻲ، ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻚ »ﻻﻳﺤﺔ ﺿﺪﺍﻧﺴﺎﻧﻲ » ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺯﻥ ﺭﺍﻩ ﻣﻲﺑﺮﺩ. ﻛﻤﺎ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻳﺎ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ‬ ‫ﻭ ﻓﻜﺮﻱ ﺑﺎ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻋﺠﻴﻦ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﻣﻦ ﻣﻌﺘﻘﺪﻡ ﻛﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﻭ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺗﻤﺎﻳﺰ ﺑﻴﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻧﻪ‬ ‫ﻭ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﺤﻮﻩ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺯﻥ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﭘﺮﺳﺶ ﻣﻬﻤﻲﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﻴﺮﻳﻢ. ﺍﺯ ﻳﻚ ﻃﺮﻑ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻛﻪ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ‬ ‫ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺭﺍ ﻣﺮﺩﻭﺩ ﻣﻲﺷﻤﺎﺭﺩ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﺻﻴﻞ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺩﻋﺎ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﺔ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻭ ﻣﻮﺍﺿﻌﺶ ﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺷﻬﺎ ﻭ ﺳﻨﺖ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺗﻮﺟﻴﻪﻛﻨﻨﺪﺓ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ. ﺭﺍﺳﺘﻲ ﻛﺪﺍﻡ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺻﺤﻴﺢ ﺍﺳﺖ؟ ﺩﺭ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ ﻣﻲﭘﺮﺩﺍﺯﻳﻢ.‬

‫ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴـﻢ ﻗﺮﺁﻥ‬

‫ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺣﺮﻓﺸﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻭ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺍﺳﻼﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺍﻻﻥ ﻫﻢ ﻋﻴﻨﴼ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺷﻜﻠﻲ‬ ‫ﮔﺬﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ. ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﻢﮔﺬﺍﺭﻱ ﺩﺭﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ. ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﻣﻄﻠﻘﴼ ﺍﺻﻮﻝﮔﺮﺍ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ.‬

‫ﺍﺟﺮﺍ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ٠٠٤١ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﺍﺟﺮﺍ ﻣﻲﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻠﺖ ﺍﺳﻢ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ‬ ‫ﺑﻪﻋﻜﺲ، ﺍﺻﻮﻝ ﺭﺍ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺣﻘﻴﺮﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﮔﺬﺭﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺯﻳﺮ ﭘﺎ ﻣﻲﮔﺬﺍﺭﻧﺪ، ﻭﻟﻲ ﺩﺭ ﻋﻮﺽ‬ ‫ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﺟﺰﻣﻲ، ﺑﻪ ﻓﺮﻭﻉ ﻭ ﺍﺷﻜﺎﻝ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﭼﺴﺒﻴﺪﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﺑﻴﺴﺘﻢ، ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﺩﻳﺎﺕ ﻭ‬ ‫ﺯﻛﺎﺕ، ﻫﻨﻮﺯ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺷﺘﺮ، ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ، ﺧﺮﻣﺎ، ﺑُﺮﺩ ﻳﻤﺎﻧﻲ ﻭ ﺩﺭﻫﻢ ﻭ ﺩﻳﻨﺎﺭ ﻛﻪ ﺳﻜﻪﻫﺎﻱ ﺭﺍﻳﺞ‬ ‫ﻣﺎ ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ، ﺩﺭ ﻭﺭﺍﻱ ﻫﻤﺔ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻭ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﻣﺸﺮﻭﻁ ﺑﻪ ﺯﻣﺎﻥ، ﺭﻭﺡ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ‬

‫٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﺑﻮﺩ، ﻣﻲﮔﺮﺩﻧﺪ!‬

‫ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﻙ ﻛﻨﻴﻢ. ﺍﻳﻦ ﻧﻮﻉ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺩﮔﻤﻬﺎﻱ ﻻﻳﺘﻐﻴﺮ ﺗﻠﻘﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ‬

‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﺮﺍﻳﻂ، ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺳﻨﺨﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺑﺎ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﻱ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﭘﻮﻳﺎﺑﻮﺩﻥ ﺁﻥ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺪﻋﻲ‬

‫ﺍﺳﺖ ﻗﺪﺭﺕ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻭ ﻧﻴﺎﺯﻫﺎﻱ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺩﺍﺭﺩ.‬
‫٦٢‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺩﺭﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻧﺎﺩﻳﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ، ﻻﺟﺮﻡ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺩﺭ ﻟﺒﺎﺱ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ.‬

‫ﺟﺰﻣﻴﺖ ﺩﺭ ﻓﺮﻣﻬﺎ ﻭ ﻏﻔﻠﺖ ﺍﺯ ﻣﺤﺘﻮﺍ، ﻳﺎ ﭘﺎﻳﻤﺎﻝ ﻛﺮﺩﻥ ﺁﻥ، ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺧﺎﺹ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺳﺎﺑﻘﺔ‬ ‫ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺩﺍﺭﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺻﺤﻴﺢ ﺍﺯ ﺳﻘﻴﻢ ﻣﻲﺑﺎﻳﺪ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻫﺪﻓﻬﺎ ﻭ ﺧﻂﻣﺸﻲ‬ ‫ﻛﻠﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﻭ ﺍﺑﺰﺍﺭ ﻭ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻣﺮﺣﻠﻪﻳﻲ ﺑﺎﺯ ﺷﻨﺎﺧﺖ. ﺯﻭﺭﻗﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬

‫ﺳﺎﺣﻞ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﺭ ﺣﺮﻛﺖ ﺍﺳﺖ. ﻫﺪﻑ، ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺳﺎﺣﻞ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻱ ﻛﻠﻲ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ،‬

‫ً‬ ‫ﺭﻭ ﺑﻪﺟﻠﻮ ﻭ ﻣﺜﻼ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﺳﺖ. ﭘﺎﺭﻭ ﺯﺩﻥ ﻭ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺳﺮﻋﺖ ﻭ ﺿﻮﺍﺑﻂ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﻋﺒﻮﺭ ﺍﺯ ﻣﺮﺍﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﻛﺮﺩ، ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺟﺰﻡ ﻭ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﺍﻧﻌﻄﺎﻑ‬ ‫ﺗﻠﻘﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﻭﺍﻻ ﺗﺎﻛﺘﻴﻚ ﺑﺮ ﺟﺎﻱ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻱ ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﺪ ﻭ ﺁﻥﺭﺍ ﻣﻨﺤﺮﻑ ﻳﺎ ﻭﺍﺭﻭﻧﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﻫﺪﻑ‬ ‫ﭘﺲ، ﻫﻤﺔ ﺣﺮﻑ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪﻭﻥ ﺟﺰﻣﻴﺖ، ﻭ ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﺣﺎﻝ ﺑﺪﻭﻥ ﻓﺮﺻﺖﻃﻠﺒﻲ ﻭ‬

‫ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﺑﻪ ﻫﺪﻑ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﺳﻮﺩﺟﻮﻳﻲ )ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻬﻞﺍﻧﮕﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺿﻮﺍﺑﻂ ﻭ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﻭ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻣﺮﺣﻠﻪﻳﻲ(، ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﻫﺪﻑ‬

‫ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺭﻙ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺡ، ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺁﻥ ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻗﺸﺮﻳﮕﺮﺍﻳﺎﻧﻪ ﻭ‬ ‫ﻣﺘﺤﺠﺮﺍﻧﻪ ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﻧﻔﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﻗﺮﺁﻥ ﺁﻳﺎﺕ ﺭﺍ ﺍﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪﻱ ﻭ ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ”ﻣﺘﺸﺎﺑﻬﺎﺕ”ﺍﻧﺪ. ﺍﻣﺎ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﻟﻬﺎﻳﺸﺎﻥ ﺑﻴﻤﺎﺭ ﺍﺳﺖ، ﺁﻳﺎﺕ ﻣﺘﺸﺎﺑﻪ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﺎﻭﻳﺰ‬ ‫ﻛﺮﺩﻩﺍﺳﺖ: »ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ، ﺍﺯ ”ﻣﺤﻜﻤﺎﺕ” ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺎﺩﺭ ﻛﺘﺎﺏ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ، ﻭ‬ ‫ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎ ﻭ ﻓﺘﻨﻪﺍﻧﮕﻴﺰﻳﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ«)٠١(.‬

‫ﭘﻴﺶ ﺭﻓﺖ ﻭﺍﻻ ﺣﺘﻤﴼ ﺑﻪ ﺭﺍﺳﺖ ﻳﺎ ﭼﭗ ﻣﻨﺤﺮﻑ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺷﺪ.‬

‫ﺁﻳﺎﺕ ﻣﺤﻜﻢ ﺁﻳﺎﺗﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭﺍﺳﺎﺱ ﭘﺎﻳﻪﻫﺎﻱ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻭ ﺷﺎﻣﻞ‬ ‫ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻭ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ، ﺑﻪ ﻫﻴﭻﻭﺟﻪ ﺩﮔﻢ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﺩﺭ ﻫﺮﺯﻣﺎﻥ‬ ‫ﺭﺍﻩ ﺑﺎﺯ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭﺍﻻ ﺑﻪﺷﺮﻳﻌﺖ ﺟﺎﻣﺪ ﻭ ﺑﻲﻓﺎﻳﺪﻩﻳﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ.‬

‫ﻣﺤﺘﻮﺍ ﻭ ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻓﻠﺴﻔﻲ، ﺟﻬﺎﻧﺸﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﻭ ﺍﻧﺴﺎﻧﺸﻨﺎﺳﺎﻧﺔ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺁﻳﺎﺕ ﻣﺘﺸﺎﺑﻪ ﻛﻪ ﺩﺭﺍﺳﺎﺱ‬ ‫ﺑﺎ ﭘﺎﻳﺒﻨﺪﻱ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺡ ﻭ ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﻳﻜﺘﺎﭘﺮﺳﺘﺎﻧﻪ، ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎﻱ ﺑﺸﺮﻱ ﻭ ﻣﻘﺘﻀﻴﺎﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺯ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻤﻲﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﺮﻛﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪﺳﻮﻱ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻭ ﺗﺮﻗﻲ‬
‫٧٢‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺭﺍﻩ ﻣﻲﮔﺸﺎﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥﺟﺎ ﻛﻪ ﻧﻤﻲﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪﻳﻲ ﺫﻫﻨﻲ ﺍﻳﻦ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮﺩ، ﺍﺯ ﺁﻏﺎﺯ‬ ‫ﻛﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵ ﺑﻨﺎ ﻛﺮﺩﻩ ﻛﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺗﻤﻴﺰ ﺩﺍﺩﻥ ﻣﺤﻜﻤﺎﺕ ﺍﺯ ﻣﺘﺸﺎﺑﻬﺎﺕ.‬

‫ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺁﻳﺔ ﺳﻮﺭﺓ ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ ﻣﺸﺘﺒﻪﻛﺮﺩﻥ ﺍﺻﻮﻝ ﻣﺤﻜﻢ ﺑﺎ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﻣﺮﺣﻠﻪﻳﻲ ﻣﺤﻜﻮﻡ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺩﺍﻧﺶ ﻣﺘﺰﻟﺰﻝ ﻭ ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﻗﻠﺒﻬﺎﻱ ﺑﻴﻤﺎﺭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻏﺮﻗﻪ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺍﻣﺎ ﺭﺍﺳﺨﺎﻥ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﻭ ﻋﻠﻢ، ﺍﺯ‬

‫ﻭ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻭﻳﺨﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﻣﺘﺸﺎﺑﻪ، ﮔﺮﺩﺍﺑﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺒﺘﻼﻳﺎﻥ ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪﻩ ﻭ‬ ‫ﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺻﻞ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﺸﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻣﻮﺯﺷﻬﺎ ﻭ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻴﺖ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﻗﺸﺮﻱ، ﻫﻤﺔ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻭ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﻣﺮﺣﻠﻪﻳﻲ ﺭﺍ ﺩﮔﻢ ﻭ ﺛﺎﺑﺖ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﺁﻥ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺻﻮﻝ ﻭ ﻣﺤﻜﻤﺎﺕ ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨﺪﻩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﻣﺘﺸﺎﺑﻪ ﺗﻤﻴﺰ ﺩﻫﻨﺪ.‬

‫ﺍﻳﻦ ﻧﮕﺮﺵ ﺑﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻭ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺁﻳﺎﺕ ﺗﻮﺳﻂ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺍﺳﺖ. »ﻣﺤﻜﻤﺎﺕ«، ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ‬ ‫ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭ ﺟﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ، ﺻﻔﺖ »ﻣﺜﺎﻧﻲ« ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ »ﻣﺘﺸﺎﺑﻪ« ﺑﻪﻛﺎﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﻛﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺁﻥ ﻣﻨﻌﻄﻒ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻱ‬

‫ﺍﺻﻮﻝ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﺳﻼﻡ، ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﻻﻳﺘﻐﻴﺮﻧﺪ ﻭ »ﻣﺘﺸﺎﺑﻬﺎﺕ«، ﻧﺴﺒﻲ، ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﻭ ﻗﺎﺑﻞ ﺍﻧﻌﻄﺎﻑ ﻫﺴﺘﻨﺪ.‬ ‫ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﺍﺳﺖ)١١(.‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺩﮔﻤﺎﺗﻴﺴﻢ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻗﺸﺮﻳﮕﺮﺍﻳﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺩﻳﻦ، ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻳﺎ‬

‫ﺍﺻﻮﻝ ﭘﺎﻳﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻤﺪ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻲ ﺗﺎﻛﺘﻴﻜﻬﺎﻱ ﻋﻤﻠﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺍﺳﻼﻣﻲﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻗﺎﺑﻞ ﺍﺟﺮﺍ ﻧﺒﻮﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﻋﻘﺐﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ‬

‫ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﻪ ﻛﺎﺭﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ، ﻗﺎﻃﻲ ﻭ ﻣﺸﺘﺒﻪ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﻓﻲﺍﻟﻤﺜﻞ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺗﻮﺣﻴﺪﻱ ﻧﻈﻴﺮ‬ ‫ﻣﻲﻛﺮﺩ، ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻘﻖ ﺁﺭﻣﺎﻧﻬﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ، ﻭﺟﻮﺩ ﻣﺮﺍﺣﻞ ﮔﺬﺍﺭ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺩﺍﺷﺖ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺭﺍﻩﺣﻠﻬﺎﻱ ﻣﻴﺎﻧﻪ ﻭ ﻣﻮﻗﺖ ﺑﻪ ﭘﻠﻪﻫﺎﻱ ﺍﻭﻟﻴﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﺁﻥ ﻗﺪﻡ ﻣﻲﮔﺬﺍﺷﺖ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﻠﻪﻫﺎﻱ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﺮﺳﺪ، . ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻣﺒﻴﻦ ﺣﺪﺍﻛﺜﺮﻫﺎﻱ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺍﺳﻼﻣﻲﻧﺒﻮﺩ، ﺍﻣﺎ ﺗﻤﺎﻳﻼﺕ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ‬

‫ﻭﺍﮊﮔﻮﻧﻪﺳﺎﺯﻱ ﺍﺳﻼﻡ، ﺭﻓﺘﻪﺭﻓﺘﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﺮﺣﻠﺔ ﺑﻐﺮﻧﺞ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺷﺪ. ﺑﻪ ﺍﻳﻦﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ‬ ‫ﻳﺎﺩﺷﺪﻩ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻔﺎﻭﺗﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺭﺙ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻳﺎ ﻣﻬﻠﺖ ﻣﺸﺮﻭﻃﻲ ﻛﻪ ﺑﻪﺑﺮﺧﻲ ﻣﻮﺍﺭﺩ‬ ‫ﺗﻌﺪﺩ ﺯﻭﺟﺎﺕ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪ، ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺩﺳﺘﺎﻭﻳﺰ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎﻱ ﺗﺎﺯﻩﻳﻲ ﺭﺍ ﺍﺑﺪﺍﻉ‬ ‫ﻛﻨﻨﺪ. ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺪﻋﺘﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻋﻼﻡ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺗﺌﻮﺭﻱ ﻫﺮ ﻣﺮﺩ ﺑﺮﺍﺑﺮ‬

‫ﻫﻤﻴﻦ ﺣﻠﻘﺎﺕ ﻭﺍﺳﻂ ﺭﺍ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﭘﺎﻳﻪﻳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺗﻠﻘﻲ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬

‫٨٢‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺍﺭﺙ، ﻛﻪ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﺳﻬﻢ ﺯﻥ ﻧﺼﻒ ﺳﻬﻢ ﻣﺮﺩ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ،‬ ‫ﺑﺎ ﺩﻭ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻳﻚ ﺍﺻﻞ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﺍﺩﻧﺪ.‬

‫ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮﻱ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ. ﺣﺎﻝ ﺁﻥﻛﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻧﻲ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺣﻖ ﺍﺭﺙ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﺎﺳﴼ ﺍﺭﺙ ﻧﻤﻲﺑﺮﺩﻧﺪ، ﺣﺘﻲ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺭﺙ‬ ‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺯﻥ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﺷﻮﻫﺮ ﺑﻪ ﺗﻤﻠﻚ ﻭﺭﺛﻪ ﻳﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺩﺭﻣﻲﺁﻣﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ،‬ ‫ﻧﻔﺲ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪﻥ ﺣﻖ ﺍﺭﺙ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ، ﺩﺭ ﺣﻜﻢ ﻳﻚ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﻣﻲﺩﺍﻧﻴﻢ‬ ‫ﻣﻬﻢ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺍﺭﺙ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺖ، ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ‬

‫ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﻘﺘﻀﻴﺎﺕ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﺸﻮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﻳﻚ ﺣﻜﻢ ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﺩﺍﺋﻤﻲﺗﻠﻘﻲ‬ ‫ﺷﻮﺩ، ﺍﻭ ً ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺻﺪﻭﺭ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﺩﺭﻙ ﻧﻤﻲﺷﻮﺩ؛ ﺛﺎﻧﻴﴼ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻏﻴﺮﻭﺍﻗﻌﻲ‬ ‫ﻻ‬

‫ﺗﺎ ﻫﻤﻴﻦ ﺍﻭﺍﺧﺮ، ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ، ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﻘﻼﻝ ﻣﺎﻟﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ. ﻧﻜﺘﺔ‬ ‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﻘﺸﻲ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺑﺎ‬

‫ﺩﺭﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﻋﻮﺍﻣﻞ، ﺑﺪﻳﻬﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻭﻗﺖ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱـ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﻗﺘﻀﺎ ﻛﻨﺪ ﻭ‬ ‫ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲـ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﺑﺪ ﻳﺎ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺁﻥ ﺑﻪﻭﺟﻮﺩ ﺁﻳﺪ، ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ‬ ‫ﺣﻜﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺴﺎﻭﻱ ﺍﺭﺙ ﺑﺒﺮﻧﺪ.‬

‫ﺍﻛﻨﻮﻥ ﻛﻪ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﻧﻘﺶ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺯﻥ ﺩﺳﺘﺨﻮﺵ ﺗﺤﻮﻻﺕ‬ ‫ﻋﻈﻴﻤﻲﺷﺪﻩ، ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺰﻡ ﻗﺮﺁﻥ، ﻧﻘﺶ ﻣﺴﻠﻂ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺍ ﻧﻔﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺣﻜﻢ‬ ‫ﻣﻲﺩﻫﺪ.‬

‫ً‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻫﻢﭼﻨﺎﻥﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﻫﻢ ﺍﻋﻼﻡ ﻛﺮﺩﻳﻢ، ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺍﺭﺙ ﺣﻘﻮﻕ ﻳﻜﺴﺎﻥ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻧﺪ.‬

‫ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺮﻣﺴﺎﺋﻞ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺣﻘﻮﻗﻲ، ﻧﻈﻴﺮ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺩﺍﺩﻥ،‬ ‫ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﺜﺎﻝ، ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺩﺍﺩﻥ ﺩﻭ ﺯﻥ ﺩﺭﺍﺯﺍﻱ ﻳﻚ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﻫﻢ ﺑﺎ‬ ‫ﻳﻚ ﺗﻠﻘﻲ ﺩﮔﻤﺎﺗﻴﻚ، ﺍﻭ ً ﺍﻳﻦ ﺣﻜﻢ، ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﺍﺑﺪﻱ ﻓﺮﺽ ﻣﻲﺷﻮﺩ؛ ﺛﺎﻧﻴﴼ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺯ‬ ‫ﻻ‬ ‫ﭘﻴﺶ، ﺁﻥﻫﻢ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺑﺪﻭﻱ، ﻛﻪ ﺯﻥ ﻫﻴﭻ ﺣﻘﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺯﻧﺪﻩﺑﻪﮔﻮﺭ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ،‬
‫٩٢‬

‫ﺩﻳﻪ ﻭ ﻧﻈﺎﻳﺮﺷﺎﻥ، ﻧﻴﺰ ﺻﺎﺩﻕ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺁﻥ ﺍﺳﺘﻨﺘﺎﺝ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﺴﺒﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺍﻣﺎ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ٤١ﻗﺮﻥ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺎ ﺍﺭﺍﺋﺔ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺣﻜﺎﻣﻲ، ﮔﺎﻣﻬﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻬﻢ ﻭ ﺟﺴﻮﺭﺍﻧﻪﻳﻲ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺍﺣﻘﺎﻕ ﺣﻘﻮﻕ ﺯﻥ‬ ‫ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ. ﻭ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ ﺩﮔﻤﺎﺗﻴﻚ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﻜﺎﻡ،‬ ‫ﭘﻴﺎﻡ ﻭ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺁﻥﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﺪ ﺩﺭﻙ ﻧﺎﻗﺺ، ﺗﻨﮓﻧﻈﺮﺍﻧﻪ ﻭ‬ ‫ﺍﮔﺮ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﻣﺪﻋﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺷﺮﻳﻌﺖ ﺭﺍ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺭﻭﺵ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺟﺮﺍ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺍﺩﻋﺎﻳﺸﺎﻥ‬

‫ﻛﺎﺳﺒﻜﺎﺭﺍﻧﺔ ﺧﻮﺩ ﺗﻨﺰﻝ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ)٢١(.‬

‫ﺩﺭﻭﻏﻲ ﺑﻴﺶ ﻧﻴﺴﺖ. ﺯﻳﺮﺍ ﻫﻤﻪ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺩﺭﺧﺸﺎﻧﺘﺮﻳﻦ ﻭﺟﻮﻩ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ، ﺭﻫﺎﻳﻲ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺗﻜﺮﻳﻢ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ. ﺍﻭ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺗﻬﺎﻡﺯﺩﻥ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺭﺍ ﮔﻨﺎﻩ ﻛﺒﻴﺮﻩ ﺷﻤﺮﺩ، ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﻣﺠﺎﺯﺍﺗﻲ‬ ‫ﺍﻋﺘﺮﺍﻑ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﺑﻪ ﻣﻌﺎﺻﻲ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺭﻭﻱ ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﺪ ﻭ ﻣﺪﻋﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﻓﺮﺍﺧﻮﺍﻧﺪ. ﺍﻣﺎ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﻱ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰ ﺭﻭﺯﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺩﻫﻬﺎ ﻭ ﺻﺪﻫﺎ ﺯﻥ ﺍﺗﻬﺎﻡ ﻣﻲﺯﻧﻨﺪ، ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ‬ ‫»ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ ﺟﺰ ﺭﺳﻢ ﺁﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﻲﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﻍ ﺑﺴﺘﻦ ﺑﻪ‬ ‫ﺧﻮﺏ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﻧﻈﺮﮔﺎﻩ ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻧﻴﺰ ﺁﺷﻨﺎ ﺷﻮﻳﻢ. ﺍﻭ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ: »ﻗﺮﺁﻥ،‬

‫ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺍﺗﻬﺎﻡ، ﺣﻀﻮﺭ ٤ﺷﺎﻫﺪ ﺭﺍ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺩﺍﻧﺴﺖ. ﺍﻭ، ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ‬

‫ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﻸﻋﺎﻡ ﺷﻼﻕ ﻣﻲﺯﻧﻨﺪ ﻳﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺳﻨﮕﺴﺎﺭ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ)ﻉ( ﺩﺭ ﺍﻳﻦﺑﺎﺭﻩ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ:‬ ‫ﺧﺪﺍ ﻭ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺭﻭﺍﺝ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ«.‬

‫ﺍﻣﻮﺭ ﺣﻼﻝ ﻭ ﺣﺮﺍﻡ، ﻭﺍﺟﺐ ﻭ ﻣﺴﺘﺤﺐ، ﻧﺎﺳﺦ ﻭ ﻣﻨﺴﻮﺥ، ﺧﺎﺹ ﻭ ﻋﺎﻡ، ﻭ ﻣﺤﻜﻢ ﻭ ﻣﺘﺸﺎﺑﻪ ﺭﺍ‬

‫ﺑﻴﺎﻥ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ«. ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ »ﺑﺮﺧﻲ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﻭﺍﺟﺐ ﺷﻤﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ‬ ‫ﺷﻤﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺗﺮﻙ ﺁﻥ ﻣﺠﺎﺯ ﺷﻤﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﻭ ﻧﻴﺰ ﺍﻣﻮﺭﻱ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻭﺍﺟﺐ‬

‫ﺩﺭﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﺟﻮﺏ ﺩﺭ ﺳﻨﺖ )ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ( ﻧﺴﺦ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺍﻣﻮﺭﻱ ﺩﺭ ﺳﻨﺖ ﻭﺍﺟﺐ‬ ‫ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺯﺍﻳﻞ ﻭ ﻣﻨﺘﻔﻲ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ«. ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺻﺮﻳﺢ ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ، ﻣﺆﻳﺪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ‬ ‫ﭘﻴﺸﻮﺍﻳﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﻛﻮﺷﻴﺪﻩﺍﻧﺪ ﺗﺎ ﺁﻥﺟﺎ ﻛﻪ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ، ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ‬

‫ﻗﺸﺮﻳﮕﺮﺍﻳﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻳﺎ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫ﻣﻮﺟﻮﺩ، ﺑﺎ ﺍﻟﻬﺎﻡ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺩﺭ ﺭﺍﺳﺘﺎﻱ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ، ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻮﻳﻨﺪ. ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺗﺤﻘﻖ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻢ ﺍﻣﻜﺎﻥﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﺑﺪﻭﻱ، ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺿﺮﺑﺘﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻬﺎ ﺟﺎﻣﺔ ﻋﻤﻞ‬

‫ﭼﻨﻴﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪﻳﻲ ﻣﺴﺘﻠﺰﻡ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﺷﺪﻥ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎﺳﺖ. ﺑﻪﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ، ﺣﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ‬
‫٠٣‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ. ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺧﺸﻦﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﺍﺑﺘﺪﺍﻳﻲﺗﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ، ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮﺩﮔﻲ، ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻣﻴﺴﺮ ﻧﺒﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﻼﺩﺭﻧﮓ ﺣﻜﻢ ﻟﻐﻮ ﺁﻥﺭﺍ ﺻﺎﺩﺭ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺭﺍﻫﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺍﻟﻐﺎﻱ ﺁﻥ ﻛﻮﺑﻴﺪ ﻭ ﻫﻤﻮﺍﺭ ﻛﺮﺩ. ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﺎ ﺑﻪﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲﺩﺍﻧﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺯﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻬﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺁﻥ‬

‫ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﻭ ﺳﻄﺢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﺎﺯﻝ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﻣﻮﻟﺪﻩ، ﺣﻜﻢ ﺑﻪ ﺍﻟﻐﺎﻱ ﺗﺎﻡ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﺮﺩﮔﻲ ﻧﻪﻓﻘﻂ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﻭ ﻧﻈﺎﻡ ﺗﻮﻟﻴﺪﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻴﺘﺶ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﻧﻤﻲﺑﺮﺩ ﺑﻠﻜﻪ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺯﻭﺩﺭﺳﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻧﻔﻲ ﺑﺮﺩﮔﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻘﺐ ﻣﻲﺍﻧﺪﺍﺧﺖ. ﺍﺯ ﺭﻭﺡ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻭ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩﻫﺎﻱ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪﺭﻭﺷﻨﻲ ﺑﺮﻣﻲﺁﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺩﮔﻲ‬ ‫ﺗﺎ ﺩﺭﺓ ﻋﻤﻴﻖ ﻣﻴﺎﻥ ﺩﻭﺭﺓ ﺻﺒﺎﻭﺕ ﻧﻮﻉ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﻠﻮﻏﺶ ﭘﺮ ﺷﻮﺩ. ﻧﻜﺘﺔ ﻣﻬﻢ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺍﻛﻨﻮﻥ‬

‫ﻫﻢﭼﻮﻥ ﻟﻜﻪ ﻧﻨﮕﻲ ﺑﺮ ﺩﺍﻣﺎﻥ ﺑﺸﺮﻳﺖ ﺗﻠﻘﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﭘﺎﻙ ﮔﺮﺩﺩ‬ ‫ٌ‬ ‫ﺣﺘﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻫﻢ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺮﺩﮔﻲ ﺻﺮﻳﺤﴼ ﻟﻐﻮ ﻧﺸﺪﻩ، ﺍﻳﻦ‬

‫ﭘﺪﻳﺪﻩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﺠﺎﺯ ﺑﺪﺍﻧﻨﺪ ﻭ، ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﻭﻟﻲ، ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﻣﺪﺍﻓﻊ ﺑﺮﺩﮔﻲ ﺟﻠﻮﻩ‬ ‫ﻫﺮ ﺩﻭﺭﺓ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﻦ ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻭ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬

‫ﺩﻫﻨﺪ. ﭘﺲ ﺍﺻﻞ ﺣﺮﻑ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺭﻭﺡ ﻭ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻗﺮﺁﻥ ﻓﻬﻢ ﺷﻮﺩ. ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺩﺭ‬ ‫ﭘﻴﺪﺍ ﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵ، ﭘﺎﻳﻪﻳﻲﺗﺮﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺩﺭ ﻗﻴﺎﺱ ﺑﺎ‬ ‫ﺗﺎﺭﻳﺨﭽﺔ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﺍﺳﻼﻣﻲ، ﺍﺯ ﺍﻣﻮﺭ ﻋﺒﺎﺩﻱ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻤﺎﺯ ﻭ ﺭﻭﺯﻩ ﻭ ﺣﺞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ‬ ‫ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ، ﻗﺎﺩﺭ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺁﺭﻣﺎﻧﻬﺎﻱ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻈﺮ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻭ‬ ‫ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻴﻢ. ﻣﺎ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺁﻣﻮﺯﺷﻬﺎ ﻭ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﺍﺳﻼﻣﻲﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﻜﺎﻣﻠﻲ ﻣﻮﺍﺟﻬﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﺔ‬ ‫ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﺍﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﻫﻢ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﭘﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺮﻫﻴﺰ ﺍﺯ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺗﺤﺠﺮ ﻭ ﺩﮔﻤﺎﺗﻴﺴﻢ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺻﻴﻠﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤﻤﺪ)ﺹ( ﺑﻪﻳﺎﺩﮔﺎﺭ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﻫﻤﮕﻲ ﻣﺸﺤﻮﻥ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺳﻴﺮ ﺗﺤﻮﻝ ﭘﻴﺶﺭﻭﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ.ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺻﻮﻝ ﭘﺎﻳﻪ ﺭﺍ ﻣﺪﻧﻈﺮ‬

‫ﺧﻮﺩ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫ﺟﻮﺍﺏ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﺩﺭ ﺭﻭﺷﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﻼﻣﻲﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ. ﺭﻭﺷﻲ‬ ‫ﻛﻪ ﺿﻤﻦ ﺣﺮﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺍﺻﻮﻝ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺧﺎﺻﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪﺷﺮﺍﻳﻂ ﻭﻳﮋﺓ‬
‫١٣‬

‫ﺗﻀﻤﻴﻦ ﭘﻮﻳﺎﻳﻲ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﭼﻪ ﺭﻭﺷﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ؟‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﺳﺖ، ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻛﻨﺪ ﻭ ﻣﺎﻧﻊ ﺁﻥ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻣﺘﻀﻤﻦ ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺮﮔﺎﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻭ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺁﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ‬ ‫ﮔﺸﻮﺩﻩ ﺷﺪﻥ ﺑﺎﺏ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻭ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻫﺮ ﺩﻭﺭﺍﻥ، ﺑﺮﻫﺎﻥ ﻗﺎﻃﻊ‬ ‫ﺑﺎﺗﻘﻮﺍﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻢ ﺑﻪﺍﻳﻦ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﻭ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﺁﻥ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﺍﺷﺮﺍﻑ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺯ‬ ‫ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎﻱ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﭙﻴﭽﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺣﺮﻛﺖ ﺁﻥ ﺭﻭ ﺑﻪﺟﻠﻮ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﻛﻨﺪ. ﺍﺻﻞ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ‬ ‫ﻋﻨﺼﺮ ﺁﮔﺎﻩ، ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﭘﺎﺳﺦ ﺍﻳﻦ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻮﻳﺎﻳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﺳﺖ. ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﺗﻮﺳﻂ ﺭﻫﺒﺮﺍﻥ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ﻭ‬ ‫ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺁﮔﺎﻫﻨﺪ، ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺭﺳﻤﻴﺖ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﺩﺭ ﺷﻴﻌﻪ، ﺩﺭ‬ ‫ﻋﻤﻞ ﺍﻳﻦ ﻧﻬﺎﺩ ﻧﻪ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ، ﺑﻠﻜﻪ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺗﺌﻮﺭﻳﺰﻩ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ‬ ‫ﻣﺘﻮﻥ ﺍﺻﻠﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺮﺁﻥ، ﺑﻪ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍﻩ ﺑﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﻫﻴﭻ ﺣﺮﻑ‬ ‫ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺍﺯ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻭ ﺗﺤﺮﻳﻒ ﭘﻴﺎﻡ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﺍﺳﻼﻡ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ‬ ‫ﺟﺪﻱ ﻋﻠﻴﻪ ﺁﻥ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺰﻧﻨﺪ.‬

‫ﺩﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻭ ﻋﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺗﺤﺮﻳﻔﺎﺕ ﻭ ﺯﻧﮕﺎﺭﻫﺎﻱ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ، ﻛﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ‬ ‫ﺗﺌﻮﺭﻱ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ ﻭ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ، ﺣﺎﺻﻞ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﻧﻈﺮﻱ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ‬ ‫ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﻣﺘﻮﻥ ﺍﺻﻴﻞ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﻼﻣﻲﻭ ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎﻱ ﻋﻤﻠﻲ٠٣ﺳﺎﻟﺔ ﺍﻳﻦ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺗﺤﺖ ﺭﻫﺒﺮﻱ‬ ‫ّ‬ ‫ﺍﺳﻼﻣﻲﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﺤﻤﺪﻱ ﺭﺍ ﺑﻪﻣﺜﺎﺑﻪ ﺁﻳﻴﻦ ﺭﺣﻤﺖ ﻭ ﺑﺮﺩﺑﺎﺭﻱ، ﻣﺒﺸﺮ ﺁﺯﺍﺩﻱ‬ ‫ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﻭ ﻣﺸﻮﻕ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻋﻠﻤﻲﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪ ﻧﺴﻞ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﻌﺮﻓﻲ‬ ‫ّ‬ ‫ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺟﺪﺍﻳﻲ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺍﺯ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻭ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﻱ‬ ‫ً‬ ‫ﻣﺮﺗﺠﻊ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﻛﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ. ﺍﺯ ﺍﺑﺘﺪﺍﻱ ﺭﻭﻱ‬ ‫ﻣﺘﺮﻗﻲ، ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺩﻳﻨﻲ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ، ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺓ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﻳﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﭘﺲ‬

‫ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺭﺟﻮﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪﺣﻖ ﺫﻳﺼﻼﺣﺘﺮﻳﻦ، ﭘﺎﻛﺘﺮﻳﻦ ﻭ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﺗﺮﻳﻦ ﺭﻫﺒﺮ ﻭ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮒ‬

‫ﻛﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥ ﺧﻤﻴﻨﻲ، ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺟﻮﺍﻥ ﻭ ﺭﻭﺷﻨﻔﻜﺮ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻭ ﻭﺳﻴﻊ، ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻓﻘﻬﺎﻱ‬

‫ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺿﺪﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﻧﻴﺰ ﺍﺳﺎﺳﴼ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮ، ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﺳﻴﺎﺳﻲ ـ ﻭ ﻧﻪ‬
‫٢٣‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﻧﻔﻮﺫ ﻭ ﺟﺎﺫﺑﺔ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻳﻜﻲ ـ ﺩﺍﺷﺖ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﻫﻢ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ ﺷﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ‬ ‫ً‬ ‫ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮﻧﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻗﺮﺁﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ، ﻛﻪ ﺧﺮﻳﺪﺍﺭﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ، ﺗﻌﻄﻴﻞ ﻛﻨﺪ. ﻣﺘﻘﺎﺑﻼ ﺑﺎ ﺧﺸﻢ‬ ‫ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷﺮﻳﻒ ﺑﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﻩﻫﺰﺍﺭ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﻱ ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﻗﺮﺍﺭ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎﺭ، ﻛﻼﺳﻬﺎﻱ ﺗﺪﺭﻳﺲ ﻓﻠﺴﻔﻪ ﻭ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺭﺍ، ﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﺩﺭ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ، ﺑﻪ ﺯﻭﺭ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﻛﺮﺩ)٣١(.‬

‫ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻣﺮﺩﻡ‬

‫ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺟﺰﺀ ﭘﺎﻳﻪﻫﺎﻱ ﺗﻔﻜﺮ ﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭﺳﺖ‬ ‫ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﻘﻄﻪ، ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﺎﺳﻲﺗﺮﻳﻦ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﻗﻮﺍﻧﻴﻨﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻪﻣﺜﺎﺑﻪ ﺁﻥﭼﻪ ﺍﺯ‬ ‫ﻛﺴﻲ ﻫﻢ ﻛﻪ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻭﻟﻲﻓﻘﻴﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﻋﻬﺪﻩ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ، ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﺓ ﺧﺪﺍ ﻣﺤﺴﻮﺏ‬ ‫ﺍﺳﻼﻣﻲﺳﺮﺑﺎﺯ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻠﻘﻲ ﻧﺴﺒﺖﺑﻪ ﺩﻭﻟﺖ، ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻭ ﻗﺎﻧﻮﻧﮕﺬﺍﺭﻱ ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ‬ ‫ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦﺷﺪﻩ ﻭﺍﻧﻤﻮﺩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﻣﻄﻠﻖ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﻟﺰﺍﻣﻲﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ.‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭﺍﺕ ﻧﺎﻣﺤﺪﻭﺩ ﻭ ﺧﺪﺷﻪﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﺁﺯﺍﺩﺍﻧﺔ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﻲﮔﺬﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﺻﻞ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﻔﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺗﻔﻜﺮ ﭼﻨﺎﻥﻛﻪ ﺩﺭ‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻛﺮﺩﻳﻢ، ﻭﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻣﻲﺭﺳﺪ، ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﻧﺮﺳﻴﺪﻩ ﻳﻚ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩ‬

‫ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺻﻐﺎﺭ ﻭ ﺑﻲﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﺟﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ‬

‫ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺍﺻﻞ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺳﺖ. ﻭ ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﺎﻧﻮﻧﮕﺬﺍﺭﻱ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﻗﺮﺁﻥ ﻛﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗِﺒﻴﺎﻥ ﻛﻞ ﺷﺊ)ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻭ ﺑﻴﺎﻥ ﻫﻤﻪ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﺐ( ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﻣﺤﺪﻭﺩﻱ ﺑﻪ ﺑﻴﺎﻥ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻋﻴﻦ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﺔ ﻣﻌﻴﻦ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﻧﺴﺒﺖﺑﻪ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺭﻭﺑﻪﭘﻴﺶ ﻭ ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻱ‬

‫ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﺳﺎﺯﺩ.‬

‫ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺗﺮﻗﻴﺨﻮﺍﻫﺎﻧﻪﺗﺮﻱ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺍﺳﺎﺱ ﻣﺴﺎﺋﻠﻲ ﻛﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻪﺁﻥ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﻪ‬
‫٣٣‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺗﺒﻴﻴﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﻭ ﻓﻠﺴﻔﻪ ﻭ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﻜﺎﻣﻠﻲ ﻭ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﺣﺮﻛﺖ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ‬ ‫ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻴﻞ ﺑﻪ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪﺧﻮﺩ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺍﻟﻬﺎﻡ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ‬ ‫ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﻗﺼﺺ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ، ﺧﺪﺍ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻭﺍﺭﺙ ﻭ ﺣﺎﻛﻢ ﻭ ﭘﻴﺸﻮﺍ ﺩﺭ‬ ‫ﺍﺭﺯﺷﻬﺎ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺩﺳﺖ ﻣﻲﺯﻧﺪ.‬ ‫ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺍﻭﻟﻮﻳﺖ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺣﻖ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺳﺖ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺣﻘﻲ ﺳﻠﺐ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻛﻪ ﻣﺸﺮﻭﻁ‬ ‫ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺣﻘﻴﻘﻲ، ﺍﺭﺍﺩﺓ ﺧﺪﺍ ﺩﺭ ﭘﻬﻨﺔ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺩﺭﺍﺳﺎﺱ ﻭ‬ ‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪﻇﻬﻮﺭ ﻣﻲﺭﺳﺪ.‬

‫ﺑﺮﺍﺑـﺮﻱ ﻭ ﻳﮕـﺎﻧﮕﻲ‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ، ﺩﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﺍﻧﺴﺎﻥ، ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ‬ ‫ﻭ ﻣﺮﻛﺰﻱ، ﻛﻪ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﻣﻮﻧﻴﺴﻢ ﻭﺟﻮﺩﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﺍﺳﺖ، ﺍﺻﻞ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎﺳﺖ. ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ‬

‫ﺑﺎ ﻓﻠﺴﻔﺔ ﺗﻮﺣﻴﺪ، ﻫﺮ ﻳﻚ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﻮﻟﻪﻫﺎ ﺭﺍ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎﻱ ﺍﺻﻮﻟﻲ‬ ‫ﺗﺼﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﺔ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ، ﺍﺯ ﻫﺮ ﺟﻨﺲ، ﻧﮋﺍﺩ ﻭ ﻣﻠﻴﺖ، ﺑﺮﺍﺑﺮﻧﺪ. ﻃﺒﻖ ﺍﻳﻦ ﺍﺻﻞ، ﺗﻨﻬﺎ‬

‫ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺑﺮﺗﺮﻱ ﻳﻜﻲ ﺑﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ، ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺍﻭﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻗﺮﺁﻥ ﺗﻘﻮﺍ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺑﺪﻳﻬﻲﺗﺮﻳﻦ ﻭﺟﻮﻩ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺍﺳﻼﻣﻲﺩﺭ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﺧﻮﺩ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺗﺒﻌﻴﻀﻬﺎ ﻭ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻳﻬﺎ ﻭ ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻣﻴﺎﻥ‬ ‫ﺍﻧﺴﺎﻥﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﻮﺣﻴﺪﻱ ﺍﺳﺖ)٤١(.‬

‫ﺣﺎﻝ ﺁﻥ ﻛﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺑﻪﺗﻮﺣﻴﺪ ﻭ ﻧﻔﻲ ﺑﻬﺮﻩﻛﺸﻲ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺁﻥ ﺗﺤﻘﻖ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻭ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ. ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﺳﻼﻡ، ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺗﺤﻘﻖ‬ ‫ﺁﺯﺍﺩﻱ، ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺣﺪﻳﺪ ﻓﻠﺴﻔﺔ ﺑﺮﺍﻧﮕﻴﺨﺘﻦ ﻫﻤﺔ‬

‫ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﺗﺌﻮﺭﻳﺰﻩ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺒﻨﺎﻱ ﺁﻥ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﺑﻬﺮﻩﻛﺸﻲ ﺍﺳﺖ.‬

‫٤٣‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﻗﺴﻂ )ﻳﻌﻨﻲ ﻋﺎﻟﻴﺘﺮﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﺔ ﺁﺯﺍﺩﻱ، ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ‬ ‫ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ( ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ)٥١(‬

‫ﺩﺭ ﭼﻨﺎﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪﻳﻲ، ﺳﺘﻤﺪﻳﺪﮔﺎﻥ ﻭ ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩﻫﺎﻱ ﺳﺮﻛﻮﺏﺷﺪﻩ، ﺁﺯﺍﺩ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻭ‬ ‫ﻫﻢﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺍﻧﺒﻴﺎ ﻧﻴﻞ ﺑﻪﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻧﻮﻳﺪ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ:‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺗﺼﺮﻳﺤﺎﺕ، ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺑﻪﺭﻭﺷﻨﻲ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.‬ ‫»ﺯﻣﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﻨﺪﮔﺎﻥ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪﻛﺎﺭ ﺑﻪ ﺍﺭﺙ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺮﺩ«.‬

‫ﺩﺭ ﺍﻭﺝ ﺷﻜﻮﻓﺎﻳﻲ، ﺩﺭ ﻣﻮﺿﻊ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‬

‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ،‬ ‫ﻣﺘﺤﺪ ﺫﺍﺗﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺸﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱﻃﻠﺒﺎﻧﺔ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺤﺴﻮﺏ‬ ‫ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻔﻜﺮﻱ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻫﻤﺔ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎﻱ ﺁﺯﺍﺩﻩ ﻭ ﺗﺮﻗﻴﺨﻮﺍﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﭘﺮﺳﺶ ﺭﺍ‬

‫ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﻫﻢ ﺑﻪﻣﻴﺎﻥ ﻣﻲﺁﻭﺭﺩ ﻛﻪ ﺁﻳﺎ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ، ﺭﻳﺸﻪ ﻭ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻮﻳﺖ ﺍﺳﻼﻡ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻫﻤﻴﻦ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ‬ ‫ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺳﻨﺘﻬﺎ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺷﻬﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤﻤﺪ ﺗﻜﻴﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﻭﻟﻲ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻟﻮﺩﻩ ﺑﻪ‬ ‫ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻧﻴﺴﺖ. ﻧﮕﺮﺷﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﺄﺛﺮ ﺍﺯ ﺗﺤﺮﻳﻒ ﻭ ﺳﻮﺀﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻜﻮﻣﺘﻬﺎﻱ‬ ‫ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩﺍﻳﻢ، ﻭﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﻳﻚ ﺁﻳﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪ ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﻧﮕﺮﺵ‬ ‫ﺁﻟﻮﺩﻩ ﺭﺍ ﺍﺯﺁﻥ ﺑﺮﺩﺍﺭﻳﺪ ﺑﺴﺎ ﻓﺮﺍﺗﺮﺍﺯ ﺭﻓﺮﻡ، ﻳﻚ ﺗﺤﻮﻝ ﻛﻴﻔﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻭ‬ ‫ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﻗﻢ ﻣﻲﺯﻧﺪ ﻭ ﺗﻮﺍﻥ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﺯﺩﻥ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻣﺘﻮﻥ ﺩﻳﻨﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﻭ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮ، ﻧﺺ ﻗﺮﺁﻥ، ﻣﺪﺍﻓﻊ ﻋﺪﺍﻟﺖ‬ ‫ﺩﺍﺭﺩ ﻳﺎ ﻣﺎ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﻦ »ﺗﺠﺪﻳﺪﻧﻈﺮ« ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ »ﺍﺻﻼﺡ« ﻛﻨﻴﻢ؟‬

‫ﺳﺘﻤﮕﺮ ﻭ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺩﻳﻨﻔﺮﻭﺵ ﻳﺎ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻧﻈﺎﻡ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ٤١ﻗﺮﻥ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﻴﺴﺖ. ﻣﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﺳﻼﻡ‬

‫ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻋﺎﻡ ﻭ ﻣﺪﺍﻓﻊ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺧﺎﺹ ﺍﺳﺖ.‬

‫٥٣‬

‫ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ‬

‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﻼﻡ‬

‫ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ ﺯﻧـــﺎﻥ ﺍﺯﻧﻈـــﺮ ﺍﺳـــﻼﻡ‬

‫ﺭﺍﻫﮕـﺸﺎﻳﻴﻬﺎﻱ ﺍﺳـﻼﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺍﺑـﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺍﮔﺮ ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻳﻴﻬﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ‬ ‫ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﺣﻘﻮﻕ‬ ‫ﺍﮔﺮ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﻪ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺟﺰﻳﺮﻩﺍﻟﻌﺮﺏ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ ﻗﺮﻥ ﻫﻔﺘﻢ ﻣﻴﻼﺩﻱ، ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﻭ ﺗﺤﻮﻝ ﺑﺰﺭﮒ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺘﺤﻮﻝ ﻛﻨﺪ.‬

‫ﻧﮕﺎﻩ ﻛﻨﻴﻢ، ﺧﻮﺍﻩ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﻈﺮ ﻣﺜﺒﺘﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﻭ ﻳﺎ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ‬

‫ﺩﻳﺪ ﻛﻪ ﺩﻳﻦ ﻭ ﺟﻨﺒﺶ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺎ ﺷﻌﺎﺭ ﻳﻜﺘﺎﭘﺮﺳﺘﻲ ﻭ ﻧﻔﻲ ﺑﺖﭘﺮﺳﺘﻲ ﺩﺭ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﻋﺮﺏ ﺑﻮﻣﻲ ﻗﺪﻡ ﺑﻪ‬ ‫ﻋﺮﺻﺔ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﺣﺎﻝ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻫﻔﺘﻪﻫﺎﻱ ﻇﻬﻮﺭﺵ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ‬ ‫ﺗﻴﺮﺓ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻋﻠﻨﻲ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﻓﺸﺎ ﻛﺮﺩ. ﺑﻪﻋﺒﺎﺭﺕ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﻳﻚ‬

‫ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﻣﺴﻠﻢ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﭘﻴﺎﻣﻬﺎ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺷﻬﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ »ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ« ﺩﺭﻛﻨﺎﺭ ﺑﺖﭘﺮﺳﺘﻲ ﻭ ﺟﻨﮓ‬ ‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪﻳﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﺒﻌﻮﺙ ﺷﺪ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﻣﻨﻔﻲ ﺯﻥ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺧﺘﺮ‬

‫ﻗﺒﺎﻳﻠﻲ ﻭ ﻓﻘﺮ ﻭ ﻋﻘﺐﻣﺎﻧﺪﮔﻲ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﭘﺪﻳﺪﻩﻳﻲ ﺷﻮﻡ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﺷﺪ. ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺎ ﻧﻜﻮﻫﺶ ﺯﻳﺎﺩ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻛﺴﻲ ﺧﺒﺮ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺭﺳﻢ ﺯﻧﺪﻩﺑﮕﻮﺭ ﻛﺮﺩﻥ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺭﺍﻳﺞ ﺑﻮﺩ. ﺯﻳﺮﺍ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺧﺘﺮ ﺭﺍ ﻣﺎﻳﻪ‬ ‫ﻧﻨﮓ ﻭ ﻋﺎﺭ ﻣﻲﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﻲﺗﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﺩﺧﺘﺮﺷﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻬﺎﻱ ﻗﺒﺎﻳﻠﻲ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﻭ ﺑﺮﺩﮔﻲ‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ ﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻓﺤﺸﺎ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﻮﺩ. ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻓﻘﺮ ﻧﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﻪ‬

‫ﻧﻮﺯﺍﺩﺵ ﺩﺧﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺧﺸﻢ ﭼﻬﺮﻩﺍﺵ ﺳﻴﺎﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﺁﻧﻬﺎ ﻏﺬﺍ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﻳﺎ ﺟﻬﻴﺰﻳﺔ ﻻﺯﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﺪﻫﻨﺪ. ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻳﻚ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻣﻲﮔﺬﺍﺷﺖ. ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ‬
‫٩٣‬

‫ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺧﺘﺮ ﻭ ﺑﻪﻃﻮﺭﻛﻠﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺩﺧﺘﺮﺵ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﻋﺒﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲﺍﻧﺪﺍﺧﺖ ﺗﺎ ﺍﻭ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ.‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﻳﻦ ﻗﺪﺭ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻋﺘﺮﺍﺽ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﭼﺮﺍ ﭼﻨﻴﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺧﺘﺮﺵ ﺩﺍﺭﺩ؟ ﺍﻣﺎ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﺼﺮﺍﻧﻪ ﻣﻲﺧﻮﺍﺳﺖ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺩﻳﮕﺮﻱ‬

‫ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤﻤﺪ ﺩﺭ ﺍﻭﺿﺎﻉ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺳﺘﻤﺰﺩﻩﺗﺮﻳﻦ ﺁﻧﻬﺎ، ﻳﻌﻨﻲ ﻛﻨﻴﺰﺍﻥ،‬ ‫ﺭﺍﻩ ﮔﺸﻮﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨﺪ. ﭼﻴﺰﻱ ﻧﮕﺬﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﻻﻳﺔ ﺑﺰﺭﮔﻲ، ﺷﺎﻣﻞ ﺻﺪﻫﺎ‬ ‫ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﻴﺸﻘﺮﺍﻭﻝ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺛﺒﺖ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺷﺎﻳﺪ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﺎﺷﻴﺪﻛﻪ‬ ‫ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﻧﺨﺴﺖ، ﺯﻧﺎﻥ ﻋﻬﺪﻩﺩﺍﺭ ﻭﻇﺎﻳﻔﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻪﻛﻠﻲ ﻏﻴﺮﻣﻌﻤﻮﻝ ﺑﻮﺩ ﻭ‬ ‫ﺁﻥﻣﺸﺎﺭﻛﺖﺁﻧﺎﻥﺩﺭﺍﻣﻮﺭﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲﺑﻮﺩ.ﺩﺭﺁﻥﺯﻣﺎﻥ ﺻﺪﻫﺎﺯﻥﭘﻴﺸﺘﺎﺯﭘﻴﺮﺍﻣﻮﻥﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﻣﺤﻤﺪ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺖ ﺯﻥ ﻛﻨﻴﺰﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳﻤﻴﻪ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﺭﺍ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻛﻨﺪ.‬

‫ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺘﺸﻜﻞ ﺷﺪﻧﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﺑﺮﻃﺒﻖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺍﺳﻼﻣﻲ، ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ٠٠٦ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﻓﺎﺭﻍ ﺍﺯ ﻧﻔﻮﺫ‬ ‫ﺷﻮﻫﺮﺍﻥ ﻳﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮ، ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﺷﺨﺺ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤﻤﺪ ﭘﻴﻤﺎﻥ ﻫﻤﺮﺯﻣﻲﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﻧﺎﻡ‬ ‫ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ﺩﻫﺴﺎﻝ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ، ﺑﺮﺍﻱ ﻋﻤﻮﻡ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﻪﺗﺪﺭﻳﺞ ﺍﻧﺒﻮﻫﻲ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﻧﻮﻳﻦ ﻭﺿﻊ‬ ‫ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺔ ﺁﻥ ﺭﻭﻧﺪ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮﻱ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﭼﻨﺪ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺳﺎﺳﻲ‬ ‫ﺭﺍ ﺧﺎﻃﺮﻧﺸﺎﻥ ﻛﺮﺩ:‬ ‫ﺍﻳﻦ ﭘﻴﻤﺎﻥ »ﺑﻴﻌﺖ« ﺑﻮﺩ ﻭ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺘﻮﻥ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ »ﻣﺒﺎﻳﻌﺎﺕ« ﺍﺳﺖ)٦١(.‬

‫ﺣﻖ ﺣﻴﺎﺕ ﻭ ﺣﺮﻣﺖ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺯﻧـﺎﻥ‬

‫ﺗﺎ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ، ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﺑﺪﮔﻤﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻴﺪﺍ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ،‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﻪﻗﺘﻞ ﻣﻲﺭﺳﻴﺪﻧﺪ. ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻛﻮﺩﻛﺎﻥ ﺩﺧﺘﺮ ﻭ ﺣﺘﻲ ﻧﻮﺯﺍﺩﺍﻥ‬ ‫ﺯﻧﺪﻩ ﺑﻪﮔﻮﺭ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ. ﻋﻠﺖ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭ ﺗﺮﺱ ﺍﺯ ﻓﻘﺮ ﻳﺎ ﺑَﺮﺩﻩ ﺷﺪﻥ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻬﺎﻱ ﻗﺒﺎﻳﻠﻲ ﻳﺎ ﺑﻪﻃﻮﺭ‬

‫ﻛﻠﻲ ﺷﻮﻡ ﺩﺍﻧﺴﺘﻦ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ. ﻗﺮﺁﻥ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺎﻳﺖ ﺭﺍﻳﺞ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺍَﺳﺮﺍ ﺑﻪﺻﺮﺍﺣﺖ ﻣﻤﻨﻮﻉ‬

‫ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬
‫٠٤‬

‫ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ ﺯﻧـــﺎﻥ ﺍﺯﻧﻈـــﺮ ﺍﺳـــﻼﻡ‬ ‫ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺎﻳﺘﻬﺎ ﻭ ﻧﺎﺩﻳﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺣﻖ ﺣﻴﺎﺕ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺩﺍﺷﺖ؟‬ ‫ﺧﻴﺮ ﺍﻳﻦ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪﺓ ﻓﺮﺍﮔﻴﺮ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﻮﺩ. ﺷﻮﺍﻫﺪﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺛﺒﺖ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺗﻤﺪﻧﻬﺎﻱ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻳﻌﻨﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺭﻡ، ﭼﻴﻦ ﻭ ﻫﻨﺪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ‬ ‫ً‬ ‫ﺍﺯ ﻛﻨﻴﺰﺍﻥ ﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺭﺳﻤﻲﺣﻘﻲ ﻧﺴﺒﺖﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﻭ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ، ﺳﺎﻳﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﻴﺰ ﻋﻤﻼ‬ ‫ﺑﺮﺩﮔﺎﻥ ﺟﻨﺴﻲ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ، ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﺎﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺣﺮﻣﺴﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ‬

‫ﺯﻥ ﺭﺍ ﻣﺤﺒﻮﺱ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺗﺠﺎﻭﺯ ﻭ ﺗﻌﺪﻱ‬

‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺮﻭﺍﻳﺎﻥ ﻛﻮﭼﻚ ﻭ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﻮﺩﻧﺪ)٧١(.‬

‫ﺑﺮﺍﺑـﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺭﺯﺵ ﺍﻧﺴـﺎﻧﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﺭﺯﺷﻲ ﻛﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺍﺭﺩ، ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﻢ. ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻴﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲﺁﻓﺮﻳﺪﻩﻫﺎ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ ﺗﺤﺖ ﺳﻴﻄﺮﺓ ﺍﻭ ﺧﻠﻖ‬ ‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺑﻘﺮﻩ ﻣﻲﺧﻮﺍﻧﻴﻢ ﻛﻪ: »ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲﻣﻮﺟﻮﺩﺍﺕ ﺯﻣﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺷﻤﺎ‬

‫ﺁﻓﺮﻳﺪﻩ ﺍﺳﺖ...« ﻭ ﺷﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﺻﺮﻳﺤﺘﺮ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺍَﺳﺮﺍ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ: »ﻣﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺍﻧﺴﺎﻥ‬ ‫ﺍﺭﺯﺍﻧﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﻧﺒﻮﻩ ﺁﻓﺮﻳﺪﮔﺎﻥ، ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻭﻳﮋﻩ ﺑﺮﺗﺮﻱ ﺩﺍﺩﻩﺍﻳﻢ«.‬

‫ﺭﺍ ﻛﺮﺍﻣﺖ ﺑﺨﺸﻴﺪﻩﺍﻳﻢ. ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺧﺸﻜﻲ ﻭ ﺩﺭﻳﺎ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﻛﺮﺩﻩ ﺭﻭﺯﻳﻬﺎﻱ ﻧﻴﻚ ﻭ ﭘﺎﻛﻴﺰﻩ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﻼﻡ، ﭘﺎﻳﻪﻳﻲﺗﺮﻳﻦ ﺍﺭﺯﺵ، ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻭ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪﺓ ﺑﺮﺁﻣﺪﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ. ﻗﺮﺁﻥ‬

‫ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺣﺠﺮﺍﺕ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ: ﻫﻴﭻﻳﻚ ﺍﺯ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﻭ ﻗﻮﻣﻲﻭ ﻧﮋﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﺍﺭﺯﺵ‬ ‫ُُ‬ ‫ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺳﺪ ﻭ ﺁﻥﭼﻪ ﺍﺭﺯﺵ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﺳﺖ، ﻫﻤﺎﻧﺎ »ﺗﻘﻮﻱ« ﺍﺳﺖ. ﺗﻘﻮﺍﻱ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﺟﺒﺮﺳﺘﻴﺰ،‬ ‫ﺑﻪﻣﻌﻨﻲ ﺗﺴﻠﻂ ﺑﺮ ﻧﻔﺲ ﻭ ﭘﺎﻳﺒﻨﺪﻱ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ، ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻧﺪ.‬

‫ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ٠٩ﺩﺭﺻﺪ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺻﻮ ً ﻫﻴﺞ ﺑﺤﺜﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﻻ‬ ‫ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻭ ﺯﻥ ﻭﻣﺮﺩ ﻣﻄﺮﺡ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺤﺜﻬﺎﻱ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻫﺴﺘﻲ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻓﺎﺭﻍ ﺍﺯ‬ ‫ﺟﻨﺴﻴﺖ ﺍﻭ ﻣﻄﺮﺡ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺩﺭ ﺧﻄﺎﺑﻬﺎﻱ ﻗﺮﺁﻥ ﻋﺒﺎﺭﺕ »ﻳﺎ ﺍﻳﻬﺎ ﺍﻟﺬﻳﻦ ﺁﻣﻨﻮ« )ﺍﻱ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩﺍﻳﺪ( ﻭ ﻳﺎ »ﻳﺎ ﺍﻳﻬﺎ‬
‫١٤‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﻟﻨﺎﺱ« ﻭ ﻛﻠﻤﻪ »ﻧﺎﺱ« ﻭ »ﺑﻨﻲ ﺁﺩﻡ« ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺳﺎﺳﴼ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻫﻢ ﻳﻚ‬ ‫ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻛﺘﺎﺏ ﺁﺳﻤﺎﻧﻲ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﻭ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺟﻨﺴﻲ ﺟﺎﻱ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺎ ﺻﺮﺍﺣﺖ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺑﻬﺎﻡ ﺑﺮ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺧﻠﻘﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻭ‬ ‫ﺍﺭﺯﺷﮕﺬﺍﺭﻱ ﺩﻻﻟﺖ ﺩﺍﺭﺩ. ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺎ ﻗﺎﻃﻌﻴﺘﻲ ﺑﻲﻧﻈﻴﺮ ﺑﺮ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻭ‬ ‫ً‬ ‫ﺍﻣﺮﻱ ﻛﺎﻣﻼ ﻓﺮﻋﻲ ﺍﺳﺖ. ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺁﻥﭼﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻬﻤﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺁﻳﺎﺕ ﺍﺳﺖ. ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬

‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻣﺸﺘﺮﻙ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺻﺪﻫﺎ ﻣﻮﺭﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﺸﺘﺮﻛﴼ ﻣﻮﺭﺩ ﺧﻄﺎﺏ ﻗﺮﺍﺭ‬ ‫ﻣﻲﺩﻫﺪ. ﻗﺮﺁﻥ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ »ﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺎ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺷﺎﺧﻪﻫﺎ‬ ‫ﻭ ﺗﻴﺮﻩﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻳﻢ ﺗﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﻮﻳﺪ ﺍﻣﺎ ﮔﺮﺍﻣﻴﺘﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ ﻧﺰﺩ ﺧﺪﺍ ﭘﺮﻫﻴﺰﻛﺎﺭﺗﺮﻳﻦ‬

‫ﺷﻤﺎﺳﺖ«)٨١(.‬

‫ﺻﻼﺣﻴﺖ ﺯﻧـﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒـﺮﻱ‬

‫ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ، ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻳﻜﺴﺎﻥ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ﻭ ﻣﻮﻇﻔﻨﺪ ﺗﺎ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬

‫ﺭﺍ ﺑﻪﺩﻭﺵ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺘﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ﻓﺮﺍﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦﺑﺎﺭﻩ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ‬ ‫ﺗﻮﺑﻪ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ: »ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺆﻣﻦ، ﺟﺪﺍﻳﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﻫﺮﻛﺪﺍﻡ ﻭﻟﻲ ﻭ ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ‬ ‫ﻭﺍﮊﺓ »ﻭﻟﻲ« ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﺑﻪﻛﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ، ﻣﻮﺿﻮﻉ ﭘﺮﺍﻫﻤﻴﺘﻲ ﺍﺳﺖ ﭼﻮﻥ ﺑﻪﻣﻌﻨﻲ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻭ‬ ‫ﻳﻜﺪﻳﮕﺮﻧﺪ...«)٩١(.‬

‫ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ، ﺑﻪﺻﻮﺭﺗﻬﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻴﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺁﻝﻋﻤﺮﺍﻥ،‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻳﻚ ﭘﻴﻜﺮﻩ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﻮﺷﺸﻬﺎﻱ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺍﺭﺝ ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ ﻗﺎﺋﻞ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺑﻪﻛﺎﺭ ﻣﻲﺭﻭﺩ ﻛﻪ ﺍﻭﺝ ﻣﻬﺮﻭﺭﺯﻱ ﻭ ﻗﺒﻮﻝ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺩﺭﻗﺒﺎﻝ ﻫﻤﻨﻮﻋﺎﻥ ﺍﺳﺖ.‬

‫َ َ ﺘ ِ َ ﱠ ِﻗ َ َ ﱠ ِﻗ ِ َ ﱠ ﺮ َ َ ﱠ َ ِ َ َ ِ ِ َ َ َ ِ َ ِ‬ ‫ﻭﺍﻟْﻘﺎﻧَِﺎﺕ ﻭﺍﻟﺼﺎﺩِﻴﻦ ﻭﺍﻟﺼﺎﺩَﺎﺕ ﻭﺍﻟﺼﺎﺑِِﻳﻦ ﻭﺍﻟﺼﺎﺑِﺮﺍﺕ ﻭﺍﻟْﺨﺎﺷﻌﻴﻦ ﻭﺍﻟْﺨﺎﺷﻌﺎﺕ‬ ‫َ ُﺘ َ ﱢ ﻗ َ َ ُﺘ َ ﱢ ﻗ ِ َ ﱠ ِ َ َ ﱠ َ ِ َ َ ﻓ ِ َ ﻓُ َ ُ ْ َ َ ﻓ َ ِ‬ ‫ﻭﺍﻟْﻤَﺼﺪِﻴﻦ ﻭﺍﻟْﻤَﺼﺪَﺎﺕ ﻭﺍﻟﺼﺎﺋِﻤﻴﻦ ﻭﺍﻟﺼﺎﺋِﻤﺎﺕ ﻭﺍﻟْﺤﺎِﻈﻴﻦ ُﺮﻭﺟﻬﻢ ﻭﺍﻟْﺤﺎِﻈﺎﺕ‬
‫٢٤‬

‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﺮﺁﻥ، ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻭ ﻓﻀﻴﻠﺖ ﺍﻣﺮﻱ ﻓﺮﺍﮔﻴﺮ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ‬ ‫ﺍﺣﺰﺍﺏ، ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﺧﻮﺍﻧﻴﻢ: »ِﻥ ﺍﻟْﻤﺴﻠِﻤﻴﻦ ﻭﺍﻟْﻤﺴﻠِﻤﺎﺕ ﻭﺍﻟْﻤﺆ ِﻨِﻴﻦ ﻭﺍﻟْﻤﺆ َِﺎﺕ ﻭﺍﻟْﻘﺎﻧِﺘِﻴﻦ‬ ‫ﺇ ﱠ ُ ْ ِ َ َ ُ ْ َ ِ َ ُ ْ ﻣ َ َ ُ ْ ﻣﻨ ِ َ َ َ‬

‫ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ ﺯﻧـــﺎﻥ ﺍﺯﻧﻈـــﺮ ﺍﺳـــﻼﻡ‬ ‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺆﻣﻦ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﻴﺎﻳﺶﻛﻨﻨﺪﻩ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﻭﺍﻟﺬﺍﻛ ِﻳﻦ ﱠَ ﻛﺜِﻴﺮﺍ ﻭﺍﻟﺬﺍﻛﺮﺍﺕ َﻋﺪ ﱠُ ﻟَﻬﻢ ﻣﻐﻔﺮﺓ ﻭَﺟﺮﺍ ﻋﻈﻴﻤﺎ«.‬ ‫َ ﱠ ِ ﺮ َ ﺍﷲ َ ً َ ﱠ ِ َ ِ ﺃ َ ﱠ ﺍﷲ ُ ﱠ ْ ِ َ ً َ ﺃ ْ ً َ ِ ً‬

‫ﺻﺎﺩﻕ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺷﻜﻴﺒﺎ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﺮﻡﺩﻝ ﻭ ﻣﺘﻮﺍﺿﻊ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖﻛﻨﻨﺪﻩ،‬

‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻣﺴﺎﻙﻛﻨﻨﺪﻩ ﻭ ﭘﺎﻛﺪﺍﻣﻦ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭﻧﺪ،‬ ‫ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﺴﻠﻢ، ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺭﺳﻤﴼ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﺼﺪﻱ ﻗﻀﺎﻭﺕ،‬ ‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺍﺻﻞ٥١١ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ، ﺭﺋﻴﺲﺟﻤﻬﻮﺭ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺬﻫﺒﻲ‬ ‫ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﺨﺸﺎﻳﺶ ﻭ ﭘﺎﺩﺍﺵ ﻋﻈﻴﻢ ﺧﻮﻳﺶ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ، ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﺣﻜﻮﻣﺖ، ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬ ‫ﺑﺮﮔﺰﻳﺪﻩ ﺷﻮﺩ.‬

‫ﻣﻦ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺯﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ ﺍﻳﻦ ﺍﺩﻋﺎﻫﺎ ﺿﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﻼﻡ، ﺯﻥ ﺍﺯ‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲﺍﻳﻦ ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎ ﻣﺮﺩ ﺩﺍﺭﺩ. ﺩﻻﻳﻞ ﺑﻲﺍﺳﺎﺱ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ‬

‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﻜﺎﺭ ﺣﻖ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ، ﺍﺳﺘﻨﺎﺩﺍﺕ ﻣﺸﺘﺮﻛﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ‬ ‫ﺑﺤﺜﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﺔ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ، ﺍﮔﺮ ﺩﻻﻳﻞ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺑﻮﺩﻥ ﻗﻀﺎﻭﺕ‬

‫ﺯﻥ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺧﻮﺩﺑﻪﺧﻮﺩ ﺍﺩﻋﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺑﻮﺩﻥ ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ ﻭ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻭ‬

‫ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻥ ﻫﻢ ﺑﻲﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﺩﻳﻨﻲ ﻫﺮ ﺣﻜﻢ ﻭ ﻧﻈﺮﻱ ﺑﺎ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬ ‫٣ـﺍﺟﻤﺎﻉ ﻋﻠﻤﺎ، ٤ـ ﻋﻘﻞ. ﺍﻣﺎ ﺩﻻﻳﻞ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺍﺩﻋﺎﻫﺎﻱ ﺑﺎﻻ ﺑﺎ ﻫﻴﭻﻳﻚ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬ ‫١ـ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻗﺮﺁﻥ: ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ، ﻫﻴﭻ ﺁﻳﻪﻳﻲ ﻛﻪ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻗﻀﺎﻭﺕ، ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ، ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﺣﻜﻮﻣﺖ‬ ‫ﻣﻼﻛﻬﺎ ﺍﻧﻄﺒﺎﻕ ﻧﺪﺍﺭﺩ:‬ ‫٤ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺳﻨﺠﻴﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ: ١ـ ﻗﺮﺁﻥ، ٢ـ ﺳﻨﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﮔﻔﺘﺎﺭ، ﻧﻮﺷﺘﺎﺭ ﻭ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻭ ﺍﻣﺎﻣﺎﻥ،‬

‫ﻣﻨﻊ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ، ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺑﻪﻋﻜﺲ، ﻗﺮﺁﻥ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ،‬ ‫ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺍﻣﺎﻧﺘﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎﻧﺸﺎﻥ ﺭﺩ ﻛﻨﻴﺪ ﻭ ﺁﻥﮔﺎﻩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺍﻭﺭﻱ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ، ﺑﻪ‬ ‫ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺣﻜﻢ ﻛﻨﻴﺪ…«)ﺳﻮﺭﺓ ﻧﺴﺎ، ﺁﻳﺔ٨٥(.‬
‫٣٤‬

‫ﺧﻄﺎﺑﺶ ﻋﺎﻡ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﺩﻫﺪ: »ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻓﺮﻣﺎﻥ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﻭ ﺩﺭ ﺁﻳﺎﺕ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﺁﻳﺔ١٧ ﺳﻮﺭﺓ ﺗﻮﺑﻪ ﻭ ٤٧ ﺳﻮﺭﺓ ﻓﺮﻗﺎﻥ ﺑﺮ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺣﻖ‬ ‫٢ـ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺖ: ﺩﺭ ﻫﻴﭻﻛﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩﻫﺎﻱ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ، ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﻊ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ‬ ‫ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭﺳﺖ ﻫﻤﭙﺎﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻧﭙﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻲﺩﺍﻧﻴﻢ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺓ ﺧﻠﻔﺎﻱ ﺭﺍﺷﺪﻳﻦ ﻭ ﭘﺲ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﻫﻤﮕﺎﻥ ﺑﻪ»ﺭﻭﺍﻳﺖ« ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ، ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﺛﺮ ﻣﻲﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ‬ ‫ﻛﺘﺐ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺛﺒﺖ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺍﺳﺘﻨﺎﺩﺍﺕ ﻧﻘﻠﻲ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻨﻊ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ‬ ‫ﺻﺪﺍﻳﺶ ﺭﺍ ﻣﻲﺷﻨﻮﻧﺪ ﻭ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﻨﺎﻩ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ، ﭘﺲ ﺟﺎﻳﺰ ﻧﻴﺴﺖ ﻗﺎﺿﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺍﻳﻦﮔﻮﻧﻪ‬

‫ً‬ ‫ﺑﻲﭘﺎﻳﻪ ﺍﺳﺖ. ﻣﺜﻼ ﺍﺳﺘﺪﻻﻝ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﺯﻥ ﻗﺎﺿﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻭﻗﺘﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻣﺮﺩﻫﺎ‬ ‫ﺍﺳﺘﺪﻻﻟﻬﺎ ﺳﺨﻴﻒ ﻭ ﺑﻲﺍﻋﺘﺒﺎﺭﺍﺳﺖ. ﻣﮕﺮ ﺭﺍﻭﻳﺎﻥ ﺯﻥ، ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﺍﻡﺳﻠﻤﻪ، ﺭﻭﺍﻳﺘﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ‬

‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻴﺎﻥ ﻧﻤﻲﻛﺮﺩﻧﺪ؟ ﻣﮕﺮ ﻓﺎﻃﻤﻪ)ﻉ( ﻭ ﺯﻳﻨﺐ)ﻉ( ﺧﻄﺒﻪﻫﺎﻱ ﻏﺮﺍ ﺩﺭ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺟﻤﻊ‬ ‫ّ‬ ‫٣ـ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺟﻤﺎﻉ: ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺍﻳﻦ ﺗﺼﻮﺭ ﻛﻪ ﮔﻮﻳﺎ ﻫﻤﺔ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﺩﻳﻨﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻨﻊ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ‬ ‫ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻤﻲﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ؟‬

‫ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﺍﻫﻞ ﺳﻨﺖ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﺑﻮﺣﻨﻴﻔﻪ،‬

‫ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻃﺒﺮﻱ )١٢( ﻧﻴﺰ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﺳﺖ: »ﭼﻮﻥ ﺯﻥ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻣﺠﺘﻬﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ،‬ ‫ﭘﺲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻗﺎﺿﻲ ﺑﺎﺷﺪ«. ﺍﺟﻤﺎﻉ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﺷﻴﻌﻪ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻣﻨﻊ ﺯﻥ ﺍﺯ‬ ‫ﺍﻟﻨﺠﻔﻲ«، ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺷﺮﻁ ﻣﺮﺩ ﺑﻮﺩﻥ ﻗﺎﺿﻲ ﺑﻪ»ﺍﺟﻤﺎﻉ« ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﻋﻼﻣﻪ ﺣّﻲ،‬ ‫ﻠ‬ ‫ً‬ ‫ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺮﺩﻳﺪ ﺍﺳﺖ: ﺻﺎﺣﺐ ﻛﺘﺎﺏ ﻓﻘﻬﻲ ﺟﻮﺍﻫﺮﺍﻟﻜﻼﻡ، »ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻦ‬ ‫ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻓﻘﻬﺎﻱ ﺷﻴﻌﻪ )٢٢( ﺩﺭ ﻛﺘﺎﺏ ﻧﻬﺞﺍﻟﺤﻖ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﺷﺮﻁ »ﻣﺮﺩ ﺑﻮﺩﻥ« ﻣﻮﺭﺩ‬ ‫ﺍﺗﻔﺎﻕ ﻧﻈﺮ ﻧﻴﺴﺖ. ﻣﻨﺘﻈﺮﻱ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺳﺎﺑﻖ ﺧﻤﻴﻨﻲ )ﻛﻪ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻭﻳﮋﺓ ﻓﻘﻬﻴﺶ ﺭﺍ‬ ‫ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ(، ﻧﻈﺮ ﺻﺎﺣﺐ ﺟﻮﺍﻫﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﺍﺟﻤﺎﻉ، ﺭﺩ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻛﺘﺎﺏ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺑﻪﻧﺎﻡ »ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻓﻘﻬﻲ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺍﺳﻼﻣﻲ« ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ: »ﻣﻦ ﺗﺎ ﺁﻥﺟﺎ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻛﺘﺎﺑﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ‬

‫)٠٢( ﺑﺮﺍﻱ ﻭﻻﻳﺖ ﻭ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﺯﻥ ﻣﻨﻌﻲ ﻧﻤﻲﺑﻴﻨﻨﺪ. ﻣﺤﻤﺪ ﺟﺮﻳﺮ ﻃﺒﺮﻱ، ﻓﻘﻴﻪ ﻭ ﻣﺤﺪﺙ ﻭ‬ ‫ّ‬

‫ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﺎﺭ ﻣﻌﺼﻮﻣﻴﻦ)ﻉ( ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮﺩﻩﺍﻧﺪ، ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻛﺮﺩﻩﺍﻡ، ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻄﻠﺒﻲ‬

‫ﻧﻴﺎﻓﺘﻪﺍﻡ«. ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺁﻥﻛﻪ ﺍﺧﺘﻼﻓﻬﺎﻱ ﺟﺪﻱ ﻓﻘﻴﻬﺎﻥ، ﺑﻪﻭﺿﻮﺡ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺖ ﻭ‬
‫٤٤‬

‫ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ ﺯﻧـــﺎﻥ ﺍﺯﻧﻈـــﺮ ﺍﺳـــﻼﻡ‬ ‫٤ـ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻋﻘﻠﻲ: ﻳﻚ ﭘﺮﺳﺶ ﺳﺎﺩﻩ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ ﺭﺍﻫﮕﺸﺎ ﺑﺎﺷﺪ: ﭼﮕﻮﻧﻪ‬ ‫ﺣﺪﻳﺚ، ﺍﺳﺘﻨﺎﺩﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻨﻊ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ، ﺑﻪﺗﺒﻊ ﺁﻥ، ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ.‬

‫ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻋﻮﺕ ﺍﺳﻼﻣﻲﺯﻥ ﻣﺜﻞ ﻣﺮﺩ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺩﻳﻨﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻮﻇﻒ ﺑﻪ ﺑﺴﻂ ﻋﺪﻝ ﻭ ﺍﻋﺘﻼﻱ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻛﻨﺪ، ﻭﻟﻲ ﺩﺭ ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ ﻭ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ‬ ‫ﭼﺮﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ ﺯﻥ ﻣﺠﺘﻬﺪ، ﺣﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﺑﺮﺗﺮ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺑﺎﺷﺪ، ﺩﺭ ﺭﺩﻳﻒ ﺩﻳﻮﺍﻧﮕﺎﻥ ﻭ‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻛﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺭﺍﻫﻬﺎﻱ ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﺳﺖ، ﺯﻥ ﺣﺬﻑ ﺷﻮﺩ؟‬

‫ﺷﻮﻧﺪ؟ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻴﻢ ﻫﺮﻗﺪﺭ ﻛﻪ ﺑﺨﻮﺍﻫﻴﻢ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻳﺎ ﻧﺪﺍﺷﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﻳﺎ ﺁﻥ ﺯﻥـ‬ ‫ﻫﻢﭼﻨﺎﻥﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻳﺎ ﺁﻥ ﻣﺮﺩـ ﺑﺮﺍﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺩﺭ ﻣﻮﺿﻊ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﻭ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺑﻪ‬ ‫ﺑﺤﺚ ﺑﻨﺸﻴﻨﻴﻢ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺫﻳﺼﻼﺡ ﺑﻮﺩﻥ ﻭﻱ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺣﺎﺻﻞ ﻛﻨﻴﻢ. ﺍﻣﺎ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﭼﻪ ﻣﻨﻄﻘﻲ ﺍﻣﻜﺎﻥ‬

‫ﺗﺒﻬﻜﺎﺭﺍﻥ، ﺣﻖ ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺑﻬﺘﺮ ﻭ ﻛﺎﻣﻠﺘﺮ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻓﻬﻢ ﺩﻳﻦ ﻣﺤﺮﻭﻡ‬

‫ﺑﻪﻫﺮﺣﺎﻝ ﻫﻤﺎﻥﻃﻮﺭ ﻛﻪ ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ، ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎﻱ ﻓﻘﻬﻲ، ﻣﺮﺩﺑﻮﺩﻥ ﺍﺯ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻗﻀﺎﻭﺕ‬

‫ﻛﺴﺐ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﻭ ﺩﺍﻧﺶ ﺩﻳﻨﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﻔﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ؟‬

‫ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻧﻴﺴﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺁﻥﭼﻪ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺑﻪﺍﺳﻼﻡ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ، ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﻣﻨﻄﻖ‬

‫ﻗﺮﺁﻥ، ﺯﻧﺎﻥ ﻫﻢ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﻗﺎﺿﻲ ﻭ ﻣﺮﺟﻊ ﺩﻳﻨﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﻫﻢ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﺭﻫﺒﺮﻱﻛﻨﻨﺪﻩ‬ ‫ﺩﺭﻭﺍﻗﻊ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺍﺻﻠﻲ ﻭ ﺑﻄﻼﻥ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻳﻦ ﺧﺪﺍ ﻭ ﻛﺘﺎﺏ‬

‫ﺭﺍ ﺑﻪﻋﻬﺪﻩ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ.‬

‫ﺧﺪﺍ ﺭﺍ ـ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻫﻤﺔ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ ﻫﻤﺔ‬

‫ﻧﺴﻠﻬﺎﻱ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ ـ ﺑﻪ ﺍﺣﻜﺎﻣﻲﺟﺎﻣﺪ ﻭ ﺑﻲﺭﻭﺡ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﭼﻴﺰﻱ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﻧﻬﺞﺍﻟﺒﻼﻏﻪ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪﻧﺤﻮ ﻋﺠﻴﺒﻲ ﺑﺎ ﺷﺮﺍﻳﻂ‬ ‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ ﻛﻪ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﺑﻪﻟﺤﺎﻅ ﺑﻨﺎ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺁﺑﺎﺩ ﻭ ﺑﻪﻟﺤﺎﻅ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺧﺮﺍﺏ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ، ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ)ﻉ(، ﺩﻭﺭﺗﺮﻳﻦ ﭼﻴﺰ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻛﻨﻮﻧﻲ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﻱ ﺩﻳﻦﻓﺮﻭﺵ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭ ﻣﺎ ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﺩﺍﺭﺩ. ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ »ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﻱ‬ ‫ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﻱ ﻛﻪ ﻣﺴﺠﺪﺳﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﻣﺴﺠﺪﺭﻭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ«)٣٢(.‬

‫٥٤‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬
‫ﺑﺮﺍﺑـﺮﻱ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﺟﺘـﻤﺎﻋﻲ‬

‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺳﻮﺭﺓ ﺍﺣﺰﺍﺏ، ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻧﺴﺒﺖﺑﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲﺍﻣﻮﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ‬

‫ﻣﻮﻇﻒﺑﻪ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﻣﺎﺋﺪﻩ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ، ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ‬

‫ﻗﻴﺎﻡ ﺑﻪ ﻋﺪﻝ ﻭ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﻪ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻳﻜﺴﺎﻥ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ‬ ‫ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻴﺴﺖ. ﺧﺪﺍ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺑﻪ ﺍﺩﺍﻱ ﺍﻣﺎﻧﺖ ﻭ ﺣﻜﻢ ﻋﺎﺩﻻﻧﻪ ﺩﻋﻮﺕ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ، ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻛﻞ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺴﻲ ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ﻫﻴﭻ ﻧﺺ ﺩﻳﻨﻲ ﻭ ﺳﻨﺖ ﺛﺎﺑﺘﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺣﺎﻛﻲ ﺍﺯ ﺳﻠﺐ ﺣﻖ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﺩﺍﻭﺭﻱ ﺍﺯ‬ ‫ﻓﺮﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ﻓﺎﺭﻍ ﺍﺯ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮ، ﭘﺪﺭ ﻳﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺍﻭ ﻛﻴﺴﺖ ﺯﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺍﺟﺎﺯﻩ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺎﺱ ﻓﺮﺩ ﻓﺮﺩ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻭ ﻓﺎﺭﻍ ﺍﺯ »ﺳﺮﻭﺭﺍﻥ« ﻣﺮﺩ ﺑﻪ ﺳﻼﻡ‬ ‫ﺩﺍﺷﺖ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺑﭙﺬﻳﺮﺩ ﻳﺎ ﻧﭙﺬﻳﺮﺩ. ﭘﻴﺸﻘﺪﻣﻲﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺷﻮﻫﺮ‬ ‫ﺍﺯ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩﺷﺎﻥ ﺣﻖ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﭙﻴﻮﻧﺪﻧﺪ. ﺍﺯ ﻋﺼﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤﻤﺪ‬

‫ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ. ﻣﻲﺩﺍﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺳﻮﻡ ﻫﻢﺍﻛﻨﻮﻥ ﺧﻴﻠﻲ‬ ‫ﺗﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻭﻓﺎﺕ ﺍﻭ، ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﺑﻪﮔﻮﺍﻫﻲ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﻪﻧﺤﻮﻱ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ‬

‫ﺩﻳﻨﻲ ﻣﻌﻤﻮﻝ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺳـﺒﺎﺕ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ‬

‫ﺗﺎ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ، ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﻮﻫﺮﺍﻥ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ. ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺣﻖ ﺩﺍﺩ ﻛﻪ ﻣﺜﻞ ﻣﺮﺩﺍﻥ، ﺑﺮ ﺳﺮ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺷﺮﻃﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮﺩ ﻻﺯﻡ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ،‬ ‫ﻣﺬﺍﻛﺮﻩ ﻭ ﺗﻮﺍﻓﻖ ﻛﻨﻨﺪ. ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺣﻖ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺩﺭ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺮﻭﻁ ﻫﻤﺴﺮﻱ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ‬ ‫ﻧﺴﺎﺀ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺭﻭﺵ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﻳﺎ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺟﺎﻫﻠﻲ،‬ ‫ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻣﻄﻠﻘﴼ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﻳﻚ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺑﺸﺮﻱ، ﻓﺎﻗﺪ ﺭﻧﮓ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭ ﻣﺘﺎﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺩﺭﺁﻣﺪ. ﺩﺭ‬ ‫ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ، ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺣﻖ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺷﺮﻭﻃﻲ ﻛﻪ ﺻﻼﺡ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ، ﺗﻮﺍﻓﻖ ﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺷﺮﻭﻁ ﻓﺮﺯﻧﺪﺩﺍﺭﻱ، ﺍﺷﺘﻐﺎﻝ، ﻣﺤﻞ ﺍﻗﺎﻣﺖ، ﺟﺪﺍﻳﻲ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﻪ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﮔﺬﺭﺍﻥ‬
‫٦٤‬

‫ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ ﺯﻧـــﺎﻥ ﺍﺯﻧﻈـــﺮ ﺍﺳـــﻼﻡ‬ ‫ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺩﺭﺑﺮ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ. ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﻄﻼﻥ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺑﺪﻭﻥ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺯﻥ‬ ‫ﺍﺟﻤﺎﻉ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺣﻖ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺯﻥ ﺑﻪ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﺍﻟﺰﺍﻡ ﻭ ﺍﻛﺮﺍﻩ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺪﺭ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﺍﻥ ﻣﻨﻊ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪﻛﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺩﺭ ﺧﻴﻠﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﻣﺎ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻣﺠﺎﺯ ﺑﻪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻧﻴﺴﺖ.‬ ‫ﺍﺟﺒﺎﺭﻱ ﺑﻪ ﻧﻮﺯﺍﺩ ﻣﻨﻊ ﮔﺮﺩﻳﺪ.‬

‫ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻣﺎﺩﺭ ﺷﺪﻥ ﺯﻳﺎﻧﺒﺎﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﺍﺟﺒﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﺣﺘﻲ ﺷﻴﺮﺩﺍﺩﻥ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻃﻼﻗﻬﺎﻱ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﻣﻨﻊ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺁﻥ، ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻃﻼﻕ ﺑﻪﻃﻮﺭ‬ ‫ﻳﻜﺠﺎﻧﺒﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻃﻼﻗﻬﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺷﺮﻁﺑﻨﺪﻱ ﻳﺎ ﻗﻤﺎﺭ‬ ‫ﻳﺎ ﻗﺴﻢﺧﻮﺭﺩﻥ، ﺯﻧﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻃﻼﻕ ﻣﻲﺩﺍﺩﻧﺪ. ﺍﻣﺎ ﻫﻤﺔ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻃﻼﻗﻬﺎﻱ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ‬

‫ﭼﻨﺎﻥﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﺑﻘﺮﻩ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﻦﺑﺎﺭ ﺣﻖ ﻃﻼﻕ ﺑﻪﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ‬ ‫ﻳﻚ ﻗﺪﻡ ﻣﻬﻢ ﺑﻪ ﺳﻮﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻨﻊ ﻃﻼﻗﻬﺎﻱ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﻭ ﺧﻮﺩﺳﺮﺍﻧﺔ ﻣﺮﺳﻮﻡ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻮﺩ.‬ ‫ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﻨﺎ ﮔﺬﺍﺷﺖ.‬

‫ﻣﻠﻐﻲ ﻭ ﺟﺮﻡ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﺁﻳﺎﺕ ﺳﻮﺭﺓ ﻣﺠﺎﺩﻟﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻣﺜﻼ ﻣﻌﺎﻣﻼﺕ ﻳﺎ ﺷﺮﻁﺑﻨﺪﻱ ﻳﺎ ﻗﻤﺎﺭ ﻳﺎ ﻫﺮ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺯﻥ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ‬ ‫ﻧﭙﺮﺩﺍﺯﻡ ﻳﺎ ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺯﻳﺎﻥ ﺑﻜﻨﻢ ﻳﺎ ﺍﮔﺮ ﺷﺘﺮﻡ ﻧﺰﺍﻳﺪ ﻳﺎ ﺍﮔﺮ ﻓﻼﻥ ﻛﺲ ﺭﺍ ﻧﻜﺸﻢ »ﺯﻧﻢ ﺩﺭ‬ ‫ﺣﻜﻢ ﻣﺎﺩﺭﻡ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ«! ﻳﻌﻨﻲ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺯﻥ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺩ ﺁﻳﺎ ﺩﺭ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ‬

‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻴﻠﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺑﺪﻭﻥ ﺩﻟﻴﻞ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻃﻼﻕ ﺑﺪﻫﻨﺪ. ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬ ‫ِ‬ ‫ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ »ﻇﻬﺎﺭ« ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ ﺍﻳﻦﻃﻮﺭ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮﺍﻥ ﺳﺮ ﻫﺮ ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ‬

‫ﺑﺎﺯﻱ ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ ﻛﻪ »ﺍﮔﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﻳﺎ ﭼﻨﺎﻥ ﺑﺸﻮﺩ ﻣﺜﻼ ﻗﺮﺿﻢ ﺭﺍ ﺳﺮ ﻣﻮﻋﺪﺵ‬

‫ﻧﻮﻉ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﻼﻗﻬﺎﻱ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﺍﺳﻤﺶ »ﺍﻳﻼﺀ« ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮ‬ ‫ﻗﺴﻢ ﻣﻲﺧﻮﺭﺩ ﺯﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ ﺁﻥﻛﻪ ﻃﻼﻕ ﺑﺪﻫﺪ ﺑﺎﻳﻜﻮﺕ ﻛﻨﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺯﻥ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ‬ ‫ﻧﻮﻋﻲ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﻣﻲﺷﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ. ﻳﻚ ﺭﺳﻢ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺗﻌﻠﻴﻖ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ‬
‫٧٤‬

‫ﻳﺎ ﺷﺮﻁﺑﻨﺪﻱ ﺑﺮﻧﺪﻩ ﺷﻮﺩ ﻳﺎ ﺑﺎﺯﻧﺪﻩ !‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺗﺮﻙ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﻃﻼﻕ ﻧﻤﻲﺩﺍﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺯﻥ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺖ‬ ‫ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﺮﻭﺩ ﻭ ﻣﺜﻼ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻛﻨﺪ. ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩﻫﺎﻱ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﻃﻼﻕ ﺭﺍ ﻛﻪ‬ ‫ﻳﻜﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﻗﺪﻣﻬﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺣﻘﻮﻕ ﺯﻧﺎﻥ، ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺣﻖ ﻃﻼﻕ ﺑﻪ‬ ‫ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺯﻥ ﻭ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮﺧﻮﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺍﺑﺪﺍﻉ ﻛﺮﺩ. ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻃﻼﻕ ﺑﻪ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ‬ ‫ﻳﻚ ﺯﻥ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻛﺴﺐ ﻣﻮﺍﻓﻘﺖ ﺍﺯ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺨﺺ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺟﺎﺭﻱ ﮔﺸﺖ ﻭ ﺳﭙﺲ‬ ‫»ﻃﻼﻕ ﺧﻠﻊ« ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺯﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺣﺒﻴﺒﻪ ﺩﺧﺘﺮ ﺳﻬﻞ ﻛﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﻣﺮﺩﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ »ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺷﺶ ﻧﻤﻲﺁﻳﺪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﭼﻨﺪ ﺳﺆﺍﻝ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻃﻼﻕ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺟﺎﺭﻱ ﻛﺮﺩ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺿﺪ ﺯﻥ ﺑﻮﺩ ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻟﻐﻮ ﻛﺮﺩ.‬

‫ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﻗﺮﺁﻥ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻭ ﺛﺒﺖ ﺷﺪ. ﺍﻳﻦ ﻃﻼﻕ ﺭﺍ ﻃﻼﻕ »ﺧﻠﻊ« ﻣﻲﻧﺎﻣﻨﺪ. ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﻭﺿﻊ ﺷﺪﻥ‬ ‫ُ‬

‫ﺑﻦﻗﻴﺲ« ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﺑﺮﺩ ﻛﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻤﻲﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﺎ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻛﻨﺪ‬ ‫ﺑﻲﺁﻥﻛﻪ ﻧﻴﺎﺯﻱ ﺑﻪ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﻣﺮﺩ ﻣﻄﺮﺡ ﺑﺎﺷﺪ.‬

‫ﺍﻣﻮﺭ ﻣـﺎﻟﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼـﺎﺩﻱ‬

‫ﻗﺮﺁﻥ ﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﻧﺴﺎ ﺁﻣﺪﻩ، ﺑﺮﺣﻖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻭ ﻏﻴﺮﻣﺸﺮﻭﻁ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﺄﻛﻴﺪ‬

‫ﺩﺍﺭﺩ. ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ، ﺯﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻋﻤﻠﻲ ﻣﻤﻠﻮﻙ ﺷﻮﻫﺮ ﻳﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻤﺮﺩﻩ ﻣﻲﺷﺪﻩ ﻭ ﺣﺘﻲ‬ ‫ﻭﺳﺎﻳﻞ ﻭ ﺯﻳﻨﺖﺁﻻﺕ ﺷﺨﺼﻲ ﻭﻱ ﺩﺭ ﺣﻜﻢ ﺍﻣﺎﻧﺘﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﺮﻭﻗﺖ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ،‬ ‫ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ، ﺣﻖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ‬ ‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻲ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺩﺭ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﻋﺮﺏ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﻳﻲ ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺷﺮﺍﻑ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻋﺎﻡ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺣﺴﺎﺏ ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻋﺪﺍﺩ ﺷﺘﺮ ﻭ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﺩﺍﺭﺍﻳﻴﻬﺎﻱ ﻣﺮﺩ ﻣﻮﻗﻊ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺍﺭﺙ ﺑﻪ ﻳﻚ‬ ‫ﻛﺴﻲ ﻣﻲﺭﺳﻴﺪ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻋﺎﻡ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺣﻖ ﺍﺭﺙ‬ ‫ﺭﺍ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺖ. ﻭ ﺭﺳﻢ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺑﻪﻣﻴﺮﺍﺙ ﺑﺮﺩﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻴﻮﻩ ﻟﻐﻮ ﺷﺪ. ﻭﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﻗﺎﻧﻮﻥ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺣﻖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻭ ﺍﺭﺙ ﻗﺎﻳﻞ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ. ﺣﺘﻲ ﻭﻗﺘﻲ ﻛﺴﻲ ﻣﻲﻣﺮﺩ ﺯﻥ ﺍﻭ ﻧﻴﺰ ﺟﺰﻭ ﻣﺎﻳﻤﻠﻚ ﺍﻭ‬

‫٨٤‬

‫ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ ﺯﻧـــﺎﻥ ﺍﺯﻧﻈـــﺮ ﺍﺳـــﻼﻡ‬ ‫ﻣﻴﺮﺍﺙ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪ، ﺑﺎ ﺍﻋﺘﺮﺍﺽ ﺑﺮﺧﻲ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺷﺪ. ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﺍﺳﺘﺪﻻﻝ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪﻛﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﺛﺮﻭﺕ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ، ﺗﻠﻒ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳـﺎﻻﺭ‬

‫ﺍﺳﻼﻡ، ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻛﺘﻔﺎ ﻧﻜﺮﺩﻩ، ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﺻﺮﻳﺤﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺴﺘﻦ ﺭﺍﻩ‬ ‫ﻋﻨﺼﺮ ﻣﻬﺎﺟﻢ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻭﺿﻊ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺗﻼﺵ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺘﻬﺎ ﻭ ﺗﺤﺮﻳﻤﻬﺎﻱ‬ ‫ﻣﻬﻤﻲ، ﺑﻬﺮﻩﻛﺸﻲ ﺍﻓﺴﺎﺭﮔﺴﻴﺨﺘﻪ ﻭ ﺧﻮﻱ ﻣﺘﺠﺎﻭﺯﻱ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻃﺒﻘﺎﺕ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﻪ ﺍﻗﺘﻀﺎﻱ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﻓﻲﺍﻟﻤﺜﻞ ﻗﺮﺁﻥ ﭼﻨﺎﻥ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻳﻪ ﺍَﺳﺮﺍ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺘﺜﻤﺎﺭ ﺟﻨﺴﻲ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﻢ ﻛﺮﺩ. ﺍﻳﻦ ﺟﺪﺍ ﺍﺯ‬ ‫ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺷﻮﻣﻲﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻋﻤﻮﻡ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﺖ ﺍﺳﺘﺜﻤﺎﺭ ﺟﻨﺴﻲ ﺩﺭ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻓﻘﻴﺮﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﺎﻁ‬ ‫ﺩﻧﻴﺎ، ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﻲﻛﺮﺩ.‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ، ﺟﺮﻡﺷﻤﺮﺩﻥ ﺯﻥﺁﺯﺍﺭﻱ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ، ﺑﻪﻣﻮﺿﻮﻉ ﺁﺯﺍﺭﻫﺎﻱ‬ ‫ﺷﻮﻫﺮﺍﻥ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻭ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﻪﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪﺟﻮﻳﺎﻧﻪ، ﺑﻼﺗﻜﻠﻴﻒ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﻳﮕﺮ ﺟﺮﻡ ﺷﻤﺮﺩﻥ ﺗﻬﻤﺖ ﺯﺩﻥ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﺓ ﻧﻮﺭ ﺑﻪﺁﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﺭﻭﺷﻨﻲ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺟﺪﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﺭﻫﻨﻤﻮﺩ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﺍﺷﺎﻋﻪ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ، ﻣﻬﺎﺭ ﻛﻨﺪ:‬

‫ﺍﺳﺖ. ﺗﻬﻤﺖ ﻧﺎﺭﻭﺍ، ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﻌﺪﻭﺩ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ ﻛﺒﻴﺮﻩ، ﺩﺭ ﺭﺩﻳﻒ ﺷﺮﻙ ﻭ ﻗﺘﻞﻧﻔﺲ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﻣﻘﺮﺭ ﺷﺪ، ﺣﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﺗﻬﻤﺖ ﺯﻧﻨﺪﻩ ﺷﻮﻫﺮ ﻫﻤﺎﻥ ﺯﻥ ﺑﺎﺷﺪ)٤٢(.‬ ‫ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻛﺮﺩﻥ ﻭ ﻣﻨﻊ ﭼﻨﺪﻫﻤﺴﺮﻱ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﺗﺄﻛﻴﺪﺍﺕ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ، ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﺎﻡ ﺍﺯ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭﺍﺕ ﻣﺤﺴﻮﺏ‬

‫ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﻫﻴﭻ ﻣﺤﺪﻭﺩﻳﺘﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﻋﻼﻣﺖ ﺟﺎﻩ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﻭﺳﻴﻠﺔ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﻭ‬

‫ﺩﺭ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺋﻴﺲ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻬﺎﻱ ﻗﺒﺎﻳﻠﻲ ﺑﻮﺩ. ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺁﻏﺎﺯ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﻭﺍﺩﺍﺭ ﻛﺮﺩ ﺗﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻓﺰﻭﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺷﻤﺎﺭ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺳﻮﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫٩٤‬

‫ﺍﺯ ﻳﻚ ﺳﻮ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻧﺎﻣﺤﺪﻭﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ٤ﺯﻥ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺑﻪﺭﻏﻢ ﺧﺸﻢ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺘﺸﺨﺺ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ً‬ ‫ﺷﺮﻭﻃﻲ ﻣﺸﺮﻭﻁ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﻋﻤﻼ ﺣﻖ ﺗﻌﺪﺩ ﺭﺍ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺩﺷﻮﺍﺭ ﻣﻲﻛﺮﺩ. ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺷﺮﻁ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ‬ ‫ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻣﻴﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ﻧﺴﺎﺀ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ »ﻫﺮﮔﺰ ﺍﺯ‬ ‫ﻋﻬﺪﺓ ﭼﻨﻴﻦ ﻋﺪﺍﻟﺘﻲ ﺑﺮ ﻧﺨﻮﺍﻫﻴﺪ ﺁﻣﺪ«)٥٢(.‬

‫ﺗﻌﺪﺩ ﺯﻭﺟﺎﺕ ﻛﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭ ٠٠٤١ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﺍﺳﻼﻡ، ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﻓﺎﻉ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺧﺸﻚﺍﻧﺪﻳﺸﻲ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﺯ ﻃﻤﻊﻭﺭﺯﻳﻬﺎﻱ ﭘﻠﻴﺪ ﻧﻈﺎﻡ‬ ‫ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺩﺳﺘﻮﺭﻱ ﻛﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﺯﻭﺟﺎﺕ ﺭﺍ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻛﺮﺩ، ﺗﻌﺪﺩ ﺯﻭﺟﺎﺕ ﺭﺍ ﻳﻚ ﺭﻭﺵ ﻣﻨﺤﻂ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﭘﻴﺮﻭﻱ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺰﻡ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺑﺎ ﺍﺻﻞ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﻬﺖ ﻭ‬ ‫ﺑﺮﺿﺪ ﺭﻭﺡ ﺭﻫﺎﻳﻲﺑﺨﺶ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ، ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ.‬

‫ﺍﺯ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻢ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﮕﻴﺮﻡ ﻛﻪ ﺁﻥﭼﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺑﺪﻭ ﻇﻬﻮﺭﺵ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ‬ ‫ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺣﻘﻮﻕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪﻩ، ﺍﻧﻘﻼﺏ‬ ‫ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺍﺳﺖ. ﺳﻬﻴﻢ ﻛﺮﺩﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﺭﺙ ﻭ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺣﻖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ‬ ‫ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻪﻛﻠﻲ ﺍﺯ ﺳﻴﻜﻞ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺧﺎﺭﺝ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺣﻖ‬ ‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻭ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﻫﺮﻛﺪﺍﻡ ﺟﻬﺶ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻋﺼﺮ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺗﺎ‬ ‫ﻗﺮﻭﻥ ﻣﺘﻤﺎﺩﻱ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻲﺳﺎﺑﻘﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻧﻘﺸﻪ ﻣﺴـﻴﺮ‬

‫ﺳﺆﺍﻝ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﭘﻴﺶ ﻣﻲﺁﻳﺪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻳﺎ ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﻫﺎﻱ ﺑﻪﺩﺳﺖ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ‬

‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻛﺎﻣﻞ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﺒﻮﺩ، ﻭﻟﻲ ﻫﺮﻛﺪﺍﻡ ﺩﺭ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﮔﺎﻡ ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻬﻤﻲﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺑﻪ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ، ﺩﺍﺩﻥ ﭼﻨﺎﻥ ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻮﺿﻮﻋﻴﺖ ﻧﺪﺍﺷﺖ. ﺣﻘﻮﻕ ﻳﺎﺩﺷﺪﻩ ﺩﺭﻭﺍﻗﻊ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻪﻣﻌﻨﺎﻱ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﻮﺩ؟ ﺭﻭﺷﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻴﺮ، ﺁﻥ ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﻫﺎ ﺑﻪﻣﻌﻨﺎﻱ‬

‫ﮔﺎﻣﻬﺎﻱ ﻣﺮﺣﻠﻪﻳﻲ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﻮﺩ. ﻭﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻖ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻨﮕﺮﻳﻢ، ﻣﺘﻮﺟﻪ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﻪﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭﻳﻢ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪﺗﺮﻳﻦ ﺟﻮﺍﻣﻊ‬
‫٠٥‬

‫ﻣﻲﺷﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﺍﺕ ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﺍ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ ﺯﻧـــﺎﻥ ﺍﺯﻧﻈـــﺮ ﺍﺳـــﻼﻡ‬ ‫ﺍﻣﺮﻭﺯﻱ، ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﻗﺮﻥ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻨﻮﺯ ﺍﺯ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎ ﻭ ﺣﻘﻮﻗﻲ ﻛﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪﺍﺭﻣﻐﺎﻥ‬ ‫ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ، ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﻗﺮﻭﻥ ﻣﺘﻤﺎﺩﻱ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺭﺩﻳﻒ ﻣﺤﺠﻮﺭﺍﻥ ﺗﻠﻘﻲ‬

‫ﺩﺭ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺪﻧﻰ ﻣﺼﻮﺏ ﺳﺎﻝ٠٠٩١ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﻋﻼﻡ ﺷﺪ ﺯﻥ ﻣﺜﻞ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺣﻘﻮﻕ‬ ‫ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ. ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﻓﺮﺍﻧﺴﻪ، ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺼﻮﺏ ٨١ﻓﻮﺭﻳﻪ ٨٣٩١ ﻣﺤﺠﻮﺭ ﺑﻮﺩﻥ ﺯﻥ‬ ‫ﺣﻘﻮﻕ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺮﻩﻣﻨﺪ ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﮕﺬﺭﻳﻢ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻣﺮ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺼﻮﺏ ﺳﺎﻝ٢٨٨١ ﻣﻴﻼﺩﻯ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﺤﺠﻮﺭﻳﻦ ﺧﺎﺭﺝ ﻛﺮﺩ. ﺩﺭ ﺁﻟﻤﺎﻥ‬

‫ﺷﻮﻫﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻛﺮﺩ. ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻫﻪﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺑﻪﺗﺪﺭﻳﺞ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ‬ ‫ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﻫﻨﻮﺯ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ ﻗﺪﻡ ﻣﻬﻤﻲﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺣﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﻛﺴﻲ ﺍﺯ ﺩﺭﻳﭽﺔ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎﻱ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺻﺪﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﮕﺎﻩ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺳﺆﺍﻝ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻳﺎ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻣﺮﺣﻠﻪﻳﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺩﺭ ٠٠٤١ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﺭﻭ ﺑﻪﺟﻠﻮ‬ ‫ﻛﻨﺪ، ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﺑﻪﺟﻬﺸﻲ ﻛﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻧﻤﻮﺩ، ﺍﺫﻋﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻛﺮﺩ.‬

‫ﻭ ﻣﺘﺮﻗﻲ ﺑﻮﺩ، ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﻟﮕﻮﻱ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﻴﻢ؟ ﻃﺒﻌﴼ ﺧﻴﺮ، ﺁﻥ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﮔﺎﻣﻬﺎﻱ‬ ‫ﺗﺎﻛﺘﻴﻜﻲ ﻋﺒﻮﺭ ﺍﺯ ﻛﻬﻨﻪ ﺑﻪ ﻧﻮ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺩﺭﺟﺎ ﺯﺩﻥ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﻭ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻝ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﻱ ﺑﻪ ﺭﻭﺡ ﺍﺻﻴﻞ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻳﺠﺎﺏ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ‬ ‫ﭘﺲ ﺁﻥﭼﻪ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﺩﺍﺭﺩ، ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺁﻳﻴﻦ ﻣﺤﻤﺪﻱ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻫﻤﺔ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ‬

‫ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﺼﺮ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺷﻮﻧﺪ.‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ.‬

‫١٥‬

‫ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎﺭﻡ‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﻣﻨﺎﺳـﺒﺎﺕ ﺍﻧﺴـﺎﻧﻲ‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺑﻴﻦ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﻭ ﺩﻭﮔﺎﻧﮕﻲ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺟﻨﺲ ﻭ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮﮊﻳﻜﺶ‬ ‫ﺑﺎ ﻣﺮﺩ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻪﻧﺎﭼﺎﺭ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺟﻨﺲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﺩﻭ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺗﺠﺰﻳﻪ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺍﻳﻦ ﺩﻭﮔﺎﻧﮕﻲ، ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ ﺑﻪ ﺭﺍﺑﻄﺔ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺍﻩ ﻣﻲﺑﺮﺩ. ﻳﻜﻲ ﺟﻨﺲ ﻗﻮﻳﺘﺮ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ‬ ‫ﺟﻨﺲ ﺿﻌﻴﻒﺗﺮ، ﻳﻜﻲ ﺍﺻﻠﻲ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻓﺮﻋﻲ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﺎﺩﻟﻪ ﺧﻮﺍﻩﻧﺎﺧﻮﺍﻩ‬ ‫ﺭﺍ ﻃﺮﺍﺡ ﺁﻥ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﻜﻢ ﺍﺯﻟﻲ ـ ﺍﺑﺪﻱ ﻣﻘﻬﻮﺭ ﺑﻮﺩﻥ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ‬ ‫ﻳﻜﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻣﺴﻠﻂ ﺷﻮﺩ. ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﺑﻄﺔ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮ ﺭﺍ ﺗﺌﻮﺭﻳﺰﻩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻃﺒﻴﻌﺖ‬ ‫ﺻﺎﺩﺭ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺍﺳﻼﻣﻲﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﮕﺮﺷﻲ ﻣﻄﻠﻘﴼ ﺗﻌﺎﺭﺽ ﺩﺍﺭﺩ. ﺗﻮﺣﻴﺪ، ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ‬ ‫ً‬ ‫ﺭﺍ ﻛﺎﻣﻼ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ. ﭼﺮﺍ؟ ﭼﻮﻥ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺗﻮﺣﻴﺪﻱ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﻭﻳﮋﮔﻲ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ـ‬ ‫ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻴﺶ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ ﺁﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﺍﻧﺔ ﻧﻮﻉ ﺍﻭ ﺗﺠّﻲ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ.‬ ‫ﻠ‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪٴﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻼﻓﺼﻞ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻧﺘﻴﺠﺔ ﺑﻼﻓﺼﻞ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺍﺑﺪﻱ ﻣﺮﺩ ﺑﺮ ﺯﻥ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺑﺮ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺁﮔﺎﻩ ﻭ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﻭ‬ ‫ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭﺁﻳﺎﺕ ﻣﺘﻌﺪﺩﻱ ﺑﺮ ﻧﻔﻲ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﺮﺩﻩ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺑﺮﺧﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺁﻳﺎﺕ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺣﻖ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻭ ﻫﺠﺮﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﻫﻤﭙﺎﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ، ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺣﻖ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺫﺍﺗﻲ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻧﻪ، ﺟﻬﺎﻥﺑﻴﻨﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻴﭻ ﺗﻔﺎﻭﺗﻲ ﺭﺍ ﺑﻴﻦ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺟﻮﻫﺮ ﻭ ﺫﺍﺕ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎ ﻭ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩﻫﺎﻱ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﻧﻈﺮﮔﺎﻩ‬ ‫ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺳﺪ. ﺯﻳﺮﺍ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻳﻜﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺯﻥ ﺩﺍﺭﺍﻱ‬ ‫ً‬ ‫ﺁﮔﺎﻫﻲ ﻭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﭘﺲ ﺩﺭ ﺫﺍﺕ ﺧﻮﺩ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫٥٥‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬
‫ﺍﺭﺯﺵﮔــﺬﺍﺭﻱ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﮔﻨﺎﻩ ﻭ ﺛﻮﺍﺏ ﺟﻨﺴﻲ ﻣﻼﻙ ﺍﺻﻠﻲ ﺍﺭﺯﺷﮕﺬﺍﺭﻱ ﺍﺳﺖ. ﺯﺷﺖﺗﺮﻳﻦ ﻭ‬

‫ﻧﺎﺑﺨﺸﻮﺩﻧﻲﺗﺮﻳﻦ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ، ﺧﻄﺎﻫﺎﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻘﻮﺍ ﻭ ﭘﺎﻛﺪﺍﻣﻨﻲ ﺍﺳﺎﺳﴼ ﺑﻪ ﺗﻨﺰﻩ ﺟﻨﺴﻲ ﺳﻨﺠﻴﺪﻩ‬ ‫ّ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮﺓ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺭﺑﻂ ﭘﻴﺪﺍ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﭘﺎﻛﻴﺰﮔﻲ ﻭ ﻓﺴﺎﺩ، ﺍﺳﺎﺳﴼ ﺣﻮﻝ‬ ‫ﺟﻨﺴﻲ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪﺗﺮ، ﻗﻄﻮﺭﺗﺮ ﻭ ﻓﺮﺍﮔﻴﺮﺗﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻣﻮﺟﻮﺩﻱ ﺷﻮﻡ ﻭ ﺷﻴﻄﺎﻧﻲ ﻭ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﺟﻨﺴﻲ ﺳﻨﺠﻴﺪﻩ ﻭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺭﻭﺍﺝ ﺍﻳﻦ ﻣﻼﻙ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ‬ ‫ﻣﻈﻬﺮ ﮔﻨﺎﻩ ﻭ ﻓﺘﻨﻪﮔﺮﻱ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﺩ، ﭼﻮﻥ ﺣﻀﻮﺭﺵ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﺑﺎﻋﺚ ﮔﻨﺎﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺩﻩﻳﻲ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺧﻮﺍﺳﺘﻬﺎﻱ ﻧﻔﺴﺎﻧﻲ ﻣﺮﺩ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻮﻥ ﺍﮔﺮ‬ ‫ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺸﺖ ﻳﻚ ﻋﻴﻨﻚ ﺟﻨﺴﻲ ﻣﻲﺑﻴﻨﻨﺪ. ﺣﺘﻲ ﻣﻌﺮﺍﺝ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎﻱ ﺧﻴﺎﻟﭙﺮﺩﺍﺯﺍﻧﻪﻳﻲ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻭﻇﻴﻔﻪ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻧﺪﻫﺪ، ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﮔﻨﺎﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺩﻧﻴﺎ ﻭ ﺁﺧﺮﺕ‬

‫ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﮔﻨﺎﻩ ﺟﻨﺴﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻗﻮﻝ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﻨﺪ: »ﺯﻧﻲ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺍﺯ‬ ‫ﻣﻮﻫﺎﻱ ﺳﺮﺵ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﻐﺰ ﺳﺮﺵ )ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺣﺮﺍﺭﺕ( ﻣﻲﺟﻮﺷﻴﺪ، ﭼﻮﻥ ﻣﻮﻱ ﺳﺮﺵ ﺭﺍ‬ ‫ﻧﻤﻲﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪﻩ. ﺯﻧﻲ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻧﺶ ﺁﻭﻳﺨﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﺏ ﺟﻮﺷﺎﻥ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﻪﺣﻠﻘﺶ‬ ‫ﻣﻲﺭﻳﺨﺘﻨﺪ، ﭼﻮﻥ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺫﻳﺖ ﻣﻲﻛﺮﺩﻩ. ﺯﻧﻲ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﻨﻮﺭ ﺁﺗﺶ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺎﻫﺎﻳﺶ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪﭘﺮﺩﺍﺯﻳﻬﺎ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﺛﺮﻱ ﻧﻴﺴﺖ. ﻗﺮﺁﻥ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ٠٠٢٦ﺁﻳﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪﺓ ﺁﻥ‬

‫ﺁﻭﻳﺨﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭼﻮﻥ ﺑﻲﺍﺟﺎﺯﺓ ﺷﻮﻫﺮ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲﺭﻓﺘﻪ…«)٦٢(.‬

‫ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻫﺴﺘﻲ، ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻭ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﻛﻞ ﺁﻳﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪﺍﺣﻜﺎﻡ‬

‫ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺣﺪﻭﺩ ٠٠٥ﺁﻳﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﻴﺎﻥ ﻓﻘﻂ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻧﮕﺸﺖﺷﻤﺎﺭﻱ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﮔﻨﺎﻩ‬ ‫ﻭ ﺛﻮﺍﺏ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺭﻭﺍﻳﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺍﺯ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻧﻘﻞ ﺷﺪﻩ، ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ ﻛﺒﻴﺮﻩ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﻔﺖﻓﻘﺮﻩ ﺍﺳﺖ:‬ ‫ﻧﻮﻣﻴﺪﻱ ﺍﺯ ﺭﺣﻤﺖ ﺧﺪﺍ، ﻗﺘﻞ ﻧﻔﺲ، ﺧﻮﺭﺩﻥ ﻣﺎﻝ ﻳﺘﻴﻤﺎﻥ، ﺟﺎﺩﻭﮔﺮﻱ ﻭ ّﺎﺩﻱ، ﺭﺑﺎﺧﻮﺍﺭﻱ، ﻓﺮﺍﺭ‬ ‫ﺷﻴ‬ ‫ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ ﻛﺒﻴﺮﻩ ﺗﻬﻤﺖﺯﺩﻥ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ، ﭼﺮﺍ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﺭﺍ ﻋﻤﺪﻩ‬ ‫ﺟﻠﻮﻩ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ؟ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺮ ﻛﺮﺳﻲ ﺩﻳﻦ ﺑﻨﺸﻴﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ‬

‫ﺍﺯ ﺟﻬﺎﺩ ﻭ ﺗﻬﻤﺖﺯﺩﻥ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ـ ﻳﻌﻨﻲ ﮔﻨﺎﻫﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮﺩﺩ. ﭘﺲ، ﻭﻗﺘﻲ‬

‫ﺳﻮﺀﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺩﻳﻦ، ﺍﻧﺒﻮﻩ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻭ ﺑﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﮔﻢ ﻭ ﮔﻮﺭ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻣﻮﺭﺩ‬
‫٦٥‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺷﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎﺗﺘﻬﺎﻱ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻗﺮﺍﺭﺩﻫﻨﺪ. ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﺩﺭ ﻳﻚﻃﺮﻑ ﺍﻧﺒﻮﻩ ﺧﻄﺎﻛﺎﺭﺍﻥ ﻗﺮﺍﺭ‬ ‫ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ، ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﺩﻧﺒﺎﻝ ﺭﺍﻫﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﺒﺮﺍﻥ ﺧﻄﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﮕﺮﺩﻧﺪ، ﻭ ﺩﺭ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﻭ‬ ‫ﻭ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﮔﻨﺎﻩ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻭﺭﻓﺘﻪﺍﻧﺪ، ﻣﺪﻳﻮﻥ ﻭ‬ ‫ﻣﻄﻴﻊ ﺳﺎﺯﻧﺪ. ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﻄﺎﻛﺎﺭ ﻣﻠﺰﻡ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ »ﻭﻟﻲﻓﻘﻴﻪ ﻣﻨﺰﻩ« ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ »ﮔﻨﺎﻩ« ﻛﻨﻨﺪ،‬

‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻛﻪ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﻨﺰﻩ ﻭ ﺑﺮﻛﻨﺎﺭ ﺍﺯ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺯﻫﺎﻱ ﻣﻤﻨﻮﻋﺔ ﺟﻨﺴﻲ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺎﻧﻨﺪ‬

‫ﺣﺎﻻ ﺑﻪﻧﻈﺮ ﺷﻤﺎ ﻋﻠﺖ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﮔﻨﺎﻩ ﺟﻨﺴﻲ ﺭﺍ ﺍﻳﻦ ﻗﺪﺭ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﭼﻴﺴﺖ؟‬ ‫ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﺎ ﻋﻤﺪﻩ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ ﻭ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ، ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺳﺮﻛﻮﺏ‬ ‫ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺷﻜﻞ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ. ﺷﺎﻳﺪ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺤﺖ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻣﻼﻳﺎﻥ‬ ‫ﺩﻫﻬﺎ ﻧﻮﻉ ﮔﺸﺖ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ. ﻣﺤﻮﺭ ﻛﺎﺭ ﻫﻤﺔ ﺍﻳﻦ ﮔﺸﺘﻴﻬﺎﻱ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻲ ﻭ ﺍﺭﮔﺎﻧﻬﺎﻱ ﺟﺎﺳﻮﺳﻲ ﺩﺭ‬ ‫ﻫﻤﺔ ﺍﺩﺍﺭﺍﺕ ﻭ ﻧﻬﺎﺩﻫﺎﻱ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪﺟﻮﻳﻴﻬﺎﺳﺖ.‬

‫ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺩﺭﺁﻳﻨﺪ...‬

‫ﮔﻨﺎﻩ ﻭ ﺧﻄـﺎﻱ ﻓﺮﺩﻱ‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺑﻨﻴﺎﺩﻳﻦ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻴﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺍﺳﻼﻡ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺑﺎ ﺁﻥﭼﻪ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﻋﺮﺿﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﭼﻮﻥ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ ﻭ ﺧﻄﺎﻫﺎﻱ‬ ‫ﻓﺮﺩﻱ ﺧﻮﺩﺵ ﺩﺍﺋﻤﺎ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﻳﻚ ﺳﻘﻒ ﺑﺴﺘﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﻓﺮﻭ‬ ‫ﻣﻲﺭﻭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺿﻌﻒ ﻭ ﺗﺰﻟﺰﻝ ﺩﺍﺋﻤﻲ، ﻣﻘﻬﻮﺭ ﻭ ﻣﻐﻠﻮﺏ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻭ ﺍﺟﺒﺎﺭﺍﺕ ﭘﻴﺮﺍﻣﻮﻥ ﺧﻮﺩﺵ‬ ‫ﺩﺭ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺫﺍﺗﴼ ﺷﺮﻭﺭ ﻭ ﮔﻨﺎﻫﻜﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺧﺪﺍﻱ ﺑﻴﺪﺍﺩﮔﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦﻛﻪ‬ ‫ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ ﺗﻤﺎﻳﻼﺕ ﺷﺮﻳﺮﺍﻧﻪﺍﺵ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻨﺪ ﺑﻜﺸﺪ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺘﻬﺎ ﺭﺍ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻭ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺩﺭ‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﺮ ﺧﻄﺎ ﻭﮔﻨﺎﻩ ﻓﺮﺩﻱ ﻭ ﻋﻤﺪﺗﴼ ﻫﻢ ﮔﻨﺎﻫﺎﻥ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻭﺍﺭﺩ ﺳﻠﺴﻠﻪﻳﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺍﻓﻜﺎﺭ ﻭ ﻋﺬﺍﺏ ﻭﺟﺪﺍﻥ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺧﻼﺻﻲ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ.‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺍﺯ ﻳﻚ »ﺧﺪﺍﻱ ﺑﻴﺪﺍﺩﮔﺮ«، ﺩﺭ ﺑﻴﻢ ﻭ ﻫﺮﺍﺱ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺑﺮﺳﺮ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﮔﻨﺎﻩ ﻭ ﺧﻄﺎﻱ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﺳﺖ.‬

‫٧٥‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻫﺴﺘﻲ ﻣﻄﻠﻖ ﻳﻌﻨﻲ ﺧﺪﺍ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﺪ. ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺳﻤﺖﮔﻴﺮﻱ، ﺍﻧﺴﺎﻥ،‬ ‫ً‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺍﺳﻼﻡ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻲ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ﭼﻪ ﺯﻥ ﻭ ﭼﻪ ﻣﺮﺩ، ﻗﺎﺩﺭ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻣﺪﺍﺭ ﺍﺟﺒﺎﺭﺍﺕ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻭ ﻏﺮﻳﺰﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﺩ ﻭ‬ ‫ﺍﮔﺮ ﻣﺎ ﻋﻠﻴﻪ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪﺍﻳﻢ، ﺑﺪﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻴﻢ ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﻢ ﻳﻚ‬

‫ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﺣﻴﺎﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻴﺶ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺑﭙﺬﻳﺮﺩ.‬

‫ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻪﺩﻟﻴﻞ ﺷﻜﻞ ﻭ ﻗﻴﺎﻓﻪ، ﻣﻠﻴﺖ، ﺟﻨﺴﻴﺖ، ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺍﺭﺍﺩﺓ ﺍﻭ ﺷﻜﻞ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻥ ﻭ ﺑﻬﺘﺮ‬ ‫ﺑﻠﻪ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﻭﺍﻗﻌﻲ، ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺧﻄﺎﻫﺎﻱ ﻓﺮﺩﻱ، ﺍﺻﻞ ﺑﺮ ﻋﻔﻮ ﻭ ﺭﺣﻤﺖ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ، ﻣﺤﻜﻮﻡ ﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻛﻮﺭ ﺑﺎﺷﺪ.‬

‫ﻛﺮﺩﻥ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﻴﭻ ﻭ ﺗﺎﺏ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲﻛﺸﺪ.‬

‫ﻫﻢﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺗﺼﺮﻳﺤﺎﺕ ﺭﻭﺷﻨﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺳﺨﺘﻲ ﻭ ﻋﺬﺍﺏ ﺩﺍﺩﻥ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺍﺭﺍﺩﺓ ﺧﺪﺍ ﺑﺮ ﺳﻬﻞﮔﻴﺮﻱ ﻭ ﺗﺴﺎﻣﺢ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺗـﻬﺎﻱ ﺩﻭ ﺟﻨﺲ‬

‫ﻳﻚ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻣﺘﻀﺎﺩ ﺩﻳﮕﺮ، ﺑﺮ ﺳﺮ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﻣﻴﺎﻥ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﻪ‬

‫ﺁﻥ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ. ﺑﻴﻦ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮﮊﻳﻚ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ.ﺍﻣﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ‬ ‫ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭘﺎﻳﺔ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﮕﺮﺵ، ﺯﻥ ﭘﺪﻳﺪﻩﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻟﺮﺯﺍﻥ،‬ ‫ﻛﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺎ ﻣﺮﺩ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﻣﻲﺷﻮﺩ؛ ﺣﻘﻮﻕ ﻣﺴﻠﻢ ﺍﻭ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ‬ ‫ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﻤﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪﻧﺎﭼﺎﺭ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﺔ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻃﺮﺩ‬ ‫ﻭ ﺑﻪ ﻛﻨﺞ ﺧﺎﻧﻪ ﺭﺍﻧﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﺩﺭ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺍﺭﺯﺷﻲ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ، ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎ ﺍﺻﻞ ﺑﺮ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻭ ﺩﻭﮔﺎﻧﮕﻲ، ﺟﻨﮓ ﻭ‬ ‫ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻭ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰﻱ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ. ﺯﻳﺮﺍ ﺩﻳﺪﮔﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺷﻴﻄﺎﻧﻲ ﻭ ﺷﺮﻭﺭ‬ ‫ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ، ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻫﻢ ﻣﺎﻫﻴﺘﴼ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻓﺴﺎﺩﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺎﻛﻲ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺩﻋﺎﻳﺶ‬

‫٨٥‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺭﺍﻫﻲ ﺟﺰ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰﻱ ﻭ ﻣﺮﮒ ﻭ ﻗﺒﺮ ﻧﻤﻲﻳﺎﺑﺪ. ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﻬﺎﻳﻲ، ﺷﺮﺍﺭﺕ ﺭﺍ ﺧﺼﻴﺼﺔ‬ ‫ﺫﺍﺗﻲ ﺑﺸﺮ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ، ﻛﻴﻨﻪ، ﺩﺷﻤﻨﻲ، ﺩﺭﻭﻍ، ﺭﻳﺎ ﻭ ﻫﻤﺔ ﺧﺼﺎﻳﻞ ﻣﻨﻔﻲ‬ ‫ﺭﺍﺳﺘﻲ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺟﻨﺲ ﺩﺭﺟﺔ٢ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺣﻘﻮﻕ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺧﻮﺩ‬

‫ﺁﺩﻣﻲ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ﻣﺤﺮﻭﻣﻨﺪ، ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﺩﻋﺎﻱ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﮔﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﺖ ﺧﻮﺩ‬

‫ﻣﺸﻜﻮﻙ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ؟ ﻧﻮﻉ ﺑﺸﺮ ﺩﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﺖ‬

‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺛﺎﺑﺖ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺗﻜﺎﻣﻞ ﺑﺨﺸﺪ. ﭘﺲ، ﺁﻳﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻫﻢ ﺑﻪﻧﻮﻋﻲ ﺍﺳﻴﺮ ﻭ ﺑﺮﺩﻩ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ؟ ﺑﻪﻧﻈﺮ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻨﺪ.‬

‫ﻣﻦ ﭼﺮﺍ! ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﻴﺮ ﺧﻮﺩﻛﺎﻣﮕﻲ ﻭ ﺳﻠﻄﻪﺟﻮﻳﻲ ﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻻﺟﺮﻡ ﺑﺮ‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺗﻮﺣﻴﺪﻱ، ﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺍﻥ ﺟﺴﻤﻲﻭ ﺑﺮﺗﺮﻱﻃﻠﺒﻲ ﻣﺮﺩ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻭ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺿﻌﻒ‬ ‫ﺟﺴﻤﻲ ﻳﺎ ﺯﻧﺎﻧﮕﻲ ﺯﻥ، ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺤﻜﻤﻲﭼﻮﻥ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﻭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ‬ ‫ﺭﺍ ﻣﺒﻨﺎﻱ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﺍﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ. ﺍﻳﻦﺟﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺯﻥ‬

‫ً‬ ‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ، ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻭ ﻛﺎﻣﻼ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦﮔﻮﻧﻪ ﻫﻢ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺗﻮﺣﻴﺪﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮﻧﺪ، ﻫﺮ ﺩﻭ ﺑﻪ ﻳﻚ‬ ‫ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﻴﭻﻛﺪﺍﻡ ﺯﺍﺋﺪﺓ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻧﻴﺴﺖ.‬

‫ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺷﺎﺧﺼﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﺑﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﺣﻴﺎﺕ، ﺭﻭﺷﻨﻲ ﻭ ﻧﻮﺭ،‬ ‫ﻋﺸﻖ ﻭ ﺭﺣﻤﺖ، ﻧﺜﺎﺭ ﻭ ﻓﺪﺍ ﻭ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﻭ ﺻﺪﺍﻗﺖ ﺍﺳﺖ. ﻛﻤﺒﻮﺩﻫﺎ، ﺣﻔﺮﻩﻫﺎ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ‬ ‫ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻭﻟﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻣﺎﻧﻊ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫﻴﭻﻛﺲ ﻧﻤﻲﺷﻮﻧﺪ.‬ ‫ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻭ ﻭﺍﻗﻌﻲ، ﻣﺜﻞ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺑﻮﺩﻥ ﻳﺎ ﺳﻔﻴﺪ ﻭ ﺳﻴﺎﻩ ﺑﻮﺩﻥ، ﺍﺻﺎﻟﺘﻲ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ. ﺍﻳﻨﻬﺎ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﺩﺭ ﭘﺮﺗﻮ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﮕﺮﺵ ﺗﻮﺣﻴﺪﻱ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﺑﺮﺍﺻﻞ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ‬

‫ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺩﻋﻮﺕ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ. ﺑﻲﺟﻬﺖ ﻧﺒﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﻭﻟﻴﻦ‬

‫ﺍﻳﻤﺎﻥﺁﻭﺭﻧﺪﻩ ﺑﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻳﻚ ﺯﻥ ﺑﻮﺩ. ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺷﻬﻴﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﻳﻚ ﺯﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ٩ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ،‬

‫ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﮕﺮﺷﻲﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ، ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥ ﻗﺮﺁﻥ، ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺧﺪﺍ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ‬
‫٩٥‬

‫٣ﻧﻔﺮﺷﺎﻥ ﺯﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﻭ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﭼﻮﻥ ﻣﺮﻳﻢ ﻋﺬﺭﺍ ﻫﻢﺷﺄﻥ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﺍﻥ ﻳﺎﺩ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ ﻭ ﺍﻣﺎﻧﺘﻬﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ‬ ‫ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻗﺮﺁﻥ ﺍﻟﮕﻮﻫﺎﻱ ﻧﻤﻮﻧﺔ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺑﻪ ﺑﺸﺮﻳﺖ ﺍﺯ‬ ‫ﺑﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻭ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﻣﻴﺎﻥ ﻫﻤﻴﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺮﻣﻲﮔﺰﻳﻨﺪ: ﺁﺳﻴﻪ، ﻫﺎﺟﺮ… ﻭ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﺴﻴﺮﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻋﺼﺮ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﻧﻔﻲ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻳﻬﺎ ﻭ ﺍﺭﺯﺵﮔﺬﺍﺭﻳﻬﺎﻱ ﺟﻨﺴﻲ، ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻻﺯﻡ ﻭ ﻣﻬﻢ‬ ‫ﺍﺳﺖ، ﺍﻣﺎ ﺑﻪﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻛﺎﻓﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ‬ ‫ﻭ ﺷﺎﺧﺺ ﺭﻫﺒﺮﻱﻛﻨﻨﺪﺓ ﺍﺛﺒﺎﺗﻲ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺫﻫﻦ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺑﻪﻛﻤﺎﻝ ﺭﺳﺎﻧﺪ.‬

‫ﻭﺍﻻ ﺯﻥ، ﻫﻢﭼﻨﺎﻥﻛﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻭ ﺳﻮﺩﺍﮔﺮﺍﻥ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻨﺪ، ﻧﻮﻋﻲ ﺿﻌﻴﻔﻪ ﻭ‬ ‫ﺭﻭﺍﻧﺸﻨﺎﺳﻲ ﺯﻥ ﻣﺘﺮﺍﺩﻑ ﺑﺎ ﺩﺭﻭﻥﺗﺎﺑﻲ، ﺩﺭﻭﻥﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﮔﺮﻳﺰ ﺍﺯ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻣﺘﻌﻠﻘﻪ ﻳﺎ ﻛﺎﻻﻳﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺧﺮﻳﺪ ﻭ ﻓﺮﻭﺵ، ﻓﻌﻞﭘﺬﻳﺮ ﻭ ﻏﻴﺮﻣﺴﺌﻮﻝ ﺑﺎﻗﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ. ﺍﻳﻦﻫﻢ ﺩﺭ‬

‫ﺍﺣـﻜﺎﻡ‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﺷﻴﻮﻩ ﻗﺸﺮﻳﮕﺮﻱ ﻭ ﭼﺴﺒﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﻗﺎﻟﺒﻬﺎ ﻭ ﺑﺎ ﺗﺤﺠﺮ ﻭ ﺧﺸﻚﺍﻧﺪﻳﺸﻲ ﺭﻭﺡ ﻭ ﭘﻴﺎﻡ‬

‫ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻧﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺍﺳﺖ.‬

‫ً‬ ‫ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﺗﻤﺎﻣﴼ ﭘﺎﻳﻤﺎﻝ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎ ﭼﻬﺮﻩﻳﻲ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﻌﻜﻮﺱ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﻥﺟﺎﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺑﺤﺚ ﻣﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺑﻪ ﻣﺨﺪﻭﺵ ﻛﺮﺩﻥ ﺭﻭﺡ ﻭ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ‬

‫ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﮕﺮﺵ ﺑﻨﻴﺎﺩﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻏﻠﺐ‬ ‫ﻗﺮﻳﺐ ﺑﻪ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﻛﺘﺎﺑﻬﺎﻱ ﻓﻘﻬﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺻﺮﺍﺣﺘﴼ ﺑﺮ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻋﻠﻴﻪ ﺯﻥ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﻗﺮﺁﻥ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﺣﻜﺎﻣﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ )ﻣﺜﻞ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺳﻬﻢ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺍﺭﺙ‬ ‫ﻧﺼﻒ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ( ﻛﻪ ﺑﺎ ﺍﺻﻞ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ ﺑﻪﻧﻈﺮ ﻣﻲﺭﺳﺪ. ﺍﻳﻦ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﭼﻴﺴﺖ؟‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﺍﺳﺖ؟ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻢ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻢ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﻨﻢ:‬

‫ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ.‬

‫٠٦‬

‫ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺍﻭﻝ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻋﻠﻤﻲﻭ ﺩﺭﺳﺖ ﻓﻬﻢ ﻣﻌﻨﺎ ﻭ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﺍﺣﻜﺎﻣﻲﻛﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭ‬ ‫ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺍﻣﻜﺎﻧﭙﺬﻳﺮ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﻢ. ﺑﺪﻭﻥ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺗﺤﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﻫﻮﻳﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺯﻥ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩ ﺗﻨﻬﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ‬ ‫ﻣﻮﺭﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﮔﻔﺘﻪﻫﺎ ﻭ ﺳﻨﺘﻬﺎﻱ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻣﺜﻞ ﻫﺮ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮ ﻫﻴﭻﻭﻗﺖ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻴﻢ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﺑﺮﺳﻴﻢ.‬

‫ﻣﻲﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺍﺳﺎﺳﴼ ﺯﻥ ﻣﺎﻳﻤﻠﻚ ﻣﺮﺩ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ‬ ‫ﺭﻭﺷﻦ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻋﻠﻴﻪ ﺯﻥ ﺑﻪﻧﻈﺮ‬ ‫ﻣﻲﺭﺳﺪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺩﺭ ﺍﺣﻘﺎﻕ ﺣﻘﻮﻕ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﺩﺭﺳﺖ ﻓﻬﻤﻴﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﺪﺍﻧﻴﻢ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻳﻌﻨﻲ ﺩﺭ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﭼﻪ ﺭﻓﺘﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺩﻳﮕﺮ ﺁﻥ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﺣﺎﻝ ﺑﻪ ﻫﻴﭻﻭﺟﻪ ﺩﮔﻢ ﻳﻌﻨﻲ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺟﺎﻣﺪ ﻭ ﺗﻐﻴﻴﺮﻧﺎﭘﺬﻳﺮ‬ ‫ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ. ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﮕﺮﺵ ﻭ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺯ ﺯﻥ ﺍﺯ ﻳﻚﺳﻮ ﻭ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺰﻡ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺳﻼﻡ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻣﻨﺎﺳﺒﺘﺮ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﺗﺪﻭﻳﻦ ﻭ ﺍﺟﺮﺍ ﺷﻮﺩ. ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ‬ ‫ﺍﺯ ﺳﻮﻱ ﺩﻳﮕﺮ، ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺴﺮﻳﻊ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺩﻭ ﻧﻮﻉ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﻣﺘﻀﺎﺩ ﭘﻲ ﺑﺮﺩ: ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻳﺴﺘﺎ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﭘﻮﻳﺎ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻭﻟﻲ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺟﺎﻣﺪ ﻭ ﻗﺸﺮﻱ ﻭ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻛﻼﻡ ﺭﻭ ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺩﻭﻣﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ‬ ‫ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﺮﻛﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻜﺎﻣﻞ ﻭ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ.‬

‫ﻫﻤﺎﻥ ﺯﻧﻲ ﻛﻪ ﺍﺳﺎﺳﴼ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺗﻠﻘﻲ ﻧﻤﻲﺷﺪ.‬

‫ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ.‬

‫ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﺣﺮﺍﻡ ﻭ ﺣﻼﻝ ﺩﺭ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﻭ ﻧﻮﺷﻴﺪﻥ ﻭ ﻳﺎ ﺍﺣﻜﺎﻣﻲﻣﺜﻞ‬ ‫ﺭﻭﺯﻩ، ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺗﺼﻮﻳﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﮔﻮﻳﻲ ﻫﺪﻑ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺳﻼﻡ ﺳﺨﺘﮕﻴﺮﻱ‬ ‫ﺑﺮ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻭ ﺑﻪ ﺑﻨﺪ ﻛﺸﻴﺪﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻭ ﻳﺎ ﺁﺯﻣﻮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﻳﻚ ﺭﺷﺘﻪ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﻭ ﺑﺎﻳﺪ ﻭ‬

‫ﻭ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ ﻭ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪ.‬

‫ﻧﺒﺎﻳﺪﻫﺎﻱ ﺷﺪﻳﺪ ﺍﺳﺖ. ﻛﻤﺎ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺑﺎ ﺍﺟﺒﺎﺭ ﻭ ﻓﺸﺎﺭ ﻭ ﺗﺠﺴﺲ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﻧﮕﺎﻩ ﻛﻨﻴﺪ ﺑﻨﺎﻱ ﻛﺎﺭ‬
‫١٦‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ً‬ ‫ﺍﺻﻼ ﺑﺮ ﺳﺨﺘﮕﻴﺮﻱ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻦ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺩﮔﻤﻬﺎ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﻭ ﺭﺳﻮﻡ‬ ‫ﺳﺨﺘﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ، ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﺑﻪﻭﺿﻮﺡ ﺑﺮ‬ ‫ﭘﺎﻛﻴﺰﮔﻲ ﻧﻌﻤﺎﺕ ﺧﺪﺍ ﻭ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺮﻩﺑﺮﺩﻥ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻭ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ﻣﺎﺋﺪﻩ‬

‫ﺑﻪﻭﺿﻮﺡ ﺭﻭﺷﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺗﻠﻘﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻣﺮﺗﺠﻊ، ﻗﺮﺁﻥ ﺩﺭ ﺻﺪﺩ ﺍﻳﺠﺎﺩ‬ ‫»ﺣﻼﻝ ﺷﻤﺮﺩﻥ ﻧﻌﻤﺘﻬﺎﻱ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ« ﻭ »ﺍﻣﺮ ﺑﻪ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﺍﺣﺴﺎﻥ ﻭ ﻧﻬﻲ ﺍﺯ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺗﺠﺎﻭﺯ« ﻭ‬

‫ﺁﻳﻪ٧٨ ﻭ ﺩﺭ ﺳﻮﺭﻩ ﺍﻋﺮﺍﻑ ﺁﻳﻪ٧٥١ ﻭ ﺁﻳﻪ٢٣ ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦﺑﺎﺭﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻣﺤﺪﻭﺩﻳﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺪﻓﺶ »ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻦ ﻏﻞ ﻭ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎﻱ ﺍﻓﺮﺍﺩ« ﻭ‬ ‫»ﺳﻬﻞ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻭ ﮔﺸﺎﻳﺶ« ﺍﺳﺖ ﻭ ﻧﻪ ﺍﻳﺠﺎﺩ »ﺳﺨﺘﻲ ﻭ ﻓﺸﺎﺭ«.‬

‫ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒــﺮﻱ‬

‫ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺩﺭ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﺩﺭ ﺗﻀﺎﺩ ﺑﻴﻦ‬

‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺍﺯﻟﻲ ﻭ ﺍﺑﺪﻱ ﺍﺯ ﺣﻖ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﺷﺮﻛﺖ ﺩﺭ‬ ‫ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻣﺤﺮﻭﻣﻨﺪ ﻭ ﺣﻖ ﻧﺸﺴﺘﻦ ﺑﺮ ﻛﺮﺳﻲ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﻣﺮﺟﻌﻴﺖ ﺩﻳﻨﻲ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ‬ ‫ً‬ ‫ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ. ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺭﻭﺷﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺻﻼ ﺑﺤﺚ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻋﻠﻢ ﻭ ﺻﻼﺣﻴﺖ‬

‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺑﻪ ﺧﻤﻴﻨﻲ، ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ: »ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ )ﻳﻌﻨﻲ ﺍﺳﻼﻡ ﺧﻤﻴﻨﻲ( ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ‬ ‫ﺩﻭ ﭼﻴﺰ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﻫﺴﺘﻨﺪ: ﻳﻜﻲ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﻣﺎﺭﺕ )ﻳﻌﻨﻲ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻭ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ(‬ ‫ﻭ ﺯﻥ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪﻳﻲ ﺍﺯ ﻋﻠﻢ ﻭ ﻓﻀﻞ ﻭ ﻛﻤﺎﻝ ﻭ ﺗﺪﺑﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﻮﻥ ﺯﻥ ﺍﺳﺖ ﺣﻖ ﺣﻜﻮﻣﺖ‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﺩﻋﺎﻫﺎ ﺿﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﻼﻡ، ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺩﻻﺋﻠﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪ،‬ ‫ﺯﻥ ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻣﻲﺍﻳﻦ ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎ ﻣﺮﺩ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ِ‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﺤﺚ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻧﻔﺲ »ﺯﻥ ﺑﻮﺩﻥ« ﺍﺳﺖ. ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻳﺰﺩﻱ، ﺭﺋﻴﺲ ﭘﻴﺸﻴﻦ ﻗﻮﻩ ﻗﻀﺎﻳﻴﻪ ﺭﮊﻳﻢ ﻭ ﺍﺯ‬

‫ﻧﺪﺍﺭﺩ «.‬

‫٢٦‬

‫ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ‬

‫ﺗﺠﺮﺑﺔ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬

‫ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳـﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﻨﻴـﺎﺩﮔﺮﺍ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ٥٨٢١ ، ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺁﻥ ﻣﺸﺮﻭﻁ ﻛﺮﺩﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ‬ ‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﻣﺒﺎﺭﺯﺍﺕ ﻣﺴﻠﺤﺎﻧﺔ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ. ﻭﺭﻭﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﺪﺍﺭﺱ‬

‫ﺧﻮﺩﻛﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﺭﻟﻤﺎﻥ ﺑﻮﺩ، ﺑﻪﺷﻜﻞ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺣﻀﻮﺭ‬

‫ﻭ ﺑﺎﺯ ﺷﺪﻥ ﻣﺪﺭﺳﻪﻫﺎﻱ ﺩﺧﺘﺮﺍﻧﻪ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺍﻧﺠﻤﻨﻬﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻣﺠﻠﺔ‬ ‫ﺯﻧﺎﻧﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺗﻤﺎﻣﴼ ﻣﺘﺄﺛﺮ ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﻣﺸﺮﻭﻃﻴﺖ ﻭ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ. ﻧﻴﻢ ﻗﺮﻥ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ‬ ‫ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻠﻲ ﻛﺮﺩﻥ ﻧﻔﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻣﺼﺪﻕ، ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺍﺯ ﺣﺎﻣﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ‬

‫ﺩﺭ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﭘﻴﺸﻴﻦ، ﺯﻧﺎﻥ ﻫﻤﭙﺎﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ.‬ ‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺧﺎﺹ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺩﺭ ﮔﺮﻭﻫﻬﺎ ﻭ ﺗﺸﻜﻠﻬﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎﻱ ﻣﺴﺘﻤﺮ‬

‫ﺑﺎ ﻛﻤﻜﻬﺎﻱ ﺑﻴﺪﺭﻳﻎ ﺧﻮﺩ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺷﺎﻳﺎﻥ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻪﻋﻤﻞ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ.‬

‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺳﺎﻝ٧٥٣١ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﺑﻌﺎﺩﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻓﻌﺎﻝ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺭﮊﻳﻢ‬ ‫ﻗﺮﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺯﺍﺩﻱ، ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺧﻮﺍﺳﺘﺎﺭ ﺗﺤﻘﻖ ﻣﻄﺎﻟﺒﺎﺕ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺧﻮﺩ ﺑﻮﺩ. ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ، ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﻳﻚ ﭘﺸﺘﻮﺍﻧﺔ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲﻛﻪ ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺳﻴﺪ، ﺑﺎ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻳﻲ ﺭﻭﺑﻪﺭﻭ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺑﻪ ﻳﻚ‬

‫ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ٧٥٣١، ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﺎ ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﺔ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﻮﺳﻌﺔ ﻫﻤﻪﺟﺎﻧﺒﻪ‬ ‫ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ ﺭﺍ ﻃﻲ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻭﻟﻲ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻳﻚ ﻧﻈﺎﻡ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰ ﺣﺘﻲ‬ ‫ﺭﻓﺮﻣﻬﺎ ﻭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺳﺎﺑﻖ ﺭﺍ ﻫﻢ ﻛﻪ ﺑﻪﺳﻮﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻭﺯﻧﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﻭﺭ ﻭ ﻛﻢﻛﻢ ﺑﻪﺩﺳﺖ‬ ‫ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﻛﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ، ﺗﻬﺎﺟﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﺣﺠﺎﺏ ﺍﺟﺒﺎﺭﻱ ﻭ ﺍﺧﺮﺍﺝ‬ ‫ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻬﺎﺟﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ.‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯﻛﺎﺭ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻭ ﺳﺘﻢ ﺟﻨﺴﻲ ﺑﺎ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻭ ﺳﻨﮕﺪﻟﻲ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ‬

‫ﻛﺮﺩ.‬

‫٥٦‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺻﻒ ﻣﻘﺪﻡ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﺭﮊﻳﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﻭ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺩﺭ ﻣﻴﺘﻴﻨﮕﻬﺎ ﻭ ﺭﺍﻫﭙﻴﻤﺎﻳﻴﻬﺎ ﻭ ﺗﻈﺎﻫﺮﺍﺕ ﺷﺮﻛﺖ ﻓﻌﺎﻝ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﺣﻀﻮﺭ ﻓﻌﺎﻝ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺍﺑﺮﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻭ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻮﻝ ﺟﺪﻱﺗﺮﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﻣﺨﺼﻮﺻﴼ ﺣﻀﻮﺭ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﺒﺮﺩ ﻣﺮﮒ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺑﻴﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪﻛﻪ ﺭﺑﻊ ﻗﺮﻥ‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﺻﺤﻨﺔ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻗﻠﺐ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﻮﺩ.‬ ‫ﺍﺳﺖ، ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ﺁﻥﭼﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺁﻧﺘﻲﺗﺰ ﻭ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ، ﺑﺎ ﺗﻜﻴﻪ‬

‫ﺑﺮ ﺭﺑﻊ ﻗﺮﻥ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻧﺒـﺮﺩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴـﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﺍﺯ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲﻛﻪ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ، ﺯﻧﺎﻥ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ‬

‫ﻭﺳﻴﻌﴼ ﺣﻀﻮﺭ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ.ﺷﺮﻛﺖ ﻓﻌﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﻋﺮﺻﻪﻫﺎﻱ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻭ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ ﺑﻲ ﻧﻈﻴﺮﺷﺎﻥ، ﻫﻢ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﺩﻫﻬﺎ ﻫﺰﺍﺭ ﺯﻥ ﻣﺠﺎﻫﺪ ﻭ ﻣﺒﺎﺭﺯ)ﺣﺪﻭﺩ ﻳﻚ ﺳﻮﻡ ﺍﺯ ٠٢١ ﻫﺰﺍﺭ ﺷﻬﻴﺪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﺮﺩﻡ‬ ‫ﺭﮊﻳﻢ ﺧﻤﻴﻨﻲ، ﺣﻤﺎﺳﻪﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺁﻓﺮﻳﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺟﻨﺒﺶ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻲﻧﻈﻴﺮ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻭ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺍﺭﺗﻘﺎﺀ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺯﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺷﮕﺮﻓﻲ ﺑﺮﺟﺎﻱ ﮔﺬﺍﺷﺖ.‬

‫ﺍﻳﺮﺍﻥ( ﺩﺭ ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺑﺎ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺘﻨﺪ.ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺩﺭ ﺷﻜﻨﺠﻪﮔﺎﻫﻬﺎﻱ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺘﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺧﻮﺩ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﻣﻬﻤﻲﺩﺍﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺒﺎﺭﺯﺍﺗﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﺗﺎ ﺁﻥﺟﺎ ﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺧﺎﺹ ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﺩﺳﺖﻛﻢ‬ ‫ﻭﺟﻮﻩ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺁﻥ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﭘﺮﺑﺎﺭ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻥ ﻣﺎ ﺩﺭ ﻧﻘﺎﻁ‬

‫ﺭﺍ ﺑﻪﺟﻠﻮ ﺑﺮﺩﻩ ﻭ ﺗﻀﻤﻴﻦ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﻣﺎ ﺩﺭﺱ ﭘﺎﻳﻪ ﺍﺯ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﺑﺸﺮﻳﺖ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻛﻼﻡ ﻭ ﺑﻪﻃﻮﺭ‬ ‫ﺧﻼﺻﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ: ﻋﺪﻡ ﻣﻤﺎﺷﺎﺕ ﻭ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﻗﺎﻃﻊ ﻭ ﺑﻲﺷﻜﺎﻑ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺗﻤﺎﻣﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺎﻡ‬

‫ﺩﻳﮕﺮﺟﻬﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﮕﻴﺮﺩ.‬

‫٦٦‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺿﺪﺍﻧﺴﺎﻧﻲ. ﺣﻀﻮﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺪﺍﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺭﮊﻳﻤﻲﺑﻪ ﺩﺳﺖ‬ ‫ﺁﻣﺪﻩ ﻛﻪ ﺍﻟﻲﺍﻻﺑﺪ ﻫﻴﭻ ﺣﻘﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻣﺼﻤﻢ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ ﺍﺯ ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﺖ ﺯﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﮕﺬﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫ﺷﺎﻧﺲ ﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﺩﺭﻙ ﻛﺮﺩﻳﻢ... ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻬﺎﻱ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ‬ ‫ﻭﻟﻲ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺩﺭﺧﺸﺎﻥ. ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻱ ﺧﻮﻥ ﺩﻫﻬﺎﻫﺰﺍﺭ ﺯﻥ ﺷﻬﻴﺪ ﻭ ﺍﺳﻴﺮ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻱ ﺗﺤﻤﻞ ﻃﺎﻗﺖﻓﺮﺳﺎﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﺎ ﻓﺮﺍﺳﻮﻱ ﻣﺮﺯﻫﺎﻱ ﻃﺎﻗﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻛﺮﺩﻧﺪ‬

‫ﻧﻤﻲﺷﻨﺎﺳﺪ.‬

‫ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻴﻢ ﻭﻟﻲ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﺭﻙ ﺩﺭﺳﺖ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﭘﻴﺶ ﺭﻓﺘﻴﻢ. ﻗﻴﻤﺖ ﮔﺰﺍﻑ ﺑﻮﺩ‬ ‫ﺷﻜﻨﺠﻪﻫﺎ ﻭ ﺭﻧﺞ ﻭ ﺭﺯﻡ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺯﻥ ﮔﻤﻨﺎﻡ ﻭ ﺑﻲﻧﺎﻡ ﻭ ﻧﺸﺎﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺻﻔﻮﻑ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬ ‫ﻭ ﺑﻪ ﻳﻤﻦ ﻳﻚ ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺻﻔﻮﻑ ﺟﻨﺒﺸﻤﺎﻥ ﺑﺎ ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﻫﺎﻱ‬ ‫ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻳﻲ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﻛﻞ‬ ‫ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺟﻨﺒﺸﻬﺎﻱ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﻧﺎﻳﻞ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ.‬

‫ﺩﺭ ﺷﻤﺎﺭ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ٢٥ﺩﺭﺻﺪ ﺍﺯ ﺍﻋﻀﺎﻱ‬ ‫ﭘﺎﺭﻟﻤﺎﻥ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ٠٠٥ﻋﻀﻮﺩﺍﺭﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺍﻛﺜﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺍﺭﺷﺪ ﺍﺭﺗﺶ‬ ‫ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﻣﻠﻲ، ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺫﻳﺼﻼﺣﻨﺪ. ﻭ ﺩﺭﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﺤﻮﺭﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺍﺯ ﻳﻚ‬ ‫ﺩﻫﻪ ﭘﻴﺶ ﺗﻤﺎﻣﺎ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺫﻳﺼﻼﺡ ﻣﺠﺎﻫﺪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﻳﻚ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻳﻜﺪﺳﺖ ﻭ‬ ‫ﺗﻤﺎﻡﻋﻴﺎﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺟﺪﻳﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺭﺍ ﻋﻬﺪﻩﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﺎﻳﺴﺘﮕﻲ‬ ‫ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻳﻚ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺩﺍﺭﻧﺪ.‬

‫ﺭﺍﻫﮕـﺸﺎﻳﻲ ﻭ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺍﻧﮕﻴﺰﺷـﻬﺎﻱ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺫﻫﻦ‬

‫٠٢ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺑﺤﺜﻬﺎﻱ ﺟﻤﻌﺒﻨﺪﻱ ﺳﺎﻻﻧﻪﺍﺵ، ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﻛﻠﻴﺪﻱ ﺭﻭﺑﻪﺭﻭ ﺷﺪﻛﻪ‬ ‫ﭼﺮﺍ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ ﺍﻳﺮﺍﻥ )ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﺤﻮﺭﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ(، ﺳﻄﺢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺳﻪ ﻣﺪﺍﺭ ﭘﺎﻳﻴﻦﺗﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ؟ ﻳﻌﻨﻲ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺩﺭ‬
‫٧٦‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲﺻﺤﻨﻪﻫﺎﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ‬ ‫ﻣﺮﺩ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﺭﺯﺵ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻫﻴﭻ ﻣﺎﻧﻊ ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩﻳﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺍﺭﺗﻘﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﭘﺲ ﭼﺮﺍ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺎ ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺣﺪﻱ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ؟‬

‫ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪﻫﻤﻴﻦ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺤﺚ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﺷﺪ. ﺩﺭ‬ ‫ﻣﺎ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻴﻢ ﻓﻘﻂ ﺭﻭﻱ ﻳﻚ ﭘﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻨﻴﻢ. ﻣﺎ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺗﺤﻮﻟﻲ ﺩﺍﺷﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺫﻫﻨﻴﺘﻬﺎ ﺭﺍ‬ ‫ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻭ ﺩﺭ ﭘﻲ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺭﺍﻩﺣﻠﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺭﺍﻩﺣﻞ ﺟﺪﻳﺪ ﺭﺳﻴﺪﻳﻢ.‬

‫ﺑﺸﻜﻨﺪ ﻭ ﺑﺎﻭﺭ ﺗﺎﺯﻩﻳﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﺟﺎﺭﻱ ﻛﻨﺪ. ﻣﺴﻌﻮﺩ، ﺭﺍﻩﺣﻞ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺎﻻ ﻭ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﺷﺮﻛﺖ ﺯﻥ‬ ‫ﺩﺭ ﺷﺮﻛﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﺟﺮﺍﻳﻲ ﻣﻲﺟﺴﺘﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺫﻫﻦ ﻣﺮﺍ ﺯﻳﺎﺩ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻣﻲﺩﺍﻧﺴﺖ ﻭ ﻋﺪﻩﻳﻲ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻫﻢﻋﻘﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺑﺮﺧﻲ ﻫﻢ، ﻫﻢﭼﻨﺎﻥ ﺭﺍﻩﺣﻞ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻭ‬ ‫ﺍﺯ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻗﺒﻞ، ﺷﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﻛﺮﺩﻡ، ﺑﻪ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺭﺍﻩ ﺭﻫﺎﻳﻲ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﮔﺸﻮﺩﻩ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ، ﻣﻲﺍﻧﺪﻳﺸﻴﺪﻡ. ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺧﻮﺍﻩﻧﺎﺧﻮﺍﻩ ﺑﻪ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﺫﻫﻨﻲ ﻫﺮ‬ ‫ﺯﻧﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﺷﻮﺩ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻭ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻴﺶ، ﺩﻳﺮ ﻳﺎ ﺯﻭﺩ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺭﻭﺑﮕﺮﺩﺍﻧﺪ.‬ ‫ﺑﻪﻫﺮﺣﺎﻝ، ﺍﻛﻨﻮﻥ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﻳﻚ ﺑﺤﺚ ﺟﻤﻌﻲ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﻳﻚ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬ ‫ﺭﺍﻩﺣﻠﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻣﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ، ﺩﺭ ﻳﻚ ﻛﻼﻡ ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺟﻬﺶ ﻛﻴﻔﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ‬

‫ﻣﻄﺮﺡ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﻦ ﺿﺮﻭﺭﺗﻬﺎﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺟﻬﺎﺕ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ.‬

‫ﺷﺮﻛﺖ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺑﻮﺩ. ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﻣﻄﺮﺡ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺁﻳﺎ ﺯﻧﻲ ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻲ ﺭﺍ‬ ‫ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺮﺍ ﻛﺎﻧﺪﻳﺪﺍﻱ ﺑﻪﻋﻬﺪﻩﮔﺮﻓﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻛﺮﺩﻧﺪ، ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻭ ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ‬

‫ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻳﺎ ﻧﻪ؟‬

‫ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﻱ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻃﺎﻗﺖﻓﺮﺳﺎ ﺑﻮﺩ. ﺁﻥﻫﻢ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﭼﻨﮓ ﺩﺭ ﭼﻨﮓ ﺑﺎ‬ ‫ﻣﻬﻴﺐﺗﺮﻳﻦ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﻮﺩ. ﻭﻟﻲ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ ﺗﺮﺩﻳﺪﻫﺎﻳﻢ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﻣﻲﺑﺮﺩ: ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ‬ ‫ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻣﻲﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺫﻫﻦ ﺧﻮﺩﻡ ﻭ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺍﻟﺰﺍﻣﺎﺕ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﻳﻦ‬

‫ﻣﻮﺭﺩ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻃﺎﻗﺖﻓﺮﺳﺎ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﻭﻟﻲ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ ﺗﺮﺩﻳﺪﻫﺎﻳﻢ ﺭﺍ ﻣﻲﺯﺩﻭﺩ: ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﻗﺪﻣﻲﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ‬
‫٨٦‬

‫ﻗﺪﻡ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺷﻮﺩ. ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺶ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﺍﻳﻦ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲﺩﺍﺩﻳﻢ.‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ً‬ ‫ﺍﺯ ﺫﻫﻦ ﺧﻮﺩﻡ، ﻳﻌﻨﻲ ﺩﺭ ﺍﻟﺰﺍﻣﻬﺎﻱ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ، ﻛﺎﻣﻼ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﻣﻲﺧﻮﺍﺳﺘﻴﻢ ﺟﻠﻮ‬ ‫ﺍﻧﮕﻴﺰﺵ ﺣﺮﻛﺖ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺟﺮﻗﻪ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺭﺍ‬ ‫ﺑﺮﻭﻳﻢ ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲﮔﻔﺘﻴﻢ.‬

‫ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﻣﻦ ﻣﺸﺘﻌﻞ ﻛﺮﺩ. ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﻣﻦ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﻡ ﺷﺮﻭﻉ ﻛﻨﻢ ﺟﻮﺍﺏ ﺳﺨﺖ ﺍﺳﺖ ﻭﻟﻲ ﺍﮔﺮ‬ ‫ﺍﺯ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻲ ﻛﻪ ﻫﺴﺖ ﺷﺮﻭﻉ ﻛﻨﻢ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﺭﻏﻢ ﻫﻤﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﺁﻥ، ﺟﻮﺍﺏ‬ ‫ﻣﺜﺒﺖ ﺩﺍﺩ.‬

‫ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﻭ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ‬ ‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺟﺰ ﺑﺎ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺍﻧﮕﻴﺰﺷﻬﺎﻱ ﻧﻮﻳﻦ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻴﺴﺮ ﻧﻴﺴﺖ.‬

‫ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﺣﺎﻛﻢ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﭼﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﭼﻪ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮﺍﻳﻦ، ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻧﺸﺴﺘﻬﺎﻱ ﭼﻨﺪﻣﺎﻫﻪ، ﺣﺲ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻡ ﻛﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻥ‬

‫ﺍﻧﺮﮊﻳﻬﺎﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺧﻮﺩﻡ ﺩﺭ ﮔﺮﻭ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﭼﻴﺰﻱ ﺍﺗﻔﺎﻕ‬ ‫ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻴﭻﻛﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﻣﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺪﺱ ﺯﺩﻥ ﻧﺒﻮﺩ.‬

‫ﺗﺤﻮﻝ ﮔﺴـﺘﺮﺩﻩ ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬

‫ﺑﻪﺩﻧﺒﺎﻝ ﻭﺭﻭﺩ ﺯﻥ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ، ﺗﺤﻮﻝ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩﻳﻲ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺩﺭﺑﺮﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ‬

‫ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﻣﺜﺎﺑﻪ ﺳﻜﻮﻱ ﭘﺮﺵ ﺑﻮﺩ. ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺳﺎﻻﻧﺔ ﺑﺨﺶ ﺗﺸﻜﻴﻼﺕ، ﺣﻀﻮﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ‬

‫ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﺍﺩ. ﺑﻦﺑﺴﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺑﺪﻳﻦﮔﻮﻧﻪ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪ ﻭﺍﻳﻦ ﺗﺎﺯﻩ ﺁﻏﺎﺯ ﺭﺍﻩ ﺑﻮﺩ. ﺍﻳﻦ ﺟﻬﺶ‬ ‫ﺑﻪ ﻣﺎ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﻣﻲﺩﺍﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﻀﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺘﻮﺍﻧﻴﻢ ﻳﻚ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮﻳﻢ. ﭼﺮﺍ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﺎ ﻗﺼﺪ ﻧﺪﺍﺷﺘﻴﻢ ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺪ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﻮﻳﻢ. ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺍﺻﻠﻲﺗﺮﻳﻦ ﭘﺮﻭﮊﺓ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ‬ ‫ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺩﺭ ﮔﺮﻭ ﺣﺮﻛﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ، ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻓﺘﻦ ﺗﺎ ﺗﻪ ﺧﻂ، ﻳﻌﻨﻲ ﺗﺎ‬

‫ﺷﻮﺭﺍﻱ ﻣﺮﻛﺰﻱ ﺍﺯ ٥١ﺩﺭﺻﺪ ﺑﻪ٤٣ﺩﺭﺻﺪ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻳﺎﻓﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺭﺷﺪﻱ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ٠٠٢ﺩﺭﺻﺪ ﺭﺍ‬

‫ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ، ﺑﺎ ﭘﺮﻭﮊﺓ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻋﺠﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ. ﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﻭﺟﻮﺩ ﺣﺲ ﻣﻲﻛﺮﺩﻳﻢ ﻛﻪ‬ ‫ﻧﻔﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﺧﻴﺰ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻴﻢ. ﺍﻳﻦ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺟﺪﻱ ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﻫﺎ‬
‫٩٦‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺩﺍﺷﺖ. ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﺮﻭﺭ ﻣﺴﺌﻮﻻﻥ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺯﻥ ﺩﺭ ﭘﺴﺘﻬﺎﻱ ﻛﻠﻴﺪﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﺮﻓﺘﻨﺪ، ﻣﺮﺩﻫﺎﻱ‬ ‫ﭘﻨﻬﺎﻥ، ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻛﻢ ﺑﻬﺎ ﺩﺍﺩﻥ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﺍﺩ. ﻣﺸﻜﻞ ﺟﺪﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻫﻢ ﻫﻤﺎﻥ‬ ‫ﺗﺤﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﺸﺎﻥ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺩﻧﻴﺎ ﺭﺍ ﺗﻨﮓ ﺣﺲ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ. ﺑﺎﻭﺭﻛﺮﺩﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺸﻜﻞ ﺑﻮﺩ. ﻣﻘﺎﻭﻣﺘﻬﺎﻱ‬ ‫ﻣﺸﻜﻞ ﻫﻤﻴﺸﮕﻲ، ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻲﺑﺎﻭﺭﻱ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﻮﺩ. ﻣﻦ ﻃﻲ ﭼﻨﺪﺳﺎﻝ ﻭ ﺍﺯ ﺧﻼﻝ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺤﺚ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﺸﺴﺘﻬﺎﻱ ﻛﻮﭼﻚ ﻭ ﺑﺰﺭﮒ، ﺑﺎ ﻫﻤﺔ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮﺩﻡ ﻭ ﻛﻮﺷﻴﺪﻡ ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﺭﺍ، ﻛﻪ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﻫﻴﭻﮔﺎﻩ ﻣﻨﻜﺮ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ، ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪﺍﻳﻦ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ‬

‫ﺑﺮﺍﻧﮕﻴﺰﻡ. ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺭﻓﻊ ﺳﺘﻢ ﻣﻀﺎﻋﻒ ﻣﺴﺘﻠﺰﻡ ﺗﻼﺵ ﻣﻀﺎﻋﻒ ﺍﺳﺖ. ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﺩﺭ‬ ‫ﻳﻚ ﺭﻭﻧﺪ ﺗﺪﺭﻳﺠﻲ ﻋﻤﻠﻲ، ﻣﺤﺼﻮﻝ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪﭼﺸﻢ ﻣﻲﺩﻳﺪ ﻭ ﮔﺎﻣﻬﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ‬ ‫ﺑﺮﻣﻲﺩﺍﺷﺖ. ﻣﻦ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺘﻨﺎﻭﺏ ﻧﺸﺴﺘﻬﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻭ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ‬

‫ﻣﻲﺩﺍﺩﻡ. ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭ ﺩﺭ ﺑﺨﺸﻬﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﻢ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺴﺌﻮﻻﻥ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻣﻲﺷﺪ. ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺗﻌﺪﺍﺩ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺘﺎﺩ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺍﺭﺗﺶ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﺑﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ٠٥ﺩﺭﺻﺪ ﺭﺳﻴﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ٧ﺗﻦ ﺍﺯ ٥١ﻋﻀﻮ‬ ‫ﺳﺘﺎﺩ، ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ ﺭﮊﻳﻢ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺩﺭﻭﻧﻲ ﺟﻨﺒﺶ‬ ‫ﻣﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻣﻔﺎﺳﺪ ﺍﺧﻼﻗﻲ ﻣﺘﻬﻢ ﻛﻨﺪ. ﺭﮊﻳﻢ ﺍﺯ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺭﻭﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ‬

‫ﻣﺎ ﻭ ﺍﺭﺗﻘﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻭ ﻣﻲﻛﻮﺷﻴﺪ ﺑﺎ ﻟﺠﻦﭘﺮﺍﻛﻨﻲ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﺒﻠﻴﻐﺎﺗﻲ ﺧﻮﺩ، ﺟﻨﺒﺶ‬ ‫ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺁﻧﺎﻥ ﺳﺨﺖ ﺑﻴﻤﻨﺎﻙ ﺑﻮﺩ. ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ٧٦، ﻳﻚ ﺍﺭﮔﺎﻥ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮ ﺭﮊﻳﻢ،‬ ‫ﺑﻪﻧﺎﻡ »ﻛﻤﻴﺘﺔ ﻣﺮﻛﺰﻱ«، ﻃﻲ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪﻳﻲ ﺑﻪ ﺧﻤﻴﻨﻲ، ﺍﻋﺘﺮﺍﻑ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻥ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺁﻥ، ﺟﺎﺫﺑﺔ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥﻛﺎﺭﻱ ﻛﻪ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻛﺮﺩﻳﻢ، ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﺨﺸﻬﺎ، ﺳﺘﺎﺩﻫﺎ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﺮﺻﻪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ‬ ‫ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺑﻪﻧﺎﻡ ﻋﺮﺻﻪﻫﺎﻱ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺮﺩﺍﻧﻪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﺪ، ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺗﺨﺼﺼﻬﺎﻱ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ‬ ‫ﺭﺍ ﻓﺮﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﺷﺮﻭﻉ ﻛﺎﺭ ﮔﺴﺘﺮﺩﺓ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ ﻧﻈﺎﻣﻲﺍﺭﺗﺶ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﺑﻮﺩ. ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻣﺮﺩﺍﻧﻪﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﻋﺮﺻﻪﻫﺎﻱ ﻛﺎﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺗﻮﺳﻂ ﺯﻧﺎﻥ ﻓﺘﺢ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﻮﺯﺷﻬﺎ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﺎ ﺭﺩﺓ‬ ‫ﻭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ٨٦ ﺗﺎ ٢٧ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﮔﺎﻣﻬﺎﻱ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﭘﻴﺶ ﺭﻓﺘﻨﺪ، ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺣﺎﻝ، ﺯﻧﺎﻥ ﻫﻤﺮﺯﻣﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺑﺨﺸﻬﺎﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ‬

‫ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ)٧٢(.‬

‫٠٧‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺑﻠﻨﺪﻱ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﻭﺭ، ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭﻱ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻧﻮ ﻭ ﺩﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ،‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﻛﺎﺭ ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﺍﺩﻧﺪ. ﻫﺮ ﺭﻭﺯﻩ ﮔﺰﺍﺭﺷﻬﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲﻋﺮﺻﻪﻫﺎﻱ ﺟﻨﺒﺶ ﺭﺍ ﺯﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ. ﺻﻼﺣﻴﺘﻬﺎ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻴﻬﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﻘﺶ‬ ‫ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲﻛﺮﺩﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺮ ﻧﻘﺶ ﺟﺪﻱ ﻭ ﻛﺎﺭﺳﺎﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ.‬ ‫ﻓﺮﺍﻣﻮﺷﻲ ﻣﻲﺳﭙﺮﺩﻧﺪ. ﭼﺸﻤﻬﺎ ﻛﻢﻛﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻳﺪﻥ ﻭﺍﻗﻌﻴﺘﻬﺎ ﺑﺎﺯ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ. ﺑﺎﺭﺯﺗﺮﻳﻦ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺗﻲ‬ ‫ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺩﺭ ﺻﺤﻨﻪﻫﺎﻱ ﺣﺴﺎﺱ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﻳﻲ ﺩﺍﺷﺖ. ﺁﻣﻮﺯﺵﭘﺬﻳﺮﻱ ﺩﺭ‬ ‫ﻛﻴﻔﻴﺘﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺷﻌﻠﻪﻭﺭ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ، ﻓﻀﺎﻱ ﻛﺎﺭ ﺭﺍ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﺩﻟﺴﻮﺯﻱ ﻭ ﻋﻮﺍﻃﻒ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﺮﺩ.‬

‫ﺩﺭﻭﺍﻗﻊ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺗﺤﻮﻝ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ، ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺍﺭﺯﺷﻲ ﻛﻬﻦ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻛﻢﻛﻢ ﺑﻪ‬ ‫ﻛﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺳﺎﺯﻧﺪﺓ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎﺭ ﻣﻲﮔﺬﺍﺷﺖ، ﺩﺭ ﺩﺭﺟﺔ ﺍﻭﻝ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺳﻄﺢ، ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﻱ ﺑﻪ ﻧﻈﻢ، ﻗﺎﻃﻌﻴﺖ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮ ﻭ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮ ﭘﺎﻛﺒﺎﺯﻱ، ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ ﻭ‬ ‫ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺭﺯﻡ، ﺍﺯ ﮔﺮﺩﺍﻧﻬﺎﻱ ﺟﺪﺍﮔﺎﻧﻪ ﻭ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺯﻧﺎﻥ ﺁﻏﺎﺯ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻳﻢ، ﺍﻣﺎ ﺑﻪﺯﻭﺩﻱ ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﺩﺭ ﻳﻚ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻛﺎﺭ ﻣﺨﺘﻠﻂ ﻭ ﻳﻜﺪﺳﺖ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ. ﺷﺎﻳﺪ ﻻﺯﻡ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻓﺮﺍﺗﺮ ﺍﺯ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ‬ ‫ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺷﻜﻮﻓﺎﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﻫﺎ، ﺍﺯ ﻧﻘﺶ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ـ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥﻣﻮﻗﻊ ٠٥ﺩﺭﺻﺪ ﻫﻴﺄﺕ‬ ‫ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻳﺎﺩ ﻛﻨﻢ. ﺑﺪﻳﻦﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻴﻢ ﻳﻚ ﺍﺭﺗﺶ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻂ‬

‫ﺍﺟﺮﺍﻳﻲ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﻭ ٠٥ﺩﺭﺻﺪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺍﺭﺗﺶ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺩﺍﺩﻧﺪ ـ ﺩﺭ ﺣﻔﻆ‬ ‫ﺭﺍ ﺑﻪﻭﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺍﻥ ﺭﺯﻣﻲﺑﺴﻴﺎﺭ ﺑﺎﻻ ﺩﺷﻤﻦ ﺭﺍ ﺑﻪﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﻄﻠﺒﺪ. ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻧﺮﮊﻳﻬﺎﻱ ﻧﻬﻔﺘﺔ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﻣﻲﺩﺍﺩ ﺭﺍﻧﺪﻣﺎﻥ ﻛﺎﺭ ﺭﺍ ﺍﺭﺗﻘﺎ ﺩﻫﻨﺪ، ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﻏﻨﺎ ﺑﺨﺸﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﻧﻴﺰ‬ ‫ﺷﺘﺎﺏ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮﻱ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪﻋﻄﻒ ﺭﺳﻴﺪﻳﻢ. ﻛﻞ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﻣﺎ، ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ، ﺑﺮﺍﻱ ﻳﻚ ﺟﻬﺶ‬ ‫ﺟﺪﻳﺪ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﺩﺍﺷﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﺎ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻋﻤﺪﻩ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻣﺜﺒﺖ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺯﻧﺎﻧﻪ ﺭﺍ‬ ‫ﺟﻬﺖ ﺯﺩﻭﺩﻥ ﻛﺎﻣﻞ ﮔﺮﺍﻳﺸﻬﺎﻱ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﺍﻧﻪ ﻭ ﺑﺎﻟﻎ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﻪﭘﻴﺶ ﺑﺮﺩﻳﻢ. ﻳﻜﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺍﺭﺯﻧﺪﺓ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺗﺎﺯﻩ ﻭ ﻧﻮ ﺑﻴﻦ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺎﻥ‬
‫١٧‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩ ﻣﻲﺷﻮﺩ، ﻧﻘﺶ ﺳﺎﺯﻧﺪﺓ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﺭﺯ ﻣﻲﮔﺮﺩﺩ. ﺷﻴﻮﺓ ﻛﺎﺭ ﺟﻤﻌﻲ ﺑﻪ‬

‫ﻣﻨﺎﺳﺒﺘﺮﻳﻦ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻛﺎﺭ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﻬﺮﻩﮔﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺣﺪﺍﻛﺜﺮ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ. ﻣﺎ ﺑﻪ‬

‫ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﻛﺮﺩ. ﻣﻼﻙ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺖ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﻭﺭﻭﺑﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺑﺎ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻋﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺭﺍﺑﻄﻪﻫﺎ ﻭﻗﺘﻲ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﺯﻻﻟﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺮﺳﺪ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ، ﻳﻌﻨﻲ ﺯﻧﻬﺎ، ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ‬ ‫ﺯﻥ ﺑﺮ ﺯﻥ ﻭ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﻃﺮﻑ ﻣﻘﺎﺑﻞ. ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﺷﻤﺎ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﺔ ﺑﻠﻮﻍ ﻳﻚ‬

‫ﺭﺍﺑﻄﺔ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺳﺎﻝ٢٧ ﺍﻋﻀﺎ ﻭ ﻛﺎﻧﺪﻳﺪﺍﻫﺎﻱ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺗﻤﺎﻣﴼ‬ ‫ﺯﻧﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﻣﺮﻛﺰﻱ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺷﻮﺭﺍﻱ‬ ‫ﺭﻫﺒﺮﻱ، ﺳﺘﺎﺩ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺍﺭﺗﺶ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﺑﻪﺩﺳﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ٠٥ﺩﺭﺻﺪ‬ ‫ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﻣﻠﻲ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ.‬

‫ﻣﺸﻜﻞ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ‬

‫ﻛﺮﺩﻳﻢ.ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﻛﻲ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﻧﻊ ﺫﻫﻨﻲ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﺮﺩ. ﺑﻪ ﻗﻮﻝ ﺗﻮﻟﺴﺘﻮﻱ‬ ‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﻭﺳﻲ »ﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﺳﺨﻦ ﺑﻪ ﻣﻴﺎﻥ ﺁﻭﺭﻳﻢ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ‬ ‫ﻣﺸﻜﻞ ﺍﺻﻠﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺫﻫﻨﻴﺖ ﻭﻳﺮﺍﻧﮕﺮﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻀﺎﺩ‬ ‫ﻛﺴﻲ ﺭﺍ ﻳﺎﺭﺍﻱ ﮔﻔﺘﻦ ﺁﻥ ﻧﻴﺴﺖ«.‬

‫ً‬ ‫ﻃﻲ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺍﺻﻼ ﺳﺎﺩﻩ ﻧﺒﻮﺩ. ﻣﺎ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﻣﺘﻌﺪﺩﻱ ﺩﺳﺖﻭﭘﻨﺠﻪ ﻧﺮﻡ‬

‫ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻣﺸﻜﻞ، ﻣﺸﻜﻞ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ ﺑﻮﺩ. ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻬﺎﻱ‬ ‫ﻛﻠﻴﺪﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻫﻢ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﻫﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﺑﺘﺪﺍﻳﻲﺗﺮﻳﻦ ﺗﻀﺎﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺮ ﺯﻥ ﻭ‬ ‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ: ﺩﺭﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﻦﻫﻤﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻭ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﭼﺮﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻧﻬﺎ‬

‫ﻋﻤﻴﻘﻲ ﺑﻪ ﺍﺳﻢ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ.‬

‫ﻣﺮﺩﻱ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲﻛﺮﺩ.‬

‫ً‬ ‫ﺗﺤﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﻛﺎﺭ ﻛﻨﻨﺪ؟ ﺍﺻﻼ ﻣﮕﺮ ﺯﻧﻬﺎ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﺯ ﻋﻬﺪﻩ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭﻫﺎﻱ ﺳﺨﺖ ﻭ‬ ‫ﺍﺩﺍﺭﻩ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺮﺁﻳﻨﺪ؟ ﺷﻌﺎﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺧﻮﺑﺴﺖ ﻭﻟﻲ ﻧﻪ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﻛﺎﺭﻫﺎ. ﺧﻮﺏ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻑ ﻭ‬ ‫ﻭﺍﻛﻨﺶ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻮﺩ.‬
‫٢٧‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺍﻣﺎ ﻣﺸﻜﻞ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ، ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩ. ﺍﻏﻠﺐ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ: ﻣﮕﺮ ﻣﺎ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻴﻢ ﺍﺯ ﻋﻬﺪﺓ‬ ‫ً‬ ‫ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺎﺭﻱ ﺑﺮﺁﻳﻴﻢ؟ ﺍﺻﻼ ﻣﮕﺮ ﻣﺎ ﺭﺍ ﻛﺴﻲ ﻗﺒﻮﻝ ﺩﺍﺭﺩ؟ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻓﺮﻡ ﻭ ﺩﻛﻮﺭ‬ ‫ِ‬ ‫ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺮﻓﻬﺎ ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﻴﻬﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲﺷﺪ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺘﺰﻟﺰﻝ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ ﻭ‬ ‫ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺭﺍ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺩﺍﺭﻡ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺧﻄﺎ ﻭ ﺍﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ ﻣﺮﺗﻜﺐ‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ، ﺟﺴﺎﺭﺕ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﻳﺴﻚﭘﺬﻳﺮﻱ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ.‬

‫ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺧﻄﺎ ﻓﺮﻭ ﻣﻲﺭﻳﺨﺘﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﻪ ﺣﺬﻑ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ.‬ ‫ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﻮﺿﻊ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺩﭼﺎﺭ ﺿﺮﺑﻪ ﻳﺎ ﺷﻜﺴﺖ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ ﮔﺎﻩ ﺗﺎ ﭼﻨﺪﺳﺎﻝ ﺩﭼﺎﺭ‬ ‫ﻓﺮﻭﺭﻳﺨﺘﮕﻲ، ﺷﻜﺴﺘﻦ ﻭ ﭘﺎﺳﻴﻮﻳﺴﻢ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﻲﺷﺪﻧﺪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺟﺪﻱ‬ ‫ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ. ﺍﮔﺮ ﻫﻢ ﻗﺒﻮﻝ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻟﺮﺯﺍﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺑﺎ ﻫﺮ ﺳﺨﺘﻲ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﺍﻓﺴﺮﺩﻩ‬ ‫ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺻﺤﻨﻪ ﻧﻤﻲﻣﺎﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﻳﺎ ﺍﮔﺮ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻣﻮﺿﻊ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ‬ ‫ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﭘﺎﺳﻴﻮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻭ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﻛﺎﺭ ﮔﺮﻳﺰﺍﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ‬ ‫ﺗﻚﺗﻚ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻭ ﻣﺜﺎﻟﻬﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺍﮔﺮ ﺧﻮﺍﺳﺘﻴﺪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻴﺪ ﭘﺎﻱ ﺻﺤﺒﺖ‬

‫ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺶ ﺩﺭﺟﻪ٢ ﺑﻮﺩﻥ ﻭ ﺿﻌﻴﻔﻪ ﺩﻳﺪﻥ ﺍﻭﺳﺖ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻓﺮﻡ ﻭ ﺩﻛﻮﺭ ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ ﻭ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻲﺁﻣﻮﺧﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻥ، ﺷﺎﺧﺺ ﻭ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ‬ ‫ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍﻳﺶ ﺭﻭﻳﻜﺮﺩ ﻭ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻨﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﻭ ﺳﻤﺖﻭﺳﻮﺩﻫﻨﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺍﻭ‬

‫ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺭﺍﺳﺘﺎ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍﻳﺶ ﻧﮕﺎﻫﻬﺎﻳﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺑﻨﺸﻴﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﻃﺮﻳﻖ ﺳﻤﺖ ﻭ ﺳﻮ ﺑﮕﻴﺮﺩ.‬

‫ﻋﻤﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﻣﻴﻬﻨﺶ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺎ ﺿﻌﻴﻔﮕﻲ ﻭ ﻫﺠﻮﻡ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺻﺤﻨﻪ ﺭﺍ ﺧﺎﻟﻲ ﻧﻜﻨﺪ. ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻳﻚ ﺟﻨﮓ ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﺷﺎﺧﺺ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻫﺴﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ ﻋﻤﻞ‬ ‫ﺗﻚﺗﻚ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻟﺤﻈﺎﺕ ﺳﺨﺖ ﺍﺳﺖ، ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺧﻮﺩﻡ.‬

‫ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﻭ ﻣﻮﺍﻧﻊ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺩﺭﻭﻧﻲ؟ ﻳﺎ ﺑﺎ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﺯ ﺫﻫﻦ ﻭ ﺗﻌﻬﺪ ﺑﻪ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﻫﺮ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ‬
‫٣٧‬

‫ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﺑﺎ ﭼﻴﺴﺖ؟‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺭﺍﺑﻄﻪﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻓﺮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻌﻬﺪ ﺑﻪ ﺁﺭﻣﺎﻧﺶ ﺑﺎ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺩﺍﺭﺩ؟‬

‫ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺵ ﻛﺎﻻﻳﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻓﺘﺎﺩﻥ ﺑﺎ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎﻱ ﻋﻤﻴﻖ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﻨﺤﻂ ﻭ ﺣﻞ ﻳﻚﺑﻪﻳﻚ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻣﺸﺨﺼﴼ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﻭ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﻳﻚ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻣﻲﺷﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺸﻜﻞ ﺷﻜﻞ ﻭ ﻗﻴﺎﻓﻪ، ﭼﻪ ﺩﺭ‬ ‫ﻣﺸﻜﻠﻲ ﻛﻪ ﻫﻢﭼﻮﻥ ﻏﻮﻟﻲ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﻣﻲﻛﺸﺪ. ﺑﻪﻃﻮﺭﻱ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺯﻥ ﺍﺯ ﺭﻭﺯ ﺗﻮﻟﺪ ﺗﺎ ﺁﺧﺮ‬ ‫ﺗﺎﺭ ﻣﻮﻱ ﺳﭙﻴﺪ ﻭ ﻳﻚ ﭼﺮﻭﻙ ﺻﻮﺭﺕ. ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﺍﺋﻤﻲﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺍﻭﺳﺖ ﻭ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﻧﺎﺭﺍﺣﺖ ﻭ‬ ‫ﻧﮕﺎﻩ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﭼﻪ ﺩﺭ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﺮﺩﺍﻥ.‬

‫ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﻗﻴﺎﻓﻪﺍﺵ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺩﺍﺭﺩ. ﺑﺎﻻ ﺭﻓﺘﻦ ﻳﻜﺴﺎﻝ ﻋﻤﺮ ﻳﺎ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪﻥ ﻳﻚ‬ ‫ﺧﺴﺮﺍﻥﺯﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲﻟﺤﻈﺎﺕ ﻋﻤﺮ، ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﻳﺶ، ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺧﺮﺩ ﻭ ﺧﻤﻴﺮ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ.‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ ﺯﻥ، ﻭﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺷﺮ ﺍﻳﻦ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎ ﺧﻼﺹ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻳﻜﺒﺎﺭﻩ ﻏﻞ ﻭ ﺯﻧﺠﻴﺮﻫﺎﻱ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ‬ ‫ﻭ ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺎﺯ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﺭﻫﺎ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻣﺎ ﻳﻚ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻏﻨﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺩﺍﺭﻳﻢ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﻃﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﻧﮕﺎﺭ ﻛﺎﻻﻳﻲ ﺑﻴﺶ ﻧﻴﺴﺖ. ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺁﺛﺎﺭ ﻛﺎﻻ ﺩﻳﺪﻥ ﺯﻥ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ‬

‫ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﻣﻦ ﺧﻮﺩﻡ ﺯﻧﻲ ﺗﺤﺼﻴﻠﻜﺮﺩﻩ ﻭ ﺭﻭﺷﻨﻔﻜﺮ ﺑﻮﺩﻡ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻐﻞ‬ ‫ﺩﺍﺷﺘﻢ ﻭﻟﻲ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺫﻫﻨﻢ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺍﺻﻠﻲ ﺩﺭ ﺍﺭﺯﺷﮕﺬﺍﺭﻱ، ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ ﺯﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ‬ ‫ﻛﻪ ﻳﻚ ﺯﻥ ﻫﺮ ﻗﺪﺭ ﻫﻢ ﻛﻪ ﻛﺎﺭ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ ﻋﺎﻟﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻬﺎﻳﺘﴼ ﺁﻥﭼﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ‬ ‫ﻳﻚ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﻇﺎﻫﺮﻱ ﻭ ﺷﻜﻞ ﻭ ﻗﻴﺎﻓﻪ ﺍﻭﺳﺖ. ﺣﺘﻲ ﻭﻗﺘﻲ‬ ‫ﺩﺭ ﺁﻥﺟﺎ ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻬﺎﻱ ﻭﻳﮋﻩ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎﺯ ﺑﺎﻭﺭ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ‬

‫ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺗﻀﺎﺩ ﻋﺒﻮﺭ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪﻱ ﺩﺍﺭﻧﺪ.‬

‫ﻭﺍﺭﺩ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺷﺪﻡ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻔﻮﻑ ﺍﺭﺗﺶ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﭘﻴﻮﺳﺘﻢ ﺑﻪﺭﻏﻢ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻡ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺗﺎ ﻧﺪﻳﺪﻡ ﺑﺎﻭﺭ ﻧﻜﺮﺩﻡ. ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻓﺮﻡ ﻭ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﺎ ﺑﺮ‬ ‫ﺍﻳﻦ، ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩﻡ ﻛﻪ ﺑﺒﻴﻨﻢ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺍﺭﺗﻘﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﭼﻴﺴﺖ ﻭ ﺁﻳﺎ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺯﻳﺎﺩ ﺯﻳﺒﺎ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﻫﻢ‬

‫٤٧‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ! ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﻟﺤﻈﺎﺕ ﺫﻫﻨﻲ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﻜﺎﺭ ﻭﺍﻗﻌﴼ ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ،‬ ‫ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯ. ﺭﺍﺳﺘﺶ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﻡ ﺗﻌﺠﺐ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻡ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺳﻮﺍﺑﻖ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ‬ ‫ﻳﻚ ﺯﻥ ﺭﻭﺷﻨﻔﻜﺮ، ﭼﺮﺍ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﻗﺪﺭ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﭘﺮ ﺭﻧﮓ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥﺟﺎ‬

‫ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺭﺯﺷﮕﺬﺍﺭﻳﻬﺎﻳﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻗﻴﺎﻓﻪﻳﻲ ﺭﺍﻫﺶ ﺑﺎﺯ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻛﻠﻴﺪﻱ ﻭ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺗﻌﺠﺐﺁﻭﺭ ﺑﻮﺩ. ﻫﻤﻴﻦ ﺟﺎﻫﺎ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﮔﻤﻬﺎﻱ ﺫﻫﻨﻲ ﻭ ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎﻱ‬ ‫ﺷﻜﻞﮔﺮﻓﺘﻪ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺫﻫﻨﻢ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺍﺭﺯﺷﮕﺬﺍﺭﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺭﺗﻘﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺗﻮﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ‬ ‫ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻭ ﻓﺮﻭ ﻣﻲﺭﻳﺨﺖ ﻭ ﺑﺎﻭﺭ ﻛﺮﺩﻡ ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺯﻥ ﺟﺪﺍ ﺍﺯ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﻇﺎﻫﺮﻱ ﺍﻭﺳﺖ«.‬ ‫ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ:‬

‫ﺍﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪﻳﻲ ﺍﺯ ﺣﺮﻑ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺷﻜﻞ ﻭ ﻗﻴﺎﻓﻪ ﺑﻮﺩ. ﺍﻣﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻭﺳﻂ ﺣﺮﻓﻬﺎﻱ‬ ‫ﻳﺎﺩﻡ ﻫﺴﺖ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻭﻗﺘﻲ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻣﺎ ﻳﻚ ﺯﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺷﻠﻬﺎﻱ‬ ‫ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﭼﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻳﻦ ﻳﻜﻲ ﺭﺍ ﺑﭙﺬﻳﺮﻡ. ﺣﺎﻻ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺯﻥ ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻴﻢ ﺩﻳﮕﺮ ﭼﺮﺍ ﺑﺎﻳﺪ‬

‫ً‬ ‫ﻧﺮﻣﺎﻝ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺯﻧﻲ ﺯﻳﺒﺎ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻧﻤﻲﺷﺪ، ﺍﺻﻼ ﺩﻟﻢ ﻧﻤﻲﺧﻮﺍﺳﺖ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﭙﺬﻳﺮﻡ ﻭ ﻓﻜﺮ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻗﺪﺭ ﺗﻮﻱ ﺳﺮ ﻣﺎ ﺑﺨﻮﺭﺩ ﻛﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻗﺒﻠﻲ ﺍﺯ ﭘﺎﺋﻴﻦﺗﺮﻳﻨﻬﺎ ﺑﻪﺣﺴﺎﺏ‬ ‫ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﻟﺤﻈﺎﺕ ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ.‬ ‫ﻣﻲﺁﻣﺪﻧﺪ«.‬

‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﺍﺷﻚ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ، ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺍﻳﻦ ﻟﺤﻈﺎﺕ‬ ‫ﺭﺍ ﻣﻲﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﭘﺎﻳﻪﻫﺎﻱ ﺿﺪﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻭ ﺿﺪﺯﻥ ﺩﺍﺷﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ‬ ‫ﻳﻚ ﺯﻥ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﺨﺼﻴﺖ، ﻛﺎﺭﺍﻛﺘﺮ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻳﻬﺎﻱ ﺍﻭ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻢ‬ ‫ﭼﺸﻢ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ... ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﻢ ﻣﻦ ﻭ ﻫﻢ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺯ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ‬

‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﻕ ﺍﺯ ﺫﻫﻨﻢ ﻣﻲﮔﺬﺷﺖ ﺍﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﺄﻣﻞ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﺍﻭﺝ ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻭ ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ‬

‫ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﻓﻴﺰﻳﻜﻴﺶ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﻛﺎﻻ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﻣﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ‬ ‫ﻛﻪ ﺭﻳﺸﻪﺩﺍﺭ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺿﻤﻴﺮﻣﺎﻥ ﺑﻮﺩ، ﺑﻴﺰﺍﺭ ﻣﻲﺷﺪﻳﻢ ﻭ ﻣﺼﻤﻢ ﻣﻲﺷﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﻫﺮﭼﻪ‬ ‫ﺟﺪﻳﺘﺮ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻛﻨﻴﻢ... ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺍﺭﺯﺵ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻣﺜﺒﺖ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﺮ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﭘﻲ ﻣﻲﺑﺮﺩﻳﻢ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻣﺎ ﻣﻲﺟﻨﮕﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﻪ‬
‫٥٧‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺧﺎﺭﺝ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺗﺎﺯﻩ ﺍﺭﺯﺵ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺭﺍ ﻓﻬﻢ ﻣﻲﻛﺮﺩﻳﻢ ﻭ‬ ‫ﻣﻲﻓﻬﻤﻴﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻼﺻﻲ ﻣﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺯ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﺍﻧﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺗﺎ ﻛﺠﺎ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﻭ‬ ‫ﺭﺍﻫﮕﺸﺎ ﺍﺳﺖ«.‬

‫ﻣﺴﺆﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ، ﺍﺯ ﺁﻥﺟﺎ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺍﻟﻬﺎﻡ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﺼﺪﺭ ﺧﻠﻖ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻭ‬ ‫ﻣﺤﺘﻮﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﭘﺮﻭﺳﺔ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺭﺳﻴﺪﻳﻢ ﻛﻪ‬ ‫ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﻛﻼﺳﻴﻚ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺷﺪﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﻛﻬﻨﻪ ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺩﺭ ﭘﻴﺶ‬ ‫ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﻋﻬﺪﻩ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ. ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱﻛﻨﻨﺪﻩ ﺭﺍ، ﺑﺪﻭﻥ ﻫﻴﭻ‬

‫ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪﻱ، ﭼﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﻛﺎﺭ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺣﻞ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎﻱ‬

‫ﮔﺮﻓﺘﻴﻢ، ﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺭﺍ ﺩﺭﻳﺎﻓﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ، ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ‬ ‫ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﺫﻳﺼﻼﺣﺘﺮﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ، ﺯﻳﺮﺍ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﺯ ﻋﻬﺪﺓ ﺁﻥ ﺑﺮﺁﻳﻨﺪ. ﻭﮔﺮﻧﻪ، ﺩﺭ ﻳﻚ‬

‫ﺭﻭﻧﺪ ﻛﻼﺳﻴﻚ، ﻳﻌﻨﻲ ﺩﺭ ﺑﻄﻦ ﻳﻚ ﻧﻈﺎﻡ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ، ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻋﻤﻮﻣﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﻭﺭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﻣﻲﺷﺪ، ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻧﻮ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎ ﺑﺎﺭﺯ ﻣﻲﺷﺪ. ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﻧﺪ، ﻓﻌﺎﻻﻧﻪ ﻭ ﺑﻪﻧﺤﻮ‬ ‫ﺗﺤﺴﻴﻦﺍﻧﮕﻴﺰﻱ ﺷﺮﻛﺖ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪﺭﻭﺷﻨﻲ ﺩﺭﻙ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺧﻠﻖ ﻭ‬ ‫ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺻﻼﺣﻴﺘﻬﺎﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﻣﻴﻬﻨﺸﺎﻥ ﻭ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮﻱ ﺍﺟﺘﻨﺎﺏﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺑﺎ ﮔﺎﻣﻬﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ‬ ‫ﺳﭙﺲ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻄﻒ ﺭﺳﻴﺪﻳﻢ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻛﻞ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﻣﺎ، ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ، ﺑﺮﺍﻱ‬

‫ﻣﺴﻴﺮ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﻣﻲﭘﻴﻤﻮﺩﻧﺪ.‬

‫ﻳﻚ ﺟﻬﺶ ﺟﺪﻳﺪ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﺩﺍﺷﺖ. ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻣﺜﺒﺖ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ‬ ‫ﺍﻣﺎ ﻧﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﺎﺩﮔﻲ ﺍﺯ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻭ ﺳﻠﻄﻪ ﺑﺮﻛﺎﺭﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺟﻬﺖ ﺯﺩﻭﺩﻥ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﻭ ﺑﺎﻟﻎ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﻪﭘﻴﺶ ﺑﺮﺩﻳﻢ.‬

‫٦٧‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺩﺳﺖ ﺑﺮﻣﻲﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻧﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﺳﺎﺩﮔﻲ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﻱ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﻪﻋﻬﺪﻩ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‬ ‫ﻭ ﺑﻪﺩﺭﺳﺘﻲ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﻳﻚ ﺯﻥ ﻣﺠﺎﻫﺪ ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﺗﺎﺯﻩ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻡ ﺧﻮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﺎ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﻱ ﺩﺷﻮﺍﺭ‬

‫ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺳﻄﻮﺡ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻛﺎﺭ ﺳﺨﺘﻲ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﻭ ﻛﺎﺭﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺍﻻﻥ ﺩﺭ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﻳﻚ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺁﺩﺍﭘﺘﻪ ﻛﻨﻢ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻡ ﺍﺯ‬ ‫ﭘﺲ ﻛﺎﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺎﺭ ﺑﺎ ﺯﺭﻫﻴﻬﺎ ﺭﺍﻧﻨﺪﮔﻲ ﺯﺭﻫﻲ ﻭ ﺗﻌﻤﻴﺮﺍﺕ ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎﻱ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑﺮﺑﻴﺎﻳﻢ.‬ ‫ﻭﻟﻲ ﻳﻜﺒﺎﺭﻩ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﺸﻜﻞ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺷﺪﻡ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻥ ﺑﻪﻋﻬﺪﻩ‬

‫ً‬ ‫ﻣﻦ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺷﺪ. ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻛﺮﺩﻡ ﺍﺻﻼ ﺗﻮﺍﻥ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻲ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻡ. ﻗﺒﻮﻝ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺁﻥﻗﺪﺭ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺷﺒﻬﺎ ﺧﻮﺍﺑﻢ ﻧﻤﻲﺑﺮﺩ. ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ ﺧﺪﺍﻳﺎ‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﺳﻨﺸﺎﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ، ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻭ ﺳﺎﺑﻘﻪﺷﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ، ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺑﺪﻫﻢ.‬ ‫ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ. ﮔﻔﺖ ﭼﺮﺍ؟ ﮔﻔﺘﻢ ﺭﻭﺑﺎﺯ ﺍﮔﺮ ﺑﺨﻮﺍﻫﻢ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻧﻤﻲﺧﻮﺍﻫﻢ ﺿﻌﻔﻬﺎ ﻭ ﻧﺎﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻴﻬﺎﻳﻢ‬

‫ﻳﺎﺩﻡ ﻫﺴﺖ ﺷﺐ ﺍﻭﻝ، ﻧﺰﺩ ﻣﺴﺌﻮﻟﻢ ﺭﻓﺘﻢ ﻭ ﮔﺮﻳﻪﻛﻨﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘﻢ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻦ‬ ‫ﺟﻠﻮ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﺷﻮﺩ. ﺍﮔﺮ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﻛﻨﻢ ﺁﺑﺮﻭﻳﻢ ﻣﻲﺭﻭﺩ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻴﭻﻭﻗﺖ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻢ ﺟﻠﻮ‬ ‫ﺑﺸﻮﻡ. ﻣﻦ ﻗﺪﺭﺕ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻡ.‬

‫ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﻛﻨﻢ. ﺁﺧﺮ ﻣﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﺓ ﺍﻳﻦﻫﻤﻪ ﻣﺮﺩ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﻡ ﺑﺎ ﺳﻦ ﻭﺳﺎﻝ ﺯﻳﺎﺩ‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻢ ﻗﻮﻝ ﺩﺍﺩ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺣﺎﻟﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﺪ ﻭ ﻣﻦ ﺑﺎ ﺗﻜﻴﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻭ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺗﻌﻬﺪﻱ‬

‫ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺩﺍﺷﺘﻢ، ﺑﻪ ﺧﻮﺩﻡ ﮔﻔﺘﻢ ﻣﮕﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭﻃﻨﻢ ﻭ‬ ‫ﺧﻼﺻﻲ ﺍﺯ ﺷﺮ ﺭﮊﻳﻤﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﻦﻫﻤﻪ ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺗﻼﺵ ﻭ ﺳﺨﺘﻲ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﻛﻨﻢ‬ ‫ﻭ ﻣﮕﺮ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻧﻮﻉ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺟﻨﺴﻴﺖ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﺭﻫﺎ ﺷﻮﻡ؟ ﺩﻳﺪﻡ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻟﻬﺎ ﻣﺜﺒﺖ ﻭ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻭ ﺣﺮﻛﺖ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ‬

‫ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﻛﺎﺭﻫﺎ ﻭ ﺑﻪﺛﻤﺮ ﺭﺳﺎﻧﺪﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺍﻣﻜﺎﻧﭙﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻓﻜﺮ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺰﻡ ﺧﺎﺭﺝ‬ ‫ﺍﺯ ﺧﻮﺩﻡ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻢ ﻭﺍﺭﺩ ﺍﻳﻦ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺳﺨﺖ ﺍﺯ ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﺟﻨﺴﻴﺖ ﺩﺭ‬ ‫ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩﻡ ﺑﺸﻮﻡ ﻭ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﻫﻢ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻢ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻋﻬﺪﻩ ﺑﮕﻴﺮﻡ. ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﺧﻮﺩﻡ ﻋﻬﺪ‬
‫٧٧‬

‫ﻛﺮﺩﻡ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﻣﻦ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﻫﻴﭻ ﺗﻼﺵ ﻭ ﻛﻮﺷﺶ ﻭ ﺳﺨﺘﻲ ﻓﺮﺍﺭ ﻛﻨﻢ ﺑﻪﻋﻜﺲ ﺑﺎﻳﺪ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﻛﻨﻢ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻢ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺧﻮﺩﻡ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﺭﻫﺎ‬ ‫ﻛﻨﻢ ﻭ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﻣﻼﻫﺎﻱ ﺯﻥ ﺳﺘﻴﺰ ﻭ ﺿﺪﺯﻥ ﺑﺠﻨﮕﻨﺪ. ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ‬

‫ﻛﻪ ﺩﻳﺪﻡ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻻﺕ ﻓﻘﻂ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﺳﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺰﻡ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﻡ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻢ ﻭﺍﺭﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺳﺨﺖ ﺑﺸﻮﻡ ﻭﮔﺮﻧﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﺯﻱ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﻪ‬ ‫ﺩﻧﻴﺎ ﺁﻣﺪﻡ ﺑﺎ ﺭﮒ ﻭ ﭘﻮﺳﺖ ﻣﻦ ﻋﺠﻴﻦ ﺍﺳﺖ. ﭼﻄﻮﺭﻱ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻢ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﮕﻴﺮﻡ ».‬

‫ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭﻩ ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻭ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺧﻴﻠﻲ‬ ‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﻭﻗﺘﻲ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺯﻥ ﺷﺪﻡ، ﻳﻜﺒﺎﺭﻩ ﺑﺎ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﺣﺴﺎﺳﺎﺕ ﻧﻬﻔﺘﻪ‬

‫ﺭﺍﺳﺘﺶ ﺭﺍ ﺑﺨﻮﺍﻫﻴﺪ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻫﻢ، ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻳﻚ ﻣﺸﻜﻞ ﺟﺪﻱ ﺑﻮﺩ.‬

‫ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ. ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﺓ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺷﺪﻥ ﻫﻢ ﺳﺨﺘﺘﺮ ﺍﺳﺖ«.‬

‫ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻧﻢ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺷﺪﻡ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺁﺷﻨﺎ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺑﻮﺩ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ. ﺍﻭﻝ‬

‫ﺩﺭﮔﻴﺮ ﻗﻴﺎﺱ ﻭ ﺣﺴﺎﺩﺗﻬﺎﻱ ﻧﻬﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺫﻫﻨﻢ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲﺷﺪﻡ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﺑﻴﺎﻧﺶ ﺑﺮﺍﻳﻢ‬ ‫ﺳﺨﺖ ﻭ ﺟﺎﻧﻜﺎﻩ ﺑﻮﺩ. ﺑﺎ ﺧﻮﺩﻡ ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻦ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺯﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯ، ﻓﻤﻨﻴﺴﺖ،‬ ‫ﺍﻧﻘﻼﺑﻲ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﻣﻦ ﻟﺤﻈﺎﺕ ﺣﺴﺎﺩﺕ ﻭ ﻗﻴﺎﺱ ﺑﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﺤﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻢ ﺩﺍﺷﺘﻢ.‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺍﺯ ﺣﺴﺎﺩﺕ ﺑﻪ ﻗﻴﺎﻓﺔ ﺑﻬﺘﺮ، ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻳﺎ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ ﺑﻮﺩﻥ ﻳﺎ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻳﻬﺎﻱ ﺑﺎﻟﻘﻮﻩ‬ ‫ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﻭ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﻭ ﺭﺷﺪ ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺟﻮﺍﻧﺘﺮ ﺑﻮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﻢ. ﺍﻳﻨﻬﺎ‬ ‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺩﺍﺷﺘﻢ ﺍﻣﺎ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺘﺘﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻟﺤﻈﺎﺕ، ﺑﻴﺎﻧﺶ ﺑﻮﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﻡ ﻧﻬﻴﺐ‬

‫ً‬ ‫ﺯﺩﻡ ﻭ ﺗﺎﺯﻩ ﻓﻬﻤﻴﺪﻡ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﺣﻞ ﻧﻜﻨﻢ ﺍﺻﻼ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻡ ﻭ‬ ‫ﺧﻮﺩﻡ ﺑﻮﺩ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﻣﻲﺩﺍﺩﻡ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻊ ﻧﺒﺎﺷﻢ. ﺍﻣﺎ ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺗﻌﻬﺪ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻢ‬

‫ً‬ ‫ﺑﺎﺯ ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩﻡ ﺍﺻﻼ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﻢ ﺍﻳﻦ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺣﻞ ﻛﻨﻢ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﺩﺭﻭﻥ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻣﻴﻬﻨﻢ ﺍﻓﺘﺎﺩﻡ ﻭ ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﻗﻮﻱ ﻣﻦ ﺭﺍ ﺟﻠﻮ ﻣﻲﺑﺮﺩ ﻭ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺣﻞ ﻛﻨﻢ. ﺑﻪ ﻋﻜﺲ ﺁﻥ ﺍﻓﻜﺎﺭ ﻭ‬ ‫ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ. ﺍﺯ ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻟﺬﺕ ﺑﺒﺮﻡ ﻭ ﺍﺯ ﺭﻧﺞ ﻭ ﺩﺭﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺎﺭﺍﺣﺖ‬

‫ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺮﺩﻣﺸﺎﻥ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭﻙ ﺍﻳﻦ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﻣﻮﺗﻮﺭ‬

‫ً‬ ‫ﺑﺎﺷﻢ ﻭ ﺍﺻﻼ ﺍﺯ ﻳﻜﻲ ﺩﻳﺪﻥ ﺧﻮﺩﻡ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﻭ ﺩﻳﺪﻥ ﺯﻳﺒﺎﻳﻴﻬﺎ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻳﻬﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺣﺴﺎﺱ‬
‫٨٧‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺷﻌﻒ ﻛﻨﻢ. ﺩﻳﺪﻡ ﺩﻳﮕﺮ ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ ﻭ ﺯﺷﺘﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺮﺍ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﻧﻤﻲﺩﻫﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎ‬ ‫ﺩﻳﮕﺮ ﻛﻤﺮﻧﮓ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﻳﻜﺪﻝ ﺷﺪﻩﺍﻡ ﻭ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺷﺨﺼﻴﺖ، ﻃﺮﺯ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎﺳﺖ ﻧﻪ ﺩﺭ ﺷﻜﻞ ﻭ ﻗﻴﺎﻓﻪ. ﭘﺲ ﺍﺯ ﻣﺪﺗﻲ ﻣﻲﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻧﻢ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ‬

‫ﺗﻔﻜﺮ، ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﺭﻫﺎﺑﻮﺩﻧﺸﺎﻥ، ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﺁﻧﻬﺎ، ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ‬ ‫ﺯﻳﺒﺎ ﻭ ﺩﻭﺳﺖﺩﺍﺷﺘﻨﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭﻟﻮ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻴﻠﻲ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺑﺴﻴﺎﺭ‬ ‫ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﻘﺎﻁ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﺍﺯ ﻏﻮﻝ ﺷﻜﻞ ﻭ ﻗﻴﺎﻓﻪ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩﻡ ﺧﻼﺹ ﻣﻲﺷﺪﻡ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ‬ ‫ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻳﻜﺴﺎﻝ ﺑﻪ ﻋﻤﺮﻡ ﺩﺍﺋﻢ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻧﺎﺭﺍﺣﺖ ﺑﺎﺷﻢ ﻭ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺩﺭﺩ‬

‫ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻣﻲﺭﺳﻴﺪﻡ ﻭ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﺒﻮﺩﻡ ﺁﻥﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ ﻋﻮﺽ ﻛﻨﻢ.‬

‫ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺯﻥ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﻧﺒﻮﺩﻡ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻳﻚ ﺗﺎﺭ ﻣﻮﻱ ﺳﭙﻴﺪ، ﻳﻚ ﭼﺮﻭﻙ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻭ‬ ‫ﻧﻤﻲﺧﻮﺭﻡ، ﻏﻮﻟﻲ ﻭ ﺩﺭﺩﻱ ﻛﻪ ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺍﺯ ﺍﺑﺘﺪﺍﻱ ﺗﻮﻟﺪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ ﻟﺤﻈﻪ ﻋﻤﺮﺵ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺧﺮﺩ ﻭ ﺧﻤﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺧﺎﺭﺝ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ‬ ‫ُ‬ ‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﻳﻚ ﻛﺎﻻ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎ ﺑﺒﻴﻨﺪ. ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ‬ ‫ﻛﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻥ ﺍﺯ ﻏﻮﻝ ﺷﻜﻞ ﻭ ﻗﻴﺎﻓﻪ ﻳﻚ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻛﻴﻔﻲ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ‬ ‫ﺭﺍﺳﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺻﺒﺢ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻛﺎﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﻓﻜﺮ ﺑﻪ ﺍﻳﻦﻛﻪ‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺯﻳﺒﺎﺗﺮ ﺑﻨﻤﺎﻳﺪ ﻭ ﺑﻬﺘﺮ ﺟﻠﻮﻩ ﻛﻨﺪ، ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﻜﺮ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﺘﺮ ﻭ‬

‫ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻭ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﭼﻘﺪﺭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﺁﺯﺍﺩ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﭼﻘﺪﺭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﺴﺐ ﻛﻨﺪ ﻭ ﭼﻄﻮﺭ ﺭﻫﺎﺗﺮ ﺗﺎ ﺍﺯ ﻋﻬﺪﻩ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﻳﺶ‬ ‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻛﺮﺩ. ﺍﻳﻨﻄﻮﺭﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺯﻧﺠﻴﺮﻫﺎﻱ ﻧﻬﻔﺘﻪ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻧﺸﺎﻥ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎﻳﺸﺎﻥ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ‬ ‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺩﻧﻴﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩﻛﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻧﻢ ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ ﺍﺯ ﺭﺷﺪ ﻭ‬

‫ﺑﺮﺁﻳﺪ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﭼﻪ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺭﺍﺣﺖ، ﻓﺮﺍﺥ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲﺑﺨﺸﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩﺵ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺍﻳﺠﺎﺩ‬ ‫ﺷﺪﻩ ﺁﺯﺍﺩ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ.‬

‫ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻳﻬﺎﻱ ﻣﺜﺒﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺰﻳﺪﻩ ﻧﻤﻲﺷﻮﻡ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪﻋﻜﺲ ﻗﺪﺭﺕ ﺁﻥ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬

‫ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺟﺰﺋﻲ ﺍﺯ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩﻡ ﻗﺪﺭ ﺑﺪﺍﻧﻢ ﻭ ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﺮﭼﻪ ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ ﺗﺠﺎﺭﺏ‬
‫٩٧‬

‫ﻭ ﺣﺘﻲ ﺟﺎﻱ ﻣﻦ ﺭﺍ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻊ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻣﻦ ﺑﺮﺳﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﻦ ﺟﻠﻮ ﺑﺰﻧﻨﺪ. ﺍﻳﻦ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﻧﻴﺎﺯ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺍﻋﻢ ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺠﺎﻱ‬ ‫ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺭﻗﻴﺐ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺩﻭﺳﺖ، ﺧﻮﺍﻫﺮ، ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻫﻤﺮﺯﻡ ﻭ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺭﺷﺪ ﻭ‬ ‫ﺍﺭﺗﻘﺎﻱ ﻫﻢ ﻟﺬﺕ ﺑﺒﺮﻧﺪ ﻭ ﻣﺎﻧﻊ ﻫﻢ ﻧﺸﻮﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺑﺖ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﻭ ﻗﻔﻞ ﻧﺸﻮﻧﺪ. ﺑﻪ ﻋﻜﺲ‬ ‫ﺗﺎﺯﻩ ﻓﻬﻤﻴﺪﻡ ﻛﻪ ﻧﻘﺶ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﻣﺸﺘﺮﻙ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﻭﻃﻦ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ )ﻭ ﻗﻄﻌﴼ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ( ﭼﻘﺪﺭ ﻧﻘﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨﺪﻩﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻩ ﺭﺳﻴﺪﻥ‬ ‫ﺑﻪ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺭﺍ ﻭ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ‬ ‫ﺭﺍﻫﮕﺸﺎﻱ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ.‬

‫ﻫﺮ ﺁﻥﭼﻪ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺟﻨﺴﻴﺖ ﺍﺳﺖ ﺭﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﺭﻫﺎ ﺍﺯ ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻛﺎﺫﺑﻲ‬ ‫ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ ﻭ ﻫﺮ ﻧﻮﻉ ﺍﺭﺯﺷﻲ ﻛﻪ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻧﺶ ﻧﻘﺸﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﺮﺍﻳﺶ ﺗﻼﺷﻲ‬

‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺴﺎﺩﺕ، ﺭﻗﺎﺑﺖ، ﺯﺷﺘﻲ، ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ، ﺑﺮﺗﺮﻱ ﻃﺒﻘﺎﺗﻲ، ﺑﺮﺗﺮﻱ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ،‬ ‫ﻧﻜﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺳﺮﻟﻮﺣﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲﻓﺮﻫﻨﮕﻬﺎ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎ ﻭ ﻣﻨﺸﺄ ﺗﺒﻌﻴﺾ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻣﺒﺤﺚ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﻳﻦﺗﺮﻳﻦ ﻣﺒﺎﺣﺜﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﻭﺝ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺩﺭﮔﻴﺮ‬ ‫ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺧﻴﻠﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺁﻥﺭﺍ ﺑﺎﻭﺭ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻟﺤﻈﻪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﺑﻪ‬

‫ﻭ ﺳﺘﻢ ﻣﻀﺎﻋﻒ ﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺍﺳﺖ«.‬

‫ﺫﻫﻨﺸﺎﻥ ﻣﻲﺯﺩ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ ﻣﺎ ﻭﻗﺘﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺷﺪﻳﻢ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﺣﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻳﻢ ﻭ ﺑﺮﺍﻳﻤﺎﻥ‬ ‫ﺟﻮﺍﺏ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﭼﻴﺰﻱ ﻧﺸﺪﻩ ﺭﺍﺳﺖ ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﺪ. ﺩﺭ ﻳﻚ ﻣﺪﺍﺭ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻻﻳﻪ ﻭ ﺳﻄﺢ ﺍﻳﻦ‬

‫ﻣﻬﻢ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺭﺍﻫﻤﺎﻥ ﺑﺎﺯ ﺷﺪ. ﭘﺲ ﭼﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺳﺮﺑﺮﺁﻭﺭﺩ؟‬ ‫ﻣﺸﻜﻞ ﺣﻞ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻛﻨﺎﺭ ﺯﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻲ ﻧﻪ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ، ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﻃﻮﺭ‬

‫ﻛﺎﻣﻞ ﺯﻳﺮ ﻭ ﺭﻭ ﺷﻮﺩ.‬

‫ﺭﻭﺍﺑﻂ ﻧﻮﻳﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﺯﻧـﺎﻥ‬

‫ﻳﻜﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎﻱ ﻣﻬﻤﻲﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﮔﺮﻳﺒﺎﻧﮕﻴﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻏﻠﺒﻪ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺍﺯ‬

‫ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﺳﺖ، ﺭﺍﺑﻄﺔ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺍﺳﺖ. ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﻣﻴﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ‬
‫٠٨‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﻋﺎﻡ ﺩﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﻣﻮﺍﻗﻊ ﻣﻤﻠﻮ ﺍﺯ ﺭﻗﺎﺑﺘﻬﺎﻱ ﻓﺮﺩﻱ ﻭ ﻫﻮﻭﮔﻮﻧﻪ ﺍﺳﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ‬ ‫ﺗﻨﮓ ﻣﻲﺑﻴﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﻫﺮ ﻛﺲ ﻭ ﺑﺎﻻ ﺭﻓﺘﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺮ ﺯﻥ، ﺳﺎﻳﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺗﻬﺪﻳﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻧﺰﺩﻳﻜﺘﺮ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻥ ﺗﻨﻲ ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻛﺎﺭﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻥ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺩﺭﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﺭﺍﺑﻄﺔ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪﻳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﺮﺩﻩ‬ ‫ﻭ ﺳﺨﺘﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺭﺍﺑﻄﻪﻳﻲ ﺑﺎ ﻫﻢ ﭘﻴﺶ ﻣﻲﺑﺮﻧﺪ، ﺑﻪ ﻧﺤﻮﻱ ﻛﻪ ﺩﺭﺳﺖ‬ ‫ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ، ﻫﻤﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ، ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ‬

‫ﺩﺭ ﻧﻘﻄﺔ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺯﻥ ﺳﺘﻤﺰﺩﻩ، ﺍﺭﺗﻘﺎﻱ ﻫﺮ ﺯﻥ، ﻋﺎﻣﻞ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻭ ﺍﻧﮕﻴﺰﺵ ﺳﺎﻳﺮ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ. ﺑﻠﻪ ﻫﻤﻴﺎﺭﻱ ﻭ ﻫﻤﻜﺎﺭﻱ ﻣﻴﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺷﮕﻔﺖﺍﻧﮕﻴﺰ ﺍﺳﺖ‬ ‫ِ‬ ‫ﻭ »ﺧﻠﻖ ﺟﺪﻳﺪﻱ« ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻫﺮﻳﻚ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺑﺎ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ‬

‫ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﻭ ﺑﺬﻝ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻫﻤﻜﺎﺭﻱ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻭ، ﺧﻮﺩﺵ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﺗﺮ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻭ ﺭﺍﻩ‬

‫ﺷﻜﻮﻓﺎﻳﻲ ﻭ ﺍﺭﺗﻘﺎﻱ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻳﺎﺭﻱ ﻣﻲﺭﺳﺎﻧﺪ ﻭ‬

‫ﺩﺭ ﺭﺍﺳﺘﺎﻱ ﻳﻚ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﻣﺸﺘﺮﻙ، ﺍﻳﻔﺎﻱ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺭﺍﺳﺘﻲ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ، ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻧﻮﻳﻦ ﻭ‬ ‫ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﺑﻄﺔ ﺗﺎﺯﻩ ﻣﻴﺎﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﻮﻟﺪ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺯﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ‬ ‫ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻲ ﺑﺎ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﮔﺬﺷﺘﺔ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﺁﺭﻣﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﻭ ﭘﺎﻳﺒﻨﺪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺭﻫـﺎﻳﻲ ﻣـﺮﺩﺍﻥ‬

‫ﺍﻣﺎ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺑﻪ ﺍﻳﻦﺟﺎ ﺧﺘﻢ ﻧﻤﻲﺷﺪ. ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﺪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬ ‫ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺎ ﺩﺭ ﻛﺸﺎﻛﺶ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺩﺭﮔﻴﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺷﺎﺭﻩ‬ ‫ﻛﻨﻢ:‬

‫ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺠﺎﻫﺪ ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﺑﺤﺚ ﺭﺷﺪ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻥ ﻭ ﺑﻪﻋﻬﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ‬

‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﺪ ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻣﻮﺭﺩ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻡ ﻭ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺑﻮﺩﻡ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻋﺒﻮﺭﻛﺮﺩﻩ ﻭ‬ ‫ﺟﻠﻮ ﺭﻓﺘﻪﺍﻡ. ﺍﻣﺎ ﻭﻗﺘﻲ ﺧﺒﺮ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻣﺘﺸﻜﻞ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻡ ﻳﻚﺑﺎﺭﻩ ﺗﻤﺎﻡ‬
‫١٨‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﻭﺟﻮﺩﻡ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺁﻥ ﻣﻨﻘﺒﺾ ﺷﺪ. ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ ﻛﻪ ﭼﻴﺰﻱ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﺍﻧﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﭙﺬﻳﺮﺩ ﻛﻪ ﻫﻤﺔ ﺍﻣﻮﺭ ﺑﻪﺩﺳﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻴﻔﺘﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﺣﺎﻝ‬ ‫ﻛﺎﺭﻫﺎ ﺧﻮﺏ ﭘﻴﺶ ﺑﺮﻭﺩ. ﺍﻣﺎ ﻣﻲﻓﻬﻤﻴﺪﻡ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﻭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﺳﺖ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻓﺘﺎﺩﻥ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﻳﻢ ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ. ﺑﻪ ﺧﻮﺩﻡ ﻣﻲﮔﻔﺘﻢ ﻛﺎﺵ ﻣﻲﺷﺪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺑﺎﺭ ﺍﻧﻘﻼﺏ‬ ‫ﻛﺮﺩﻥ ﻫﻤﻪ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻴﺖ ﺁﻥ ﻃﻼﻕ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻧﻮﻳﻦ ﺭﺍ‬ ‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﻫﺮ ﺗﻬﺎﺟﻢ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﻧﻮ ﻋﻘﺐ ﻣﻲﻧﺸﺴﺖ ﻭﻟﻲ ﺑﺎﺯ ﺩﺭ ﺳﻨﮕﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺳﺮ ﺑﺮﻣﻲﺁﻭﺭﺩ‬

‫ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﻣﻦ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻛﺮﺩ. ﻭﻟﻲ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻛﻬﻦ ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﻗﺪﻣﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻧﻢ ﺭﻳﺸﻪ ﺩﻭﺍﻧﺪﻩ‬ ‫ﻭﺣﻤﻠﻪ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﻲﻛﺮﺩ.‬

‫ً‬ ‫ﻣﺜﻼ: ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩﺍﻡ ﻳﻚ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩ ﻭ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﺩﻳﺪﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻧﺰﺩ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﺎﻻﺗﺮ‬ ‫ﻭﺍﻗﻌﴼ ﻧﻤﻲﻓﻬﻤﻴﺪﻡ ﻛﻪ ﺩﺍﺭﻡ ﭼﻪ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻭ ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﺮﺩﻡ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺣﻖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ‬ ‫ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺗﻤﺎﻥ ﺩﺍﺭﻡ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩﺍﺗﻢ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻢ ﺭﺍﺣﺖ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲﻛﻨﻢ. ﻭﻗﺘﻲ‬

‫ﺭﻓﺘﻢ ﻭ ﻛﻠﻲ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻛﺮﺩﻡ ﻭ ﺍﺷﻜﺎﻻﺕ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻛﺮﺩﻡ. ﺍﻟﺒﺘﻪ‬

‫ﺗﻤﺎﻡ ﺣﺮﻓﻬﺎﻳﻢ ﺭﺍ ﺯﺩﻡ. ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻪ ﻣﻦ ﮔﻔﺖ، ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﻮﺏ ﺣﺮﻓﻬﺎﻳﺖ ﺩﺭﺳﺖ. ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺍﻧﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺻﻼﺡ ﺍﻭﺳﺖ؟ ﻳﺎ ﻣﻲﮔﻮﻳﻲ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﺍﻳﻦﻛﺎﺭ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻛﺎﺭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ؟ ﻭ ﻳﺎ ﻻﺍﻗﻞ ﻛﺎﺭ ﺗﻮ ﺭﺍ ﻋﻮﺽ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺭﺍﺣﺖ ﺑﺎﺷﻲ؟‬

‫ً‬ ‫ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺴﺌﻮﻻﻧﻪ ﺑﺎ ﺧﻮﺩﻡ ﻓﻜﺮ ﻛﺮﺩﻡ، ﺩﻳﺪﻡ ﻛﻪ ﺍﺻﻼ ﺍﻳﻦﻃﻮﺭ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺧﻴﻠﻲ ﻋﺪﻡ ﺻﺪﺍﻗﺖ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﺍﮔﺮ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﺍﻭ ﺻﻼﺣﻴﺖ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﻭﻗﺘﻲ ﻫﺪﻑ ﺧﻔﺘﻪ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩﻡ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻡ ﺷﺮﻡ ﻛﺮﺩﻡ‬ ‫ﻭ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ، ﺑﺎ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭﻱ ﺁﻣﻮﺯﺷﻲ ﻛﻪ ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻡ، ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺷﺮﻣﻢ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻡ.‬ ‫ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻧﻢ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﻢ ﻭ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﺑﮕﻴﺮﻡ ﻭ ﻧﭙﺬﻳﺮﻡ. ﻭ ﻭﻗﺘﻲ ﻫﻤﻴﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﮔﻔﺘﻢ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ‬ ‫ﭘﺪﻳﺪﺓ ﺟﺪﻳﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﻳﺴﺘﻢ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛﻨﻢ ﻭ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺯﻳﺮ ﺫﺭﻩﺑﻴﻦ ﺑﺪﺑﻴﻨﻲ‬ ‫ﺟﺎﻱ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺑﺠﻨﮕﻢ«.‬

‫ﻭ ﺣﺎﻻ ﻳﻚ ﻣﺜﺎﻝ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﻮﻳﺪ:‬
‫٢٨‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺧﻮﺍﻫﺮﻱ ﻣﻲﮔﻔﺖ: »ﻭﻗﺘﻲ ﺧﺒﺮ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻣﺘﺸﻜﻞ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻡ ﮔﻔﺘﻢ ﺧﺪﺍﻳﺎ ﭘﺲ‬ ‫ﻣﮕﺮ ﻣﻲﺷﻮﺩ؟ ﺩﺭﺳﺖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺑﻪﺣﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻥ ﺧﻴﻠﻲ ﻛﺎﺭﻫﺎ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﻣﮕﺮ‬ ‫ﻛﺎﺭﻫﺎﻱ ﺟﺪﻱ ﭼﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ؟ ﻳﻌﻨﻲ ﻫﻤﺔ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻳﻚ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ؟‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻫﻤﻪ ﻛﺎﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺩ، ﻓﺮﺩﺍ ﺍﮔﺮ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻳﻢ ﭼﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ؟ ﻓﺮﺩﺍ ﺍﮔﺮ ﺿﺮﺑﻪ‬

‫ﺧﻮﺭﺩﻳﻢ ﭼﻲ؟!«‬

‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺟﺪﻳﺪ:‬ ‫ﭘﻴﺸـﺮﻭﻱ ﺍﺯ ﺳـﻄﺢ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ‬

‫ﺭﻭﺯﻫﺎ ﻭ ﻟﺤﻈﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ، ﭘﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮕﻬﺎ ﻭ ﺟﺪﺍﻟﻬﺎﻱ ﺩﺭﻭﻥ ﺫﻫﻦ، ﺗﻨﺎﻗﻀﻬﺎ‬

‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺭﺳﻴﺪﻳﻢ: ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﺍﺯ ﺳﻄﺢ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ.‬

‫ﻭ ﺩﻳﺎﻟﻮﮔﻬﺎ ﻭ ﻫﻤﭙﺎﻱ ﺁﻥ، ﻋﺒﻮﺭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ. ﭘﺮﻭﺳﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ، ﻭﺍﻗﻌﴼ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ،‬ ‫ﺑﺎﻳﺪﺍﺫﻋﺎﻥﻛﻨﻢﻛﻪﻭﻗﺘﻲﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻛﺎﻣﻞﺑﺎ ﺯﻧﺎﻥﺷﺪ ﺗﺎﺯﻩﺟﻨﮓﺟﺪﻱﺑﺎﻓﺮﻫﻨﮓﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ‬

‫ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎ، ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪﺍﺵ.‬

‫ﺩﺭ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻛﻴﻔﻲ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ. ﺑﻪﻋﺒﺎﺭﺕ ﺳﺎﺩﻩﺗﺮ، ﺩﺭ ﻋﺮﺽ ﺟﺒﻬﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﺍﺷﻐﺎﻝ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻋﺒﻮﺭ ﺍﺯ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻭ ﻣﻮﺍﺿﻊ ﻛﻠﻴﺪﻱ ﺳﻘﻔﻲ‬ ‫ﺑﻮﺩ. ﺍﻣﺎ ﻭﻗﺘﻲ ﻛﺎﺭ ﺑﻪ ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﺍﻣﻮﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎ ﻭ ﻭﺭﻭﺩ ﺩﺭ ﺗﻀﺎﺩﻫﺎ ﻣﻲﺭﺳﻴﺪ ﻧﻬﺎﻳﺘﴼ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺭﺍ‬

‫ً‬ ‫ﺷﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻋﻤﻖ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺣﻞ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﻳﻜﻲ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻣﻲﺷﺪ. ﻣﺜﻼ‬ ‫ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﻗﺎﻳﻞ ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺧﻮﺏ، ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﻭ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺗﺤﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ‬ ‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺗﺤﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺧﻮﺩ ﻣﻲﺩﺍﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﺧﻴﻠﻲ ﻋﺎﺩﻱ‬

‫ﻭ ﻣﺸﺮﻭﻉ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ »ﺧﻮﺏ ﺩﻳﮕﺮ ﭼﻪ ﺍﺷﻜﺎﻟﻲ ﺩﺍﺭﺩ، ﻫﻤﻴﻦﻛﻪ ﻣﺎ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﻭ‬ ‫ﻣﺪﺗﻬﺎﻱ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻃﻮﻝ ﻛﺸﻴﺪ ﺗﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺘﺪﻻﻝ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﻫﻨﮓ‬ ‫ﺍﺯ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﻫﻢ ﻣﻬﻢ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﻢ ﻛﺎﻓﻲ«.‬

‫ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻭ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﻭ ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﺳﺖ.‬

‫٣٨‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺁﻧﻬﺎ، ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺭﺍ ﻃﻲ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪﻛﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻛﺎﺭ ﺳﺨﺘﻲ‬ ‫ﻭﻗﺘﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻥ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﺍﻣﻮﺭ ﻭ ﻛﺎﺭﻫﺎ، ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺑﻮﺩ.‬

‫ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻣﺜﻞ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺟﺪﻱ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﻧﻤﻲﺑﺎﻳﺪ ﻓﻘﻂ ﺭﻭﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺣﺴﺎﺏ ﻛﻨﻨﺪ، ﻛﺎﺭ ﺑﺎ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺍﺭﺯﺵ ﺷﺪ. ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﻭﺭﻭﺩ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﻛﺎﺭﻫﺎ ﻭ‬ ‫ﻫﻢ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ ﺯﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻢ ﻭﺍﺭﺩ ﻛﺎﺭ ﻛﻨﻨﺪ‬

‫ﻭ ﺟﺪﻱ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻧﮕﻴﺰﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻳﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩﺵ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﺠﻨﮕﻨﺪ‬ ‫ﻣﻬﻢ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﻧﻴﺎﺯ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﻴﻦ ﻭﻳﮋﮔﻲ ﺭﺍ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ‬

‫ﻭ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻭ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻫﻢ ﺑﻜﻨﻨﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ‬ ‫ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺑﺪﻫﻨﺪ. ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺯﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ، ﺧﻮﺩﺵ ﻳﻚ ﮔﺎﻡ ﺟﺪﻱ ﻣﺴﺌﻮﻟﺘﺮ‬ ‫ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭﻱ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﺵ ﻭ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻏﻠﺒﻪ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻭ ﻗﺪﻡ ﺑﻪ ﻗﺪﻡ ﺩﺭ‬ ‫ﻣﺴﻴﺮ ﻧﻔﻲ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺿﻌﻴﻔﮕﻲ ﻭ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﺟﻠﻮ ﻣﻲﺭﻓﺖ.‬

‫ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﺩﺭ ﻋﻤﻖ، ﻣﺴﻴﺮ ﺳﺨﺘﻲ ﺍﺳﺖ. ﻣﺴﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻣﺴﺌﻮﻝ، ﺭﻫﺎ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪ‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﺵ ﺑﮕﻴﺮﺩ. ﻳﻌﻨﻲ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﻫﺎ ﻭ ﻗﺪﺭﺗﻤﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ‬

‫ﺩﺭ ﺳﻄﻮﺡ ﺑﺎﻻﻱ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺍﺯ ﺟﺪﻳﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺯﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ‬ ‫ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ، ﻳﻌﻨﻲ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻳﻚ ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪ، ﺍﻟﺰﺍﻡ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺧﻄﻴﺮﻱ،‬

‫ﻧﺒﺮﺩ ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻋﻘﺐﻣﺎﻧﺪﻩ ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻭ ﺿﺪﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺟﻨﮕﻲ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺳـﺎﻻﺭﻱ‬

‫ﺩﻋﻮﺍﻱ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺟﻨﮕﻲ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺧﺎﻃﺮﻋﻴﻨﴼ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻫﻢ‬ ‫ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﻛﺎﺭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺗﺤﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ. ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺣﻞ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺑﺸﻮﻧﺪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻭ ﮔﺎﺭﺩ ﺟﺪﻱ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ.‬
‫٤٨‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺩﻋﻮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺎ ﻛﻪ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﻣﺪﻳﺮ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪﺍﻳﻢ‬ ‫ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺣﻴﻄﺔ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻛﺎﺭ ﻣﺎ ﻭﺍﺭﺩ ﻧﺸﻮﻳﺪ! ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻣﻬﺎﺟﻢ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺣﺘﻲ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮﺍﻧﻪ ﻣﺎﻧﻊ‬ ‫ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ. ﻓﻘﻂ ﺑﺤﺚ ﻭ ﺩﻳﺎﻟﻮﮒ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﮔﺎﻩ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮﻱ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺁﻥ ﻣﻲﺷﺪ. ﺍﻣﺎ‬ ‫ﻭﻗﺘﻲ ﻓﻬﻤﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻛﻨﺶ، ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ‬ ‫ﻳﻚ ﺍﺳﺘﺪﻻﻝ ﻇﺎﻫﺮﴽ ﻣﺸﺮﻭﻉ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺑﻪﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ.‬

‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻜﺴﺖ ﻭ ﻋﻘﺐﻧﺸﻴﻨﻲ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮﻱ، ﻗﺪﻡ ﺑﻌﺪﻱ ﭘﺎﺳﻴﻮﻳﺴﻢ ﺑﻮﺩ. ﻳﻌﻨﻲ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ‬ ‫ﻣﻲﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺣﻴﻄﺔ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻫﻢ ﮔﺎﺭﺩ ﺑﺎﺯ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﻭﺭﻭﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ‬ ‫ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﭼﻮﻥ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ، ﻣﻮﺿﻊ ﭘﺎﺳﻴﻮ ﺍﺗﺨﺎﺫ ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺁﻥ ﭼﻴﺰﻱ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﻄﻠﻘﴼ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ، ﻛﻪ ﭘﺎﺳﻴﻮﻳﺴﻢ ﺧﻮﺭﻩ ﺁﻧﺴﺖ، ﺁﻥﺭﺍ ﻧﻤﻲﺧﻮﺍﺳﺘﻴﻢ.‬ ‫ﻫﻢ ﻭﺭﻭﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﺌﻮﻟﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻴﻄﺔ ﻛﺎﺭ ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ ﻭ ﻫﻢ ﺍﻛﺘﻴﻮ ﻭ ﻓﻌﺎﻝ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﺮﺍﻱ‬

‫ﺗﺎ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦﻫﻢ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺍﺳﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﮔﺮﺩﻧﻪﻫﺎﻱ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﻋﺒﻮﺭ‬ ‫ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﻫﻢ ﺭﺍﻩ ﻭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺑﺪﻫﻨﺪ. ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻫﻢ‬ ‫ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻣﺴﺌﻮﻟﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﻴﻄﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻛﺎﺭ ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ ﻭ ﻫﻢ ﺁﻛﺘﻴﻮ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﻭ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ‬

‫ﻣﻲﻛﺮﺩﻧﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ﻳﺎﺩﮔﺮﻓﺘﻦ ﺍﻳﻦﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺣﻴﻄﺔ ﺧﻮﺩﻣﺨﺘﺎﺭ ﻭ ﺗﺤﺖ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﻣﻄﻠﻘﻪ‬

‫ﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺟﻨﺒﺶ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﮔﺮﺩﻧﻪﻫﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﭘﻴﺮﻭﺯﻣﻨﺪﺍﻧﻪ ﻋﺒﻮﺭ‬ ‫ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻥ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺯﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ، ﻣﻄﻠﻘﴼ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﭘﺎﺳﻴﻮﻳﺴﻢ ﻭ ﺍﺯ ﺩﻭﺭ ﺧﺎﺭﺝ‬

‫ﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﻛﺮﺩﻥ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪﻋﻜﺲ، ﺷﺎﺧﺺ ﺣﺮﻛﺖ ﻭ ﻣﺴﻴﺮ ﺩﺭﺳﺖ ﺍﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ، ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﺟﺪﻳﺘﺮ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﺘﺮ ﻭ ﻓﻌﺎﻟﺘﺮ ﺷﻮﻧﺪ. ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻧﺮﻳﻨﻪ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﻛﻨﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺭﺗﻘﺎ ﻣﻲﻳﺎﺑﻨﺪ، ﺭﻫﺎ ﻭ ﺍﺣﻴﺎ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﺘﺮ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﭘﺲ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﻘﻼﺑﻴﺴﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺴﺌﻮﻟﺘﺮ ﺷﺪﻥ ﻫﻢ ﺯﻥ ﻭ ﻫﻢ ﻣﺮﺩ ﻭ ﻧﻪ ﻭﺭﻭﺩ ﻳﻜﻲ ﻭ‬
‫٥٨‬

‫ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻭ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺍﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻧﺒﻮﻫﻲ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﻫﺮﺯ ﺭﻓﺘﻪ ﺩﺭ ﭼﺎﻩ ﻭﻳﻞ‬

‫ﺣﺬﻑ ﺩﻳﮕﺮﻱ. ﺑﻠﻪ ﺩﻗﻴﻘﴼ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺴﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﺗﺮ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ.‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﻭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﺁﻥﭼﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻭ‬ ‫ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺭﻫﺎ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺁﻥﺭﺍ ﺑﺮﻋﻬﺪﻩ‬ ‫ﺩﺍﺭﻧﺪ.‬

‫ﻣﺜﺒﺖ ﺩﻳﺪﻥ‬

‫ﻣﺎ ﺑﻪﺗﺠﺮﺑﻪ ﺩﻳﺪﻳﻢ ﺁﻥ ﺗﺤﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﺣﺎﻣﻞ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻧﻮﻳﻦ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ، ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﺴﻠﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﻓﺮﺁﻳﻨﺪﻱ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ ﻫﻢ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻫﻢ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﺍﺯ ﺧﻮﺩﺑﻴﮕﺎﻧﮕﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺯﺍﺋﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ‬ ‫ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺲ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺫﺍﺕ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﺤﻘﻖ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻛﻤﺎﻝ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺩﺳﺖ‬ ‫ﻳﺎﺑﺪ.‬

‫ﻭﻗﺘﻲ ﻳﻚ ﻧﺴﻞ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺍﻋﻢ ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺍﻭﺝ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﻭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﻪﺭﻫﺒﺮﻱ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺰﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ، ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮔﺬﺍﺭ‬ ‫ﺍﺯ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻋﻘﺐﻣﺎﻧﺪﻩ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭﺣﻘﻴﻘﺖ ﻳﻚ‬ ‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﻫﺮ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﺩﻣﻲﺷﻜﻔﺘﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺳﺮﺑﻠﻨﺪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺳﺎﻟﻬﺎﺳﺖ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺷﻨﺎ ﻛﺮﺩﻥ ﺩﺭ ﺧﻼﻑ ﺟﻬﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﺧﻮﺩﺑﻪﺧﻮﺩﻱ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻟﻪ‬

‫ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺛﻤﺮﺍﺕ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺲ ﺩﺭﻙ ﻭ ﻓﻬﻢ ﻭ ﺑﻴﻨﺎﻳﻲ ﻭ ﺷﻨﻮﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ‬

‫ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻭ ﺑﻬﺮﻩﻛﺸﻲ ﺭﺍ ﻧﻔﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﻭ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻫﻤﺔ ﺣﻮﺍﺱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺑﻪﻗﻮﻝ ﻗﺮﺁﻥ ﭼﺸﻢ ﺟﺎﻧﺶ ﺑﻴﻨﺎ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻧﻴﻜﻴﻬﺎ، ﭘﺎﻛﻴﻬﺎ ﻭ ﺁﻥﭼﻪ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺭﺣﻤﺖ ﻭ ﻣﺤﺒﺖ ﺧﺪﺍﻳﻲ ﺍﺳﺖ،‬ ‫ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻭ ﺩﺭﻳﺎﺑﺪ. ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺩﻧﻴﺎﻳﻲ ﺁﻥﭼﻪ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﺩﺍﺭﺩ ﻧﻪ ﻧﻘﺼﻬﺎ ﻭ ﻋﻴﺒﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﻠﻜﻪ ﺭﻭﺍﺑﻂ‬ ‫ﻫﺮ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﺎ ﻫﻤﻨﻮﻋﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺍﻭ ﻭ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ ﻭ ﻣﺎﻳﻪﮔﺬﺍﺭﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ‬ ‫ﺍﺳﺖ.‬
‫٦٨‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﺁﺭﻱ، ﻫﺮﺁﻳﻨﻪ ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﮔﻮﻫﺮﻱ ﺑﻲﻫﻤﺘﺎ ﻭ ﻧﺎﻣﻮﺱ ﻫﺴﺘﻲ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﺳﺖ، ﻻﺟﺮﻡ‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺍﻭ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪﻳﻲ ﺩﺭ ﺗﺮﺍﺯ ﻛﺮﺍﻣﺘﺶ ﺑﻨﮕﺮﻳﻢ.‬

‫ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ‬

‫ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﻐﺮﻧﺞ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺩﻳﺮﭘﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﺑﺎ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﻪ ﺣﻞ ﺁﻥ ﻧﺎﺋﻞ ﺁﻣﺪﻩ،‬

‫ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺑﺤﺜﻬﺎﻱ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﺮﺻﺖ ﺟﻠﺴﺔ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﻲﮔﻨﺠﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ‬

‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﻴﺎﺱ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ، ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﻭ ﻗﺸﺮﻱ ﺩﺭ‬

‫ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻛﺘﻔﺎ ﻣﻲﻛﻨﻢ.‬

‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲﺷﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﺤﻜﺎﻡ ﻭ ﺻﻼﺑﺖ ﻧﻮﻳﻨﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ. ﺿﻌﻔﻬﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻇﻬﺎﺭﻧﻈﺮ ﺩﺭ ﺟﻤﻊ، ﺗﺮﺱ ﺍﺯ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ، ﻭ ﻭﺍﻫﻤﻪ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺍﺯ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻜﻨﻨﺪﮔﻲ، ﻟﺮﺯﺍﻥ ﺑﻮﺩﻥ، ﺣﺴﺎﺩﺕ، ﺭﻗﺎﺑﺖ، ﻗﻴﺎﺱ، ﺗﺮﺱ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺟﻤﻊ، ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ‬ ‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺭﻳﺸﻪﻳﻲ ﺭﺧﺖ ﺑﺮﺑﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻫﻤﺔ ﺁﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﺎﺳﻴﻮ، ﺧﻤﻮﺵ، ﮔﻮﺷﻪﮔﻴﺮ، ﻭ ﺩﺭﺧﻮﺩ، ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻓﻌﺎﻝ، ﻣﺴﺘﺤﻜﻢ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪ‬ ‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻋﺸﻖ ﻭﺭﺯﻳﺪﻥ ﻭ ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﻋﺎﻟﻴﺘﺮﻳﻦ ﻋﻮﺍﻃﻒ‬ ‫ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﻴﻔﻴﺘﻬﺎﻱ ﻧﻮﻳﻨﻲ ﺧﻠﻖ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﺔ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻫﻢ، ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻳﺴﻚﭘﺬﻳﺮ‬ ‫ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻮﻳﺖ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺜﻞ ﻳﻚ ﻛﺎﻻ ﺩﺭ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ‬

‫ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﻳﺎ ﺧﻄﺎﻳﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﻫﻨﺪ ﻳﺎ ﺩﺭ ﻛﺎﺭﻱ ﺩﭼﺎﺭ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺸﻮﻧﺪ، ﻓﺮﻭﻧﻤﻲﺭﻳﺰﻧﺪ.‬ ‫ﻧﮕﺎﻩ ﺑﻘﻴﻪ ﭘﻴﺪﺍ ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﻫﻮﻳﺖ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﻭ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻭ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ‬

‫ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﻭ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻣﻲﻏﻞ ﻭ‬ ‫ﻭﺍﻻﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻴﺴﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ؛ ﻳﻌﻨﻲ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺷﺎﺧﺺ‬ ‫ﺭﻫﺒﺮﻱﻛﻨﻨﺪﺓ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻛﻪ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻋﻤﻞ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﺸﺎﻥ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ.‬

‫ﺯﻧﺠﻴﺮﻫﺎﻱ ﺍﺳﺘﺜﻤﺎﺭﻱ، ﻭﻳﮋﮔﻲ ﺑﺮﺟﺴﺘﺔ ﺁﻧﻬﺎﺳﺖ. ﻫﻤﺔ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻳﻚ ﺁﺭﻣﺎﻥ‬

‫٧٨‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ، ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻫﻢ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺭﺍ ﭘﺎﺑﻪﭘﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻃﻲ‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﺖ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﺮﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺩﻳﺪﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬ ‫ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ. ﺁﻧﻬﻢ ﻧﻪﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﺣﺮﻑ، ﺑﻠﻜﻪ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ. ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺬﻳﺮﺵ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﻣﺴﻴﺮﻱ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻏﻞ ﻭ ﺯﻧﺠﻴﺮﻫﺎﻱ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﺍﻧﻪ ﺭﻫﺎ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎﻳﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻛﺎﺭ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺍﺯ ﻫﻢ ﺳﺒﻘﺖ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪﻧﻮﺑﺔ ﺧﻮﺩ ﻧﺴﻞ ﺗﺎﺯﻩﻳﻲ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ.‬ ‫ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﺎ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺍﺳﺖ …‬

‫ﺑﻪﺟﺮﺃﺕ ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻛﺪﺍﻡ‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﺔ ﻋﻤﻴﻖ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﺎ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﻳﻚ ﻃﺮﻑ ﻭ ﺑﺎ‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﻫﺮﻛﺪﺍﻡ‬

‫ﺑﻪﻣﺜﺎﺑﺔ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺭﻫﺎ ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺷﻌﺎﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺍﻳﻔﺎﻱ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻪﻧﺤﻮﻱ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻗﺒﻞ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻛﻴﻔﻲ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﺗﺮ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﺯﺍﻱ ﺳﭙﺮﺩﻥ ﻫﮋﻣﻮﻧﻲ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ، ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﻪ ﺣﺬﻑ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺑﻪﻋﺒﺎﺭﺕ ﺩﻳﮕﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ‬ ‫ﺑﻄﻮﺭ ﺧﻼﺻﻪ، ﺑﺤﺚ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ، ﻫﻢ ﺩﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﻋﻤﻖ‬ ‫ﻭﺫﻳﺼﻼﺣﺘﺮ ﻭ ﺧﻼﻗﺘﺮ ﻭ ﺷﻜﻮﻓﺎﺗﺮ ﻭ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻛﻠﻤﻪ ﺭﻫﺎﺗﺮ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ﺍﻳﻦ ﻃﻮﺭ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﺗﻀﺎﺩ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻘﺪﻣﺔ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻫﻢ ﻫﺴﺖ.‬

‫ﺟﺒﻬﻪ ﺟﻨﮓ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺭﺩ. ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﻭ ﺧﻴﺮﺍﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﺮ ﺟﺎﻱ ﻣﻲﮔﺬﺍﺭﺩ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺁﻧﻬﺎ، ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺭﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺍﻥ ﻣﺴﺄﻟﻪﺣﻞﻛﻨﻲ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ‬ ‫ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪﭼﺸﻢ ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﻢ. ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﺍﻳﻦ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ‬ ‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺁﺯﺍﺩﻳﺨﻮﺍﻫﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻣﺴﻴﺮ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺭﺍ ﻃﻲ ﻛﻨﻨﺪ.‬ ‫ﺧﺎﺭﻕﺍﻟﻌﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻥ ﺍﻧﺮﮊﻳﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ‬

‫ﺁﻥﭼﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺤﺮﻙ ﻭ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﭘﺮﻛﺸﺎﻛﺶ ﺑﻮﺩ ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﺿﺮﻭﺭﺕ‬

‫ﺍﻧﮕﻴﺰﺷﻬﺎﻱ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﺩ ﻭ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺸﺨﺺ ﺿﺮﻭﺭﺗﻬﺎﻱ ﺍﻛﻴﺪ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ‬ ‫ﻭ ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎ ﺑﻮﺩ. ﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺍﻟﺰﺍﻣﻬﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﻫﺮﭼﻪ ﻛﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲﮔﻔﺘﻴﻢ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺘﻠﺰﻡ‬

‫ﻓﺎﺷﻴﺴﻢ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻳﻼﺕ ﻭ ﺍﺫﻫﺎﻥ ﻣﺎ ﭼﻪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻓﺮﺩﻱ ﻭﭼﻪ ﺩﺭ ﺳﺒﻚ ﻛﺎﺭﻫﺎ‬
‫٨٨‬

‫ﺗﺠـــﺮﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳـــﺮﺍﻥ‬ ‫ﮔﺎﻡ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻦ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ. ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﺿﺮﻭﺭﺗﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺍﻋﻢ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻻﻥ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻭ ﺟﻮﺍﻧﺘﺮﻫﺎ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﺍﺯ ﭘﻴﻠﺔ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﻓﻜﺎﺭﻱ‬ ‫ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺿﺮﻭﺭﺗﻬﺎﻱ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﺯ ﺫﻫﻦ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻭ‬

‫ً‬ ‫ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ، ﻛﻪ ﻛﺎﻣﻼ ﻫﻢ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺑﻮﺩ، ﻧﮕﺎﻩ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮﺵ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ.‬

‫ﺣﻤﺎﺳـﺔ ﺭﻫﺎﻳﻲ‬

‫ﺑﻪ ﺟﺮﺃﺕ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﻧﺴﻞ ﻣﺎ ﺷﺎﺩﻣﺎﻥ ﻭ ﻣﺴﺮﻭﺭ ﻭ ﻣﻐﺮﻭﺭ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺑﺰﺭﮔﻲ‬

‫ﺭﺍ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺑﮕﺬﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺭﻳﺸﻪﻛﻨﻲ‬

‫ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻭ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﺪﻫﺪ. ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺁﻣﻮﺯﺵ، ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻭ ﺣﻀﻮﺭ ﻧﺴﻠﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺸﺘﺮ، ﺗﺼﻮﺭ ﺁﻥ ﻧﺎﻣﻤﻜﻦ ﻣﻲﻧﻤﻮﺩ. ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﺟﺪﻳﺘﺮﻳﻦ ﻣﺪﺍﻓﻌﺎﻥ ﺣﻘﻮﻕ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻋﻤﻞ ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﻭ ﮔﻮﺍﻫﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ‬

‫ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﭘﺮﻭﺳﻪ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﻠﻞ ﺭﻓﻴﻌﻲ ﺑﺮﺳﻨﺪ ﻛﻪ‬

‫ﻫﻤﻴﻦﺟﺎ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻢ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻭ ﺩﺭﻭﻧﻴﻢ ﺭﺍ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻛﻪ، ﺧﻴﻠﻲ ﺩﻟﻢ ﻣﻲﺧﻮﺍﺳﺖ ﻳﻚ‬ ‫ﺗﻮﺍﻧﺎ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻢ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺣﻤﺎﺳﻪﻳﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻲﺁﻓﺮﻳﻨﻨﺪ ﺣﺮﻑ ﺑﺰﻧﻢ. ﻭﻟﻲ‬

‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﻫﻤﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﺷﻨﺪ.‬

‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﺯﺑﺮﺩﺳﺖ ﺑﻮﺩﻡ، ﻳﺎ ﻳﻚ ﺷﺎﻋﺮ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪ، ﻳﺎ ﻳﻚ ﻧﻘﺎﺵ ﭼﻴﺮﻩﺩﺳﺖ، ﻳﺎ ﻳﻚ ﻭﻛﻴﻞ‬ ‫ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﺯﺑﺎﻧﻢ ﻗﺎﺻﺮ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻢ ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ ﺍﺳﺖ. ﻓﻜﺮ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺣﺘﻤﴼ ﺍﻳﻦﻛﺎﺭ ﺭﺍ ﺧﻮﺍﻫﺪ‬

‫ﻛﺮﺩ. ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ ﻫﺮﻛﺪﺍﻣﺸﺎﻥ ﻛﺘﺎﺏ ﻧﻮﺷﺖ ﺯﻳﺒﺎﺗﺮﻳﻦ ﺷﻌﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺳﺮﻭﺩ ﻭ‬ ‫ﺩﺭ ﻋﻴﻦﺣﺎﻝ، ﺩﺭ ﻭﺭﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﺭﻧﺠﻬﺎ ﻭ ﺷﻜﻨﺠﻪﻫﺎ، ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻱ ﻭ ﺯﻳﺒﺎﻳﻴﻬﺎﻱ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻭ ﺧﻠﻘﺖ‬ ‫ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻭ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺟﻨﺴﻴﺖ، ﻧﮕﺬﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻳﻬﺎ ﻭ ﺯﻳﺒﺎﺋﻴﻬﺎ ﺑﺎﺭﺯ ﺷﻮﺩ.‬ ‫ﺑﻪﺭﺍﺳﺘﻲ ﻣﻦ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺣﻤﺎﺳﻪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﻪﺩﻧﺒﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬
‫٩٨‬

‫ﺯﻳﺒﺎﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﺎﺷﻴﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻛﺮﺩ.‬

‫ﺯﻥ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮﺩ ﺭﻫﺎﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﻭﺭﻃﻪ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺟﻨﺴﻴﺖ، ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺁﻓﺮﻳﺪﻩﺍﻧﺪ، ﺧﻴﻠﻲ ﻭﻗﺘﻬﺎ ﺧﺪﺍ ﺭﺍ ﺳﭙﺎﺳﮕﺰﺍﺭﻱ ﻣﻲﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺭﺍ ﺯﻥ ﻭ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺁﻓﺮﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺎ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺍ ﺩﺍﺩ ﻛﻪ ﺑﺘﻮﺍﻧﻴﻢ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻛﻨﻴﻢ ﻭ ﻣﺴﻴﺮ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﻃﻲ ﻛﻨﻴﻢ.‬

‫ﺍﻳﻦ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﻧﻴﻞ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﺎ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﮔﺬﺷﺘﮕﻲ ﺑﻴﺪﺭﻳﻎ ﺧﻮﺩ ﺁﻧﺎﻥ ﻣﻴﺴﺮ‬ ‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺻﻒ ﻣﻘﺪﻡ ﭘﻴﻜﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﻭ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻣﻬﻴﺐﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﻗﺮﻭﻥﻭﺳﻄﺎﻳﻲ.‬

‫ﺍﺯ ٤٢ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﻛﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻭ ﻧﺒﺮﺩ ﻫﻤﻪﺟﺎﻧﺒﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ،‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻭﺳﻴﻊ ﺷﺮﻛﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ. ﺍﺯ ٠٢١ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﻛﻪ ﺁﻣﺎﺭ ﺍﻋﺪﺍﻡﺷﺪﮔﺎﻥ ﺳﻴﺎﺳﻲ‬

‫ﺍﻳﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎﺳﺖ، ﺣﺪﻭﺩ ٠٤ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺭﻗﻢ ﺑﻪﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻲﺑﺮﺩﻥ‬ ‫ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻋﺪﺍﻡﺷﺪﮔﺎﻥ، ﺍﺯ ﺩﺧﺘﺮﻛﺎﻥ ٣١ﺳﺎﻟﻪ ﻧﻈﻴﺮ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻣﺼﺒﺎﺡ ﺗﺎ ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ ﺳﺎﻟﺨﻮﺭﺩﻩ ﻣﺜﻞ‬ ‫ﺗﻤﺎﻡ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﻴﺮﺑﺎﺭﺍﻥ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﻫﻢﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺯﻳﺮ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺘﻪﺍﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻗﺴﺎﻭﺗﻬﺎ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺗﻜﺎﻧﺪﻫﻨﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺣﺪﺱ ﺯﺩ ﻛﻪ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺑﺎ ﭼﻪ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭﻳﻬﺎ‬ ‫ﺑﻪﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺳﺘﺎﻳﺶﺍﻧﮕﻴﺰ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﻔﺎﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫ﻣﺎﺩﺭ ﺫﺍﻛﺮﻱ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻛﻢ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭ ﻛﻪ ﺩﮊﺧﻴﻤﺎﻥ ﺑﺎ ﻗﺴﺎﻭﺕ‬ ‫٤٧١ﻧﻮﻉ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺍﺑﺪﺍﻉ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﻋﻠﻴﻪ ﺯﻧﺪﺍﻧﻴﺎﻥ ﻣﺎ ﺑﻪﻛﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻭ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﻴﻬﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺭﻭﺑﻪﺭﻭ ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﻫﻢﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﭘﻲﺑﺮﺩ ﺗﺎ ﻛﺠﺎ ﺍﺯ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺑﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺣﻀﻮﺭ‬ ‫ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬

‫ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻧﻪ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻣﺤﻘﻖ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ ﻧﻪ ﭼﺸﻢﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﻣﺘﺼﻮﺭ‬ ‫ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﺧﺸﻦﺗﺮﻳﻦ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮﻳﻬﺎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺳﺮﭘﺎ ﻧﮕﻬﺪﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ.ﺍﻣﺎ ﺣﻘﻴﻘﺖ‬

‫ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺷﻜﺴﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺮﭼﺴﺐ‬ ‫ﺁﻧﺎﻥ، ﺳﻴﻤﺎﻱ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺍﺳﻼﻡ، ﺳﺮﺷﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺁﻥ، ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺵ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻭ ﭘﻴﺎﻡ ﺁﻥ ﺭﺍ‬ ‫ﻛﻪ ﺑﺮﺩﺑﺎﺭﻱ ﻭ ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺭﺣﻤﺖ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻋﻤﻞ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬

‫ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺍﻣﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺯﺩﻭﺩﻩﺍﻧﺪ.‬

‫٠٩‬

‫ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄـﻌﻲ ﺑﻨﻴـﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺑﺎ ﻧﻴـﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻣﺒﺮﻡ ﺭﻭﺯ‬

‫ﻫﻤﺔ ﻣﺎ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﺎ ﮔﺮﺩ ﺁﻣﺪﻩﺍﻳﻢ، ﻫﺮ ﻋﻘﻴﺪﻩﻳﻲ ﻛﻪ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ، ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺷﺘﺮﺍﻙ‬

‫ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺭﻳﻢ ﻛﻪ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺆﺛﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﭘﺮﺗﻼﻃﻢ ﭘﮋﻭﺍﻙ ﭘﻴﺪﺍ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﻣﺒﺮﻡ ﺭﻭﺯ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﺨﻮﺭﺩ. ﺍﮔﺮ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﺍ ﻓﻘﻂ‬ ‫ﺩﺭ ﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺍﺧﺺ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺤﺮﻭﻣﻴﺘﻬﺎ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﻀﻬﺎﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻛﻨﻴﻢ ﻭ ﺍﺯ ﭼﻨﻴﻦ‬ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻱ ﺩﻭﺭ ﺑﻤﺎﻧﻴﻢ، ﺩﺭ ﻋﻤﻞ، ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺧﻮﺩﺵ ﻣﺤﺼﻮﺭ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻭ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺍﻳﻦ ﻛﻠﻤﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻈﺮﺩﺍﺭﻳﻢ؛ ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺩﺭ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ؛ ﻧﻪ‬ ‫ً‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺍﺻﻼ ﺑﻪ ﺳﻮﺩ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻧﻴﺴﺖ. ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ، ﻣﻔﻬﻮﻡ‬ ‫ﻓﻘﻂ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺩﺭ ﻗﺎﻧﻮﻥ.‬

‫ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﺒﺮﻣﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺩﻧﻴﺎ ﻛﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺟﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﻀﻄﺮﺏ ﻛﺮﺩﻩ، ﺍﺭﺗﺠﺎﻉ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﻭ ﺣﺎﻻ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺮﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭ ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﺩﺍﺭﺩ ﺗﺎﺧﺖﻭﺗﺎﺯ ﻣﻲﻛﻨﺪ‬ ‫ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺟﺪﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺳﺖ. ﻫﻤﺎﻥ ﭘﺪﻳﺪﻩﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺭﻭﻱ ﻛﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺳﺮﺑﻠﻨﺪﻛﺮﺩﻩ‬ ‫ﻭ ﺻﻠﺢ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﻭ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺑﺸﺮﻳﺖ، ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﺍ ﻣﻮﺭﺩ‬ ‫ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻭﺧﻴﻢ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﻳﻌﻨﻲ ﺷﺮﺍﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺣﺘﻲ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ٦١ﺳﺎﻟﻪ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺩﺍﺭ ﻛﺸﻴﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻴﻦﻃﻮﺭ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺳﻴﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﻪ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﻣﺴﺄﻟﻪﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺟﻬﺎﻥ‬ ‫ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺑﻲﺍﻋﺘﻨﺎ ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﺑﻪ ﻫﻤﺔ ﻣﺪﺍﻓﻌﺎﻥ‬ ‫ﺻﻠﺢ ﻭ ﺣﻘﻮﻕﺑﺸﺮ ﻭ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺧﺎﺹ ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻻﻥ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ‬ ‫ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﻄﺮ، ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻭﺭﻣﻴﺎﻧﻪ ﻭ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﺷﺒﺢ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺍﺳﻼﻣﻲﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺣﺮﻛﺖ ﺍﺳﺖ.‬

‫٣٩‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺭﺍﺳﺘﻲ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﭼﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺮﺩ؟ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺩﺭ ﻗﺒﺎﻝ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻥ، ﺩﻗﻴﻘﴼ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺳﻴﺎﺳﺘﻲ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻗﺒﺎﻝ ﺣﻜﻮﻣﺖ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻛﺎﻧﻮﻥ ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﺩﺭ ﭘﻴﺶ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺧﻄﺮ ﻓﺰﺍﻳﻨﺪﻩ، ﻣﻌﻤﻮ ً ﺍﺯ ﺩﻭ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﻳﻜﻲ ﺳﺎﺯﺵ ﺑﺎ ﺭﮊﻳﻢ‬ ‫ﻻ‬

‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ، ﺑﺎ ﻫﺪﻑ ﻣﻬﺎﺭ ﻭ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺪﺭﻳﺠﻲ، ﻳﻌﻨﻲ ﻫﻤﺎﻥ ﺳﻴﺎﺳﺘﻲ ﻛﻪ، ﻃﻲ ﺩﻭ ﺩﻫﺔ ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫ﺍﺳﺖ؛ ﻣﺜﻞ ﺁﻥﭼﻪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﺭﻭﻱ ﺩﺍﺩ ﻭ ﻫﻴﭻﻛﺲ ﺧﻮﺍﺳﺘﺎﺭ ﺗﻜﺮﺍﺭ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻴﺴﺖ.‬

‫ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻏﺮﺑﻲ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﮔﺰﻳﻨﺔ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻢ، ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﻣﻼﻫﺎ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺟﻨﮓ ﺧﺎﺭﺟﻲ‬ ‫ﻣﻼﻫﺎﻱ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻭ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻭﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺍﻳﻦ ﺭﺍ ﺍﻟﻘﺎ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ‬

‫ﺟﺪﻱ، ﻣﺴﺘﻠﺰﻡ ﺟﻨﮓ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ ﻛﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪﻳﻲ ﺟﺰ ﺳﺎﺯﺵ‬ ‫ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺍﻣﺎ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻭﺭ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭﻣﻘﺎﺑﻞ ﺩﻭﮔﺰﻳﻨﺔ »ﻣﻤﺎﺷﺎﺕ ﻳﺎﺟﻨﮓ«،‬ ‫»ﺭﺍﻩﺣﻞ ﺳﻮﻣﻲ« ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺍﺗﻔﺎﻗﴼ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻩ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﻥ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﻴﻤﺔ ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﺭﺍ ﺷﺨﺼﴼ ﺩﺭ ﭘﺎﺭﻟﻤﺎﻥ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﻣﻄﺮﺡ ﻛﺮﺩﻡ. ﺍﻣﺎ، ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻢ‬

‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ.‬

‫ﺭﻭﻱ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﻣﻬﻤﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﺑﮕﺬﺍﺭﻡ ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﴼ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﺓ ﺧﻮﺩ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺍﺳﺖ‬

‫ﻭ ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺑﻮﺩﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻝ ﺩﺭﻙ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺭﺍﻩﺣﻞ ﺳﻮﻡ، ﻳﻌﻨﻲ‬ ‫ﺑﺮ ﺩﻭﺵ ﭼﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻭ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﻣﻲﺭﺳﺪ؟‬

‫ﺭﺍﻩﺣﻞ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻫﺎ، ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺸﺨﺺ ﺗﻮﺳﻂ ﭼﻪ ﻧﻴﺮﻭﻳﻲ ﭘﻴﺶ ﻣﻲﺭﻭﺩ؟ ﻭ ﻣﺸﺨﺼﴼ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺍﺳﻼﻣﻲﺑﺎ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻣﻜﺎﻧﭙﺬﻳﺮ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﻟﺰﻭﻡ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﻓﻌﺎﻝ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺗﺄﻛﻴﺪ‬ ‫ﺩﺍﺭﻳﻢ؛ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭﭼﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻘﺎﻁ ﺟﻬﺎﻥ. ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺮﻳﻪ، ﻛﻪ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ‬

‫ِ‬ ‫ﭘﺎﺩﺯﻫﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺳﺖ، ﭼﻜﻴﺪﺓ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺘﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﺎ ﻧﺜﺎﺭ ﺧﻮﻧﻬﺎ‬ ‫ﺗﺠﺮﺑﺔ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺑﺖ ﺣﺎﺋﺰ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﻭ ﺭﻧﺠﻬﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻛﺸﻮﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻗﺪﺭﺕ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭼﻨﮓ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﺪﻩﻫﺎﻱ‬
‫٤٩‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴــﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸــﺘﺎﺯ ﺯﻧــﺎﻥ‬ ‫ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﺷﺌﻮﻥ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ‬ ‫ﻣﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺭﺍ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﺩﻫﻴﻢ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﻫﻢ‬ ‫ﺟﺎﺭﻱ ﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻭ ﻫﻢ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﻧﻈﺮﻱ، ﺑﻪ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻥﭼﻪ ﺿﺪ ﺗﻤﺎﻡﻋﻴﺎﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺳﻨﮓ ﺑﻨﺎﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺩﻫﺪ. ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ، ﻧﻘﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨﺪﺓ‬

‫ﺍﺳﻼﻣﻲﺍﺳﺖ، ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﻋﻠﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﻫﻢ ﺑﻪﺳﺎﺩﮔﻲ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮﺩﺩ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ، ﺍﺯ ﺫﺍﺕ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﻣﻲﺟﻮﺷﺪ.‬

‫ﺩﺭ ﻳﻚ ﻃﺮﻑ، ﻣﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﻣﻨﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﻓﻌﺎﻝ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ‬ ‫ﺑﻪﺧﺼﻮﺹ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺑﻪﺑﻨﺪﻛﺸﻴﺪﻥ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ.‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ، ﺩﺭ ﻃﺮﻑ ﻣﻘﺎﺑﻞ، ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﻪﺍﻧﺤﻄﺎﻁ ﻛﺸﺎﻧﺪﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻭﺷﻦ ﻛﺮﺩﻥ ﻫﻤﻴﻦ ﺑﺤﺚ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺆﺍﻟﻬﺎ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﭼﻪ ﻧﻴﺎﺯﻱ ﺑﻪ ﺩﺷﻤﻨﻲ‬ ‫ﺑﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺍﺭﻧﺪ؟ ﻭ ﭼﺮﺍ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺿﺮﻭﺭﺗﴼ ﺍﺯ ﻧﻔﻲ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻣﻲﮔﺬﺭﺩ؟‬

‫ﺭﺍﺑﻄﺔ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺑﺎ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ‬

‫ﻭﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ، ﺑﺎ ﻳﻚ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﻋﻈﻴﻢ ﺁﺯﺍﺩﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺑﻬﻤﻦ‬

‫ﻣﻮﺍﺟﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻳﻚ ﻛﺸﺶ ﻗﺪﺭﺗﻤﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﻛﻬﻨﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ. ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ‬

‫ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻤﺎﻳﻼﺕ ﭘﻠﻴﺪ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺮﺯﺑﻨﺪﻱ ﺟﻨﺴﻲ ﻭ ﺗﻤﻠﻚ ﺯﻥ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ، ﺭﺷﺪ‬ ‫ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻳﺎ ﺍﺧﺒﺎﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻪﺧﻮﺑﻲ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻑ ﺭﺍ‬ ‫ﺣﺲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﺜﻞ ﻛﺸﻮﺭ ﺍﺷﻐﺎﻝﺷﺪﻩ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺜﻞ‬

‫ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﻭ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻭ ﻣﻬﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﻭ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻋﻈﻴﻢ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻋﻤﻮﻣﻲﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮﺩﻧﺪ.‬

‫ﻏﻨﺎﺋﻢ ﺟﻨﮕﻲ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺳﻴﺮ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺮ‬

‫ﺗﻌﺪﻱ ﻭ ﺗﺠﺎﻭﺯﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ، ﺩﺳﺖ ﺑﺎﺯ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺁﻥﭼﻪ ﺩﺭ ﻇﺎﻫﺮ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﺯﻫﺪﻓﺮﻭﺷﻲ‬
‫٥٩‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻨﮓ ﻋﻔﺎﻑ ﻭ ﺗﻘﻮﺍ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻴﻨﻪ ﻣﻲﺯﻧﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﭘﺲ ﺍﻳﻦ ﺩﺟﺎﻟﻴﺖ، ﺭﻭﺡ ﺧﺒﻴﺜﻲ‬ ‫ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺍﺭﺍﺩﺓ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺗﻤﻠﻚ ﻭ ﺗﺠﺎﻭﺯ. ﻫﻤﺎﻥ ﭼﻴﺰﻱ ﻛﻪ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺪﺍﺭ ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﺖ ﺧﺎﺭﺝ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻓﻌﻞﻭﺍﻧﻔﻌﺎﻝ ﭘﺎﻳﻪﻳﻲ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﺍﻧﻪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻟﻔﺎﻓﺔ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻋﻤﻞ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻭﻇﺎﻳﻒ ﻭ ﻃﺮﺯ ﻋﻤﻞ ﺭﺳﻤﻲ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺭﮊﻳﻢ ﺟﺎﺭﻱ‬ ‫ﺩﻟﻴﻞ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﻢ ﻳﻚ ﺭﮊﻳﻢ ﺿﺪﺍﻧﺴﺎﻧﻲ.‬

‫ﺍﮔﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺯﺍﻭﻳﻪ ﺑﻪ ﺩﻭﺍﻳﺮ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮ ﺩﺭ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻧﮕﺎﻩ ﻛﻨﻴﺪ، ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﺩﺍﺭﺓ ﻣﻨﻜﺮﺍﺕ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺳﺘﺎﺩﻫﺎﻱ ﺍﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻭ ﻧﻬﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﻜﺮ ﺗﺎ ﺑﺴﻴﺞ ﻭ ﮔﺸﺖ ﻋﻔﺎﻑ ﻭ‬ ‫ﻳﻚ ﻭﻳﮋﮔﻲ ﻣﻬﻢ ﻛﻪ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﻤﺔ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻳﻬﺎ، ﻛﻴﻔﴼ ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ ﻣﻲﻛﻨﺪ،‬ ‫ﻏﻴﺮﻩ، ﻫﻤﮕﻲ ﻓﺸﺮﺩﺓ ﻭﻇﺎﻳﻔﺸﺎﻥ ﺗﺠﺎﻭﺯ ﻭ ﺗﻌﺪﻱ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺷﺪﻩ ﻭ ﻧﻬﺎﺩﻫﺎﻱ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮ ﺣﻮﻝ ﺁﻥ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬

‫ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺟﺰﻳﻲﺗﺮﻳﻦ ﺯﻭﺍﻳﺎﻱ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺳﺖ. ﻳﻌﻨﻲ ﺍﺧﺘﻨﺎﻕ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﺭﺳﻮﺥ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ ﻭ ﻣﺤﻤﻠﺸﺎﻥ ﻫﻢ ﺩﻋﺎﻭﻱ ﺷﺮﻉ ﻭ ﻓﻘﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻬﺎﻥﺗﺮﻳﻦ ﺯﻭﺍﻳﺎﻱ‬ ‫ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪﻫﺎ ﭘﺎﺳﺪﺍﺭﺍﻥ ﻭ ﺑﺴﻴﺠﻴﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻴﻬﺎﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻪ ﺗﻔﺘﻴﺸﻬﺎﻱ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻲ‬ ‫ﺩﺳﺖ ﻣﻲﺯﻧﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﺔ ﺍﻳﻦ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮﺍﻧﻪ ﺭﺍ ﺍﻳﻦﻃﻮﺭ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﺎ ﺻﺪﻭﺭ ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺭﻧﮓ ﻭ ﻣﺪﻝ ﻟﺒﺎﺱ ﺯﻧﺎﻥ ﻳﺎ ﺩﺍﺩﻥ ﺑﻴﺎﻧﻴﻪ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ‬ ‫ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻭ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﻌﺎﺷﺮﺕ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺷﺮﻉ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺩﻋﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﻛﻨﻨﺪ.‬

‫ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﺧﻨﺪﺓ ﺯﻧﺎﻥ ﻳﺎ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺑﻮﺩﻥ ﺷﺮﻛﺘﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﺷﺎﻱ ﻣﺴﺎﺑﻘﺔ ﻓﻮﺗﺒﺎﻝ، ﺑﻪ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﻣﺘﻌﺼﺐ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﺍﺳﻼﻡ ﻭﺍﻧﻤﻮﺩ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﭼﻴﺰﻱ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﺎ ﺩﻗﻴﻘﴼ‬ ‫ﻟﻄﻤﻪ ﺯﺩﻥ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﻣﺎ ﻫﻴﭻﮔﻮﻧﻪ ﻣﺤﺪﻭﺩﻳﺖ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﻀﻲ ﺭﺍ ﻋﻠﻴﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﻤﻲﭘﺬﻳﺮﻳﻢ. ﺩﺭ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻓﺮﺩﺍ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﺩﻭﺭ ﺍﺯ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺍﺟﺒﺎﺭ، ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻣﻲﺣﻘﻮﻕ ﻓﺮﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ‬ ‫ﺑﻮﺩ)٨٢(.‬
‫٦٩‬

‫ﺣﺎﻝ ﺍﮔﺮ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻧﻔﻲ ﺷﻮﺩ، ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻭﺳﺎﺧﺘﻬﺎﻱ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻫﻢ ﻣﻮﺿﻮﻋﻴﺖ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴــﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸــﺘﺎﺯ ﺯﻧــﺎﻥ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻫﻴﭻ ﺗﻜﻴﻪﮔﺎﻩ ﻧﻈﺮﻱ ﭘﻴﺪﺍ ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ‬ ‫ﺁﻥﭼﻪ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ، ﻳﻚ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﭘﻠﻴﺴﻲ ﻭ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﻣﺜﻞ ﺳﺎﻳﺮ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻳﻬﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﻇﺎﻫﺮ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺩﺷﻤﻨﻲ ﺑﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺯﺭﻭﺭﻕ ﺍﺧﻼﻕ ﻭ ﻋﻔﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ، ﺍﻣﺎ‬ ‫ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺧﻠﻊﺳﻼﺡ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﭼﻮﻥ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﺑﺸﺨﻮﺭ ﺩﻋﺎﻭﻱ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻭ ﺁﺑﺸﺨﻮﺭ ﺩﺍﻓﻌﻪﻫﺎ، ﺟﺎﺫﺑﻪﻫﺎ ﻭ ﻣﻮﺍﺿﻊ‬ ‫ﺿﺪﺍﺳﺘﻌﻤﺎﺭﻱ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﺴﺒﺐ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻥ ﺯﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ‬

‫ﺩﺭﻋﻤﻞ، ﻧﺘﻴﺠﺔ ﻛﺎﺭﺷﺎﻥ ﺗﻮﺣﺶ ﻭ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺗﺸﺪﻳﺪ ﻓﺴﺎﺩ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ً‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻫﺎ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺍﺳﺖ. ﻣﺜﻼ ﻭﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻴﻬﺎﻱ ﻏﺮﺑﻲ ﺿﺪﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺷﻌﺎﺭﻫﺎﻱ‬ ‫ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ.‬

‫ً‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺗﻘﻮﺍﻱ ﺩﻳﻨﻲ ﺭﺍ ﻛﺎﻣﻼ ﺗﺤﺮﻳﻒ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺪﻑ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺯ‬ ‫ﺗﻘﻮﺍﻱ ﺩﻳﻨﻲ، ﺑﺎﻻﺑﺮﺩﻥ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﻭ ﺣﺮﻣﺖ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺁﻧﻬﺎﺳﺖ.‬ ‫ﻭﻟﻲ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﻳﻚ ﺗﻠﻘﻲ ﺿﺪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻣﻨﺸﺄ ﻓﺴﺎﺩ ﻭ‬ ‫ﮔﻨﺎﻩ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺗﻠﻘﻲ ﺿﺪﺍﻧﺴﺎﻧﻲ، ﺑﻪ ﺣﺬﻑ ﻭ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻲﭘﺮﺩﺍﺯﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻴﻦ‬

‫ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺎﻳﺔ ﺍﺻﻠﻲ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﺟﺎﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﻲﮔﻮﻳﻴﻢ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ، ﺟﺎﻧﻤﺎﻳﺔ ﺍﺧﺘﻨﺎﻕ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ »ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ« ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﺳﺖ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﺑﺘﺪﺍﻱ ﺣﺎﻛﻤﻴﺘﺸﺎﻥ ﻧﻪﻓﻘﻂ ﺳﺮﺳﻮﺯﻧﻲ ﺍﺯ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻛﻮﺗﺎﻩ‬ ‫ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﻋﻠﻴﻪ ﺯﻧﺎﻥ، ﭘﺎﻳﺔ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ ﺍﺳﺖ. ﺗﺎﺯﻩ‬ ‫ﻧﻴﺎﻣﺪﻩﺍﻧﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺯﻥ ﺳﺘﻴﺰﺍﻧﻪ ﺭﺍﺳﺎﻝ ﺑﻪ ﺳﺎﻝ ﭘﺮﺣﺠﻢﺗﺮ ﻭ ﻧﺎﻓﺬﺗﺮ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬ ‫ﺑﺮﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ﺁﻥﭼﻪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻜﻤﻪﻫﺎﻱ ﻗﻀﺎﻳﻲ ﻳﺎ ﻣﺮﺍﻛﺰ ﭘﻠﻴﺲ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎﺭ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺩﺭ ﺑﻬﻤﻦ٣٨٣١ ﺧﺎﻧﻢ ﻳﺎﻛﻴﻦ ﺍﺭﺗﻮﺭﻙ، ﮔﺰﺍﺭﺷﮕﺮ ﻭﻳﮋﺓ ﮐﻤﻴﺴﻴﻮﻥ ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺸﺮ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺧﺸﻮﻧﺖ‬ ‫ﻋﻠﻴﻪ ﺯﻧﺎﻥ، ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ ﻳﻚ ﻫﻔﺘﻪﻳﻲﺍﺵ ﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺪ، ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﺑﺎ ﺷﻮﺍﻫﺪ ﻧﺎﺩﺭﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﮒ ﻣﺤﻜﻮﻡ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﻭ ﺩﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺯﻧﻲ ﻛﻪ ﺷﻜﺎﻳﺘﻲ ﻛﺮﺩﻩ‬
‫٧٩‬

‫ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲﺷﻮﺩ، ﺧﺼﻤﺎﻧﻪﺗﺮ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺍﺳﺖ، ﺻﺤﻨﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻭ ﭼﺮﺧﻴﺪﻩ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺠﺎﻭﺯ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ، ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦﻛﻪ‬ ‫ﻳﻜﺒﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻢ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻛﻨﻢ ﻫﻴﭻﻛﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎ ﻭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﺍﻧﺔ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺑﺎ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻫﺎ ﺍﺯﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ. ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻣﺘﺸﺎﺑﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﺁﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﺳﻮﺀﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.‬ ‫ﺣﺮﻓﻬﺎﻳﺸﺎﻥ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﺸﻮﺩ ﺑﺎ ﻣﻮﺍﻧﻊ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺭﻭﺑﻪﺭﻭ ﻫﺴﺘﻨﺪ.‬

‫ﺍﺳﻼﻡ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺳﺎﺯﮔﺎﺭﻱ ﻭ ﺳﻨﺨﻴﺘﻲ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻓﻘﻂ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺍﻧﺤﺮﺍﻓﻲ ﻭ ﺳﻮﺀﺍﺳﺘﻔﺎﺩﺓ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ٤١ﻗﺮﻥ ﭘﻴﺶ ﺭﺍ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﺭﺙ ﺯﻥ ﻧﺼﻒ ﺍﺭﺙ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺩﻭ ﺯﻥ ﻣﻌﺎﺩﻝ ﻳﻚ‬ ‫ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺗﺤﻮﻝ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲﺷﺪ، ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ‬ ‫ﻣﻲﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺯﻣﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻣﺪﻧﻲ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﻮﻧﺪ. ﺧﻮﺏ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﻳﻜﻢ ﭘﺎﻳﺔ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺭﻭﺡ ﭘﻮﻳﺎ ﻭ ﺗﺤﻮﻝﻳﺎﺑﻨﺪﺓ ﻗﺮﺁﻥ،‬ ‫ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪﻳﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺭﻭﺡ ﻭ ﺟﻮﻫﺮ ﻧﻈﺮﮔﺎﻩ ﺍﺳﻼﻡ ﻭﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺁﻥ ﺑﻪ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ: »ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺰﺭﮒ ﻧﻤﻲﺩﺍﺭﻧﺪ، ﻣﮕﺮ ﺑﺰﺭﮔﻮﺍﺭﺍﻥ. ﻭ ﻛﻮﭼﻚ ﻭ ﺣﻘﻴﺮ ﻧﻤﻲﺳﺎﺯﻧﺪ ﻣﮕﺮ‬

‫ﻓﺮﻭﻣﺎﻳﮕﺎﻥ«.‬

‫ﭘﺎﻻﻳﺶ ﺍﻧﺪﻳﺸـﻪ‬

‫ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﭘﺮﺍﺗﻴﻚ ﺧﻼﻕ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺎﻟﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻋﺖ ﻧﺸﺴﺖ ﻭ ﺑﺤﺚ‬

‫ﺟﻤﻌﻲ ﺍﻳﻦ ﺳﺎﻟﻴﺎﻥ، ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺍﺯ ﺑﺎﻭﺭ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ‬

‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻣﻲﮔﺬﺭﺩ ﻭ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻧﻮﻉ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻛﺮﺩ. ﺩﺭ ﻏﻴﺮﺍﻳﻦﺻﻮﺭﺕ، ﻧﻴﺮﻭﻳﻲ ﻛﻪ‬

‫ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺑﻪ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺁﻏﺸﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ ﺩﺭﺟﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺑﺪﻭﻥ ﺯﺩﻭﺩﻥ ﺍﻧﺪﻳﺸﺔ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ، ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺍﺯ ﭘﺲ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺮﺁﻳﺪ؟ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﻫﻢﺟﻨﺴﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻗﺎﻃﻌﺎﻧﻪ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻣﻤﺎﺷﺎﺕ ﺑﺠﻨﮕﺪ. ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬ ‫ﺿﺮﺏﺍﻟﻤﺜﻠﻲ ﻫﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ ﭼﺎﻗﻮ ﺩﺳﺘﺔ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﻤﻲﺑﺮﺩ.‬

‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﺒﻨﺎﻳﻲﺗﺮﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﻣﺎ ﺩﺭ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﺿﺮﻭﺭﺕ ﭘﺎﻻﻳﺶ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ‬

‫ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭﻱ ﺍﺳﺖ. ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﻚ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﺪﻭﻥ ﺯﺩﻭﺩﻥ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺗﺒﻌﻴﺾ‬
‫٨٩‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴــﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸــﺘﺎﺯ ﺯﻧــﺎﻥ‬ ‫ﺟﻨﺴﻲ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲﺳﻄﻮﺡ ﺁﻥ ﺍﻣﻜﺎﻧﭙﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ، ﻫﻢﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﺧﻼﺻﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﺍﺯ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺩﺍﺭﺩ. ﺍﻳﻦ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﺍﺯ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﻣﻜﺎﻧﭙﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ.‬

‫ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﺍﻓﺸﺎ ﻭ ﻃﺮﺩ ﻛﻨﺪ. ﻛﺎﺭﻱ‬ ‫ﻛﻪ ﻫﺮ ﻗﺪﻡ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺧﻮﻥ ﻭ ﺭﻧﺞ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺧﻮﺩﮔﺬﺷﺘﺔ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﻴﺴﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺷﺮﻛﺖ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻫﻤﻪﺟﺎﻧﺒﻪ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻭ ﺣﻤﺎﺳﻪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﺍﻧﻬﺎ ﻭ ﺷﻜﻨﺠﻪﮔﺎﻫﻬﺎ ﺁﻓﺮﻳﺪﻧﺪ،‬ ‫ﻫﺮ ﺷﻨﻮﻧﺪﻩﻳﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﻭﺍﻣﻲﺩﺍﺭﺩ. ﺁﻧﻬﺎ، ﻳﻌﻨﻲ ﺁﻥ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺷﺠﺎﻉ، ﺁﻥ ﺁﮔﺎﻫﺘﺮﻳﻦ،‬

‫ﺻﺒﻮﺭﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﻣﻌﺼﻮﻣﺘﺮﻳﻦ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺁﻥ ﭘﺮﺳﺘﻮﻫﺎ، ﻗﻨﺎﺭﻳﻬﺎ ﻭ ﻛﺒﻮﺗﺮﻫﺎﻱﺧﻮﻧﻴﻦﺑﺎﻝ ﻛﻪ‬ ‫ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﺍ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﺔ ﺟﻬﺎﻧﻨﺪ.‬

‫ﭼﻬﺮﻩﻫﺎﻱ ﻧﺎﺯﻧﻴﻨﺸﺎﻥ ﻫﻴﭻﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﺧﺎﻃﺮﻡ ﻧﻤﻲﺭﻭﺩ، ﺍﺯ ﻋﺎﻃﻔﻪﻫﺎ ﻭ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻫﺴﺘﻲ ﺧﻮﺩ ﺑﻬﺎﻱ ﺁﺭﻣﺎﻥ‬ ‫ﺭﺍﺳﺘﻲ، ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻛﺠﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟ ﻇﺎﻫﺮﴽ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﻣﻴﺪﻫﺎﻱ ﻣﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺳﺘﻤﺰﺩﻩ‬

‫ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ، ﺑﺎ ﻧﻘﺶ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺯﻧﺪﻩﺍﻧﺪ...‬

‫ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻱ ﻛﻪ ﻧﻪﻓﻘﻂ ﺳﺮﻣﺎﻳﺔ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻠﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ‬ ‫ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺗﻴﻚ، ﺳﺪ ﺳﺪﻳﺪﻱ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺻﺪﻭﺭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﻭ ﺧﻄﺮ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ، ﻣﺪﺍﻓﻊ ﻭ ﭘﺮﭼﻤﺪﺍﺭ »ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ«، »ﺟﺪﺍﻳﻲ ﺩﻳﻦ ﺍﺯ ﺩﻭﻟﺖ« ﻭ »ﺭﻓﻊ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺒﻌﻴﺾ‬ ‫ﺳﺎﻳﺮ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺑﻪﺷﻤﺎﺭ ﻣﻲﺭﻭﺩ.‬

‫ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻓﺮﺩﺍ، ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ، ﺭﺍ ﺩﺭ ٦١ﻣﺎﺩﻩ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ‬ ‫ـﺣﻖ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻛﺮﺩﻥ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﺪﻥ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲﮔﺰﻳﻨﺸﻬﺎ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺕ ﻭ ﺣﻖ ﺭﺃﻱ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ‬

‫ﺩﺭﺳﺎﻝ٤٧٣١ ﺩﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻫﻤﻮﻃﻨﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻭﺗﻤﻮﻧﺪ ﺁﻟﻤﺎﻥ، ﻣﻨﺸﻮﺭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲﻫﻤﻮﻃﻨﺎﻧﻢ ﺍﻋﻼﻡ ﻛﺮﺩﻩﺍﻡ. ﺭﺋﻮﺱ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﺡ ﺑﻪ ﺷﺮﺡ ﺯﻳﺮ ﺍﺳﺖ:‬ ‫ﻫﻤﻪﭘﺮﺳﻴﻬﺎ.‬

‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺬﺍﻫﺐ« ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭﻣﻮﺭﺩ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﺮﻧﺎﻣﺔ ﺍﻋﻼﻡ ﺷﺪﻩﻳﻲ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫ـﺣﻖ ﺍﺷﺘﻐﺎﻝ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺁﺯﺍﺩﺍﻧﺔ ﺷﻐﻞ ﻭ ﺣﻖ ﺗﺼﺪﻱ ﻫﺮ ﻣﻘﺎﻡ، ﻣﻨﺼﺐ ﻭ ﺷﻐﻞ ﻋﻤﻮﻣﻲﻭ‬
‫٩٩‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ـﺣﻖ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺁﺯﺍﺩﺍﻧﻪ، ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺪ ﻭ ﻣﺴﺎﻓﺮﺕ ﺑﺪﻭﻥ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺍﺟﺎﺯﺓ‬ ‫ﺩﻭﻟﺘﻲ، ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﺭﻳﺎﺳﺖﺟﻤﻬﻮﺭﻱ ﻭ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺮﺍﺟﻊ ﺩﺍﺩﺭﺳﻲ.‬ ‫ﺩﻳﮕﺮﻱ.‬

‫ـ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺗﺸﻜﻠﻬﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥﻳﺎﺑﻲ ﺩﺍﻭﻃﻠﺒﺎﻧﺔ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ‬ ‫ـ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﺍﺕ ﻭﻳﮋﻩ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎﻱ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺍﺩﺍﺭﻱ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ،‬

‫ـ ﺣﻖ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﺓ ﺑﺪﻭﻥ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺍﺯ ﻛﻠﻴﺔ ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ ﺁﻣﻮﺯﺷﻲ، ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ، ﻭﺭﺯﺷﻲ ﻭ ﻫﻨﺮﻱ.‬ ‫ﻛﺸﻮﺭ.‬

‫ـ ﺣﻖ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺁﺯﺍﺩﺍﻧﺔ ﻟﺒﺎﺱ ﻭ ﭘﻮﺷﺶ.‬

‫ـ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻣﺰﺩ ﻣﺴﺎﻭﻱ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻛﺎﺭ ﻣﺴﺎﻭﻱ، ﻣﻨﻊ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺨﺪﺍﻡ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ‬

‫ﺑﻪﻣﻨﻈﻮﺭ ﺭﻓﻊ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻣﻀﺎﻋﻒ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ.‬ ‫ﺍﺷﺘﻐﺎﻝ.‬

‫ـ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻛﺎﻣﻞ ﺩﺭ ﮔﺰﻳﻨﺶ ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺩﻭﻃﺮﻑ ﺻﻮﺭﺕ‬

‫ـ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺗﺴﻬﻴﻼﺕ ﻭﻳﮋﻩ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭﻱ ﻭ ﺯﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﻱ ﺍﻃﻔﺎﻝ.‬ ‫ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ.‬

‫ـ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻴﻮﻩ ﻭ ﻣﻄﻠﻘﻪ ﻭ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﺗﺤﺖ ﺣﻀﺎﻧﺖ ﻭ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻧﻈﺎﻡ‬ ‫ـ ﺭﻓﻊ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻳﻬﺎﻱ ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﺔ ﺷﻬﺎﺩﺕ، ﻭﻻﻳﺖ، ﺣﻀﺎﻧﺖ ﻭ ﺍﺭﺙ.‬ ‫ـ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺍﺟﺒﺎﺭ ﻭ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﺑﻪ ﺯﻥ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ـ ﭼﻨﺪﻫﻤﺴﺮﻱ )ﺗﻌﺪﺩ ﺯﻭﺟﺎﺕ( ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ّ‬ ‫ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﺸﻮﺭ.‬

‫ـ ﺣﻖ ﻣﺘﺴﺎﻭﻱ ﻃﻼﻕ. ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺍﺭﺍﺋﺔ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﻃﻼﻕ ﺑﺮﺍﺑﺮﻧﺪ.‬

‫ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻥﺟﺎ ﻛﻪ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ، ﻣﻨﻮﻁ ﺑﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻥ‬ ‫ﺍﺳﺖ، ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻗﺎﻧﻮﻧﮕﺬﺍﺭﻱ ﻭ ﻃﺮﺡﺭﻳﺰﻱ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮ‬

‫ـ ﻣﻨﻊ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑﻬﺮﻩﻛﺸﻲ ﺟﻨﺴﻲ ﺍﺯ ﺯﻥ ﺗﺤﺖ ﻫﺮ ﻋﻨﻮﺍﻥ.‬

‫ﭼﻴﺰ، ﻣﺴﺄﻟﺔ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﺪ.‬
‫٠٠١‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴــﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸــﺘﺎﺯ ﺯﻧــﺎﻥ‬
‫ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺍﺧﺺ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﻨﻴـﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬

‫ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﻓﻌﺎﻝ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻃﻞﺍﻟﺴﺤﺮ‬ ‫ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺑﻪﺍﺛﺒﺎﺕ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﻫﺴﺘﺔ ﺍﺻﻠﻲ ﻭ ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨﺪﺓ ﺗﻔﻜﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺩﺭﺗﺠﺮﺑﺔ ٥٢ﺳﺎﻝ ﮔﺬﺷﺘﺔ‬ ‫ﺍﮔﺮ ﺑﺨﻮﺍﻫﻢ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺍﺧﺺ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺳﻼﻣﻲﺭﺍ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ‬ ‫ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻛﻨﻢ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺍﺯ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﻳﻲ ﺑﺮﻣﻲﺁﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺿﺮﻭﺭﺕ‬ ‫ً‬ ‫ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻭ ﻓﻌﺎﻝ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﻋﻤﻼ ﺍﻳﻦ ﺍﺻﻞ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺻﺤﻨﺔ‬

‫ﻃﻲ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺩﻫﻪ، ﻣﺎ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻳﻚ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛﺮﺩﻳﻢ. ﻣﺎ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎ‬ ‫ﺍﺯ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻋﻠﻴﻪ ﺭﮊﻳﻢ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺳﺖ ﺯﺩﻩﺍﻧﺪ، ﻗﺘﻞﻋﺎﻡ ﺯﻧﺪﺍﻧﻴﺎﻥ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺷﻜﻨﺠﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ. ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ، ﻣﻤﺎﺷﺎﺕ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻏﺮﺑﻲ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ‬

‫ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻣﺤﻘﻖ ﻛﻨﺪ.‬

‫ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﻭﺣﺸﻴﺎﻧﻪﻳﻲ ﺭﻭﺑﻪﺭﻭ ﺑﻮﺩﻩﺍﻳﻢ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﻧﻈﻴﺮ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺍﻋﺪﺍﻡ ٠٢١ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ‬ ‫ﻭ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﻧﻴﻢ ﻣﻴﻠﻴﻮﻥ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺒﺎﺭﺯﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ، ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﺑﻴﻼﻥ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ‬ ‫ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻛﻤﻜﻬﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﮊﻳﻢ، ﻓﺸﺎﺭﻫﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻦﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ، ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﺎ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺮ ﻣﻮﺍﻧﻊ ﻭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻧﺎﻣﺴﺎﻋﺪ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﻨﺪ ﻭ‬ ‫ﺁﺭﻣﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮﺩ.‬

‫ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﭼﻨﺎﻥ ﺍﺳﺘﺤﻜﺎﻡ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﻧﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻣﺴﻤﻮﻡﺗﺮﻳﻦ ﺩﺳﻴﺴﻪﻫﺎ ﻭ‬

‫ﺳﻨﮕﻴﻦﺗﺮﻳﻦ ﻓﺸﺎﺭﻫﺎ ﻭ ﺳﺮﻛﻮﺑﮕﺮﻳﻬﺎ ﺩﻭﺍﻡ ﺁﻭﺭﺩ، ﭼﺮﺍ ﻛﻪ ﻫﻴﭻﮔﻮﻧﻪ ﻣﻤﺎﺷﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦﺟﺎ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻢ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﻭ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﻛﻠﻴﺪﻱ ﺟﻠﺐ‬

‫ﺣﺎﻛﻢ ﻧﺪﺍﺷﺖ.‬

‫ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﺳﺎﺯﺵﻧﺎﭘﺬﻳﺮﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺁﺭﻣﺎﻧﻲ ﻭ‬ ‫ﺣﻀﻮﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ، ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺟﺎﻣﻊ ﻭ ﻫﻤﻪﺟﺎﻧﺒﻪ، ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﻧﺎﺷﻲ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﻭﻫﻤﻴﻦ ﺍﻣﺮ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺴﻢ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ، ﺭﻭﺡ‬ ‫ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺳﺎﻟﻴﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﺑﻪﻃﻮﺭ ﺧﺎﺹ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻠﺔ ﻓﺸﺮﺩﺓ ﺩﻭﺳﺎﻝ‬

‫١٠١‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭﺑﺮﺍﺑﺮ ﺭﮊﻳﻢﺁﺧﻮﻧﺪﻱ، ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﺍﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻪ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ ﻛﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪ. ﺩﺭ‬ ‫ﺩﻭﺭﻩﻳﻲ ﻛﻪ ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﺣﺪﺍﻛﺜﺮ ﻓﺸﺎﺭﻫﺎ ﻭ ﺗﻮﻃﺌﻪﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺎﺑﻮﺩﻱ ﻛﻞ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ‬ ‫ﺑﻪﻛﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﻲﺧﻮﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﻮﺀﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺣﻤﻠﺔ ﺁﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﻪ ﻋﺮﺍﻕ،‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻮﺭ ﺭﺍ ﺑﺒﻠﻌﺪ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻛﻞ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺑﺪﻫﺪ، ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺷﻬﺮ‬

‫ﺍﺷﺮﻑ ﺑﻪ ﺩﮊ ﺿﺪﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ. ﺷﻬﺮﺍﺷﺮﻑ ﻛﻪ ﻣﻘﺮ ﺍﺭﺗﺶ ﺁﺯﺍﺩﻳﺒﺨﺶ ﻣﻠﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺟﺪﻳﺪ، ﻫﻤﺎﻥ ﺗﻮﻟﺪ ﻧﻮﻳﻦ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺟﻨﺒﺸﻬﺎﻱ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﻭ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺭﺍﻫﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻋﻘﻴﺪﻩ ﻳﺎ ﻫﺮ ﻣﻠﻴﺘﻲ ﮔﺸﻮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎ ﻫﺮﻛﺪﺍﻡ ﺑﻪﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺍﺭﻣﻐﺎﻧﻲ ﺗﺎﺯﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﺑﺸﺮﻱ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺑﺮ ﺗﺎﺭﻙ ﻫﻤﺔ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻃﻲ ﻛﻨﺪ.‬

‫ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﺍﺳﺖ، ﺗﻮﺳﻂ ﺯﻧﺎﻥ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬

‫ﺁﻧﻬﺎ، ﺍﻳﻦ ﻛﺸﻒ ﺑﺰﺭﮒ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ »ﺑﻮﺩ ﻭ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻭ ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ‬ ‫ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻣﻴﺴﺮ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﭼﻜﻴــﺪﺓ ﺗﺠﺎﺭﺏ‬

‫ﺩﺭﮔﻴﺮﻱ ﺍﺟﺘﻨﺎﺏﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺩﻳﺮﭘﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﻭ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻳﻚ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﺣﺎﻛﻢ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻋﻤﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺑﺎ ﻳﻚ‬ ‫ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﻭ ﺷﺎﺧﺺ ﺭﻫﺒﺮﻱﻛﻨﻨﺪﻩ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺫﻫﻦ ﻭ ﺑﺎ ﺍﺗﻜﺎ ﺑﻪ‬ ‫١ـ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻭ ﭘﻮﻳﺎﻳﻲ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺩﺭ ﮔﺮﻭ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﻳﺨﻮﺍﻫﺎﻧﻪ‬ ‫٢ـ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﻀﻤﻴﻦ ﻭ ﺗﺤﻘﻖ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ ﻓﺮﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺁﻧﺎﻥ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬ ‫ﺍﺳﺖ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯﺓ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻛﻨﻨﺪ.‬ ‫ﺍﻧﮕﻴﺰﺷﻬﺎﻱ ﻧﻮﻳﻦ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻴﺴﺮ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﺳﺘﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻮﺍﻩ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﺯﻳﺮﻳﻦ ﺍﺳﺖ:‬

‫ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺑﺪﻫﻴﺪ ﭼﻜﻴﺪﻩ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭼﻨﺪ ﻧﻜﺘﻪ ﺧﻼﺻﻪ ﻭ ﺗﻜﺮﺍﺭ ﻛﻨﻢ:‬

‫ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎﻱ ﻓﺮﺩﻱ ﺣﻖ ﻣﺴﻠﻢ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻭﺭ ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻣﻲﺑﻬﺎﻧﻪﻫﺎ‬

‫٢٠١‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴــﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸــﺘﺎﺯ ﺯﻧــﺎﻥ‬ ‫ﻭ ﻓﺮﻳﺒﻜﺎﺭﻳﻬﺎﻱ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮﺩ.‬ ‫ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﺣﻘﻮﻗﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺭﻓﺖﻭﺁﻣﺪ ﺁﺯﺍﺩﺍﻧﻪ ﻣﺴﺎﻓﺮﺕ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ‬ ‫ﺷﻐﻞ، ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻟﺒﺎﺱ ﻭ ﭘﻮﺷﺶ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ، ﺣﻖ ﻃﻼﻕ ﻭ ﺗﺴﺎﻭﻱ ﺩﺭ ﺍﺭﺙ‬ ‫ﻭ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﺍﻃﻔﺎﻝ، ﺣﻖ ﺑﺎﺯﻧﺸﺴﺘﮕﻲ ﻭ ﺍﺯﻛﺎﺭﺍﻓﺘﺎﺩﮔﻲ، ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺣﻖ ﺍﻭﻻﺩ ﻭ ﺗﺄﻫﻞ ﻭ ﺑﻴﻤﻪ‬ ‫ﺑﻴﻜﺎﺭﻱ ﻭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﺑﺪﻭﻥ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺍﺯ ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ ﺁﻣﻮﺯﺷﻲ، ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ، ﻭﺭﺯﺷﻲ ﻭ ﻫﻨﺮﻱ. ﻭ‬

‫ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﻛﺮﺍﻣﺖ ﻧﻮﻉ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ‬

‫٣ـ ﺑﺮ ﺧﻼﻑ ﺩﻋﺎﻭﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻭ ﻣﻼﻳﺎﻥ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺍﺳﻼﻡ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺩﻳﻨﺎﻣﻴﺰﻡ‬

‫ﺗﺎ ﺁﻥﺟﺎﻳﻲﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﻮﺍﻣﻌﻲ ﻣﺜﻞ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮﺩﺩ ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﺗﻌﺪﺩ ﺯﻭﺟﺎﺕ.‬

‫ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﻣﻮﺭ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ‬

‫٤ـ ﺁﭘﺎﺭﺗﺎﻳﺪ ﺟﻨﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﺗﺤﺖ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ،‬ ‫٥ـ ﺑﻬﺮﻩﻛﺸﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎ ﺁﺩﺍﺏ ﺷﺮﻉ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺷﻜﺎﻟﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺗﻌﺪﺩ ﺻﻴﻐﻪ، ﻣﺘﻌﻪ ﻭ...‬ ‫ﺭﻭﺍﺝ ﻳﺎﻓﺘﻪ، ﺑﺎ ﺭﻭﺡ ﺭﻫﺎﻳﻲﺑﺨﺶ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻐﺎﻳﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﺠﺎﻭﺯﮔﺮﻱ ﺭﺫﻳﻼﻧﻪﻳﻲ ﺑﺎ ﺑﺮﭼﺴﺐ‬ ‫ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﻣﻐﺎﻳﺮ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﺻﻴﻞ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺩﺍﺭﺩ.‬

‫٦-ﻳﮕﺎﻧﻪ ﺭﺍﻩ ﺗﺤﻘﻖ ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎ ﻭ ﺣﻘﻮﻕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻫﺮﻡ ﺗﺸﻜﻴﻞﺩﻫﻨﺪﻩ‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﺘﻢ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﻋﻠﻴﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻋﺪﻡ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺳﻬﻢ ﻣﺴﺎﻭﻱ‬

‫ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺩﺭ ﺣﻴﺎﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻻﺍﻗﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﻚ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻣﺜﺒﺖ ﺟﻬﺖ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎﻱ‬

‫ﺭﻫﺒﺮﻱﻛﻨﻨﺪﻩ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺯﻥ ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ. ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﻛﻤﺎﻛﺎﻥ‬ ‫ﻧﮕﺮﺵ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺁﻟﻮﺩﻩ ﺑﻪ ﺩﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎﻱ ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ ﻭ ﺍﺭﺯﺷﮕﺬﺍﺭﻳﻬﺎﻱ ﻛﺎﻻﻳﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ.‬

‫٧- ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ ﻭ ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺿﻊ‬

‫ﻣﺎﺩﻱ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﭘﻬﻨﻪﻫﺎﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﺟﺮﺍ ﮔﺮﺩﺩ.‬

‫٨- ﺗﻀﺎﺩ ﺑﻴﻦ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﻣﺸﻜﻞ ﻣﺸﺘﺮﻙ ﻭ ﻓﺮﺳﺎﻳﻨﺪﺓ ﺗﻤﺎﻣﻲ‬
‫٣٠١‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬ ‫ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺑﻪﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻲ ﻛﻪ ﻻﺯﻡ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎﻱ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﻣﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻭﺭﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺣﻖ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺁﺯﺍﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻭ ﻛﻤﺎﻝ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬

‫٩ ﺯﻥ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﻭ ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ ﺍﺳﺖ. ﺷﺎﺧﺺ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺭﻫﺎﻳﻲ، ﻧﻔﻲ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺍﺭﺗﺠﺎﻋﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﺜﻤﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻭﻳﮋﮔﻴﻬﺎﻱ ﻏﻴﺮﺍﻛﺘﺴﺎﺑﻲ‬ ‫ﻭ ﻳﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻧﮕﺮﺵ ﻛﺎﻻﻳﻲ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﻭﺳﺖ. ﺯﻧﺎﻥ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﺮﭼﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺑﺎ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﺪﻥ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺭﻫﺎﻳﻴﺒﺨﺶ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻛﻬﻦ ﻭ ﺑﻨﺪﻩﺳﺎﺯ ﻧﺎﺷﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺟﻨﺴﻲ ﺿﺪﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺴﺎﺩﺕ ﻭ ﺭﻗﺎﺑﺖ ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻳﻲ‬ ‫ﻫﻢﭼﻮﻥ ﻛﺎﺭ ﻭ ﺗﻼﺵ ﺟﻤﻌﻲ ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻭ ﻫﻤﻜﺎﺭﻱ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲﺩﻫﺪ.‬ ‫ﻫﻮﻳﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻧﻪ ﺩﺭ ﺫﻫﻨﻴﺖ ﻭ ﭼﺸﻢ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ.‬

‫ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺧﻮﺩ ﺍﺻﺎﻟﺖ ﻭ ﺍﻭﻟﻮﻳﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﻮﻧﺪ.‬

‫٠١ـ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﮔﺮﻭﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻧﻘﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦﻛﻨﻨﺪﺓ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﺭﺍﻩﺣﻠﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﺪ ﺟﺎﻱ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻣﺮﺩ ﻋﻮﺽ ﻛﻨﺪ، ﺑﻪ ﺩﺍﻣﻦ ﺯﺩﻥ ﺗﻀﺎﺩ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ‬ ‫ﺭﺍﻩ ﻣﻲﺑﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﻨﺠﺮ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ.‬

‫١١ـ ﺑﺎ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺯﻧﺎﻥ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺩﻧﻴﺎ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺳﺘﻤﺰﺩﻩ ﻣﺎ ﻭ ﺩﺭ ﺟﻨﺒﺶ‬ ‫ﻣﺎ، ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﭘﻴﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﻣﻲﭘﻴﻤﺎﻳﻨﺪ، ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻭﺭ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﻭ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ‬ ‫ﺍﺳﺎﺭﺕ ﻭ ﺑﺮﺩﮔﻲ ﺷﻮﺭﻳﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﻭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺟﻨﺴﻴﺖ ﻭ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ‬

‫ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻛﺎﻣﻞ ﻭ ﺗﺎﻡ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﺭﻫﺎ ﻛﺮﺩ. ﻣﺴﻴﺮ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻫﻢ ﺍﻳﻦﭼﻨﻴﻦ‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺭﻭﺯ ﻫﺮ ﺯﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬

‫ﭘﻴﻤﻮﺩﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﻣﺮﺩﺳﺎﻻﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺮ ﺯﻥ ﺁﻏﺎﺯ ﺭﺍﻩ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺍﻭﺳﺖ ﻭ‬ ‫ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺍﺳﺖ.‬

‫٢١ ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺘﺎﺯﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ‬

‫ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﺠﺪﺩ ﺑﺮ ﻋﻬﺪ ﺩﻳﺮﻳﻦ ﺗﻤﺎﻣﻲﺯﻧﺎﻥ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﻭ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﮕﻴﺮﻱ ﺁﺭﻣﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﻣﺎ، ﻫﻤﺔ ﻣﺎ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻱ ﺟﻬﺎﻥ، ﺑﻪ ﺭﻭﺷﻨﻲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺘﻪﺍﻳﻢ ﻛﻪ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ‬
‫٤٠١‬

‫ِ‬ ‫ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻣﻴﺴﺮ ﺍﺳﺖ.‬

‫ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻴــﺮﻭﻱ ﭘﻴﺸــﺘﺎﺯ ﺯﻧــﺎﻥ‬ ‫ﺭﺍ ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﺩﺭ ﺳﻴﻨﻲ ﻃﻼﻳﻲ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﻛﺮﺩ. ﺭﺍﻩ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺭﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻼﺵ ﻭﻛﻮﺷﺶ ﺧﺴﺘﮕﻲﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ ﻭ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ﺭﻭﺷﻦﺑﻴﻨﻲ ﻭ ﻫﻮﺷﻴﺎﺭﻱ ﻭ‬ ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮﻱ ﻭ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻧﻪ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻱ ﺩﻧﻴﺎ ﻃﻲ ﻛﻨﻴﻢ.‬

‫ﭘﻴـﺎﻡ ﻣﺎ‬

‫ﺍﮔﺮ ﻗﺮﻥ ﺣﺎﺿﺮ، ﻗﺮﻥ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ، ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ، ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ‬

‫ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ، ﻣﺒﺮﻣﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﺎﺳﺖ. ﻣﺎ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺣﻞ ﻭ ﻓﺼﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻛﻪ ﻣﺒﺮﻣﺘﺮﻳﻦ ﺁﻥ ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺷﺎﻫﺮﺍﻩ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬

‫ﺍﺳﺖ، ﺑﻪ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪﻳﻢ؛ ﭼﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺮ ﺭﮊﻳﻢ ﻭ ﭼﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺁﺯﺍﺩﻱ‬ ‫ﻭ ﺳﺎﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻓﺮﺩﺍ. ﺻﻠﺢ، ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ، ﻣﺸﺮﻭﻁ ﺑﻪ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻧﺎﻥ، ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ‬ ‫ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺑﻲﺗﻮﺟﻬﻲ ﻳﺎ ﻛﻢﺗﻮﺟﻬﻲ ﺷﻮﺩ، ﻻﺟﺮﻡ، ﺟﻨﮓ، ﺧﺸﻮﻧﺖ،‬ ‫ﻗﺮﻥ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﻳﻜﻢ، ﻗﺮﻥ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺯﻥ ﻭ ﺭﻓﻊ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ؛ ﻗﺮﻥ ﺻﻠﺢ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻭ ﺩﻣﻮﻛﺮﺍﺳﻲ،‬ ‫ﺩﻳﻜﺘﺎﺗﻮﺭﻱ ﻭ ﻋﻘﺐﻣﺎﻧﺪﮔﻲ، ﺷﺪﺕ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ.‬

‫ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﺣﺎﻝ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ، ﺍﺯ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﻗﺮﻭﻥ ﺗﺎﺭﻳﻚ، ﺧﻴﺰ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ‬ ‫ﺯﻥﺳﺘﻴﺰﻱ ﺧﻮﺩ ﭼﺮﺥ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻘﺐ ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﻨﺪ. ﻏﺎﻓﻞ ﺍﺯ ﺁﻥﻛﻪ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻛﺠﺎﻱ ﺟﻬﺎﻥ، ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﺑﻪﺩﺳﺖ ﺗﻮﺍﻧﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩ ﻭ ﺭﻫﺎﺷﺪﻩ، ﺳﺮﻧﮕﻮﻥ ﻭ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﺔ ﺗﺎﺭﻳﺦ، ﺟﺎﺭﻭ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ.‬ ‫ﻣﻌﺮﺽ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ. ﺑﺪﻭﻥ ﺷﻚ، ﺁﻧﺘﻲﺗﺰ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﺯﻥﺳﺘﻴﺰ، ﺯﻧﺎﻥ‬

‫ﺍﻳﻦ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩﺓ ﻋﺼﺮ ﻣﺎﺳﺖ؛ ﺭﺳﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﺁﻥ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﺑﺸﺮﻱ ﻭ ﺗﻤﺪﻥ ﺁﻥ ﺩﺭ‬ ‫ﺁﺯﺍﺩﻩﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺩﺳﺖ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﻫﻢ ﺑﺮﺿﺪ ﺁﻥ ﻗﻴﺎﻡ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﭘﺮﺗﻮ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺭﻭﺯﺍﻓﺰﻭﻥ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻃﻠﻴﻌﺔ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺗﺤﻮﻝ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺑﺸﺮﻱ ﺍﺳﺖ. ﺑﺎ ﺍﻣﻴﺪ ﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺁﻥ‬

‫ّ‬ ‫ﺧﻮﺩ، ﺭﻫﺎﻳﻲ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻣﺒﺸﺮ ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻫﻤﺔ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎﺳﺖ، ﺭﻗﻢ ﻣﻲﺯﻧﻨﺪ.‬ ‫ﺑﺸﺘﺎﺑﻴﻢ.‬

‫٥٠١‬

‫ﭘﺎﻧﻮﻳﺴــــﻬﺎ‬

‫١- ﺭﻭﺯﻧﺎﻣﻪ ﺭﺳﺎﻟﺖ ٦١ﻣﺮﺩﺍﺩ ٨٦٣١‬

‫ﭘﺎﻧﻮﻳﺴﻬﺎ:‬

‫٢- »ﻭﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ« ﺑﺪﻋﺘﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪﻳﻲ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ، ﺑﺮﺧﻲ‬ ‫ﻓﻘﻬﺎ ﻭ ﻣﺸﺨﺼﴼ ﻣﻼﺍﺣﻤﺪ ﻧﺮﺍﻗﻲ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻧﻔﻮﺫﻱ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻭﺍﺳﻄﻪ ﺻﺪﻭﺭ ﻓﺘﻮﺍﻱ ﺟﻬﺎﺩ ﺩﺭ‬ ‫ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﻓﺘﺤﻠﻴﺸﺎﻩ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺭﻭﺱ ﺑﻪﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﺍﺳﺘﺪﻻﻟﻬﺎﻳﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻓﻘﻴﻬﺎﻥ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻛﺮﺩﻧﺪ. ﺗﻮﺟﻴﻬﺎﺕ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻭﻻﻳﺖ ﻓﻘﻴﻪ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺍﺳﺎﺱ ﺗﻜﺮﺍﺭ‬ ‫ﻫﻤﺎﻥ ﺩﻋﺎﻭﻱ ﺍﺳﺖ.‬ ‫٣- ﻛﺎﻓﻲ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﻨﺪﻱ ﺍﺯ ﺭﮊﻳﻢ ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻱ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻘﺪ ﻭ‬ ‫ﺑﺮﺭﺳﻲ »ﻛﻨﻮﺍﻧﺴﻴﻮﻥ ﺭﻓﻊ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻥ« ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﺍﻧﻘﻼﺏ‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﺩﺭ ﺁﺳﺘﺎﻧﺔ ﭼﻬﺎﺭﻣﻴﻦ ﻛﻨﻔﺮﺍﻧﺲ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﭘﻜﻦ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ. ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺳﻨﺪ ﻛﻨﻮﺍﻧﺴﻴﻮﻥ ﺭﻓﻊ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺭﺍ »ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻛﺎﺭﻫﺎﻱ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﻭ ﺭﻳﺸﻪﻳﻲ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﻠﻞ«، ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺗﺤﻘﻖ ﺑﺨﺸﻴﺪﻥ ﺑﻪ»ﻫﺪﻓﻬﺎﻱ ﺍﺳﺘﻌﻤﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﻣﺎﺳﻜﻲ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯﺣﻘﻮﻕ ﺯﻧﺎﻥ« ﺗﻮﺻﻴﻒ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺳﻨﺪ »ﺭﻭﺡ ﻛﻠﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻛﻨﻮﺍﻧﺴﻴﻮﻥ« ﺭﺍ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ، ﺑﺎ ﺍﺳﺎﺱ‬ ‫ﺭﮊﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﻣﻐﺎﻳﺮ ﻣﻲﺩﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﮔﻔﺘﺔ ﺧﻤﻴﻨﻲ ﺭﺍ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺳﺮﺍﻥ ﺭﮊﻳﻢ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻘﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ‬ ‫ﻛﻪ »ﺍﺯ ﺗﺴﺎﻭﻱ ﺣﻘﻮﻕ )ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ( ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺗﻨﻔﺮ ﻛﻨﻴﺪ« ﻭ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ »ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﺮﻣﻮﺩﺓ‬ ‫ﺍﻣﺎﻡ ﺗﺴﺎﻭﻱ ﺍﺯ ﺟﻤﻴﻊ ﺟﻬﺎﺕ، ﺑﺎﻋﺚ ﻧﺎﺑﻮﺩﻱ ﺍﺣﻜﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﻭ ﻇﻠﻢ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻣﺎﻡ‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪﺓ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﻜﻔﻴﺮ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ«.‬ ‫٤- ﻣﻄﻬﺮﻱ، »ﻧﻈﺎﻡ ﺣﻘﻮﻕ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ«‬ ‫٥- ﻣﻄﻬﺮﻱ، »ﻧﻈﺎﻡ ﺣﻘﻮﻕ ﺯﻥ ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ«‬ ‫٦- ﻣﺎﺩﺓ ٥٠١ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺪﻧﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ: ﺩﺭ ﺭﺍﺑﻄﺔ ﺑﻴﻦ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ، ﺭﻳﺎﺳﺖ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭﻇﻴﻔﺔ‬ ‫ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ. ﺷﻮﺭﺍﻱ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺭﮊﻳﻢ ﺍﻋﻼﻡ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺯﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺟﺎﺯﺓ ﺷﻮﻫﺮ‬ ‫ﺣﻖ ﺧﺮﻭﺝ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺭﺍ، ﺣﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺧﺘﻢ ﭘﺪﺭﺵ، ﻧﺪﺍﺭﺩ.‬ ‫ﻣﺎﺩﺓ٧١١١ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺪﻧﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺷﻐﻠﻬﺎﻱ ﻓﻨﻲ ﻛﻪ‬

‫٧٠١‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬

‫ﺑﺎ ﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻳﺎ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻭﻱ ﻫﻤﺨﻮﺍﻧﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻨﻊ ﻛﻨﺪ.‬ ‫ﻣﺎﺩﺓ٣٣١١ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ: ﻣﺮﺩ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻫﺮ ﻭﻗﺖ ﻛﻪ ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ ﺯﻧﺶ ﺭﺍ ﻃﻼﻕ‬ ‫ﺩﻫﺪ. ﺿﻤﻨﴼ ﻫﻴﭻ ﻟﺰﻭﻣﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺍﻃﻼﻉ ﺩﻫﺪ.‬ ‫٧- ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻣﺎﺩﺓ٢٠١ ﻗﺎﻧﻮﻥ »ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺍﺳﻼﻣﻲ« »ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺭﺟﻢ ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻨﮕﺴﺎﺭـ ﺗﺎ‬ ‫َ‬ ‫ﻧﺰﺩﻳﻚ ﻛﻤﺮ ﻭ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺗﺎ ﻧﺰﺩﻳﻜﻲ ﺳﻴﻨﻪ ﺩﺭ ﮔﻮﺩﺍﻝ ﺩﻓﻦ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺁﻥﮔﺎﻩ ﺭﺟﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ«.‬ ‫َ‬ ‫ﻣﺎﺩﻩ٤٠١ ﻫﻤﻴﻦ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ »ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺳﻨﮓ ﺩﺭ ﺭﺟﻢ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺣﺪﻱ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ‬ ‫َ‬ ‫ﺑﺎ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﻳﻚ ﻳﺎ ﺩﻭ ﻋﺪﺩ، ﺷﺨﺺ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﻮﺩ«. ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻭ ﺑﻴﺸﺮﻣﻲ ﺩﺭ ﺟﺎﻱ ﺟﺎﻱ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ. ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ »ﻛﻮﭼﻜﻲ ﺁﻥ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩﻳﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﻡ‬ ‫ﺳﻨﮓ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺻﺪﻕ ﻧﻜﻨﺪ«...‬ ‫٨- ﻭﻳﻞ ﺩﻭﺭﺍﻧﺖ، ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺗﻤﺪﻥ ﺟﻠﺪ ﺍﻭﻝ ﺻﻔﺤﻪ ٧٨٣‬ ‫٩- ﻛﺘﺎﺏ »ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ، ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺟﺪﻳﺪ ﺟﻬﺎﻧﻲ« ﻛﻪ ﺩﺭﺳﺎﻝ١٧٣١ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪ، ﺑﻨﻴﺎﺩﮔﺮﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺟﻮﺍﻧﺐ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻤﻴﻘﴼ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﭘﺪﻳﺪﻩ ﺍﺯ ﭼﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺧﻄﺮﻧﺎﻛﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ‬ ‫ﺍﺳﺖ.‬ ‫٠١- ﺳﻮﺭﻩ ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ ﺁﻳﻪ٧: »ﻫﻮ ﺍﻟﱠﺬﻱ َﻧﺰﻝ ﻋَْﻚ ﺍﻟْﻜَﺎﺏ ِْﻪ ﺁَﺎﺕ ﻣﺤﻜﻤﺎﺕ ﻫﻦ‬ ‫ُ َ ِ َ ﺃ َ َ َ ﻠﻴ َ ِ ﺘ َ ﻣﻨ ُ ﻳ ٌ ﱡ ْ َ َ ٌ ُ ﱠ‬ ‫ﺃ ﱡ ِ ﺘ ِ َ ﺃ َ ُ ُﺘ َ َ ٌ ﻓَﱠ ِ َ ﻗﻠ ِ ْ َ ﻳ ٌ ﻓﻴﺘ ُ َ َ ﺗ َ َ ﻣﻨ ُ ﻐ ِﺘﻨ ِ‬ ‫ُﻡ ﺍﻟْﻜَﺎﺏ ﻭُﺧﺮ ﻣَﺸﺎﺑِﻬﺎﺕ َﺄﻣﺎ ﺍﻟﱠﺬﻳﻦ ﻓﻲ ُُﻮﺑِﻬﻢ ﺯْﻎ ََﱠﺒِﻌﻮﻥ ﻣﺎ َﺸﺎﺑَﻪ ِْﻪ ﺍﺑْﺘَِﺎﺀ ﺍﻟْﻔَْﺔ‬ ‫ِﻠ ِ ﻳ ُ َ َ ﻨ ِ ُ ﱞ ﱢ ْ ِ ِ‬ ‫َ ﻐ ﺗْ ِ ِ َ َ ﻳ ْ ﻠ ُ ﺗْ ِ ﻠ ُ ﺇ ﱠ ﱡ َ ﱠ ِ ُ َ‬ ‫ﻭﺍﺑْﺘَِﺎﺀ َﺄﻭﻳﻠِﻪ ﻭﻣﺎ َﻌَﻢ َﺄﻭﻳَﻪ ِﻻ ﺍﷲ ﻭﺍﻟﺮﺍﺳﺨﻮﻥ ﻓِﻲ ﺍﻟْﻌْﻢ َﻘﻮﻟُﻮﻥ ﺁﻣﱠﺎ ﺑِﻪ ﻛﻞ ﻣﻦ ﻋﻨﺪ‬ ‫ﺒ ِ‬ ‫ﺭﺑﱢَﺎ ﻭﻣﺎ َﺬﻛﺮ ِﻻ ُﻭﻟُﻮﺍْ ﺍﻷﻟَْﺎﺏ«.‬ ‫َ ﻨ ََ ﻳ ﱠ ﱠ ُ ﺇ ﱠ ﺃْ‬ ‫١١- ﺳﻮﺭﻩ ﺯﻣﺮ ﺁﻳﻪ ٣٢: ﱠُ ﻧَﺰﻝ َﺣﺴﻦ ﺍﻟْﺤﺪﻳﺚ ﻛَﺎﺑًﺎ ﻣَﺸﺎﺑِﻬﺎ ﻣَﺎﻧِﻲ... «‬ ‫»ﺍﷲ ﱠ َ ﺃ ْ َ َ َ ِ ِ ِ ﺘ ﱡﺘ َ ً ﱠﺜ َ‬ ‫٢١- ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ، ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻛﻞ‬ ‫ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺴﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻴﺴﺖ )ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺁﻳﻪ٨٥ ﺳﻮﺭﺓ ﻧﺴﺎ(. ﺧﺪﺍ‬ ‫ﻫﻤﮕﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺩﺍﻱ ﺍﻣﺎﻧﺖ ﻭ ﺣﻜﻢ ﻋﺎﺩﻻﻧﻪ ﺩﻋﻮﺕ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﻫﻴﭻ ﻧﺺ ﺩﻳﻨﻲ ﻭ ﺳﻨﺖ‬

‫٨٠١‬

‫ﭘﺎﻧﻮﻳﺴــــﻬﺎ‬

‫ﺛﺎﺑﺘﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﻗﺮﺁﻥ ﺣﺎﻛﻲ ﺍﺯ ﺳﻠﺐ ﺣﻖ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﺩﺍﻭﺭﻱ ﺍﺯ ﺑﺨﺸﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﺷﺪ.‬ ‫ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮﺭﺩ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮﺗﺠﻌﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ ﺁﻳﺔ٢٨٢ ﺑﻘﺮﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺨﻦ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺷﺎﻫﺪ ﺯﻥ‬ ‫ﺑﻪﺟﺎﻱ ﻳﻚ ﻣﺮﺩ ﺍﺳﺖ. ﻭ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺁﻥ ﺍﻣﻮﺭ ﻣﺎﻟﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻗﺮﺽ ﻭ ﺩﻳﻦ ﺍﺳﺖ.‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻴﺎﻥ ﺩﻭﺭ ﺍﻓﺘﺎﺩﺓ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﺣﺘﻲ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﺍﺳﻜﻨﺎﺳﻬﺎ ﻭ ﺳﻜﻪﻫﺎ ﻭ ﺷﻤﺮﺩﻥ ﭘﻮﻝ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ. ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻘﺐﺍﻓﺘﺎﺩﮔﻲ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲﺷﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﻣﺎﻟﻲ ﺳﺮﺑﺮﺗﺎﺑﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﺪ ﺭﺳﻢ‬ ‫ﺳﻨﺪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻭ ﺷﺎﻫﺪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺭﺍ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﻫﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥﻛﻪ ﺯﻧﺎﻥ ﻛﻨﺎﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ‬ ‫ﻧﺸﻮﻧﺪ ﺑﺎ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩﺣﻞ ﻣﻮﻗﺖ ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﺸﻮﻳﺸﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺣﺪﻭﺩﻱ ﻭﺍﻗﻌﻲ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﻛﻨﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﭘﺎﻱ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺯﻧﺎﻥ ﻭﻟﻮ ﺭﻓﺘﻪﺭﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﺣﻮﺯﺓ ﺍﻣﻮﺭ ﻣﺎﻟﻲ ﺑﺎﺯ ﺷﻮﺩ.‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭ ﺁﻳﺔ ﻳﺎﺩﺷﺪﻩ، ﻋﻠﺖ ﺷﺎﻫﺪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺩﻭ ﺯﻥ ﺑﻪﺟﺎﻱ ﻳﻚ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻣﻮﺭﻱ ﺭﺍ‬ ‫ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﻧﻜﺎﺭ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ: ﺩﻭ ﺯﻥ‬ ‫ﻛﻪ ﺍﮔﺮ ﻳﻜﻲ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻛﺮﺩ ﺩﻭﻣﻲ ﺑﻪ ﻭﻱ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭﻱ ﻛﻨﺪ.‬ ‫٣١- ﻟﻮﻣﻮﻧﺪ ﺩﺭ ﺍﻭﻝ ﻣﺎﺭﺱ٠٨ ﺩﺭ ﺍﻳﻦﺑﺎﺭﻩ ﻧﻮﺷﺖ: »ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺭﻭﻳﺪﺍﺩﻫﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻬﻤﻲﻛﻪ‬ ‫ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻏﺎﻓﻞ ﻣﺎﻧﺪ، ﺩﺭﻭﺱ ﻓﻠﺴﻔﺔ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻗﺎﻱ ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺭﺟﻮﻱ‬ ‫ﻫﺮﺟﻤﻌﻪ ﺑﻌﺪﺍﺯﻇﻬﺮ ﺗﺪﺭﻳﺲ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ٠١ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﺍﺭﺍﺋﺔ ﻛﺎﺭﺕ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﺩﺭ‬ ‫ﺯﻣﻴﻦ ﭼﻤﻦ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺷﺮﻳﻒ ﺑﻪﻣﺪﺕ ﺳﻪ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺭﻫﺒﺮ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺧﻠﻖ ﮔﻮﺵ‬ ‫ﻓﺮﺍ ﻣﻲﺩﻫﻨﺪ. ﺁﻗﺎﻱ ﺭﺟﻮﻱ ﺩﺭ ﺟﻠﺴﻪﻫﺎﻱ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﺩﺭ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺷﺮﻳﻒ، ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ، ﻣﺘﻮﻥ ﺗﻮﺭﺍﺕ ﻭ ﺍﻧﺠﻴﻞ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺍﻓﻼﻃﻮﻥ، ﺳﻘﺮﺍﻁ، ﺳﺎﺭﺗﺮ، ﻫﮕﻞ ﻭ‬ ‫ﻣﺎﺭﻛﺲ… ﺍﻳﺪﺋﻮﻟﻮﮊﻱ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﺭﺍ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺍﻳﻦ ﺩﺭﻭﺱ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﻭﻳﺪﺋﻮ ﻛﺎﺳﺖ‬ ‫ﺿﺒﻂ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ٥٣ﺷﻬﺮ ﻭ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﭘﺨﺶ ﻣﻲﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﻛﺘﺎﺑﻬﺎﻱ‬ ‫ﺟﻴﺒﻲ ﺑﻪﭼﺎﭖ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﻭ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺟﻠﺪ ﺻﺪﻫﺎﻫﺰﺍﺭ ﻧﺴﺨﻪ ﺑﻪﻓﺮﻭﺵ ﻣﻲﺭﺳﺪ«.‬ ‫٤١- ﺍﻳﻦ ﺍﺻﻞ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺩﺭ ﺁﻳﺔ ٣١ ﺳﻮﺭﺓ ﺣﺠﺮﺍﺕ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ: ﻳﺎ ﺍﻳﻬﺎ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﺍﻧّﺎ ﺧﻠﻘﻨﺎﻛﻢ‬ ‫ﻣﻦ ﺫﻛﺮ ﻭ ﺍﻧﺜﻲ ﻭ ﺟﻌﻠﻨﺎﻛﻢ ﺷﻌﻮﺑﴼ ﻭ ﻗﺒﺎﺋﻞ ﻟﺘﻌﺎﺭﻓﻮﺍ ﺍﻥ ﺍﻛﺮﻣﻜﻢ ﻋﻨﺪﺍﷲ ﺍﺗﻘﻴﻜﻢ »ﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ،‬

‫٩٠١‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬

‫ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ، ﻧﮋﺍﺩﻫﺎ ﻭ ﮔﺮﻭﻫﻬﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ ﺗﺎ ﺑﺪﺍﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﮔﺮﺍﻣﻲﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﺷﻤﺎ ﻧﺰﺩ ﺧﺪﺍ، ﺑﺎﺗﻘﻮﺍﺗﺮﻳﻨﺘﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ«.‬ ‫٥١- ﻟﻘﺪ ﺍﺭﺳﻠﻨﺎ ﺭﺳﻠﻨﺎ ﺑﺎﻟﺒﻴﻨﺎﺕ ﻭ ﺍﻧﺰﻟﻨﺎ ﻣﻌﻬﻢ ﺍﻟﻜﺘﺎﺏ ﻭﺍﻟﻤﻴﺰﺍﻥ ﻟﻴﻘﻮﻡ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﺑﺎﻟﻘﺴﻂ‬ ‫)ﺳﻮﺭﺓ ﺣﺪﻳﺪ، ﺁﻳﺔ٥٢(.‬ ‫٦١- ﺯﻧﺎﻥ »ﻣﺒﺎﻳﻌﺎﺕ« ﭘﻴﺸﺘﺎﺯﺍﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﻧﺴﻠﻬﺎﻱ ﺍﻭﻝ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻛﻢﺷﻤﺎﺭ‬ ‫ﺑﻮﺩﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻇﻬﻮﺭ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ، ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ.‬ ‫ﺷﻤﺎﺭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ٣١ﺳﺎﻟﺔ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﻫﺠﺮﺕ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ٠٠٢ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﻫﻨﮕﺎﻡ‬ ‫ﻓﺘﺢ ﻣﻜﻪ ﺳﺎﻝ ﻫﺸﺘﻢ ﻫﺠﺮﻱ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻫﻬﺎ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﻣﻲﺭﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﺯﻧﺎﻥ‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻧﻔﺮﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﻫﻤﮕﻲ ﺩﺭ ﺣﺪ ﺑﻴﻌﺖ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﮔﺬﺷﺘﮕﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ. ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻴﻌﺖ ﻳﻚ ﺍﻣﺮ ﻭ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺜﻞ ﻧﻤﺎﺯ ﻭ ﺭﻭﺯﻩ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﻭ‬ ‫ﺗﻨﻬﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺍﺯﻋﻬﺪﻩﺍﺵ ﺑﺮﺁﻣﺪﻩ ﺍﻧﺪ. ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺧﻲ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ ﻛﻪ‬ ‫ﺍﺯ ﺑﻴﻌﺖ ﺍﺳﺘﻨﻜﺎﻑ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﺛﺒﺖ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬ ‫٧١- ﺣﺮﻣﺴﺮﺍﻱ ﺧﺴﺮﻭ ﺍﻭﻝ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺳﺎﺳﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ ٢١ﻫﺰﺍﺭ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﺩﺭ ﺁﻥ‬ ‫ﺟﺎﻱ ﺩﺍﺷﺖ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺣﺮﻣﺴﺮﺍﻫﺎ ﺑﻪﺷﻤﺎﺭ ﻣﻲﺭﻓﺖ. ﮔﺎﻫﻲ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮﻭﺍﻳﺎﻥ ﺩﺭ‬ ‫ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﻱ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺯﻥ ﺑﺎ ﺩﺷﻮﺍﺭﻳﻬﺎﻳﻲ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺭﻭ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ. ﺻﺪﻫﺎ ﻭ ﺷﺎﻳﺪ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺗﻦ ﺍﺯ‬ ‫ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﻳﻚ ﻣﺮﺩ »ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ« ﻭ ﺍﺯ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ. ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﺭﺑﺎﺭﺓ‬ ‫ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺟﻮﺍﻥ ﺩﺭ ﺣﺮﻣﺴﺮﺍﻫﺎﻱ ﻛﻮﭼﻚ ﻃﺒﻘﻪ ﻣﺘﻤﻮﻝ ﻭ ﺑﺎﻻﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ ﺻﺎﺩﻕ‬ ‫ﺍﺳﺖ. ﻫﻤﻪ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪﺩﻭﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭﻭﺍﻗﻊ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺁﺯﺍﺩﻱ‬ ‫ﺑﻪﺷﻤﺎﺭ ﻧﻤﻲﺁﻣﺪﻧﺪ.ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﻛﻤﺒﻮﺩ ﺯﻥ ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻓﻘﺮ‬ ‫ﺍﺿﺎﻓﻲ ﻣﻲﺍﻧﺠﺎﻣﻴﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺰﺩﻙ ﺑﺎ ﺷﻌﺎﺭ »ﺗﻮﺯﻳﻊ ﺯﻧﺎﻥ« ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺷﺮﺍﻳﻂ‬ ‫ﻣﺴﺎﻭﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻓﻘﻴﺮﺍﻥ ﻭ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺍﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺍﻣﺎ ﺍﻭ ﻭ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺗﻦ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻧﺶ ﺑﻪﺧﻮﻥ‬ ‫ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺭﻗﺖﺑﺎﺭ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻳﺎﻓﺖ.‬ ‫ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺓ ﺳﺎﺳﺎﻧﻲ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﮔﺎﻥ ﻭ ﻣﺆﺑﺪﺍﻥ ﻭ ﺣﺘﻲ ﻛﺪﺧﺪﺍﻫﺎ ﻭ ﺍﺭﺑﺎﺑﻬﺎ ﻫﺮ ﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﺯﻥ‬ ‫ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﻠﻊ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲﺭﻳﺨﺘﻨﺪ ﻭ ﺯﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮﻫﺮﺵ‬

‫٠١١‬

‫ﭘﺎﻧﻮﻳﺴـــﻬﺎ‬

‫ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲﻛﺸﻴﺪﻧﺪ. ﻭﻳﻞ ﺩﻭﺭﺍﻧﺖ ﺩﺭ ﻛﺘﺎﺏ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺗﻤﺪﻥ ﻗﻀﺎﻳﺎﻱ ﺷﺮﻡﺁﻭﺭﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ‬ ‫ﺍﻳﻦﺑﺎﺭﻩ ﻧﻘﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ.‬ ‫٨١- ﺳﻮﺭﻩ ﺣﺠﺮﺍﺕ ﺁﻳﻪ٣١: »ﻳﺎ ﺍﻳﻬﺎ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﺍﻧﺎ ﺧﻠﻘﻨﺎﻛﻢ ﻣﻦ ﺫﻛﺮ ﻭ ﺍﻧﺜﻲ ﻭ ﺟﻌﻠﻨﺎﻛﻢ ﺷﻌﻮﺑﴼ ﻭ‬ ‫ﻗﺒﺎﻳﻞ ﻟﺘﻌﺎﺭﻓﻮﺍ ﺍﻥ ﺍﻛﺮﻣﻜﻢ ﻋﻨﺪﺍﷲ ﺍﺗﻘﻴﻜﻢ ﺍﻥ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻢ ﺧﺒﻴﺮ«.‬ ‫٩١- ﺳﻮﺭﻩ ﺗﻮﺑﻪ ﺁﻳﻪ١٧: »ﻭ ﺍﻟﻤﺆﻣﻨﻮﻥ ﻭ ﺍﻟﻤﺆﻣﻨﺎﺕ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﺍﻭﻟﻴﺎﺀ ﺑﻌﺾ ﻳﺄﻣﺮﻭﻥ ﺑﺎﻟﻤﻌﺮﻭﻑ‬ ‫ﻭ ﻳﻨﻬﻮﻥ ﻋﻦ ﺍﻟﻤﻨﻜﺮ ﻭ ﻳﻘﻴﻤﻮﻥ ﺍﻟﺼﻠﻮﻩ ﻭ ﻳﺆﺗﻮﻥ ﺍﻟﺰﻛﻮﻩ ﻭ ﻳﻄﻴﻌﻮﻥ ﺍﷲ ﻭ ﺭﺳﻮﻟﻪ. ﺍﻭﻟﺌﻚ‬ ‫ﺳﻴﺮﺣﻤﻬﻢ ﺍﷲ ﺍﻥ ﺍﷲ ﻋﺰﻳﺰ ﺣﻜﻴﻢ«.‬ ‫٠٢- ﺍﺑﻮﺣﻨﻴﻔﻴﻪ، ﺍﻣﺎﻡ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺷﺎﺧﺔ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺳﻨﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ٠٥١ ﻫﺠﺮﻱﻗﻤﺮﻱ‬ ‫ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ.‬ ‫١٢- ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﺩﺭ ٠١٣ﻫﺠﺮﻱﻗﻤﺮﻱ.‬ ‫٢٢- ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﺩﺭ ٢٦٧ﻫﺠﺮﻱ.‬ ‫٣٢- ﻧﻬﺞﺍﻟﺒﻼﻏﻪ، ﻛﻼﻡ١٦٣.‬ ‫٤٢- ﻗﺮﺁﻥ ﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻳﻪﻫﺎﻱ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﺳﻮﺭﻩ ﻧﻮﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﺮﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻫﺪﻑ‬ ‫ﺍﺗﻬﺎﻡ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻭﻳﮋﻩ ﺩﻓﺎﻉ ﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺯﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻮﻫﺮﺵ‬ ‫ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺗﻬﺎﻡ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺍﺯ ﺣﻖ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﺪﻥ ﺯﻧﺶ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮﺍﻥ‬ ‫»ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﻧﺎﻣﻮﺱ« ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺷﻮﻫﺮ ﺍﺗﻬﺎﻡﺯﻧﻨﺪﻩ ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺮﻱ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺯﻥ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﻣﻲﺷﻮﺩ.‬ ‫ﺗﺸﺮﻳﻔﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺟﺪﺍﻳﻲ ﻳﻚ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺯﻥ ﻭ ﺷﻮﻫﺮ ﺩﺭ ﺗﻜﺬﻳﺐ ﻭ ﺗﺄﻳﻴﺪ‬ ‫ﺍﺗﻬﺎﻡ ﺍﺳﺖ. ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺑﻪﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺯﻧﺎﻥ ﻭﺿﻊ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.‬ ‫َ ﺇ ْ ِ ْﺘ ْ ﺃ ﱠ ﺗ ْ ِ ُ‬ ‫٥٢- ﺳﻮﺭﻩ ﻧﺴﺎﺀ ﺁﻳﺔ٣: »ﻭِﻥ ﺧﻔُﻢ َﻻ ُﻘﺴﻄﻮﺍْ ﻓِﻲ ﺍﻟََْﺎﻣﻰ َﺎﻧﻜﺤﻮﺍْ ﻣﺎ ﻃﺎﺏ ﻟَﻜﻢ ﻣﻦ ﺍﻟﱢﺴﺎﺀ‬ ‫ﻴﺘ َ ﻓ ِ ُ َ َ َ ُ ﱢ َ ﻨ َ‬

‫١١١‬

‫ﺍﺳــﻼﻡ، ﺯﻧـــﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﺍﺑـــﺮﻱ‬

‫َﺜﻨ َ ﺛ َ َ َ ُ َ ﻓﺈ ْ ِ ْﺘ ْ ﺃ ﱠ ﺗ ْ ِ ﻓ َ ِ َ ً ﺃ ْ َ َﻠ َ ْ ﺃﻳ َ ُ ْ َ َ ﺃ ْ ﺃ ﱠ‬ ‫ﻣَْﻰ ﻭُﻼﺙ ﻭﺭﺑَﺎﻉ َِﻥ ﺧﻔُﻢ َﻻ َﻌﺪﻟُﻮﺍْ َﻮﺍﺣﺪﺓ َﻭ ﻣﺎ ﻣَﻜﺖ َْﻤﺎﻧُﻜﻢ ﺫﻟِﻚ َﺩﻧَﻰ َﻻ‬ ‫َﻌﻮﻟُﻮﺍْ«.‬ ‫ﺗُ‬ ‫٦٢- ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺠﻠﺴﻲ، ﺣﻴﺎﺕﺍﻟﻘﻠﻮﺏ.‬ ‫٧٢- ﺩﺭ ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ: »ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺩﺭﻭﻧﻲ ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ ﻭﺳﻴﻠﺔ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﻱ‬ ‫ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺍﺯ ﻣﺴﺎﻭﺍﺕ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻗﺮﺍﺭﮔﺮﻓﺖ… ﻭ ﻣﻮﺟﺐ ﺟﺬﺏ ﻭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﻱ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻫﻮﺍﺩﺍﺭ‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪ«. ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ »ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺟﺬﺍﺏ‬ ‫ﻭ ﺁﻣﻴﺨﺘﻪ ﺑﺎ ﻣﺜﺎﻝ ﻭ ﻋﻤﻞ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﺪﻓﻬﺎﻱ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﺎﻳﻞ ﮔﺮﺩﻧﺪ«.‬
‫٨٢- ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺍﺩ ﺭﺍ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﻣﻠﻲ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺩﺭ ﻃﺮﺡ »ﺁﺯﺍﺩﻳﻬﺎ ﻭ ﺣﻘﻮﻕ ﺯﻧﺎﻥ« ﻃﻲ ٣١ﻣﺎﺩﻩ ﺩﺭ‬ ‫ﻓﺮﻭﺭﺩﻳﻦﻣﺎﻩ٦٦٣١ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻭ ﺍﻋﻼﻡ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.‬

‫٢١١‬