You are on page 1of 11

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1ο

l l /4 A B r R Σ , m
l
l /4
A
B
r
R
Σ , m

Στη διάταξη του σχήματος, η ομογενής δοκός ΑΒ έχει βάρος w = 150 N , και στηρίζεται με άρθρωση ε κατακόρυφο τοίχο.

Η δοκός, εφάπτεται στον μεγάλο δίσκο

ενός τροχού σε απόσταση d = 3 4 από την

άρθρωση. Ο τροχός, αποτελείται από δυο ομόκεντρους δίσκους με ακτίνες R = 0,4 m και r = 0,2 m και μπορεί να περιστρέφεται χωρίς τριβή γύρω από σταθερό οριζόντιο

άξονα που διέρχεται από το κέντρο του και είναι κάθετος στο επίπεδό του. Η ροπή αδράνειας του τροχού ως προς τον άξονα αυτό

είναι Ι = 0,8 kgm 2 . Στην περιφέρεια του δίσκου ακτίνας r , είναι τυλιγμένο αβαρές ανθεκτικό νήμα, στο ελεύθερο άκρο του οποίου είναι στερεωμένο σώμα Σ μάζας m =

7, 5 kg .

συγκρατούμε τον τροχό ακίνητο και τη χρονική στιγμή t = 0 τον αφήνουμε ελεύθερο,

οπότε αρχίζει το νήμα να ξετυλίγεται. Αν ο συντελεστής τριβής ολίσθησης μεταξύ του τροχού και της δοκού είναι μ = 0,1 και g = 10 m/s 2 να υπολογίσετε:

Το νήμα, δεν γλιστρά κατά την περιστροφή του συστήματος.

Αρχικά

1. Την δύναμη της τριβής που ασκείται στη δοκό και να τη σχεδιάσετε πάνω στο σχήμα.

2. Τη γωνιακή επιτάχυνση του τροχού.

3. Την ταχύτητα του σώματος Σ την χρονική στιγμή t = 2 s.

4. Τον ρυθμό μεταβολής της στοφορμής του τροχού.

5. Τον ρυθμό παραγωγής έργου πάνω στο τροχό την χρονική στιγμή t = 2 s.

6. Τον ρυθμό μεταβολής της κινητικής ενέργειας του τροχού την ίδια χρονική στιγμή.

7. Τον ρυθμό που παράγεται θερμότητα στο σημείο επαφής τροχού δοκού , τη χρονική στιγμή που η ταχύτητα του σώματος Σ έχει μέτρο υ = 4 m/s.

ΛΥΣΗ

1. Η ράβδος ΑΒ ισορροπεί σε οριζόντια θέση άρα

Στ = 0

(

Α

)

ή

Ν⋅ 3

4

W

2

=

0

ή

N

2W

=

3

=

100N

και επειδή η τριβή είναι T = µΝ ,

προκύπτει Τ= 10Ν (1) . Η τριβή πάνω στη ράβδο φαίνεται στο σχήμα.

2. Είναι

Στ = Ι ⋅ α ή F ′ ⋅ r TR ′ = I ⋅α

(O)

γ

και F′ = F

άρα

Fr

⋅ −Τ = ⋅α

R

I

γ (2)

γ

όμως Τ′ =Τ

Για την κίνηση του σώματος Σ ισχύει ότι W

Σ

−=α Fm (3)

Σ

γλιστρά

α =α

ε

Σ

ή

d

dt

(

)

ω =α α =α

r

Σ

γ

r

ή

Σ

(4)

(δράση αντίδραση),

και επειδή το νήμα δεν

Έτσι η (3) με βάση την (4) γράφεται W

Σ

−=α Fmr ή F

γ

= −α

mg

m

γ

  FΑ Ν 3 l / 4  A Δ T  W 

Ν
3 l / 4

A
Δ
T

W


Ν
T
Δ

′′
Ν
R
O
r


α
W τ
ε
 ′
F
F
Σ , m

α
Σ

W
Σ

B

Από το σύστημα των (2) και (5) έχουμε : (

mg

m α

γ

r

)

⋅ −Τ = ⋅α

r

R

I

γ

α=

γ

3

mgr

TR

= 10 rad /s

Σ

2

2

+

. Είναι

(6).

mr

t

υ = 4m/s (7).

I

υ =α

η οποία με βάση την (4) γράφεται

υ =α ⋅ r t

γ

r

ή

(5) .

άρα

4.

5.

6.

Ο ρυθμός μεταβολής της στροφορμής του τροχού έχει μέτρο

dL

dt

= Στ

(

Ο

)

dL

dt

=Ι⋅α

γ

με δε βάση την (6) και τα δεδομένα



κατεύθυνση dL

dt

.

dL

dt

2

= 8Kgm /s

2

και

ή

Ο ρυθμός παραγωγής έργου πάνω στον τροχό , δηλαδή ο ρυθμός που

προσφέρεται ενέργεια σ’ αυτόν είναι

dW

dW

F

=

dt

dt

= Fr

′⋅ ⋅ω= ′⋅ ⋅α

Fr

γ

t

η

ποία με βάση την (5 ) γράφεται

dW

F

dt

=

(

mg

− α

m

την (6) και τα δεδομένα προκύπτει

dW

dt

F

= 240j/s

.

γ

r

)

⋅ ⋅α

r

γ

t

με βάση δε

Ο ρυθμός μεταβολής της κινητικής ενέργειας του τροχού είναι

dK

τροχ

dt

dK

τροχ

dt

= Στ ⋅ω ή

(

Ο

)

dK

τροχ

dt

=Ι⋅α ⋅ω ή

γ

2

=Ι⋅α ⋅α ⋅ tI = ⋅α ⋅

γγ

γ

t

με βάση δε την (6) και τα δεδομένα

dK

τροχ =

dt

160j/s

7.

Ο ρυθμός που παράγεται θερμότητα στο σημείο επαφής τροχού ράβδου είναι

dQ

dt

= T R

ω

ή dQ

dt

= TR

ω ( επειδή Τ =Τ )

Όμως επειδή δεν γλιστρά το σχοινί , η ταχύτητα του σώματος Σ είναι έχει το ίδιο μέτρο με την επιτρόχεια ταχύτητα των σημείων της περιφέρειας του μικρού τροχού

δηλαδή

υ

=ωr

ή

ω =

δεδομένα προκύπτει dQ

dt

υ

r

άρα

= 80j/s

dQ

dt

.

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2 ο

Q dt υ r άρα = 80j/s d Q dt . ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2 ο F Σ
Q dt υ r άρα = 80j/s d Q dt . ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2 ο F Σ

F

Σ

1

g
g

T

Σ

2

= TR

υ

r

, με δε βάση την (1) και τα

Στη διάταξη του σχήματος τα σώματα Σ 1 , Σ 2 με μάζες m 1 = 10 kg , m 2 = 6 kg

αντίστοιχα, συνδέονται μέσω αβαρούς μη εκτατού νήματος, το οποίο περιβάλλει την τροχαλία Τ. Η μάζα της τροχαλίας είναι

M = 8 kg και η ακτίνα της R = 0,1 m ενώ

ο συντελεστής τριβής ολίσθησης μεταξύ του σώματος Σ 1 και του οριζόντιου

επιπέδου είναι μ = 0,1. Το σώμα Σ 1 κινείται πάνω στο οριζόντιο επίπεδο με την

επίδραση οριζόντιας σταθερής δύναμης F όπως φαίνεται στο σχήμα, και το σώμα Σ 2 κινείται προς τα πάνω. Αν τα το σύστημα ξεκινά να κινείται από την ηρεμία τη χρονική στιγμή t = 0, και κάποια χρονική στιγμή t 1 που η γωνιακή ταχύτητα της τροχαλίας είναι ω = 40 rad/s , ο ρυθμός παραγωγής έργου στο σύστημα είναι 440j/s , να υπολογίσετε:

 

1.

Το μέτρο της δύναμης

F .

2.

Τη χρονική στιγμή t 1 .

3.

Τον ρυθμό μεταβολής της κινητικής ενέργειας της τροχαλίας την χρονική στιγμή t 1 .

4.

Την ενέργεια που προσφέρθηκε στο σώμα Σ 2 , από τη χρονική στιγμή t = 0 μέχρι τη

χρονική στιγμή t 1 . Δίνεται ότι η ροπή αδράνειας της τροχαλίας ως προς τον άξονα που περιστρέφεται

υπολογίζεται με τη σχέση

= 10 m/s 2 και το νήμα δεν γλιστρά στο αυλάκι της τροχαλίας.

Ι cm = 1 2 MR 2 , ότι δεν υπάρχουν τριβές στον άξονά της , g

ΛΥΣΗ

 N1 Σ 1 , m 1      F α1 F1

N1
Σ 1 , m 1





F
α1
F1
N
F′1

αε


υ1
O
T ρ


R
F′2
w1

w

F2

α2
Σ 2 , m 2

w2

1. Στο σύστημα μεταβιβάζεται ενέργεια μέσω του έργου της δύναμης F . Άρα ο ρυθμός

παραγωγής έργου στο σύστημα είναι

dW

dt = ⋅υ

F

1

. Επειδή όμως το νήμα δεν

ολισθαίνει πάνω στην τροχαλία ισχύει ότι

F

dW

1

=⋅=

dt

ω

R

110N

(1)

υ =υ =ω R

1

ε

άρα dW

dt = ⋅ω

F

R

ή

2. Με βάση και το σχήμα έχουμε α. Για την κίνηση του σώματος Σ 1 :

F

−Τ − =

ρ

1

Fm

1

α ή

F − µΝ − Fm= α

1

1

11

ή

F −µmg F = m α

1

1

11

(2)

β. Για την κίνηση της τροχαλίας :

1

Στ = Ια = Μ α

(

Ογ )

2

R

2

γ

ή (

)

′−=′

F

1

F

2

R

1

2

MR

2

α

γ

ή

(

)

′ −=′ F

F

1

2

1

2

MR

α

γ

(3)

γ. Για ην κίνηση του σώματος Σ 2 :

F

2

mg m

2

22

(4).

Όμως, επειδή το νήμα είναι αβαρές μη εκτατό και δεν γλιστρά πάνω στη

τροχαλία, ισχύει

Από το σύστημα των (2),(3), (4), (5) , (6) προκύπτει

α =α =α =α R

1

2

ε

γ

(5) και

F = F

11

,F

2

= F

2

(6)

α=

1

F

−µ + mg

m

1

2

(

)

m

1

+

m

2

+

M

2

= 2m/s

2

(7)

Αλλά

υ =α t ωR t t

1

11

ή

1

1

ή

1

ω R

=

α

1

=

2s

. (8)

3. Ο ρυθμός μεταβολής της κινητικής ενέργειας της τροχαλίας είναι

dK

τροχ

dt

dK

τροχ

dt

= Στ ω = Ια

(

Ο

)

γ

ω και με βάση την (5)

=Ι α ω= R

1

1 MR

2

2

α

1

R

ω ή

dK

1 MR

2

τροχ =

dt

(7) και τα δεδομένα dK

dt

τροχ =

32j/s

.

αω , με βάση δε την

1

4. Με σημείο αναφοράς για την βαρυτική δυναμική ενέργεια του σώματος Σ 2 τη θέση του τη χρονική στιγμή t = 0 η ενέργεια που του προσφέρθηκε είναι

E

=

m gh

2

1

m

2

2

2 (9)

2

Αλλά

h

1

= α

2

2

t

2 και με βάση τις (5) , (7) προκύπτει : h = 4m.

1

Επί πλέον είναι

Οπότε από τη (9) προκύπτει ότι

υ

2

t = 4m/s

21

.

E = 288j .

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3ο

Δυο λεπτές ομογενείς ράβδοι ΑΒ και ΒΓ, έχουν μάζες m 1 = 2 kg , m 2 = 3 kg

αντίστοιχα, και μήκη (ΑΒ) = l 1 =

ώστε να σχηματίζουν ορθή γωνία, όπως φαίνεται στο σχήμα. Το σύστημα που προκύπτει, μπορεί να περιστρέφεται χωρίς τριβές , γύρω από οριζόντιο σταθερό άξονα που περνά από το άκρο Α της ράβδου ΑΒ και είναι κάθετος σ’ αυτήν. Αρχικά,

2 3 m και (ΒΓ) =

l 2 =

Αρχικά, 2 3 m και (ΒΓ) = l 2 = 3 m . Ενώνουμε τις ράβδους

3 m. Ενώνουμε τις ράβδους

B Γ (1) A θ (2) B g Γ
B
Γ
(1)
A
θ
(2)
B
g
Γ

χ

συγκρατούμε το σύστημα σε ηρεμία με τη ράβδο ΑΒ κατακόρυφη όπως στην εικόνα (1) του σχήματος, και από τη θέση αυτή το αφήνουμε ελεύθερο.

Να υπολογίσετε τις τιμές των παρακάτω

μεγεθών, τη χρονική στιγμή που η ράβδος ΑΒ θα

σχηματίζει με τον οριζόντιο άξονα που διέρχεται από το Α γωνία θ = 30 ο όπως φαίνεται στην

εικόνα (2) :

1. Γωνιακή ταχύτητα του συστήματος.

2. Ταχύτητα κέντρου μάζας της ράβδου ΒΓ.

3. Ρυθμός μεταβολής της στροφορμής του

συστήματος.

4. Ρυθμός παραγωγής έργου στο σύστημα.

Δίνεται ότι η ροπή αδράνειας ομογενούς λεπτής ράβδου μήκους l και μάζας Μ ως προς

άξονα που διέρχεται από το κέντρο μάζας της και είναι κάθετος σ’ αυτήν, υπολογίζεται

1 με τη σχέση Ι cm = και g = 10 m/s 2 . 12
1
με τη σχέση Ι cm =
και
g
= 10 m/s 2 .
12 M l 2
ΛΥΣΗ
Μ
Γ
Β
(1)
Ν
d
l 1
l
/2
1
U=0
Α
θ
l 1 ημθ/2
l
1 ημθ
Ν
Β
d
θ
l
2 συνθ/2
Μ
υ
Μ
(2)
Σχήμα 1
Γ

1.

Εφαρμόζουμε την αρχή διατήρησης της ενέργειας (ΑΔΕ) για τις θέσεις (1) και (2)

όπως φαίνεται στο σχήμα 1 κι έχουμε :

mg

1

(1).

1

2

+

mg

21

=

1

I

1

2

A

ω −

22

mg

11

ηµθ −

mg

2

 

1

 ηµθ +

1

2

2

Αλλά

Ι =Ι

Α

Α,ΑΒ

Α,ΒΓ

= 

1

12

m

2

+

11

m

1





 2

1

2

 +

1

 

12

m

2

2

+

2

md

2

συνθ

 

2

 

(2) .

Από τη γεωμετρία του σχήματος, προκύπτει ότι

d

d =

2

=

(

AB

)

2

, προκύπτει ότι d d = 2 = ( AB ) 2 3m =  +

3m =

+

(

BM

2

(3)

)

2

=+  

2

1

2

2

2

ή

d

2

Από την (2) με βάση την (3) έχουμε

I

A

1

13

=+

3

m

11

22

12

m

2

=

2

11 25kgm

,

2

(4)

=

3

2

  

2

2  3   +   2    ή
2
3
+  
2
  ή

Αντικαθιστώντας στην (1) την (4) και τα δεδομένα, και λύνοντας στη συνέχεια ως προς ω, προκύπτει

ω = 2

ως προς ω , προκύπτει ω = 2 5 rad / s (5). 2. Το κέντρο

5 rad / s (5).

2.Το κέντρο μάζας Μ της ράβδου ΒΓ, διαγράφει κυκλική τροχιά ακτίνας r = d άρα

3.

υ =ω =ω

Μ

r

d

και με βάση τις (3) και (5)

υ

Μ = 2

r d και με βάση τις (3) και (5) υ Μ = 2 15 m /

15 m / s

.

Ο ρυθμός μεταβολής της στροφορμής του συστήματος έχει μέτρο dL

dt

dL

dt

 

βάση το σχήμα 2 :

Όμως

d

 

=

1

=

wd

11

+

wd

2

2

(6)

.

AB

3



228





1

συνθ =

ο

συν 30 =

 228    1 συνθ = ο συν 30 = 3 m (7) =

3 m

(7)

= Στ

(Α)

ή με

ΒΜ Εξ άλλου, από το ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΜ προκύπτει ότι ηµθ = ή 1 d
ΒΜ
Εξ άλλου, από το ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΜ προκύπτει ότι
ηµθ =
ή
1
d
/ 2
d2
/
1
ηµθ = 
2
και με βάση τη σχέση (3)
ηµθ =
=
, άρα θ 1 = 30 ο
.
1
1
d
d
2
Επειδή όμως : θ+θ 1 +θ 2 = 90 ο είναι
θ 2 = 30 ο .
d
1
A
θ
θ
1
θ
2
N

W
1
B
d
d
2
Δ
Μ

W
2
Σχήμα 2
Γ

Έτσι από το ορθογώνιο τρίγωνο ΑΔΜ έχουμε ότι

d

2

= d ηµ

30

ο

=

d 3 = 2 2
d
3
=
2
2

m

(8)

Οπότε, με αντικατάσταση στην (6) των τιμών από τις (7) και (8) και τα δεδομένα,

dL 45 3 2 προκύπτει = kgm / s . dt 2
dL
45
3
2
προκύπτει
=
kgm
/
s
.
dt
2



Η φορά του ρυθμού μεταβολής της στροφορμής είναι dL

dt

.

4. Αφού η μηχανική ενέργεια παραμένει σταθερή κατά την κίνηση του συστήματος,

δηλαδή E = σταθ. ισχύει ότι

dE

dt

= 0

.

Κατά συνέπεια,

έργου στο σύστημα είναι : dW

dt

dE

παρ =

dt

=

0

.

ο ρυθμός παραγωγής

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4ο

M , R Τ Σ, m
M , R
Τ
Σ, m

Στη διάταξη του σχήματος, ένα αβαρές μη

εκτατό νήμα, είναι τυλιγμένο στην επιφάνεια ενός κυλίνδρου και καταλήγει μέσω της αβαρούς τροχαλίας Τ σε σώμα Σ μάζας m = 1 kg, που είναι δεμένο στο άλλο άκρο του. Ο κύλίνδρος έχει μάζα μάζας Μ = 4 kg ακτίνα R = 0,2 m , και κυλίεται χωρίς ολίσθηση,

πάνω σε οριζόντιο επίπεδο.

Η τροχαλία

στρέφεται γύρω από σταθερό οριζόντιο άξονα χωρίς τριβές. Η ταχύτητα του σώματος Σ σε κάποια θέση της τροχιάς του έχει μέτρο υ 1 = 2 m/s και ύστερα από κατακόρυφη μετατόπιση προς τα κάτω κατά h = 7,5 m έχει μέτρο υ 2 = 8 m/s.

Να υπολογίσετε:

1. Την επιτάχυνση του σώματος Σ.

2. Τη γωνιακή επιτάχυνση του κυλίνδρου.

3. Τη μετατόπιση του κέντρου μάζας του κυλίνδρου κατά την παραπάνω μετατόπιση του σώματος Σ.

4. Τη ροπή αδράνειας του κυλίνδρου.

Δίνεται g = 10 m/s 2 , και ότι δεν υπάρχουν τριβές κατά την κίνηση του σώματος Σ.

ΛΥΣΗ

1. Για τη μετατόπιση του σώματος Σ ισχύει η σχέση :

h =

2

υ −υ

2

2

1

2

α

Σ

ή

α=

Σ

2

υ −υ

2

2

1

2h

=

4m

/

s

2 . (1)

2. Το σώμα Σ έχει επιτάχυνση μέτρου

α =α .

Σ

d υ d(2 υ ) d υ cm cm Αλλά α= ∆ = = 2
d υ
d(2
υ
)
d
υ
cm
cm
Αλλά
α=
∆ =
= 2
άρα:
= 2α
άρα
α Δ
cm
dt
dt
dt
α
α
α=
=
Σ
= 2m
/ s
2 . (2)
cm
2
2
N 

α
1
Δ

T′ 
N 
T1
1

α

Ο



α
α
cm
γων1
υ
w
cm
T′ 
2
J

T2
Σ , m


α
Σ
w
Σ

ε2

Επειδή ο κύλινδρος δεν ολισθαίνει στο οριζόντιο επίπεδο ισχύει ότι

α=

γ

α

cm

=

2

rad

/

R

,

02

s

2

=

10 rad

/

s

2

.

α

cm

R

γ

ή

3. Η μετατόπιση του κέντρου μάζας του κυλίνδρου θα είναι :

x

cm

=

2

υ −υ

2cm

2

1cm

2 α

cm

(3)

Αλλά , κάθε χρονική στιγμή ισχύει ότι

2

υ =υ = υ

Σ

cm

ή

υ

=

υ

Σ

cm 2

άρα

υ

2

υ= = 4m s

2cm

2

/

(4) και

υ

1

υ= = 1m s

1cm

2

/

(5)

Έτσι , από την (3) με βάση τις (2) , (4) και (5) προκύπτει ότι 4. Για την μεταφορική κίνηση του κυλίνδρου ισχύει ότι:

T +=JMα

1

cm

(6)

( βλέπε σχήμα ) ,

και για τη στροφική κίνηση : (

T

1

)

JR

I

γ

ή

x = 3,75m .

cm

(

T

1

J

)

=

I α

γ

R

(7)

Για την κίνηση του σώματος Σ ισχύει ότι

Εξ άλλου, επειδή το νήμα είναι αβαρές , έχουμε ότι

W

Σ

−Τ = m α

2

Σ

Τ =Τ′

1

1

(8).

και

Τ =Τ′

2

2

(9) .

Η τροχαλία δίνεται αβαρής, άρα, αν r η ακτίνα της, ισχύει

Τ′

2

= T (10) .

1

Τ−′ r

2

Tr′ = 0

1

ή

Μπορούμε δηλαδή να γράψουμε

προκύπτει ύστερα από πρόσθεση κατά μέλη

TT=

12

=Τ′ = TT′ =

21

, οπότε από τις (6) και (7)

2T

=α+ M

cm

I α

γ

R

(11) και από την (7) TW

=

Σ

m

−α

Σ

(12) .

Από το σύστημα των (11) και (12) έχουμε :

(

2m g

)

−α =

Σ

M

α +

cm

I

α

γ

=

R

(

2m g

Ι=

)

−α − M α

Σ

cm

ή

Ι=

R

(

(

2m g

)

−α − α

Σ

M

cm

)

α

γ

0 2

,

(

2 1

⋅⋅

(

10

4

)

4

2

)

10

kgm

2

=

0 16 kgm

,

2

.

I α

γ

R

ή