You are on page 1of 9

Kabanata 10: Ang bayan

ng san diego
San Diego
Nasa isang baybayin ng
isang lawa at my malalapad
na bukirin at palayan
Pagsasaka
Asukal, bigas, kape at mga
bungang halaman
Katulad ng ibang bayan sa
Pilipinas, pinamumunuan
ito ng simbahan at sunudsunuran lamang ang
pamahalaan dito.

Kabanata 10: Ang bayan


ng san diego
May isang matandang kastila
na dumating sa bayan ng
San Diego.
Ang kanyang mata ay
nanlalalim at siya ay matatas
magsalita ng Tagalog.
Binili niya ang buong gubat.
Ang mga pinambayad niya
ay mga damit, alahas at
salapi. Hindi nagtagal ang
matanda ay nawala.
Natagpuan siyang nakabitin
sa puno ng balete.

Nanlalalim ang mata


Balaw ang tinig
Paimpit kung tumawa

Kabanata 10: Ang bayan


ng san diego
Makalipas ang ilang buwan ay dumating ang
isang
binatang
mestizong
kastila
na
nagsasabing anak siya ng matandang namatay.
Si Don Saturnino ay mabait, masipag at
mapusok.
Sininop niya ang gubat.
Sa kalaunan, nakapag-asawa siya ng isang
babaeng taga-Maynila at nagkaroon ng anak na
tinawag niyang Rafael o Don Rafael, na siyang
ama ni Crisostomo.
Kinagigiliwan ng mga magsasaka dahil
napaunlad niya ang lugar. Mula sa pagiging
nayon ay naging bayan ang lugar.
Nang umunlad ang San Diego ang Pilipinong

Kabanata 11: ANG MGA


MAKAPANGYARIHAN
Mabibilang lamang ang
mga tao na kinikilalang
makapangyarihan o
casique sa bayan ng San
Diego.
Ang San Diego ay
maihahalintulad sa Roma at
Italya sa mahigpit na pagaagawan sa kapangyarihan
pamunuan ng bayan.
Sino ang tunay na
makapangyarihan sa San

Don Rafael?
Bagamat si Don Rafael ang pinakamayaman sa
bayan, ang iginagalang ng lahat at pinagkakautangan
ng marami, hindi pa rin siya ang nagmamay-ari ng

kapangyarihan sa bayang iyon.

Kapitan Tyago?
Si Kapitan Tyago na may mga ari-arian din at
kabilang

sa

mataas

na

antas

ng

lipunan,

sinasalubong ng banda ng musiko, at pinagsisilbihan

ng masasarap na pagkain ay walang posisyon sa


lipon ng mga makapangyarihan.

Gobernadorcillo?
Ang posisyon naman sa pamahalaan tulad ng
gobernadorcillo o kapitan sa bayan ay mabibili sa
halagang P5,000 at madalas pa na kagalitan ng

alkalde mayor.

Ang tunay na makapangyarihan sa


San Diego ay si.
Kura Paroko sa simbahan at ang Alperes na siyang puno
ng mga gwardiya sibil
Padre Bernardo Salvi : ang batang pransiskano na
mukhang masasakitin at siyang pumalit kay Padre Damaso.
Higit na may kabaitan ito kumpara kay Padre Damaso.
Alperes: Lasinggero, mapambugbog sa asawa at malupit sa
kanyang mga tauhan. Nakapag-asawa ito ng Pilipina, si
Donya Consolacion, na mahilig magkolorete sa mukha.
Dahil sa agawang ito sa kapangyarihan ng dalawang Kastila,
natural lamang na may palihim na hidwaang nagaganap.
Ngunit sa publikong lugar ay ipinapakita ng dalawa ang
kanilang pakunwaring pagkakasunduan.

Kabanata 12: ARAW NG MGA


PATAY
Ang paglalarawan sa di-maayos na
sementeryo ng San Diego.
May dalawang sepulturero na
naghuhukay ng mga patay upang
ilipat sa libingan ng mga Instik.
Ang pagbanggit ng isang
sepulturero sa isang bangkay na
kanyang hinukay sa pag-uutos ng
isang kura (ito ay si Don Rafael
Ibarra at ang kura ay si Padre
Damaso)
Dumarami ang tao sa sementeryo
na naghahanap sa libingan ng
kanilang mahal sa buhay.
KANSER NG LIPUNAN: Kawalang-