You are on page 1of 41

CETA CJIABA HA ШРИ ГУРУ И ГАУРАНГА

книги
на Ш р и Шримад ИЗДИГАЊЕ Д0 CBECHOCTA 3A

КРИШНА
А.Ч. Бхактиведанта Свами Прабхупада

на македонски:
Шримад Бхагаватам (прво пеење)
Бхагавад Гита
Бхакти Јога
Враќање-наука за реинкарнација
Издигање до свесноста за Кришна
Шри Ишопанишад
на англиски:
Bhagavad-gita As It Is
Šrimad-Bhagavatam, Cantos 1-10 (12 томови)
Sri Caitanya-caritamrta (17 томови)
Illpи Ш р и м а д
Teachings of Lord Caitanya
The Nectar of Devotion А.Ч. Бхактиведанта Свами Прабхупада
The Nectar of Instruction Основувач-ачарја на Меѓународното друштво за свесност за Кришна
Sri Išopanisad
Easy Journey to Other Planets
Krsna Consciousness: The Topmost Yoga System
Krsna, the Supreme Personality of Godhead
Perfect Questions, Perfect Answers
Teachings of Lord Kapila, the Son of DevahQti
Teachings of Queen Kunti
The Path of Perfection
The Science of Self-Realization
Life Comes From Life
The Perfection of Yoga
Beyond Birth and Death
On the Way to Krsna
Raja-vidya: The King of Knowledge
Novation to Krsna Consciousness
KI sna ( onsciousness: The Matchless Gift
Back to Godhead magazine (од основувачот)
T H E BHAKTIVEDANTA BOOK TRUST
GARUDA
Elevation to Krsna Consciousness (Macedonian)

© 1991 T H E BHAKTIVEDANTA BOOK TRUST СОДРЖИНА


Преведено на македонски © 1991 T H E BHAKTIVEDANTA
BOOK TRUST reg. Vaduz

1. Избирање на човечки или


животински живот 7
2. Тешка борба за среќа 17
ISBN 86-81467-27-1
3. Кон мирно општество 31
4. Познавање на Кришна
каков што е 41
Превел од англиски:
Илија Димитровски 5. Познавање на Кришнините
енергии 53
6. Прифаќање на свесноста за
За издавачот: Кришна 67
Давор Батели

Уредник:
Виктор Илиевски

Печаши:
Печатница "БОРО"-Скопје

Печашењешо е завршено во 1995 год.


Тираж: 1 000 примероци
1
Избирање на човечки
или животински живот

ом аџнана-тимирандхасја џнананџана-шалакаја
чакшур унмилитам јена тасмаи шри-гураве намах

„Му ја оддавам својата понизна почит на мојот духовен учи-


тел, кој со факелот на знаењето ми ги отвори очите засле-
пени од мракот на незнаењето."
Според обичајот, со овој стих му се оддава почит на ду-
ховниот учител кој ги просветлува своите ученици со транс-
цендентално знаење. Ведскиот процес не содржи никакви
истражувања. Во световниот систем на образование мора-
ме да ја покажеме својата академска ученост со некакво
истражување, но Ведскиот процес е поинаков. Во Ведскиот
процес истражувачката работа е веќе извршена; знаењето
е потполно и едноставно се пренесува од учител на ученик
преку ученичко следство. Никакви истражувања не доаѓа-
ат в предвид, бидејќи инструментите и средствата со кои се
вршат таквите истражувања се тапи и несовршени.
Во овој стадиум на нашето материјално постоење не ус-
ловуваат многу природни закони. Поради несовршеноста на
своите сетила, сите условени души се подложни на четири
несовршенства. Едно од тие несовршенства е дека услове-
ната душа сигурно прави грешки. He постои човек кој не
греши. Во Индија, на пример, Махатма Гандхи го сметаа за
многу голема личност, но и тој правеше грешки. Пет мину-

7
8 Издигање до свесноста за Кршна Избирање на човечки или животински живот 9

ти пред да отиде на собироѓ каде што ќе биде убиен некои дознаваме дека многу одамна Шри Кршна истото знаење му
доверливи пријатели го предупредија да не оди, но тој оста- го пренел на богот на сонцето Вивасван, од кого тоа знае-
на при својата одлука. Во условена состојба на живот сосе- ње се пренесува натаму уште од памтивек преку ученичко
ма е природно да се прават грешки. Навистина, познатата следство.
поговорка вели: „Човечки е да се греши."
Друго несовршенство на условената душа е тоа што е си- имам вивасвате јогам
гурно во илузија. Илузија значи нешто да се смета за она проктаван ахам авјајам
што не е, некаква фатаморгана да се смета за стварност. вивасван манаве праха
Сите имаме впечаток дека сме ова тело, но не сме тоа. Да манур икшвакаве 'бравпт
се смета телото како јаство се нарекува илузија или маја.
Третото несовршенство на условените души е нивната скло- „Блажениот Господин рече: Оваа неуништива наука за јога-
ност кон измама. Повеќепати имаме слушнато како тргове- та му ја иренесов на богот на сонцето Вивасван, Вивасван
цот вели: „Бидејќи си ми пријател, нема да заработам ниш- му ја пренесе на Ману, таткото на човечкиот род, а Ману
то на твоја сметка." Но ние знаеме дека ќе заработи барем на Икшваку." (Бг. 4.1)
50 одсто. Постојат многу примери на оваа склоност кон ма- Ако ја нроучуваме Бхагавад-гпта според нашето академ-
мење. Има многу учители кои не знаат ништо но изнесува- ско знаење или ментална спекулација, сигурно ќе направи-
ат теории со зборови како што се „можеби" или „веројат- ме грешки. Бхагавад-гпта не можеме да ја сфатиме на тој
но", всушност само мамејќи ги своите ученици. Четвртото начин. Мораме внимателно да ги следиме стапките на Арџу-
несовршенство е тоа што сетилата на живото суштество не на. Во минатите времиња вистинското значење на Бхагавад-
се совршени. Нашиот вид е толку ограничен што не може- гпта било изгубено поради погрешно толкување и ментал-
ме да гледаме ни многу далеку ни многу блиску. Окото мо- на спекулација. Затоа Кршна повторно го воспоставил тоа
же да гледа само во одредени услови и оттука сфаќаме дека учење давајќи му го на Арџуна.
нашиот вид е ограничен. Останатите сетила ни се исто та-
евам парампара-праптам
ка ограничени. Co овие несовршени, ограничени сетила не
имам раџаршајо видух
можеме да го сфатиме бесконечното. Заклучокот е дека во
са каленеха махата
Ведскиот процес не се препорачува да се обидуваме да ја
јого наштах парантапа
сознаеме Апсолутната Вистина со помош на нашите сегаш-
ни сетила, кои се условени на толку многу начини. Ако са- са евајам маја me 'дја
каме да добиеме знаење, мораме да го примиме од повисок јогах проктах пуратанах
извор кој не е условен од наведените четири несовршенства. бхакто 'си ме сакха чети
Тој извор е Кршна. Кршна е врховниот авторитет на Бхага- рахасјсш хј етад уттамам
вад-гпта и многу светци и мудреци го прифаќаат како со-
вршен авторитет. „Оваа највисока наука беше така примана преку синџирот
Сериозните студенти на Ведската литература прифаќаат на ученичкото следство и светите кралеви ја сфатија на тој
авторитет. Бхагавад-гпта, на пример, не е никакво научно начин. Но со текот на времето ученичкото следство беше
излагање, т.е. резултат на обемна истражувачка работа. Таа прекинато, па затоа изгледа како науката во својот изворен
е совршено знаење кое Господинот Кршна му го пренел на облик да е изгубена. Денес ти ја објаснувам истата праста-
Арџуна на бојното поле на Курукшетра. Од Бхагавад-гпта ра наука за односот со Севишниот, бидејќи си мој бхакта
10 Издигање до свесноста за Кришна Избирање на човечки или животински живот ' 11

и пријател и затоа можеш да ја сфатиш трансценденталната Материјалната креација се состои од безброј материјални
мистерија на оваа наука." (Бг. 4.2-3) вселени, збиени во грозд. Над овој грозд од безбројни мате-
Така секој што ги следи стапките на Арџуна, приоѓајќи ријални вселени се наоѓа духовното небо, кое се спомнува
му на Кришна со девоциски дух, може да ја сфати намената во Бхагавад-гпта.
на Бхагавад-гпта и на сите други Ведски списи.
Постојат четири Веди — Сама, Рк, Јаџур и Атхарва, ка- на тад бхасајате сурјо
ко и 108 Упанишади, меѓу кои и Итопанишадата, Катха на шашанко на паваках
Упанишадата и Таиттирпја Упанишадата. Постојат и Ве- јад гатва на нивартанте
данта-сутра, Шримад-Бхагаватам и Бхагавад-гита. Овие тад дхама парамам мама
списи не се наменети само за одреден слој на луѓе, туку за
целото човештво. Сите општествени уредувања можат да го „Тоа Мое престојувалиште не го осветлуваат ни сонце, ни
искористат Ведското знаење да го доведат човечкиот живот месечина, ни оган ниту електрицитет. Оној што ќе го дос-
до совршенство. Како што е веќе посочено, човечкиот жи- тигне никогаш повеќе не се враќа во овој материјален свет."
вот не е наменет за сетилно уживање, туку за сфаќање на (Бг. 15.6)
Бога, вселената и нашиот сопствен идентитет. Таа повисока природа, која се наоѓа над оваа материјална
Од Ведските списи дознаваме дека материјалниот свет е природа, е вечна. He постојат никакви историски податоци
само делумна манифестација на целокупната Божја креаци- за нејзиниот почеток; таа нема ни почеток ни крај.
ја. Поголемиот дел од Божјата креација е духовниот свет —
Ваикунтха. Над оваа материјална природа се наоѓа повисо- парас тасмат тy бхаво 'нјо
ката духовна природа, како што вели Шри Кришна во Бхага- 'вјакто 'вјактат санатанах
вад-гита: јах са сарвешу бхутешу
нашјатсу на винашјати
бхумир апо 'нало вајух
кхам мано буддхир ева ча авјакто 'кшара итј уктас
аханкара итијам ме там ахух парамам гатим
бхинна пракртир аштадха јам прапја на нивартанте
тад дхама парамам мама
апарејам итас mв анјам
пракртим виддхи ме парам „Постои и една друга, вечна природа, трансцендентална
џива-бхутам маха-бахо спрема оваа манифестирана и неманифестирана материја.
јаједам дхарјате џагат Таа е врховна и никогаш не бидува уништена. Кога се во
овој свет бидува уништено, тој дел останува таков каков
„Земјата, водата, воздухот, етерот, умот, интелигенцијата и што е. Таа врховна состојба се нарекува неманифестирана
лажното јас — овие осум елементи ги сочинуваат Моите од- и беспрекорна и е највисоката цел. Оној што ќе отиде таму
воени материјални енергии. Покрај оваа пониска природа, никогаш повеќе не се враќа од тоа Мое врховно престоју-
О моќен Арџуна, поседувам и повисока енергија, која ја со- валиште." (Бг. 8.20, 21)
чинунаат живите суштества кои се борат со материјалната Ведската релитија или варнашрама-дхармата е вечна ре-
природа и ја одржуваат вселената." (Бг. 7.4, 5) лигија, бидејќи никој не може да го пронајде нејзиниот ис-
12 Издигање до свесноста за Кришна Избирање на човечки или животински живот 13

ториски почеток. Христијанската религија има своја исто- доброволно сме го прифатиле ова материјално тело а заед-
рија од 2000 години, а муслиманската од 1300 години, но ако но со него и трикратните беди на материјалната природа.
се обидеме да го пронајдеме потеклото на Ведската религи- Кога и како сме го прифатиле нашето прво материјално те-
ја, нема да успееме да и го најдеме почетокот. Варнатрама- ло не можеме точно да утврдиме. Никој не може да утврди
дхармата се прифаќа како вечна религија на живото суш- кога условената душа почнала да прифаќа материјални те-
тество. ла.
Често велиме дека Бог го создал овој материјален свет, Денес Дарвиновата теорија за еволуција на органската ма-
што значи дека Тој постоел пред светот. Бидејќи Господи- терија завзема многу истакнато место во установите за ви-
нот постоел пред оваа материјална манифестација, Тој не и соко образование, но во Падма Пураната и други изворни
е подреден на оваа креација. Ако Тој беше подложен на за- списи постојат податоци за духовната еволуција на живите
коните на материјалниот свет, како ќе можеше да го созда- суштества од еден телесен облик во друг. Оваа Пурана ни
де? Во Бхагавад-гита е речено дека Господинот е истоветен дава до знаење дека постојат 400000 видови живи суштес-
со својата креација, но сепак во својата потполност истов- тва, од кои 900000 живеат во вода. Само меѓу растенијата
ремено постои и одделено од неа. има 2 000000 видови. Денес сите ја подржуваат Дарвинова-
та теорија, но во Ведските списи постојат безброј податоци
маја татам идам сарвам за разните животни видови. Дарвин го застапува мислењето
џагад авјакта-муртина дека видовите еволуираат од пониски облици на живот, но
мат-стхани сарва-бхутани тоа не е потполна вистина. Душата може да напредува од
на чахам тешв авастхитах пониски кон повисоки облици, но како што е објаснето во
Бхагавад-гита, на почетокот на креацијата Шри Кришна ги
на ча мат-стхани бхутани создал сите видови на живот.
патја ме јогам аишварам
бхута-бхрн на ча бхута-стхо сарва-бхутани каунтеја
маматма бхута-бхаванах пракртим јанти мамикам
калпа-кшаје пунас тани
„Со својот неманифестиран облик ја проникнувам сета оваа калпадау висриџамј ахам
креација. Сите работи почиваат во Мене, но Јас не сум во
нив. Па сепак, се што е создадено не почива во Мене. По- пракритим свам аваштабхја
гледни ја мојата мистична раскош! Иако сум одржувателот висрџами пунах пунах
на сите живи суштества и насекаде присутен, не сум дел од бхута-грамам имам критснам
оваа вселенска манифестација, бидејќи Моето Јаство е са- авашам пракртер вашат
миот извор на креацијата." (Бг. 9.4, 5)
Сите ние сме всушност духовни души, наменети да се дру- „О сине на Кунти, на крајот од милениумот сите материјал-
жиме со Бога во духовното небо, каде што има безброј ду- ни манифестации влегуваат во Мојата природа, а на поче-
ховни планети и безброј духовни живи суштества. Меѓутоа, токот од следниот милениум повторно ги создавам со своја-
оние што не се подготвени да живеат во тој духовен свет се та моќ. Целиот вселенски поредок е под Моја контрола. По
праќаат во овој материјален свет. Истата идеја ја има изра- Моја волја повторно и повторно се манифестира и по Моја
зено Милтон во Изгубениот рај. Иако сме духовни души, волја бидува уништен на крајот." (Бг. 9.7, 8)
14 Издигање до свесноста за Кришна Избирање на човечки или животински живот 15

Сите овие живи суштества се изложени на трикратните Америка и свињите да бидат нивни водачи. Ова отиде до
беди, во кои се вбројуваат и бедите што доаѓаат од телото таму што на еден собир во Сиетл беше одржана демонстра-
и умот. Животните не можат да сфатат дека страдаат, но ција со свињи, во која момчињата и девојките се соблекоа и
луѓето можат. Оној што не знае дека страда има животин- се валкаа во калта играјќи си со свињите. Така се дружеа со
ска свесност. Животните можат да стојат зад ограда и да своите обожувани свињи. Сето тоа се случува во една зем-
чекаат да бидат заклани, но тие не го сфаќаат тоа. Ние, ка- ја каде што младите имаат убави тела, многу пари и многу
ко човечки суштества, треба да бидеме свесни дека ги трпи- други предности над младите од други нации. Резултат на
ме болките на раѓањето, староста, болеста и смртта и да се сите тие предности е тоа што почнале да обожуваат свињи.
распрашаме како да ги избегнеме тие беди. Страдаме уш- Таквото обожување на свињи се вршело многу, многу одам-
те од почетокот на нашиот живот, кога како бебе помину- на, а опишано е во 1ћрпмад-Бхагаватам, кој е составен пред
ваме девет месеци стиснати во мајчината утроба. По раѓа- најмалку 5000 години. Смислата на сето ова е дека убавата
њето, страдањето продолжува. Иако мајката може многу да состојба во животот треба да се искористи за убав крај, а не
се грижи за своето дете, бебето сепак плаче. Зошто? Затоа за деградирани видови на обожување.
што страда. Или го гризе некаква бубачка, или има болки Во Ведските историски списи наоѓаме дека постоеле мно-
во стомакот, или нешто друго му смета. Што и да е, страда- гу возвишени цареви и кралеви кои вршеле строгости. Дхру-
њето продолжува. Детето страда и кога е присилено да оди ва Махараџа, Амбариша Махараџа и Јудхиштхира Махара-
на училиште, иако не го сака тоа. He сака да учи, но учите- џа биле многу богати и големи кралеви, но истовремено и
лот сепак му дава задачи. Ако внимателно ги анализираме големи мудреци. Затоа тие даваат пример за оние што ја до-
нашите животи, ќе видиме дека се полни со страдање. Оп- биле оваа убава можност — убавиот човечки облик на жи-
што земено, условените души не се многу интелигентни и вот со сите поволности за економски развој и добар живот.
затоа продолжуваат да страдаат без и еднаш да се запраша- Таквата можност треба да се искористи за да се добие уш-
ат зошто. Меѓутоа, ние мораме да сфатиме дека страдаме, и те подобар живот, а тоа може да се оствари со применува-
ако постои лек за тоа мораме да го искористиме. ње на строгости. Сега сме во овие материјални тела, но ако
Големиот мудрец Ршабхадева вака ги подучувал своите го прифатиме процесот на свесноста за Кришна нашата свес-
синови: „Драги мои момчиња, во овој живот сте ги добиле ност ќе се прочисти. Младите студенти кои доброволно ја
овие мошне убави тела. Сега треба да знаете дека тие тела применуваат свесноста за Кришна се многу задоволни од тоа,
не се наменети за задоволување на сетилата како телата на иако се Американци и Европејци. Процесот не е мачен, ту-
свињите и кучињата, туку за духовно сознавање." Ршабха- ку пријатен. Сега тие сфаќаат дека прочистеното постоење
дева всушност вели дека животот на сетилното уживање е ја прави разликата помеѓу животинскиот и човечкиот жи-
за изметојадци како што се свињите и дека сега, кога имаме вот.
повисок животен облик, не би требале да се обидуваме да ги Ако го прочистиме своето постоење едноставно следејќи
имитираме пониските облици. Неодамна, додека се шетав- ги основните принципи на свесноста за Кришна, кои се состо-
ме по Сентрал Паркот во Њујорк, бевме изненадени кога јат од воздржување од незаконски сексуални врски, јадење
видовме дека група млади американски момчиња и девојки месо, интоксикација и коцкање, постепено ќе се издигнеме
обожуваат свињи. Додека ние пеевме Харе Кришна, тие пе- до нашето духовно постоење, кое е сосема чисто. Мудрецот
еја „Свиња! Свиња! Свиња!" Навистина, парадираа со сви- Ршабхадева им рекол на своите синови дека кога ќе го про-
њите по Сентрал Паркот, им се поклонуваа и ги обожуваа. чистат своето постоење ќе станат бескрајно среќни. Сите
Всушност, сакаа една од свињите да стане претседател на треба да најдеме мир и среќа, но во овој материјален свет
16 Издигање до свесноста за Кришна

тие се ограничени. Ако само го прочистиме своето постое-


ње и го достигнеме духовното постоење, ќе достигнеме бес-
краен мир и среќа.
Духовниот свет не е ни здодевен ниту апстрактен. Како
што е веќе истакнато, полн е со разноликост. Дел од духов-
ното задоволство кое може да се доживее на Ваикунтхите е
задоволството на танцот. И таму има млади момчиња и де-
војки. Таму нема ни старост, ни болест, ни смрт, ни болки на
раѓањето. А к о сакаме да учествуваме во бескрајната среќа,
Тешка борба за среќа
-
знаење и вечниот живот кои го сочинуваат нашето вистинс-
ко наследство во духовниот свет, не би смееле да го протра-
Во разоткриените списи Севишниот Господин е опишан
тиме овој живот тешко работејќи за сетилно уживање или
како сач-чид-ананда-виграха. Cam значи вечен, чит потпол-
обожувајќи свињи. Треба да прифатиме живот посветен на
но свесен, ананда блажен, а виграха личност. Така Господи-
негување на свесноста за Кришна. Тогаш ќе бидеме бескрај-
нот, или Севишниот Бог, кој е еден единствен, е потполно
но среќни и задоволни. Тоа е суштината на ова движење за
свесна и вечно радосна личност со потполно чувство за сво-
свесност за Кришна.
јот идентитет. Никој не му е рамен, ниту поголем од Hero.
Ова е краток опис на Севишниот Господин.
Живите суштества (џиви) се малечки примероци на Се-
вишниот Господин и како такви во своите активности чувс-
твуваат желба за вечно постоење, потполно знаење и среќа.
Овие желби се очигледни кај човештвото, а на повисоките
планетарни системи (Сваргалока, Џаналока, Таполока, Ма-
харлока, Брахмалока итн.) живите суштества уживаат по-
долг животен век, поголемо количество знаење и, општо зе-
мено, поблажено постоење . Па сепак, дури и на највисоката
планета во овој материјален свет, каде што животниот век
и стандардот на уживање се многу илјади пати поголеми од
оние на Земјата, има старост, болест и смрт. Затоа тамош-
ното ниво на уживање е безначајно во споредба со вечното
блаженство во кое можеме да уживаме во друштвото на Се-
вишниот Господин. Служењето на Севишниот Господин со
љубов во разни односи го прави дури и уживањето во без-
личниот Брахман безначајно како капка вода во споредба
со океанот.
Во овој материјален свет сите живи суштества го поса-
куваат највисокото ниво на уживање, па сепак тука сите се
18 Издигање до свесноста за Кришна Тешка борба за среќа 19

несреќни. Таа несреќа е присутна на сите повисоки плане- идентитет. Затоа разумниот човек треба да стреми кон про-
ти, и покрај подолгиот животен век, повисокиот стандард наоѓање на вистинскиот извор на среќа.
на уживање и удобноста. Тоа е поради законот на матери- Меѓутоа, за да го пронајдеме тој извор ни треба знаење за
јалната природа. Можеме да ги зголемиме животниот век и тоа што е таа среќа. Има една приказна за глупавиот човек
стандардот до крајни граници, па сепак, според законот на кој никогаш немал видено шеќерна трска. Кога го запрашал
материјалната природа, ќе бидеме несреќни, бидејќи среќа- својот пријател за особеностите на шеќерната трска, добил
та што и одговара на нашата природа е квалитативно пои- несовршена информација дека нејзиниот облик е сличен на
наква од среќата која се добива од материјални активности. бамбусовиот. Така се обидувал да исцеди сок од бамбусови
Живото суштество е сач-чид-ананда-виграха, малечко делче стапови, но се разбира, не успеал во своите обиди. Таква е
на Господиновата повисока, духовна енергија, и затоа има положбата на живото суштество во илузија, кое во потрага
природна склоност кон среќа што е духовна по квалитет. На по вечна среќа се обидува да исцеди среќа од овој матери-
негова несреќа, попусто се обидува да го најде своето ужи- јален свет, кој не само што е полн со неволи туку и прив-
вање во туѓата атмосфера на материјалната природа. ремен и треперлив. Во Бхагавад-гита материјалниот свет е
Рибата извадена од вода не може да биде среќна со никак- опишан како полн со беди.
ви погодности на копно. Мора да се наоѓа во вода. На ист
начин, малечкото сач-чид-ананда живо суштество не може абрахма-бхуванал локах
да биде навистина среќно во материјалната вселена со ни- пунар авартино 'рџуна
какви планови што ги смислило со својот мозок во илузија. мам упетја mу каунтеја
Затоа мора да му се даде поинаков вид на среќа, која е ду- пунар џанма на видјате
ховна по природа. Нашите тежнеења треба да бидат насо-
„Сите планети во материјалниот свет, од највисоката до нај-
чени кон уживање во духовното блаженство, а не во оваа
ниската, се места на беди каде наизменично се повторуваат
привремена среќа. Некои филозофи тврдат дека духовно-
раѓањето и смртта. Но оној што ќе го достигне Моето прес-
то блаженство се достигнува со негирање на материјалната
среќа и материјалното постоење. Теоретското негирање на тојувалиште, о сине на Кунти, никогаш повеќе не се раѓа."
материјалните активности што го предлага Шрипада Шан- (Бг. 8.16)
карачарја може да му донесе успех на безначаен дел од чо- Стремежот кон среќа е природен и добар, но обидот таа
вештвото, но Господинот Шри Чаитанја Махапрабху како да се добие од неподвижната материја со тнр. научни аран-
најдобриот и најсигурен начин со кој секој може да искуси жмани е илузорен обид осуден на неуспех. Збунетите луѓе
духовно блаженство ги препорачал активностите засновува- не можат тоа да го сфатат. Во Бхагавад-гита е опишано ка-
ни на девоција кон Бога. Таквите девоциски активности мо- ко делува човек воден од пожудата за материјална среќа.
жат да го изменат лицето на материјалната природа.
идам адја маја лабдхам
Копнеењето по материјална среќа се нарекува пожуда, a имам прапсје маноратхам
пожудните активности сигурно завршуваат со неуспех. Те- идам астпдам апи ме
лото на змијата е многу студено, но ако човек, сакајќи да бхавишјати пунар дханам
ужива во тоа студенило, се окити со змија отровница, нејзи-
ното отровно каснување сигурно ќе го убие. Материјални- „Демонската личност мисли: Толку богатство имам денес, a
те сетила се споредуваат со змии; ако и се препуштиме на според моите планови ќе стекнам уште повеќе. Сега толку
материјалната среќа, сигурно ќе го убиеме нашиот духовен е мое, а во иднина ќе имам уште повеќе." (Бг. 16.13)
20 Издигање до свесноста за Кришна Тешка борба за среќа

Оваа атеистичка цивилизација е огромен систем направен „Врзани со стотици илјади желби, пожуда и гнев, со неза-
за задоволување на нашите сетила, и сега сите бараме пари конски средства собираат пари за сетилно задоволување."
како луди за да можеме да ја одржуваме оваа празна лушпа. (Бг. 16.12)
Секој е во потрага по пари, бидејќи тие се средство за раз- Затоа, иако во светот има доволно пари, недостасува мир.
мена со предмети за сетилно уживање. Очигледно, очекува- Толку многу човечка енергија се троши на заработувачка,
њето мир во една таква атмосфера на пеколна златна треска бидејќи луѓето го имаат зголемено својот капацитет за насо-
е утописки сон. Се додека постои и најмала трага на сетил- бирање се повеќе и повеќе долари, но крајниот резултат на
но задоволување или желба за сетилно задоволување, мирот тоа е дека оваа нескротлива и незаконска монетарна инф-
ќе остане далеку, далеку. Тоа е затоа што по природа сите лација создаде лоша економија ширум светот и не поттикна
сме вечни слуги на Севишниот Господин и затоа не можеме да произведуваме големи и скапи оружја за да го уништи-
во ништо да уживаме сами. Затоа е неопходно да научиме ме самиот резултат на таквата евтина заработувачка. Вода-
како да ги вклучиме нашите сетила во трансценденталното чите на големите, богати земји всушност не уживаат во ми-
служење на Господинот и да искористиме се да го служиме рот, туку прават планови како да се спасат од неминовното
Неговиот личен интерес. Тоа може да го донесе многупоса- уништување кое треба да го предизвика нуклеарното оруж-
куваниот мир. Еден дел од телото не може сам да биде неза- је. Експериментирањата со овие стравотни оружја фрлаат
висно среќен. Единствено може да биде среќен и задоволен в море огромни суми на пари. Таквите експерименти не са-
ако го служи целото тело. Севишниот Господин е целина- мо што се ужасно скапи, туку чинат и многу животи. На тој
та, а ние сме деловите, но сите настојуваме да ги оствариме начин, законите на кармата ги врзуваат народите. Кога лу-
своите себични интереси. Никој не е подготвен да го служи ѓето се поттикнати од импулсот за сетилно уживање, сите
Господинот. Тоа е основната причина за нашата условеност заработени пари се расипуваат и се трошат за уништување
во материјалното постоење и за страдањето кое произлегу- на човечката раса. Така законите на природата ја трошат
ва од неа. енергијата на човечката раса поради човековата одбојност
Од највисокиот функционер во неговата канцеларија во кон Господинот, кој всушност е сопственикот на сите енер-
облакодерот до уличниот амал — сите работат со мислата гии.
за насобирање богатство, на законски или незаконски на- Богатството се обожува и ја претставува Мајката Лакш-
чин. Сето тоа е всушност незаконско работење, бидејќи се- ми, или божицата на среќата. Нејзината положба е да го
бичното работење е и незаконско и деструктивно. Дури и служи Господинот Нарајана, изворот на сите нари, живи
себичното негување на духовното сознание е незаконско и суштества. Живото суштество не може да ја ужива божица-
деструктивно. Тоа значи дека сите активности мораат да би- та на среќата без да го служи Нарајана. Затоа законите на
дат наменети за служење и задоволување на Кришна. природата ќе го казнат секого што ќе посака да ја ужива на
Оние што не го служат Севишниот Господин со транс- погрешен начин. Тие закони ќе се погрижат самите пари да
цендентална љубов погрешно мислат дека насобираат мно- донесат уништување наместо мир и напредок.
гу пари, ден за ден. Незаконски насобраните пари се одземаат од скржавите
граѓани преку разни методи на државно оданочување за соз-
ата-пата-татаир баддхах давање на фонд за идните цивилни и меѓународни војни, од
кама-кродха-парајанах каде парите се трошат на расипнички и деструктивен начин.
пханте кама-бхогартхам Граѓаните повеќе не се задоволни со сумата на пари довол-
анјајенартха-сан чајан на за убаво одржување на семејството и негување на духов-
22 Издигање до свесвоста за Кришна Тешка борба за среќа 23

ното знаење, кои обете се суштински важни за човечкиот ва голема загриженост околу фактот дека нашите природни
живот. Сега сите сакаат бескрајно многу пари за да ги задо- извори стануваат загадени и истрошени. Всушност, залиха-
волат своите незаситни желби. Сразмерно со нивните неза- та што постои е доволна, но поради злоупотреба и алчност
конски желби, насобраните пари на луѓето им ги одземаат се се расипува. Она што борците за заштита на природата
претставниците на илузорната енергија во вид на лекари, ад- и еколозите не го сфаќаат е тоа дека незаситната пожуда ќе
вокати, даночници, здруженија, закони, прописи, тнр. свети продолжи се да расипува освен ако луѓето не го прифатат
лица, глад, земјотреси и многу други слични несреќи. Еден овој процес на свесноста за Кришна. На ниедно ниво на пос-
скржавец кој се двоумеше да купи еден примерок на Бек my тоење не може да има мир без свесност за Кришна.
Годхед* потроши 2000 долари за еднонеделна резерва на ле- Така човекот страда поради своите незаситни пожудни
кови, а набргу потоа умре. Друг човек, кој одби да потроши желби. Но не страда само тој, туку и планетата на која жи-
и еден цент за служење на Господинот, потроши илјадници вее, неговата мајка Земја, претставена во Шримад-Вхага-
долари во јавна расправија помеѓу членовите на неговото ватам како мајката крава. Еднаш во Индија го прашале
семејство. Постојат безброј слични примери кои ги предиз- еден познат свамп дали Бог или провидението е одговорно
викува управувањето на илузорната природа. Тоа е закон на за страдањата на човештвото. Свамп-то одговорил дека тие
природата: ако парите не му се посветени на служењето на страдања се Божји забави или лпла. Потоа го прашале зош-
Господинот, мораат да се потрошат како расипана енергија то живото суштество мора да биде ставено под управа на за-
во вид на законски проблеми или болести. Будалестите лу- конот на кармата. На задоволство на тие што го прашувале,
ѓе немаат очи да ги видат таквите факти; затоа законите на свами-то не можел да одговори на тие прашања. Монистите
Севишниот Господин ги збунуваат. и имперсоналистите кои размислуваат само во рамките на
Законите на природата не ни дозволуваат да примиме по- истоветноста на живите суштества со Севишниот Господин
веќе пари одошто ни треба за издржување. Според природ- не можат да дадат задоволувачки одговори на таквите пра-
ниот закон, секое живо суштество добива доволно храна и шања. Таквите несовршени одговори тешко дека можат да
засолниште, но незаситната пожуда на луѓето го вознеми- го задоволат срцето на живото суштество.
рува уредувањето кое Семоќниот Татко го воспоставил за Господинот е во сите списи опишан како лпла-пурушот-
сите видови на живот. Севишниот Господин уредил да има тама, или Божјата Личност, во чија природа е постојано
океан од сол, бидејќи солта му е многу потребна на живо- да има трансцендентални забави. Во Веданта-сутра Тој е
то суштество. На ист начин, Бог направил да има доволно опишан и како анандамајо 'бхјасат. Монистите и имперсо-
воздух и светлина, кои се исто така суштински важни. Секој налистите со големи тешкотии се обидуваат да ја објаснат
може да земе колку сака сол од природното складиште, но оваа сутра на разни начини за да ја подржат својата несо-
не можеме да земеме повеќе сол одошто природно ни тре- вршена теорија на единството и безличноста. Меѓутоа, ос-
ба. Ако ставиме премногу сол, ќе ја расипеме чорбата, а ако танува фактот дека во ананда, задоволството, не можеме
ставиме премалку, нашата храна ќе биде без вкус. Од друга да уживаме сами. Добро е познат фактот дека разноликос-
страна, ако земеме само онолку колку што ни треба, нашата та е мајка на уживањето. Градовите, на пример, се позна-
храна ќе биде вкусна, а ние ќе бидеме здрави. Денес се јаву- ти како привлечни ако содржат разноликост. Живите суш-
тества природно ги привлекува разноликоста-привлечните
улици, згради, кина, паркови, превозни средства, занимања,
работни места, итн. И покрај сета таа разноликост, англис-
*Васк to Godhead —- Назад кај Бога, списание на Меѓународното друш-
тво за свесност за Кришна (прим.прев.)
киот поет Каупер еднаш рекол: „Човекот го создал градот.
24 Издигање до свесноста за Кришна Тешка борба за среќа 25

но Бог го создал селото." Селото е исто така полно со при- Покажуваат потполна смисла, независност и слобода од по-
родна разноликост во груб облик, додека во градот таа раз- следиците на делата. Сложеноста на дејствата и последици-
ноликост е изложена на современ, научен начин. Поетите те на дејствата на разните енергии на Апсолутната Вистина
како Каупер ги привлекува разноликоста на селото, а про- е предмет на огромната трансцендентална наука за Бога, a
заичните луѓе што живеат во градот разнобојната разноли- Бхагавад-гита е АБВ или основната книга на знаење за уче-
кост произведена од човекот. Во секој случај, разноликос- ниците што се интересираат за таа наука. Секој интелиген-
та е таа што ги привлекува луѓето во селото или во градот. тен човек треба да се заинтересира за таа трансцендентална
Тоа е правилното објаснување на стихот од Веданта-сутра. наука. Уште повеќе од тоа — според мислењата на мудре-
Многу тнр. свамии, привлечени од градовите, често ба- ците, човечкиот живот е наменет само за изучување на таа
раат некакво задоволство во општеството и во дружењето наука. Уводните зборови на Веданта-сутра велат: „Сега е
со жените. Нив обично не ги привлекува природната уба- време да се распрашуваме за Брахман."
вина на шумите, иако можат да се облечат како човек кој Човечкиот живот е по природа полн со страдање, а по-
би требало да живее в шума. Таквите свамии бараат разно- ниските облици на живот се уште победни. Секој здрав чо-
видно уживање во материјата, бидејќи не знаат за разноли- век кој има правилно расудувачки сетила може да сфати
коста на духовниот живот. Од една страна уживаат во мате- дека животот во материјалниот свет е полн со беди и дека
ријалната разноликост, а од друга ја одречуваат духовната никој не е ослободен од дејствата и последиците на дејства-
разноликост на Апсолутот. Бидејќи се заколнати бранители та на тие беди. Ова не е песимистички поглед на животот,
на теоријата на монизмот и имперсонализмот, негираат де- туку факт за кој не би смееле да бидеме слепи. Бедите на
ка нешто што се однесува на материјата може да се однесу- животот се делат на три категории, имено, на оние што доа-
ва и на духот. Според нив, духот е негација на материјата. ѓаат од телото и умот, од други живи суштества и од при-
Духот, меѓутоа, не е негација на материјата, туку материја- родни непогоди. Разумниот човек мора да се погрижи да ги
та е искривен одраз на духот. отстрани овие беди и така да стане среќен во животот. Си-
Во духот вистинското задоволство на разноликоста пос- те се трудиме, барем потсвесно, да достигнеме мир и слобо-
тои без измамувачка релативност. Од друга страна, непод- да од овие беди, а во повисоките интелектуални кругови се
вижната материја, во допир со активниот дух, манифестира прават генијални планови и нацрти за нивно'отстранување.
лажна претстава или искривен одраз на истата духовна раз- Но силата што ги растура сите планови и нацрти дури и на
ноликост која монистичката класа на тнр. свамии така твр- најинтелигентната личност е моќта на Маја-деви, илузорна-
доглаво ја негира. та енергија. Таа семоќна илузорна енергија управува со за-
Како што веќе беше речено, Севишниот Господин е сач- конот на кармата, т.е. резултатите на сите дела и нивните
чид-ананда-виграха, радосен по природа, и затоа се експан- последици во овој свет. Таа делува свесно, во согласност со
дира Себеси преку разните свои енергии, потполни делови и одредени принципи и правила и под управа на Севишниот
одвоени делови. Тој е Апсолутната Вистина и е еден единс- Господин. Природата се врши потполно свесно; ништо не
твен, но исто така ги опфаќа и разните Негови енергии, де- е без смисла или случајно. Материјалната енергија уште се
лови и потполни делови кои се истовремено едно со Hero и вика и Дурга, што означува сила која многу тешко може да
се разликуваат од Hero. Бидејќи е радосен по природа, Тој се надмине. Никој не може да ги надмине законите на Дурга
се експандира на разни начини, а активностите на тие екс- со никакви детински планови.
панзии се нарекуваат Негови трансцендентални забави или Ослободувањето на човештвото од неговите маки е исто-
лпла. Меѓутоа, тие забави не се ни тапи ниту безживотни. времено и многу тешка и многу лесна работа. Се додека ус-
26 Издигање до свесноста за Кришна Тешка борба за среќа 27

ловените души, и самите врзани со природните закони, пра- та на Севишниот Господин и затоа Тој не може да им биде
ват планови како да се ослободат од трите беди, нема да подложен на законите на сопствената пониска енергија.
пронајдат решение. Единствените делотворни решенија се
решенијата спомнати во Бхагавад-гита, кои мораме за наше маттах паратарам нанјат
добро практично да ги примениме во нашите животи. Трите кинчид асти дхананџаја
беди на материјалната природа не постојат во забавите на маји сарвам идам протам
Севишниот Господин. Како што претходно спомнавме, Тој сутре мани-гана ива
е вечно радосен, а Неговите трансцендентални забави не се
„О освојувачу на богаство (Арџуна), не постои повисока
разликуваат од Hero. Бидејќи е Апсолутната Вистина, Не-
вистина од Мсне. Се почива на Мене како што бисерите се
говото име, слава, облик, особини и забави се сите истовет-
нанижани на конец." (Бг. 7.7)
ни со H e r o . Затоа не можеме да ги сведеме Неговите забави
Шри Кришна понатаму изјавува:
на исто ниво со страдањата на човештвото како што тврди
тнр. свамп. Забавите на Севишниот Господин се трансцен-
трибхир гунамајаир бхаваир
дентални спрема вистинските беди и страдања на луѓето.
ебхих сарвам идам џагат
Страдањата на човештвото ги предизвикува злоупотреба-
мохитам набхиџанати
та на разликувачката моќ или малата независност која им мам ебхјах парам авјајам
е дадена на особените души. За да и останат доследни на
теоријата на монизмот, измамничките свамп-и и спекулато- „Засенет од влијанието на трите гуни (доброста, страста и
ри мораат да ги претставуваат неволите на човештвото ка- незнаењето), целиот свет не Me познава Мене, кој сум над
ко Божји забави, но всушност овие неволи се само казни со гуните и неисцрпен." (Бг. 7.13)
кои Маја деви ги казнува заведените условени души. Особените души ставени во бедите на материјалниот свет
Ние, како живи суштества, сме делчиња на Севишниот ги трпат последиците на своите недозволени активности.
Господин. Всушност, и припаѓаме на Неговата повисока Тоа е мислењсто на Бхагавад-гита.
енергија. Како такви, во нашата неусловена животна состој-
ба можеме да влеземе во Неговите трансцендентални заба- тан ахам двишатах круран
ви. Но, се додека кармичките закони не условуваат и додека самсарешу нарадхаман
сме во допир со пониската енергија, нашите страдања се на- кшипамј аџасрам атубхан
ши сопствени творби произлезени од грубата злоупотреба асуришв ева јонишу
на нашата мала независност. Имперсоналистичките монис-
ти само ги заведуваат луѓето со тврдењето дека трикратни- „Завидливите, злобните, најдолните од луѓето постојано ги
те беди се дел од Господиновите забави. Таквите само ги за- фрлам во океанот на материјалното постоење, во разни де-
ведуваат своите следбеници, бидејќи погрешно мислат дека монски видови на живот." (Бг. 16.19)
Севишниот Господин и особените души се еднакви во секој Делчињата се наменети да ја служат целината, а штом
поглед. Особените души се еднакви со Севишниот Господин ја злоупотребат својата независност стануваат подложни на
по квалитет, но не и по квантитет. Кога особената душа би бедите што ги создаваат законите на материјата, како што
била квантитативно еднаква со Севишниот Господин, нико- криминалците се подложни на милициска акција. Државата
гаш не би им била подредена на законите на материјална- своите граѓани ги смета за свои делчиња, а кога некој гра-
та природа. Материјалната природа и е подредена на волја- ѓанин ќе ја злоупотреби својата рслативна независност таа
28 Издигање до свесноста за Кришна Тешка борба за среќа 29

го става под милициска надлежност. Животот на граѓани- на карма-пхала-самјогам


нот во затворот и животот на граѓанинот надвор од затво- свабхавас my правартате
рот не се исти. Така и страдањата на живите суштества во
надатте касјачит папам
затворот на материјалната природа не можеме да ги изед-
на чаива сукртам вибхух
начиме со забавите на Севишниот Господин во апсолутната
аџнаненавртам џнанам
сач-чид-ананда слобода.
тена мухјанти џантавах
Ниедна влада не сака нејзините граѓани да делуваат на
таков начин да мораат поради тоа да одат в затвор и да се „Втеловената душа, господарот на градот на своето тело,
мачат. Затворот несомнено го изградила владата, но тоа не не ги врши активностите, ниту ги наведува луѓето да делу-
значи дека таа сака граѓаните да бидат затворени. Непос- ваат, ниту пак ги создава плодовите на делата. Сето тоа го
лушните граѓани посредно ја присилуваат да го изгради зат- вршат гуните на материјалната природа. Врховниот Дух не
ворот. Тој не се гради за задоволство на владата, која мо- прифаќа ничии побожни или грешни активности. Меѓутоа,
ра да потроши многу пари за негова изградба и одржување. втеловените суштества се збунети, поради незнаењето што
Напротив, кога во државата би немало непослушни граѓани, го прекрива нивното вистинско знаење." (Бг. 5.14, 15)
на владата би и било многу драго да ги урне сите затвори. Од овие извадоци е јасно дека страдањата на човештво-
На ист начин, Севишниот Господин го создал овој материја- то не смеат да се поистоветуваат со забавите на Врховно-
лен свет, но Тој не сака живите суштества да бидат ставени то Суштество. Врховното Суштество не е одговорно за нив.
во него. Живите суштества самите ја донесуваат таа одлука. Господинот никогаш не е одговорен за ничии пороци или
Затоа жителите на овој материјален свет се поинакви од ду- добрини. А к о вршиме грешни дела, ќе бидеме ставани во се
шите што вечно учествуваат во трансценденталните забави помачни состојби, додека со побожни дела доаѓаме на патот
на Севишниот Господин. на среќата. Така човекот е архитект на сопствената матери-
Имперсоналистичките монисти не знаат ништо за потпол- јална среќа и несреќа. Господинот не сака живото суштест-
ниот, независен живот во вечното духовно царство. Според во да се заплетка во последиците на делата, било да се тие
нив, духовното царство е само празнина. Тоа е исто како ко- добри или лоши. Тој само сака секој да се врати дома, кај
га затворениците мислат дека нема живот надвор од затво- Бога. Се додека не го сфатиме нашиот чист, вечен однос со
рот. Животот надвор од затворот е секако слободен од зат- Бога сигурно ќе бидеме збунети во нашето делување. Сите
ворски активности, но не е без никакви активности. Душата наши дела, што се однесува до лошо или добро, ги вршиме
по природа е вечно активна, но имперсоналистите се оби- на нивото на незнаење. Мораме да се издигнеме до нивото
дуваат да ги негираат активностите на душата во духовното на чистото знаење и чистото сознание дека сме вечни слу-
царство. Така, поради нивниот сиромашен фонд на знаење, ги на Севишниот Господин и уживатели во Неговите транс-
тие погрешно мислат дека бедите на затворскиот живот се цендентални забави. Тој е господарот-уживател, а ние сме
забави на Севишниот Господин. слуги-уживатели на тие забави.
Севишниот Господин никогаш не ги создава ни" делата ни Трансценденталното знаење е достапно само со трансцен-
последиците на делата на особената душа. Во Бхагавад-гита дентално девоциско служење, како што е опишано во Бха-
оваа тема е јасно дефинирана на следниов начин: гавад-гита.

на картртвам на кармани тешам сатата-јуктанам


локасја срџати прабхух бхаџатам прити-пурвакам
30 Издигање до свесноста за Кришна

дадами буддхи-јогам там


јена мам упајанти me 3
„На оние што постојано Me обожуваат со љубов им давам
знаење со кое можат да дојдат кај Мене." (Бг. 10.10)
Само со таквото девоциско служење, а не со насобирање
на големо количество разликувачко знаење, можеме да го
Кон мирно општество
запознаеме Севишниот Господин таков каков што е. Кога
навистина ќе ја запознаеме Божјата Личност, ќе можеме да
влеземе во Нејзините забави. Тоа го тврдат сите разоткрие- шри-бхагаван увача
ни списи. идам шарирам каунтеја
кшетрам итј абхидхијате
етад јо ветти там прахух
кшетра-џна ити тад-видах

„Севишниот Господин рече: Ова тело, о сине на Кунти, се


нарекува поле, а познавачот на телото — познавач на поле-
то." (Бг. 13.2)
Севишната Божја Личност, Кришна, му го предава на Ар-
џуна знаењето за кшетра и кшетраџна. Кшетра се однесу-
ва на полето, т.е. на телото, а кшетраџна на познавачот на
полето, т.е. особената душа. Како што за земјата која треба
да се обработува мора да постои обработувач, така и за ова
тело, кое може да се спореди со поле, мора да постои сопс-
твеник кој ќе може да се грижи за него. Ние сега ги имаме
овие материјални тела и наша должност е правилно да се
грижиме за нив. Таквото негување се вика карма или рабо-
та. Некој може да дојде кај нас со мотика да ја обработува
земјата, или пак само да се напие кафе или чај. Ова тело ни
е дадено да се грижиме за него и да ги добиеме бараните се-
тилни предмети во согласност со нашите желби. Тоа е пода-
рок од Бога. Бог е многу љубезен, и ако некој бара нешто
од Hero, Тој тоа му го дозволува. „Во ред", вели Тој, „земи
го ова". Неговиот однос со нас е како односот на таткото со
синот. Синот може да настојува да добие нешто од таткото,
кој може да се обиде да го убеди дека тоа што го бара не е

31
32 Издигање до свесноста за Кришна Кон мирно општество 33

добро за него, велејќи му: „Мили сине, не го фаќај тоа. Тоа Ако го проучиме ова тело и размислиме за да видиме да-
не е добро за тебе." Но ако детето инсистира, таткото ќе му ли сме или не сме тоа тело, ќе заклучиме дека ние сме кше-
дозволи да го има тоа што го бара. Љубезниот татко му го траџна, познавачот на телото, а не телото. Ако проучиме
дава на синот токму она што тој го бара. Така и Севишниот еден наш прст и размислиме дали сме ние тој прст или не,
Татко им го дава на своите синови токму она што го бара- ќе заклучиме дека не сме ни тој прст ниту било кој друг дел
ат. Во Бхагавад-гита е речено дека сите суштества во сите од телото, туку дека прстот, рацете, нозете, главата итн. се
видови на живот се Негови деца. наши прсти, раце, нозе итн. На тој начин можеме да заклу-
чиме дека ние не сме овие тела, туку дека телата ни припа-
сарва-јонишу каунтеја
ѓаат нам. Затоа велиме: „Ова е моето тело." За жал, луѓе-
муртајах самбхаванти јах
то во оваа современа цивилизација никогаш не застануваат
тасам брахма махад јонир
за да се запрашаат кои се или што се. Тие по цел ден са-
ахам биџа-прадах пита
мо тешко работат во некоја канцеларија или фабрика под
„Треба да се сфати дека сите животни видови настануваат впечатокот „Јас сум ова тело." А ако ги запрашаме кои се,
со раѓање во оваа материјална природа и дека Јас сум тат- ќе одговорат: „Јас сум хиндус, јас сум муслиман, Швеѓанец,
кото кој го дава семето." (Бг. 14.4) Американец, христијанин итн. Тоа се разни идентификации
Во овој материјален свет мајката, пракрти, т.е. матери- или именувања на телото, но всушност ние не сме овие те-
јалната природа, ни дава тело, а Севишниот Татко ја опло- ла. Телото е само поле на нашите активности. Ние сме ова
дува таа материја со живи души. Денес владее една погреш- тело исто толку колку што обработувачот на полето е са-
на теорија која вели дека само луѓето имаат душа, а другите мото поле.
живи суштества не. Но од Ведскиот авторитет дознаваме де- Има разни видови на тела и разни активности во соглас-
ка постојат преку 8 000 000 видови тела, вклучувајќи ги рас- ност со нив. Кучето ужива во еден вид на активност, мачката
тенијата и дрвјата, и дека сите имаат душа, инаку не би мо- во друг, а човекот во трет. Поради телесните разлики, пос-
желе да се развиваат и да растат. Во овој стих Шри Кришна тојат различни активности. Меѓутоа, штом дојдеме на ни-
вели дека сите живи суштества, без оглед на облиците што вото на вистината и сфатиме дека не сме овие тела, нашите
ги прифаќаат во овој материјален свет, се Негови синови, и материјални активности ќе се претворат во духовни. Се до-
дека нивниот однос со H e r o е како односот на синот и тат- дека делуваме под влијание на телесното сфаќање на живо-
кото. тот нашите активности ќе бидат материјални, но штом сфа-
Оваа свесност за Кришна е посебно наменета за сфаќање тиме: „Јас не му припаѓам на ова тело, ахам брахмасми, јас
на положбата на душата и нејзиниот однос со Бога. сум духовна душа", ќе почнеме да делуваме во согласност
со тоа сознание, што значи дека повеќе нема да бидеме мо-
кшетраџнам чапи мам виддхи
тивирани на материјалното или телесно ниво. Знаењето за
сарва-кшетрешу бхарата
нашиот вистински идентитет како одвоени од телото е вис-
кшетра-кшетраџнајор џнанам
тинско знаење, но се додека се поистоветуваме со телото
jam таџ џнанам матам мама
тоа знаење ќе ни биде недостапно.
„О потомоку на Бхарата, треба да сфатиш дека Јас сум ис- Во списите е речено дека се додека сме под влијание на
то така и познавачот во сите тела. Да се сфати ова тело и тоа телесно сфаќање на животот, сите наши активности ќе
неговиот сопственик се нарекува знаење. Тоа е Моето мис- бидат неуспешни. Детето се раѓа во незнаење, и ако додека
лење." (Бг. 13.3) расте остане во тоа телесно сфаќање на животот, ќе живее
34 Издигање до свесноста за Кришна Кон мирно општество

во темнина. Неговата положба е положбата на тудра. Во чатур-варнјам маја сриштам


Ведските списи е речено дека во ова доба на Кали секој се гуна-карма-вибхагатах
раѓа како тудра. Затоа секој треба да го сознае својот вис- тасја картарам апи мам
тински идентитет. Меѓутоа, ако останеме задоволни со тоа виддхј акартарам авајам
што не родиле нашите мајка и татко, ќе останеме во полож-
бата на тудра. Мораме да се издигнеме на ниво на брахма- „Јас ги создадов четирите сталежи на човечкото општество
на со следење на прочистувачките процеси. според трите одлики на материјалната природа и делување-
Како што веќе спомнавме, нечистиот живот има четири то кое им е својствено. Иако сум творецот на тој систем,
основни одлики — незаконскиот секс, интоксикацијата, ја- треба да знаеш дека сепак ништо не правам, бидејќи сум не-
дењето месо и коцкањето. Според Ведските принципи, сек- променлив." (Бг. 4.13)
сот не е дозволен надвор од бракот. Затоа кај луѓето постои Овие четири сталежи во човечкото општество не се веш-
системот на бракот по кој се разликуваме од мачките и ку- тачки, туку природни, бидејќи се во материјалниот свет де-
чињата. Без разлика дали сме хиндуси, муслимани или хрис- лува под влијание на трите гуни на материјалната природа:
тијани, го признаваме системот на бракот. Неговата намена доброста, страста и незнаењето. Се додека сме во матери-
е да помогне да се избегне незаконскиот секс. Ведскиот сис- јалниот свет, не можеме сите да ги сместиме во иста катего-
тем исто така го обесхрабрува и интоксицирањето. He го рија, бидејќи секој поединец делува под влијание на трите
подржува ни јадењето месо, бидејќи луѓето треба да бидат гуни на материјалната природа. Меѓутоа, штом го надмине-
ненасилни. Имаме доволно жито, овошје, млеко и зеленчук ме материјалното ниво, доаѓаме до единство. Тогаш сите по-
и нема потреба да ги убиваме кутрите животни. Некои луѓе делби отпаѓаат. Затоа, прашањето е — како да се надминат
тврдат дека ако не јадеме месо ќе бидеме неисхранети, но гуните на материјалната природа, а тоа е самиот процес на
можеме да видиме дека учениците на ова движење на свес- свесноста за Кришна. Штом станеме свесни за Кришна, ста-
носта за Кришна се откажале од месо и се многу здрави, до- нуваме трансцендентални сирема гуните на материјалната
дека луѓето што јадат месо се сеуште, и покрај тоа што ја- природа.
дат месо, подложни на многу болести и нездрави состојби.
мам ча јо 'вјабхичарена
Коцкањето исто така се обесхрабрува, бидејќи само го воз-
бхакти-јогена севате
немирува умот.
са гунан саматитјаитан
Тоа е прочистувачкиот процес со кој човек може да стане
брахма-бхујаја калпате
брахмана. Брахмана е оној што е вистинољубив и чист, тр-
пелив и едноставен, полн со знаење и вера во Бога, кој мо- „Оној што постојано ме служи со девоција и под никакви
же да владее со својот ум и сетила. Во сегашниов момент околности не паѓа, веднаш ги надминува гуните на матери-
постои голема потреба од брахмани, бидејќи скоро секој е јалната природа и така доаѓа на нивото на Брахман." (Бг.
тудра, потполно зафатен со одржување на телото, јадење, 14.26)
спиење, парење и бранење — симптоми на животните и шу- На тој начин оној што делува свесно за Кришна веднаш
дрите. се издига на трансцендентална положба. Ние по природа не
Општеството не може да биде мирно ако не постојат че- сме материја, туку Брахман (ахам брахмасми). Филозофија-
тири сталежи кои ќе делуваат во меѓусебна согласност. Тие та на Шанкарачарја претежно се засновува врз принципот
четири сталежи се брахманите, кшатриите, ваишјите и дека не би требале да мислиме дека сме производи на оваа
шудрите. Кришна вака ги објаснува во Бхагавад-гита: материјална природа. Тоа што сме во допир со неа е нес-
36 Издигање до свесноста за Кришна Кон мирно општество 37

реќен случај. Всушност, нашата природа е Брахман, духов- Шри Кришна ги создал четирите сталежи на човечкото
на природа која мораме да ја разбудиме. Овој материјален општество за да го олесни процесот на издигање. Како што
живот е состојба на болест; кога сме сместени во Брахман, студентот се издига од понизок клас до постдипломско ниво,
тогаш сме здрави. Таа здрава состојба на Брахман ја достиг- поделбата на работењето во општеството на четири стале-
нуваме штом потполно се зафатиме со активности свесни за жи (чатур-варнјам) е создадена да не издигне од најниски-
Кришна. те нивоа на свесноста до највисокото ниво на свесноста за
Откако ќе ја надминеме материјалната природа служејќи Кришна. Овој процес е процес на соработка. Во човечкото
го Кришна, во каква положба ќе се најдеме? Дали стануваме тело најважниот дел е главата, a no неа рацете, стомакот и
нула? Некои филозофии тврдат дека по ослободувањето од нозете. Иако главата се смета за најважен дел, нозете или
материјалниот живот, по нирваната на материјалното тело, било кој дел од телото никако не смеат да се запостават.
стануваме нула, празнина. Тоа е опасна теорија. Празнина- Така и меѓу сталежите на човечкото општество ниеден ста-
та, природно, не го привлекува живото суштество. Можеме леж не е поважен од другите. Брахманите се сталежот на
да боледуваме и да страдаме од многу болести, но ако наши- интелектуалците, учителите, кшатриите се административ-
от лекар дојде и ни рече: „Дај да те убијам за да ти ги скра-
ниот, војничкиот сталеж, ваишјите се сталеж на трговците
там маките", веднаш ќе речеме: „Не, не! Подобро остави ме
и земјоделците, а шудрите сталежот на обичните работни-
да страдам од болеста." He сакаме да не убијат само за да
ци. Во едно правилно управувано општество сите овие ста-
им ставиме крај на нашите маки. Така и теоријата дека по
лежи се потребни. Ако соработуваат во своето напредува-
материјалниот живот доаѓа празнина воопшто не е привлеч-
ње кон свесноста за Кришна, нема да има судир помеѓу нив.
на. Ниту пак е точна. Ние сме сач-чид-ананда виграха, веч-
Денес во општеството постојат овие четири сталежи, но
ни, блажени и полни со знаење, како и делчиња на Севиш-
помеѓу нив нема соработка. Сите се незадоволни. Денес ка-
ниот. Севишниот Господин е сач-чид-ананда виграха, а ние
питалистичката и работничката класа водат голема меѓу-
сме квалитативно еднакви со него. Иако е многу мала, кап-
себна борба бидејќи не постои никаква меѓусебна спогодба.
ката морска вода е исто така солена како и морето, па така
Постои само судир. Причина за сета оваа борба помеѓу кла-
и ние, иако сме само духовни атоми, ги имаме истите својс-
сите е недостатокот на свесноста за Кришна. Без свесност за
тва што ги има врховната духовна целина. Никогаш нема да
Кришна нема никаква можност за соработка. Таа е апсолут-
станеме празнина, бидејќи како живи суштества имаме без-
број разновидни духовни својства. Меѓутоа, ако фрустрира- но неопходна за усогласување на сите слоеви на човечкото
ни од материјалното постоење извршиме самоубиство, нема општество. Ако соработуваме во свесноста за Кришна, без
да им ставиме крај на нашите маки. Само ќе создадеме нови. разлика на која класа и припаѓаме, во светот ќе има мир.
Ако некој се обиде да изврши самоубиство но не успее, или Свесноста за Кришна е најголема потреба на сите општес-
е на некој начин вратен во живот, бидува казнет според др- твени сталежи. Секоја глава и заклучок на Бхагавад-гита се
жавниот закон. Така и природните закони го третираат са- насочени кон свесноста за Кришна. Шри Кришна, кој ја изго-
моубиството како кривично дело. Можеме да го завршиме вара Бхагавад-гита, постојано ја нагласува девоцијата кон
овој материјален живот само откако ќе го најдеме вистин- Неговата личност.
скиот блажен, вечен живот. He би требале да се обидуваме
да ги прекратиме бедите на овој живот само од фрустрира- ман-мана бхава мад-бхакто
ност, туку треба да вршиме активности што ќе не издигнат мад-јаџп мам намаскуру
до духовниот живот. мам еваишјаси сатјам me
пратиџане пријо 'си ме
38 Издигање до свесноста за Кришна Кон мирно општество 39

„Секогаш мисли на Мене и стани Мој бхакта. Обожувај ри, грешиме. „Делата не Me валкаат", вели Шри Кришна (на
Me и оддавај Ми почит. Така сигурно ќе дојдеш кај Мене. мам кармани лимпанти). Како заклучок, мораме да го при-
Тоа ти го ветувам, бидејќи си Мој многу драг пријател." (Бг. фатиме фактот дека кога Кришна доаѓа како еден од нас, Тој
18.65) всушност не е „еден од нас". Тој е трансцендентален. Овој
Гледаме дека низ целата Бхагавад-гита се нагласува збо- факт мораме да го сфатиме со понизно распрашување, од
рот мам. Мам значи „Мене", што се однесува на Кришна, но авторитативни извори како што е Бхагавад-гита или духо-
има многу никаквеци кои ова мам го толкуваат како „секој". вен учител кој е потполно самосознаен и свесен за Кришна.
Кога ќе речам: „Донеси ми чаша вода", значи ли тоа дека са- Денес сите слоеви на човечкото општество мислат дека
кам на секого да му донесеш чаша вода? Индивидуалноста нивниот личен интерес лежи во одржувањето на телото. Ка-
постои, но со игра на зборови тие го толкуваат „Мене" или ко последица на тоа, денешното општество е само општес-
„Јас" како „секој". Така, кога Кришна вели „Јас", никаквеци- тво на мачки, кучиња и свињи. ,Од Ведските списи дознава-
те го поистоветуваат тоа „Јас" со себеси. Тоа е сосема пог- ме дека не мораме тешко да работиме по цел ден само за
решно толкување. Иако Бхагавад-гита е многу популарна да го одржиме ова тело. Работиме многу тешко, бидејќи се
во светот, луѓето не ја сфаќаат правилно, поради таквото обидуваме да управуваме со материјалната природа, за да
погрешно толкување од страна на световните научници. можеме сетилно да уживаме. Оној што може да сфати дека
Бхагавад-гита јасно објаснува дека Кришна го воспоста- Кришна е корен и извор на се може да го сфати значењето
вил чатур-варнјам системот, но Тој самиот е надвор од него. на стихот ишварах парамах кришнах — Кришна е врховниот
Кога Кришна се инкарнира, Тој не доаѓа како член на еден од управител. Во вселената постојат многу итвари, или упра-
општествените сталежи, како брахмана или било што дру- вители, но Кришна е главниот меѓу сите нив. Свесноста за
го. Кришна се појавил како син на Деваки и Васудева. Ва- Кришна ни го дава тоа знаење. Без неа никогаш нема да го
судева му припаѓал на едно кралско семејство и затоа бил најдеме нашиот вистински интерес.
кшатрија. Така Кришна играл улога на кшатрија, но тоа не Современото општество има огромна потреба од разумни
значи дека му припаѓал на кшатрискиот сталеж. Кришна се лица или брахмани кои ќе можат да го шират вистинското
инкарнира во разни облици на живот. Во една инкарнаци- духовно знаење по целиот свет. Тоа е апсолутно неопходно
ја се појавува како риба, член на заедницата на рибите, но во едно општество кое тешко работи само за да ја искорис-
тоа не значи дека Тој е риба. Ако видиме риба и помислиме тува природата. Ако луѓето се обидат научно и филозофски
дека таа му припаѓа на Кришниното семејство, грешиме. Се да го сфатат ова движење за свесност за Кришна и да сора-
разбира, од една друга гледна точка, се е Кришна, но Кришна ботуваат, во целиот свет ќе завладее мир. Всушност, мето-
е сепак одвоен од се. Тоа е трансценденталната природа на дот е многу едноставен. Треба само да пееме Харе Кришна,
Кришна, и ако така ја сфатиме ќе бидеме ослободени од ра- Харе Кришна, Кришна Кришна, Харе Харе / Харе Рама, Харе
ѓањето и смртта. Иако Кришна ги воспоставил четирите ста- Рама, Рама Рама, Харе Харе и да ги следиме веќе спомна-
лежи на човечкото општество, Тој не е ниту во еден од нив тите регулативни принципи. Co следење на регулативните
(тасја картарам апи мам виддхј акартарам авјајам). Штом принципи ќе ги избегнеме четирите столбови на грешниот
сфатиме дека и покрај тоа што се родил во кшатриско се- живот, а со пеење на Харе Кришна мантрата постојано ќе
мејство, Кришна самиот не е кшатрија, навистина стануваме се дружиме со Бога. Така ќе владее мир помеѓу сите класи
ослободени. Ако мислиме дека последиците на сопствените на луѓе.
дела го врзуваат Кришна, бидејќи делува на одреден начин,
како што на бојното поле му наредил на Арџуна да се бо-
Познавање
на Кришна каков што е
He ни се потребни никакви високи квалификации за да и
упатиме молитви на Севишната Божја Личност. Каква и да
е нашата социјална или интелектуална положба, можеме да
упатуваме молитви. He мора да сме многу учени, ниту пак
нашите молитви мораат да бидат составени од убаво изб-
рани поетски, реторски или метафорични зборови. Ништо
од тоа не е неопходно, иако е мошне убаво ако е присутно.
Треба само да ги изразиме нашите чувства, но за да можеме
тоа да го направиме мораме да бидеме свесни за својата по-
ложба: Штом станеме свесни за својата положба, ќе можеме
искрено и природно да ги изразиме своите чувства.
Каква е нашата положба? Тоа го подучувал Господинот
Чаитанја Махапрабху, кој со следната своја молитва не учи
како да се молиме:

, на дханам на џанам на сундарпм


кавитам ва џагадиша камаје
мама џанмани џанманишваре
бхаватад бхактир ахаитуки тваји

„О семоќен Господине! Немам желба да насоберам богатст-


во, ниту да уживам во убави жеци, ниту пак сакам да имам
многу следбеници. Се што сакам е беспричински да Те слу-
жам со девоција, живот за живот." {Шикшаштака, 4)
Во оваа молитва зборот џагадпта значи „Господар на все-
лената". Џагат значи вселена, а иша Господар. Без разлика
дали сме хиндус, муслиман или христијанин или било што,

41
42 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришна каков што е 43

мораме да признаеме дека вселената има свој врховен уп- ри затоа што луѓето сакаат да продолжат да бидат никак-
равител. Никој што верува во Бога не може да го порекне веци без ограничување. Тоа е основниот принцип кој стои
тоа. Треба да бидеме уверени дека нашиот Севишен Татко е зад побивањето на постоењето на Бога. Но колку и да го
Џагадиша, Господарот на целата вселена. Само Господинот побиваме Неговото постоење, Тој нема да умре. Во врска
Џагадиша управува; сите други се управувани. Меѓутоа, на со тоа има една Бенгали поговорка која вели: шакуни тапе
атеистите не им се допаѓа тој збор, бидејќи сакаат да мислат горумарана. Шакуни значи мршојадец. Мршојадците ужи-
дека тие се управители, но всушност не е така. Сите суш- ваат да јадат мрши од мртви животни, а посебно од крави.
тества во материјалниот свет се под влијание на трите гуни Понекогаш се случува мршојадецот со денови да остане без
на материјалната природа — доброста, страста и незнаење- мрша. Затоа поговорката вели дека мршојадецот ја прокол-
то — но Севишниот Господин е над тие гуни. нува кравата да умре, но тоа не значи дека кравата ќе умре
само за да му направи услуга на мршојадецот. Така и овие
трибхир гунамајаир бхаваир безбожни мршојадци сакаат да го видат Бога мртов, за да
ебхих сарвам идам џагат можат да уживаат мислејќи: „Сега Бог е мртов и јас можам
мохитам набхиџанати да правам што сакам."
мам ебхјах парам авјајам Мораме да знаеме дека секако постои управител; тоа е по-
„Засенет од влијанието на трите гуни (доброста, страста и четокот на сето знаење. Зошто да ја побиваме таа вистина?
незнаењето), целиот свет не Me познава Мене, кој сум над Гледаме дека во секое поле на делување постојат ограниче-
гуните и неисцрпен." (Бг. 7.13) ни управители, па како тогаш можеме да го побиваме посто-
Брахма-самхита исто така ни дава знаење за Џагадиша, ењето на бесконечниот управител на оваа креација? Затоа
Севишниот. Во тоа дело Господинот Брахма вели дека вр- Господинот Чаитанја Махапрабху не без причина посебно
ховниот управител е Господинот Кришна (ишварах парамах го употребува зборот Џагадиша, Господар на вселената. Тој
кршнах). Зборот ишварах значи управител, а зборот пара- не го измислил овој поим, бидејќи истиот се наоѓа во многу
мах врховен. Сите ние сме управители во извесна мера. Ако Ведски мантри. На пример:
немаме со што да управуваме, понекогаш чуваме куче или
тава кара-камала-варе накхам адбхута-шрингам
мачка за да можеме да речеме: „Драго мое куче, те молам
далита-хиранјакатипу-тану-бхрингам
дојди ваму." На тој начин можеме да си мислиме, „Јас сум
кетава дхрита-нарахари-рупа џаја џагадиша харе
управителот." Меѓутоа, понекогаш страните се менуваат и
гледаме дека кучето управува со господарот. Тоа се случува „О Господине мој, Твоите прекрасни раце се налик на лото-
затоа што никој не е навистина управител, туку се сите уп- сов цвет, но со Твоите долги нокти Ти го раскина осата Хи-
равувани. За жал, ние забораваме на тој факт, а таквото за- ранјакашипу. Тебе, на Господарот на вселената, Ти ја одда-
боравање се вика маја. Одбиваме да го прифатиме постое- вам својата понизна почит."
њето на било каков управител на оваа вселена, бидејќи ако Хиранјакашипу бил атеист кој го побивал постоењето на
го прифатиме мораме да одговараме за нашите грешни де- Бога, но Бог се појавил како Господинот Нрсимхадева, ин-
ла, исто како што, ако ја прифатиме владата, мораме да од- карнација во облик на полу-човек, полу-лав, и го убил. За-
говараме за нашите незаконски дела. Го порекнуваме пос- тоа Господинот тука се слави како врховниот управител на
тоењето на управителот бидејќи сакаме да продолжиме со вселената и сите живи суштества (џаја џагадпиш харе).
своите грешни дела . Тоа е основниот принцип на безбож- Има една друга, слична молитва: џаганнатха-свамп наја-
ништвото. Сегашната лропаганда дека „Бог е мртов" се ши- на-патха-гамп бхавату ме: „О господару на вселената, Те
44 Издигање до свесноста за Кришна Познавање ва Кришна каков што е 45

молам дозволи ми да те видам." Во сите овие молитви, како иа Европа или на други места во светот тој мора веднаш да
и во многу други, се признава врховниот управител на все- свика состанок на министерскиот совет за да решат како да
лената. Сите се обидуваат да станат врховни управители, но делуваат во таа ситуација. Значи, дури и тој мора многу ра-
тоа не можат да го остварат ни со индивидуални, ни со за- боти да изврши. Ако не направи ништо, не е повеќе глав-
еднички или национални обиди. Бидејќи сите се обидуваат ниот човек. Меѓутоа, од Ведските списи дознаваме дека Бог
да ја добијат највисоката положба, во светот владее големо не мора ништо да работи (на тасја карјам каранам ча вид-
натпреварување. Меѓутоа, светот е така создаден што никој јате). Кришна може да делува на многу начини, но не затоа
не може да ја добие највисоката положба. Б е з разлика во што мора. Тоа е објаснето во Бхагавад-гита.
каква положба се најдеме, ќе видиме дека некој е подолу a
некој погоре од нас. Ниеден поединец не може да каже: „Јас на ме партхасти картавјам
сум врховниот. Никој не е над мене." Ниту пак може да ка- тришу локешу кинчана
же: „Јас сум најдолниот. Никој не е подолу од мене." Штом нанаваптам аваптавјам
помислиме дека сме најдолу од сите, веднаш откриваме дека варта ева ча кармани
има некој што е подолу од нас, а штом помислиме дека сме
„О сине на Пртха, во сите три планетарни системи не пос-
на врвот, веднаш ќе најдеме некого над нас. Таква е нашата
тои активност пропишана за Мене. Ништо не Ми недоста-
положба.
сува, ниту пак нешто Ми треба — па сепак извршувам про-
Меѓутоа, положбата на Бога не е таква. Во Бхагавад-гита пишани должности." (Бг. 3.22)
Кришна вака ја потврдува својата врховност: Во врска со ова интересно е да се забележи дека еден џен-
маттах паратарам нанјат тлмен од Европа, кој отишол во Калкута и посетил некол-
кинчид асти дхананџаја ку храмови, забележал дека во храмот на божицата Кали
маји сарвам идам протам божеството изгледа многу застрашувачки, со секира во ра-
сутре мани-гана ива ката, и им ги сече главите на некои демони и ги носи како
ѓердани. Во други храмови ги видел божествата во слични
„О освојувачу на богатство (Арџуна), не постои повисока положби, но кога дошол во храмот на Радха-Кришна, рекол:
вистина од Мене. Се почива на Мене како што бисерите се „Мислам дека во овој храм се наоѓа Бог." Кога го праша-
нанижани на конец." (Бг. 7.7) ле како го заклучил тоа, рекол: „Во сите храмови видов де-
Бог е асамаурдхва, што значи дека никој не му е рамен ка божеството работи нешто, но тука гледам дека Бог само
ниту е над Hero. Ако сретнеме некого од кого никој не е по- свири на флејта и ужива. Тој очигледно не мора ништо да
голем, можеме да го прифатиме како Б о г а . Б о г може да се работи." Тоа е многу интелигентен заклучок; навистина, тоа
дефинира како оној од кого никој не е поголем и кому ни- е Ведскиот заклучок.
кој не му е рамен. Тоа е Ведското толкување. Во Упаниша- Денес е во мода тврдењето дека со медитација може да се
дите е речено: на тат самат чабхјадикат ча дршјате — стане Бог. Тоа значи дека со медитација можеме да се пре-
никој не My е рамен, ниту е некој поголем од Hero. твориме во Бог. Co други зборови, Бог медитира и со свое-
Уште една Божја особина е тоа што Тој не мора ништо да то медитирање станува Бог. Тоа е глупост. Бог е Бог, и Тој
работи. Во материјалниот свет човек кој има многу важна секогаш бил Бог и секогаш ќе биде Бог. Дури и како дете
положба секогаш има толку многу должности. На пример, во скутот на мајка си Кришна е Бог. He My требаат никаква
претседателот на САД го сметаат за главен човек во земја- медитација ниту строгости. Кога Путана, демонската веш-
та, но штом се појави некакво вознемирување во Централ- терка, дошла да го отруе бебето Кришна, дошла како убава
46 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришна каков што е 47

млада девојка и ја замолила Мајката Јашода: „О Јашодама- Тоа значи дека Господинот Кришна е изворот на Шива,
ји, имаш многу убаво бебе. Ќе бидеш ли толку љубезна да Вишну и Брахма и се разбира, на сите други полубогови и
ми го дадеш да го подојам малку?" Јашода била многу едно- живи суштества. Кришна на едно друго место вели:
ставна селанка, па рекла: „О да, можеш да го земеш моето
дете." Путана ги имала намачкано градите со отров со на- мамаивамшо џива-локе
мера да го убие Кришна така што ќе му даде да ги цица. Та- џива-бхутах санатанах
ков е демонскиот дух. Демоните секогаш сакаат да го убијат манах-шаштханпндријани
Кришна за да можат да речат: „Бог е мртов. He постои Бог. пракрити-стхани каршати
Бог е безличен." Кришна бил толку љубезен кон Путана што
„Живите суштества во овој условен свет се Мои вечни дел-
и дозволил да го подои, но го исцицал не само отровот, туку
чиња, но поради условениот живот многу тешко се борат со
и нејзиниот живот. Путана паднала на земја мртва и веднаш
своите шест сетила, во кои се вбројува и умот." (Бг. 15.7)
го попримила својот првобитен демонски облик. Тоа е Бог:
Во Брахма-самхита Господинот Брахма објаснува кој е
во скутот на мајка си Тој е Бог. He My требаат ни медита-
Бог за оние што го бараат Бога.
ција, ни строгости, покори, или следење на правила и про-
писи. Тој е навистина и вечно Бог и не мора ништо да рабо- преманџана-ччхурита-бхакти-вилочанена
ти. Ако некој тврди дека може да стане Бог со обожување сантах садаива хрдајешу вилокајанти
на тоа и тоа божество или со медитација, треба да сфатиме јам шјамасундарам ачинтја-гуна-сварупам
дека тој не е никаков Бог, туку пес. За да го сфатиме Бога, говиндам ади-пурушам там ахам бхаџами
мораме да го прифатиме само Ведскиот заклучок — на тас-
ја карјам каранам ча видјате: Бог не мора ништо да рабо- „Го обожувам Говинда, првобитниот Господин, кој е Шјама-
ти. Зошто Бог би морал да направи нешто за да стане Бог? сундара, Самиот Кришна, ризница на безброј несфатливи од-
Ако ние самите произведеме злато, тоа ќе биде вештачко, лики. Чистите бхакти чии очи се премачкани со мевлемот
а не вистинско злато. Златото е природно. Бог е исто така на љубовта го гледаат во своите срца ." (Бс. 5.38)
природен. Во своите детски забави, во скутот на мајка си, Слични описи се наоѓаат низ целата Ведска литература,
Тој е Бог. Кога си игра со другарите, Тој е Бог; кога танцу- но никаквеците и демоните се толку тврдоглави што дури
ва, Тој е Бог; кога се бори на Курукшетра, Тој е Бог; кога иако 12-те меродавни ачарји (Брахма, Нарада, Шива, Бхиш-
е оженет со своите кралици, Тој е Бог, и кога зборува, Тој ма, Кумарите, Капила, Ману итн.), како и Вјаса, Девала и
е Бог. Да го сфатиме Бога воопшто не е тешко. Се што се многу други бхакти потврдуваат дека Кришна е Врховни-
бара од нас е да го слушаме Кришна. от Бог, тие одбиваат да го прифатат. Господинот Чаитанја
Во Бхагавад-гита Кришна му вели на Арџуна: Махапрабху исто така потврдува дека Кришна е Врховниот
Бог, а Шримад-Бхагаватам вели: кршнас my бхагаван сва-
ахам сарвасја прабхаво
јам. Шримад-Бхагаватам ги наведува сите инкарнации на
маттах сарвам правартате
Бога и на крајот заклучува дека името Кришна, кое се спом-
ити матва бхаџанте мам
нува во списокот, ја означува Севишната Божја Личност,
будха бхава-саманвитах
додека сите останати имиња на Бога означуваат делови или
„Јас сум изворот на се; од Мене еманира целата креација. делови на деловите на Бога. Деловите се викаат амша, а де-
Мудрите луѓе кои го знаат тоа Me обожуваат со сето свое ловите на деловите калах. Како живи суштества, ние сме
срце." (Бг. 10.8) амша, но многу малечки амша. Сите други се амша или ка-
48 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кршва каков што е 49

лах, но Кришна е бхагаван свајам — Севишната Божја Лич- венум кванантам аравинда-далајатакшам
ност. бархаватамсам аситамбуда-сундарангам
Нашите молитви треба да и ги упатуваме на Севишната кандарпа-коти-каманпја-витеша-тобхам
Божја Личност и на никој друг. Затоа се молиме заедно со говиндам ади-пурушам там ахам бхаџами
Брахма:
ангани јасја сакалендрија-врттиманти
чинтамани-пракара-садмасу калпа-врикша патјанти панти калајанти чирам џаганти
лакшавртешу сурабхпр абхипалајантам ананда-чинмаја-сад-уџџвала-виграхасја
лакишми-сахасра-тата-самбхрама-севјаманам говиндам ади-пурушам там ахам бхаџами
говиндам ади-пурушам там ахам бхаџами
„Го обожувам Говинда, првобитниот Господин, кој вешто
„Го обожувам Говинда, првобитниот Господин, првиот пра- свири на својата флејта, со очи налик на листови од лото-
татко, кој во живеалишта од духовни скапоцени камења, сов цвет, глава украсена со паунов пердув и прекрасна ста-
опкружени со милиони желбоисполнувачки дрвја, ги чува ва со боја на модри облаци, чиј единствен шарм маѓепсува
кравите што исполнуваат секакви желби. Hero секогаш со милиони Купидони. Го обожувам Говинда, првобитниот Гос-
голема почит и љубов го служат стотици илјади Лакшмии подин, чиј трансцендентален облик е полн со блаженство,
или гоппи." (Бс. 5.29) вистина и стварност како и со најзаслепувачка раскош. Си-
Тука Кришна е опишан како првобитната личност (ади-пу- те делови на тој трансцендентален облик ги поседуваат пот-
рушам). Сите сме личности. Нашиот татко е личност, па за- полните функции на сите други органи и вечно ги гледаат,
тоа и ние сме личности. Ако се распрашаме кој бил таткото одржуваат и манифестираат бескрајните духовни и матери-
на нашиот татко, ќе откриеме дека и тој бил личност, како јални вселени." (Бс. 5.30, 32)
и неговиот татко. Така одејќи наназад ќе дојдеме до Госпо- Овој облик нема никаква врска со материјалните облици.
динот Брахма, кој е првата создадена личност во вселена- Имперсоналистите велат: „О, вие велите дека Кришна има
та. Потоа ќе видиме дека и таткото на Господинот Брахма, облик. Ако е така, како можете да кажете дека Тој е Севиш-
Вишну, е личност. Секој е личност, а Кришна е највисоката ниот? Безличниот Брахман е Севишниот, а тој нема облик."
личност. Имперсоналистичкото сфаќање на Бога се нареку- Но н ie од Бхагавад-гита дознаваме дека Кришна е изво-
ва нирарча. Них значи „негативен", а арча „облик"; нирарча рот на беззличниот Брахман.
значи „без облик". Имперсоналистите грешат бидејќи мис-
лат дека Бог нема никаков облик. Зборот нирарча не значи брахмано хи пратиштхахам
дека Тој нема облик, туку дека нема материјален облик ка- амритасјавјајасја ча
ков што имаме ние. Обликот постои, но тоа не е материја- татватасја ча дхармасја
лен, туку духовен облик. сукхасјаикантикасја ча

Каква е вредноста на нашиот облик? Штом го напушти- „Јас сум основата на безличниот Брахман, кој е бесмртец,
ме телото, по неколку години, овој облик ќе биде сменет со неуништлив, вечен и природна положба на крајната среќа."
друг. Нашите облици се менуваат исто како што ја менува- (Бг. 14.27)
ме нашата облека, но Бог нема таков облик; затоа понеко- Кришна секако има облик, но Неговиот облик, како што
гаш се нарекува нирарча. Тој има облик и тоа е објаснето во веќе рековме, е сач-чид-ананда-виграха, вечен и полн со бла-
Брахма-самхита. Господинот Брахма вака го опишува Не- женство и знаење. Господинот Брахма вака накусо ги опи-
говиот облик: шува особините на Неговото трансцендентално тело:
50 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришна каков што е 51

ишварах парамах кришнах Господинот да не оспособи да го служиме живот за живот.


сач-чид-ананда-виграхах Треба да се молиме: „Драги мој Господине, Ти си толку го-
анадир адир говиндах лем што сакам да Те служам. Сум служел секакви никаквеци
сарва-карана-каранам и не сум задоволен. Сега дојдов кај Тебе. Те молам дозволи
да Те служам." Тоа е највозвишената молитва. Некои луѓе
„Кришна, кој е познат како Говинда, е Севишниот Бог. Тој
се жалат дека не го чувствуваат присуството на Бога доде-
има вечно, блажено духовно тело. Тој е изворот на се што
ка му се молат. Треба да знаеме дека тоа е поради нашата,
постои. Самиот нема никаков друг извор. Тој е првобитната
а не Божјата неспособност. Постојат две концепции на при-
причина на сите причини." (Бс. 5.1)
суство: физичко и вибрациско. Физичкото присуство е при-
Зборот Говинда значи „Тој што им дава задоволство на
времено, додека вибрациското е вечно. Треба да знаеме де-
сетилата." Ние чувствуваме задоволство преку нашите се-
ка кога уживаме во вибрирањето на учењата на Кришна во
тила и затоа Кришна, кој е резервоар на задоволство, е наре-
Бхагавад-гита или пееме Харе Кришна, Кришна е присутен
чен Говинда. Ако го служиме Кришна со прочистени сетила,
во тие вибрации. Тој е апсолутен и затоа Неговата вибраци-
ќе уживаме во задоволството на тој врховен резервоар.
ја е исто толку важна колку и Неговото физичко присуст-
Како можеме да го оцишеме Бога или да ги сфатиме Не-
во. Кога чувствуваме одвоеност од Кришна или од духовниот
говите слави? Тоа не е возможно. Бог е бескраен. Меѓутоа,
учител, само треба да се сетиме на нивните упатства и нема
без оглед на нашата ограниченост, можеме да ги искаже-
повеќе да ја чувствуваме таа одвоеност. Таквото дружење
ме своите чувства и да кажеме: „Боже мој, Господине мој."
со Кришна и духовниот учител треба да биде дружење преку
Тоа ќе биде прифатено. Господинот Чаитанја Махапрабху
звучна вибрација, а не физичко присуство. Тоа е вистинско
не учи да се молиме на следниов начин:
дружење. Ние толкава важност му придаваме на гледањето,
аји нанда-тануџа кинкарам но кога Кришна бил присутен на Земјата многу луѓе го виде-
патитам мам вишаме бхавамбудхау ле и не сфатиле дека Тој е Бог. Каква е, тогаш, предноста на
крпаја тава пада-панкаџа- гледањето? Кришна нема да го сфатиме со гледање, но ако
стхита-дхули-садришам вичинтаја внимателно ги слушаме Неговите учења можеме да дојдеме
на ниво на кое ќе можеме да го сфатиме. Co звучната виб-
„О сине на Махараџа Нанда, јас сум Твој вечен слуга, па рација можеме веднаш да' го допреме Кришна . Затоа треба
сепак на некој начин сум паднал во океанот на раѓањето и да и придадеме поголема важност на звучната вибрација на
смртта. Затоа Те молам, извади ме од овој океан на смртта Кришна и духовниот учител. Тогаш ќе бидеме среќни и нема
и постави ме да бидам еден од атомите до Твоите лотосови да чувствуваме одвоеност.
стапала." (Шикшаштака, 5) Од Шримад-Бхагаватам дознаваме дека кога Кришна за-
Тоа треба да биде молитвениот стандард. Се што треба минал од овој свет Арџуна бил преплавен со тага, но штом
да посакуваме е да бидеме еден од атомите крај лотосовите се присетил на упатствата од Бхагавад-гита се смирил. Ар-
стапала на Кришна за да го служиме. Секој My се моли на џуна му бил постојан пријател на Кришна и затоа бил пре-
Бога со некаков интерес, но дури и ако My се молиме на плавен со тага кога Кришна си заминал во своето престо-
Бога: „Дај ми пари, ослободи ме од страдања, дај ми добра јувалиште, но штом се присетил на Кришнините учења се
куќа, добра жена, добра храна", тоа е пак добро. Сепак, тоа ослободил од болките на одвоеноста. Кога ќе почуствуваме
не е според стандардот на молитвата на Господинот Чаитан- одвоеност, најдобро е да се сетиме на тие учења. Учењата
ја Махапрабху. Нашата единствена молитва треба да биде на Бхагавад-гита му беа пренесени на Арџуна за тој и сите
52 Издигање до свесноста за Кришна

луѓе да бидат среќни. Кришна го истакнува тоа на почетокот


на Десеттата Глава, кога вели:

бхуја ева маха-бахо


5
шриину ме парамам вачах
jam me 'хам пријаманаја
вакшјами хита-камјаја
Познавање
„О моќнорак Арџуна, чуј го повторно Моето највисоко
упатство, што ќе ти го дадам за твое добро и кое ќе ти до- на Кришнините енергии
несе голема радост." (Бг. 10.1)
Слушајќи ги и внимателно следејќи ги зборовите на Гос- За Кришна не постои разлика помеѓу духовната и матери-
подинот Кришна ќе добиеме не само мир во светот, туку и јалната енергија. За Hero тие се еднакви. Понекогаш елек-
врховен мир {парам шантим). Се што ни треба е да поба- тричната струја служи за разладување, а понекогаш за загре-
раме засолниште крај лотосовите стапала на Кришна и да го вање, но енергијата што се добива од електричната централа
служиме пеејќи ги Неговите слави и ширејќи го ова движе- е секогаш иста. Така Кришнината енергија е секогаш духов-
ње на свесноста за Кришна во секој град и село во светот. на, но делува на различни начини. Во еден град постојат од-
Кришна ветува дека со таквото предавање мирот и вечниот
дел за социјална помош и милициска станица. Во очите на
живот ќе дојдат сами по себе.
владата тие се еднакви, бидејќи двата се нејзини помошни
делови, но за поединецот тие вршат различни служби. Ма-
там ева шаранам гаччха
теријалната енергија може да делува на разни начини кои
сарва-бхавена бхарата
можеби не се пријатни за живото суштество, но тоа не зна-
тат-прасадат парам тантим
чи дека Кришна не ја сака материјалната енергија. Таа е ис-
стханам прапсјаси татватам
то така важна како и духовната енергија, само што служи да
„О потомоку на Бхарата, потполно предај My се на Госпо- ја казни условената душа, исто како што милицијата ги каз-
динот. Co Негова милост ќе го достигнеш трансцендентал- нува криминалците. Во Брахма-самхита е потврдено дека
ниот мир и највисокото, вечно престојувалиште." (Бг. 18.62) Кришнината енергија е секогаш духовна, но делува на разни
начини во разни полиња на делување. Што се однесува до
Кришна, за Hero нема разлика помеѓу енергиите, но ние, за
да можеме полесно да ги сфатиме, правиме разлика и вели-
ме дека понекогаш енергијата делува на материјален а по-
некогаш на духовен начин. Мислиме дека енергијата е топ-
ла или студена, добра или лоша, пријатна или непријатна,
но всушност таа е секогаш иста.
Кришна не може да еманира пониска енергија бидејќи Тој
самиот не е инфериорен. Тој е секогаш супериорен и духо-
54 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришнините енергии 55

вен и затоа Неговата енергија е секогаш духовна. Субхадра целост. Тој не управува непосредно со настаните во вселе-
е Кришнината сестра, од која доаѓа инкарнацијата на Дур- ната, бидејќи има многу помошници кои можат да управу-
га, отелотворената материјална енергија. Субхадра се нао- ваат со нив додека Тој останува во своето престојувалиште.
ѓа во духовниот свет, вечно во однос со Кришна како Негова Тоа е потврдено во illpu Итопанишадата:
енергија, но кога Дурга ги врши своите активности во ма-
теријалниот свет не треба да ја сметаме за инфериорна. Во анеџад екам манасо џавијо
Бхагавад-гита и Брахма-самхита е речено дека Дурга или наинад дева апнуван пурвам аршат
Маја делува под управа на Кришна. Како тогаш можеме да тад дхавато 'нјан атјети тиштхат
ја сметаме за помалку важна? Криминалците можат да мис- тасминн апо матаришва дадхати
лат дека милицијата е понизок оддел на владата, но граѓа- „Иако е постојано во своето престојувалиште, Божјата Лич-
ните што го почитуваат законот не мислат така. Тој оддел ност е побрза од умот и може сите да трча побргу од сите.
само делува на одреден начин. Слично на тоа, материјална- Моќните полубогови не можат да My се доближат на Госпо-
та енергија мора да делува на начин што ќе го збуни живо- динот. Иако е на едно место, Тој управува со оние што да-
то суштество кое се наоѓа под управа на Кришна. ваат воздух и дожд. Ги надминува сите со своето совршенс-
Ние сме живите суштества во материјалната енергија, a тво." (iflpu Итопанишад, Мантра 4).
во оваа положба се наоѓаме затоа што сме сакале да владе- Кришна не мора ништо да работи. Како Севишната Божја
еме со материјалната природа. Кришна ни ја дал таа повол- Личност Тој само ужива со гоппите (краварките) и својата
ност, велејќи ни: „Во ред, можете да се обидете, но нема да придружничка Радхарани. Кришна, како Кришна, всушност не
успеете." Се додека не знаеме како природните закони де- убива демони. Кога Кришна убива демони, познат е како Ва-
луваат под врховната управа на Кришна, нашите активнос- судева Кришна, не првобитниот Кришна. Кога Кришна се ек-
ти ќе бидат неуспешни. Штом совршено го сфатиме Кришна, спандира, Тој прво се експандира како Баларама, а потоа
ќе ги сфатиме и природните закони и нивното делување. како Санкаршана, Прадјумна, Анируддха и Васудева. Како
Ваишнавите ги интересира позадината на законите на мате- Васудева делува во Матхура и Дварака, но како Кришна во
ријалната природа. Кога совршено ќе го сфатиме Кришна, ќе својот првобитен облик останува во Врндавана. Ова може
можеме да сфатиме дека всушност не постои пониска или да делува збунувачки; дури и еден од најголемите писатели
материјална енергија и дека се е духовно. Можеме да сфа- на белетристика во Бенгал погрешно го сфати тоа и мисле-
тиме дека на повисоко ниво се што доживуваме се дејствата ше дека Кришна од Врндавана, Кришна од Дварака и Кришна
и последиците на разните енергии на Севишниот Господин. од Матхура се три различни личности. Но тоа не е тешко
Штом совршено го сфатиме Кришна, разликите помеѓу пови- да се сфати ако ја познаваме природата на Кришнините ек-
соката и пониската енергија ќе исчезнат. Се што го служи спанзии. Кришна е истиот и еден единствен, но за да ужива,
Кришна е повисока енергија. Во повисока смисла, се го слу- може да се експандира во милијарди и трилиони облици.
жи Кришна. Оние што се многу возвишени го сфаќаат тоа. Во Десеттата Глава на Бхагавад-гита Кришна вака му ги
Во Ведските списи е потврдено дека Господинот поседува објаснува разните свои манифестации на Арџуна:
разни енергии. Самиот Севишен Господин не мора ништо
да работи. Како тоа? Тој не мора да се бори за богатство, уччаихтравасам ашванам
бидејќи сето богатство е Негово, ни за знаење, бидејќи сето виддхи мам амртодбхавам
знаење е Негово, ни за моќ, бидејќи сета моќ е Негова, ни аираватам гаџендранам
за убавина, слава или одреченост, бидејќи сите се Негови во наранам ча нарадхипам
56 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришнините енергии 57

ајудханам ахам ваџрам емо. Во врска со тоа Сварупа Дамодара Госвами има напи-
дхенунам асми камадхук ано стих кој вели дека иако љубовните забави на Радха и
праџанат часми кандарпах Кришна можат да изгледаат какц обични материјални заба-
сарпанам асми васуких и, тие не се такви. Радхарани е Кришнината моќ на задовол-
ство. Задоволство не можеме да чувствуваме кога сме сами.
„Знај дека од коњите сум Уччаихшрава, кој настана од
Задоволство чувствуваме во друштвото на пријателите или
океанот на еликсирот на бесмртноста. Од господските сло-
семејството. Јас можам да зборувам сам во празна соба, но
нови сум Аиравата, а меѓу луѓето сум кралот. Од оружја-
ако зборувам пред други луѓе, задоволството се зголемува.
та сум громот, а меѓу кравите Камадхук, која дава млеко
Задоволство значи дека мораат да бидат присутни и други
во изобилство . О д создавачите на потомство сум Кандар-
и затоа Кришна, Апсолутната Вистина, кој постојано ужива,
па, богот на љубовта, а од змиите главната змија, Васуки."
(Бг. 10.27-28) станал множество.
Ние сме делчиња на Кришна и наменети сме да My даваме
Господинот Кришна понатаму ги набројува многуте значај-
задоволство. Кришнината главна моќ на задоволство е Ра-
ни манифестации на материјалната креација и објаснува на
дхарани и затоа Радха-Кришна се секогаш заедно. Co мате-
кој начин секоја од нив е Негов претставник. Тој го заклу-
ријалниот свет управува надворешната моќ, Маја, a со ду-
чува долгиот, детален список на овие манифестации со збо-
ховниот свет внатрешната моќ, Радхарани. Ние често и се
ровите:
молиме на Радхарани, бидејќи Таа е Кришнината моќ на за-
атха ва бахунаитена доволство. Самиот збор „Кришна" значи сепривлечен, но Ра-
ким џнатена таварџуна дхарани е толку возвишена што го привлекува Кришна. Ако
виштабхјахам идам критснам Кришна секогаш ги привлекува сите, а Радхарани го прив-
екамшена стхито џагат лекува Кришна, како можеме дури и да ја замислиме полож-
бата на Шримати Радхарани? Треба понизно да се обидеме
„Но зошто ти треба, Арџуна, сето ова детално знаење? Са- да ја сфатиме Нејзината положба и да и оддадеме почит со
мо со едно свое делче ја проникнувам и одржувам сета оваа зборовите: „Радхарани, Ти си My толку драга на Кришна. Ти
вселена." (Бг. 10.42) си ќерката на кралот Вршабхану и Кришнината сакана. Ти
Така овој материјален свет почива врз еден потполн дел ја оддаваме нашата понизна почит." Радхарани My е многу
на Кришна. Да не влезеше Кришна во оваа вселена, таа не ќе драга на Кришна, и ако My пријдеме на Кришна преку милос-
можеше да постои. Слично на тоа, ако духовната душа, дел- та на Радхарани ќе можеме лесно да го достигнеме. Ако Ра-
че на Кришна, не влезе во телото, тоа нема да може да пос- дхарани препорача некој бхакта, Кришна веднаш го прифа-
тои. Штом духовната душа си замине, телото веднаш стану- ќа, колку и да е тој бхакта будалест. Затоа во Врндавана
ва бескорисно. Кога Кришна ќе влезе во материјата, таа има ќе видиме дека бхактите почесто го пеат името на Радха-
вредност. Тоа важи како за малечкиот атом, така и за ог- рани отколку името на Кришна. Во Индија насекаде ќе види-
ромната вселена. ме бхакти како извикуваат „Џаја Радхе." Треба повеќе да
Бидејќи манифестациите на Кришна се така големи, тре- се интересираме за обожувањето на Радхарани, бидејќи ако
ба да знаеме дека Неговото уживање е далеку поголемо од на некој начин ја задоволиме, колку и да сме паднати, ќе мо-
нашето. Мораме да се обидеме да сфатиме какво уживање жеме многу лесно да го сфатиме Кришна. Ако се обидеме да
сака Кришна. Секој знае дека Бог е голем, па оттука може- го сфатиме Кришна со помош на спекулативниот процес, ќе
ме да заклучиме дека и Неговото уживање е исто така го- мораме многу животи да потрошиме спекулирајќи, но ако
58 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришнините енергии 59

му се посветиме на девоциското служење и само се обидеме ање во одвоеност што го препорачал Чаитанја Махапра-
да ја задоволиме Радхарани, ќе можеме многу лесно да го бху. Чувствувајќи одвоеност од Кришна, Господинот Чаитан-
сфатиме Кришна. Радхарани е толку голем бхакта што мо- ја се фрлал в море. Ќе излегол од својата соба среде глуво
же да го даде Кришна на други. доба и ќе исчезнел. Никој не ќе знаел каде отишол, но Тој
Дури ни Кришна не може да ги сфати особините на Радха- цело време го барал Кришна. He можеме да уживаме во љу-
рани. Толку е возвишена што не може да ја сфати. За да ја бовните забави на Радха и Кришна како да сме гледачи на не-
сфати Радхарани, Кришна ја прифатил Нејзината положба. кој спортски натпревар. Мораме да чувствуваме одвоеност
Мислел: „Иако сум потполн во секој поглед, не ја разбирам од Нив. Колку повеќе чувствуваме одвоеност, толку пове-
Радхарани. Зошто?" Тоа го натерало Кришна да ги поприми ќе напредуваме. Co нашите материјални сетила не можеме
склоностите на Радхарани, што ја објаснува Неговата појава да го видиме Кришна, па дури ни да го чуеме Неговото име.
како Господинот Чаитанја Махапрабху. Чаитанја Махапра- Штом ќе станеме напредни во девоциското служење, ќе поч-
бху е Самиот Кришна кој ги прифатил склоностите на Радха- неме да го забележуваме. Тоа девоциско служење започнува
рани. Радхарани секогаш чувствува одвоеност од Кришна, па со јазикот, а не со нозете, очите или ушите. Јазикот мора-
така во Нејзина положба и Господинот Чаитанја секогаш ја ме да го искористиме за пеење Харе Кришна, Харе Кришна,
чувствувал таа одвоеност. Оние што ги следат учењата на Кришна Кришна, Харе Харе / Харе Рама, Харе Рама, Рама
Господинот Чаитанја треба да ги доживеат и да уживаат во Рама, Харе Харе и за земање на Кришна-прасадам. Јазикот
чувствата на одвоеност, а не на средба. ја има таа двојна улога, и користејќи го на тој начин ќе го
Госвамиите, ученици на Господинот Чаитанја Махапра- сознаеме Кришна. Кришна не можеме да го видиме со нашите
бху, најсовршените, највозвишените суштества, никогаш не материјални очи, ниту можеме да слушаме за Hero со мате-
рекле: „Го видов Кришна". Наместо тоа, постојано извикува- ријални уши, ниту пак да го допреме со нашите раце, но ако
ле: „Каде е Радхарани? Каде се Лалита и Вишакха и другите почнеме да го служиме со нашиот јазик Тој самиот ќе ни се
девојки од Врндавана?" На нивото на зрела љубов кон Bo­ открие и ќе рече: „Еве Me."
ra, додека живееле во Врндавана, госвамиите исто така из- Пеењето Харе Кришна го гаси пламтечкиот оган на ма-
викувале: „Радхарани, каде си? Каде се Твоите пријателки? теријалната природа. Тоа е значењето на следната молитва
Каде си Ти, о сине на Нанда Махараџа? Каде сте сите?" Така посветена на духовниот учител:
тие трагале по Кришна, и никогаш не рекле: „Сношти го ви- самсара-даванала-лидха-лока
дов Кришна како танцува со гоппите." Такви нешта не изја- транаја карунја-гханагханатвам
вуваат напредните бхакти, туку оние што многу евтино ги
праптасја калјана-гунарнавасја
сфаќаат работите. Некои луѓе мислат дека Радха и Кришна
ванде гурох шри-чаранаравиндам
се толку евтини што можат да се видат секоја ноќ, но тоа не
е учењето на госвамиите кои го барале Кришна извикувајќи: „Духовниот учител прима благослови од океанот на милос-
„Каде сте? Каде си, Радхарани? Каде си, Кришна? Дали сте та. Како што облакот истура вода врз шумскиот пожар за
кај ридот Говардхана? Дали сте на брегот на Јамуна?" Така да го изгасне, така духовниот учител го гасне пламтечкиот
госвамиите викале и ги барале Радха и Кришна како лудаци оган на материјалното постоење. Им ја оддавам својата по-
по целото подрачје на Врндавана. низна почит на лотосовите стапала на мојот духовен учи-
Мораме да ги следиме стапките на госвамиите и на тој тел." (Шри Гуруаштака, стих 1)
начин да ги бараме Радха и Кришна. Врндавана е во нашите Овој материјален свет често се споредува со шумски по-
срца и мораме таму да ги бараме. Тоа е процесот на обожу- жар кој се пали сам од себе. Никој не сака шумски пожар, но
60 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришнините енергии 61

тој често избива поради молња, негрижа, триење или нешто лажен." Така мислејќи, се обидуваат да се стопат со посто-
друго. Така и овој материјален свет е опкружен со пламтеч- ењето на Севишниот и на тој начин да го изгаснат огнот.
ки оган од проблеми. Секој тука сака да живее мирно, но Тие се налик на лисицата која се обидува да скине грозје од
ситуациите така се менуваат што тоа за никого не е извод- лозата но не успева, па вели: „Ах, ова грозје е и онака ки-
ливо. Многу напорно се трудиме да го прилагодиме светот село". Јогиите, медитаторите, се обидуваат да стекнат ви-
кон себеси на толку многу начини, но природните закони соки мистични моќи и да станат поголеми од најголемото,
се толку сурови и опасни што и покрај сите наши надежи и помали од најмалото, полесни од најлесното и потешки од
планови пламтечкиот оган на проблемите на материјалното најтешкото, но тоа е само игра за деца. Co какво и да било
постоење продолжува да гори. материјално тело — големо или мало, лесно или тешко —
Во овој век, на пример, се обидовме да го изгаснеме ог- проблемите на материјалното постоење сеуште остануваат.
нот на војната, но тоа не беше изводливо. Првата светска На тој начин, човек може да напредува од едно ниво до дру-
војна избувна и Лигата на народите беше формирана да ја го, од нивото на кармп, плодоносен работник, до нивото на
запре Втората светска војна, но таа избувна и покрај нивни- џнанп, филозоф, па до нивото на јогп, медитатор, но во се-
те напори. Cera е формирана Организацијата на Обедине- кој случај на крај мора да дојде на нивото на бхакти, де-
тите Нации за да го сопре војувањето, но и понатаму се во- воциско служење. Тоа е вистинскиот еволутивен процес. Во
јува во Египет, Виетнам, Пакистан и на други места. Никој Бхагавад-гита тој процес се спомнува вака:
не сака Трета светска војна, но изгледа дека таа е неизбеж-
бахунам џанманам анте
на. Една пожарна чета, неколку луѓе со кофи вода, не може
џнанаван мам прападјате
да изгасне голем шумски пожар. Потребни се огромни ко-
васудевах сарвам ити
личества вода. Co други зборови, таквиот потфат ја надми-
са махатма судурлабхах
нува човечката моќ. Кога над шумскиот пожар ќе се појави
милостив облак и ќе излие пороен дожд, пламтечкиот оган „По многу раѓања и умирања, оној што навистина има знае-
веднаш бидува изгаснат. Како што облакот собира вода од ње Ми се предава Мене, знаејќи дека Јас сум причина на си-
океанот, така и духовниот учител собира вода од Кришнини- те причини и ее што постои. Таквата голема душа е многу
от океан на милост и ја истура врз пламтечкиот оган на ма- ретка." (Бг. 7.19)
теријалното постоење. Тој што го излива дождот на Крш- Смислата на стихот е дека треба да My се предадеме на
нината милост се нарекува духовен учител или гуру. Кришна. Тоа е целта на животот, а бхактите, интелигентни-
Во Ведските списи е речено дека за да ја сфатиме транс- те луѓе, веднаш преминуваат на тоа ниво. Затоа Кришна за
ценденталната наука на свесноста за Кришна мораме да доз- нив вели дека се мудри луѓе. Ако по многу, многу животи
наеме како да го изгаснеме пламтечкиот оган од проблеми. мора да се дојде до оваа точка на предавање, тогаш зошто
Научниците, филозофите и други образувани луѓе многу на- не веднаш?
порно се трудат да го изгаснат, но изгледа дека како резул- Пламтечкиот оган на материјалната природа го надгледу-
тат имаме се поголеми и поголеми бомби. Кармиите или ва Дурга. Често ја прикажуваат со оружје во рацете. Таа
плодоносните работници работат со срце и душа, дење-но- има десет раце и во секоја од нив држи поинакво оруж-
ќе, да го изгаснат огнот или да ја намалат бедната состој- је. Тоа означува дека таа управува со сите десет насоки во
ба на материјалното постоење со своето напорно работење. вселената. Разните оружја ги користи да ги казни демони-
Џнанпите или филозофите исто така се трудат, но на нив те. Една позната слика прикажува како некој демон се бо-
светот веќе им се згнасил и затоа изјавуваат: „Овој свет е ри со лав, а божицата Дурга го влече демонот за коса и со
62 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришнините енергии 63

својот трозабец му ги боде градите . Ако ја проучиме оваа Нашата денешна цивилизација е погрешна цивилизација,
слика ќе утврдиме дека демонот сме ние, а трозабецот три- бидејќи погрешните водачи заборавиле да ја кренат котвата
кратните беди на материјалното постоење од кои постоја- на врзаноста. Наместо тоа котвата се повеќе се зацврстува,
но страдаме. Некои беди доаѓаат од други живи суштества, бидејќи го изградиле општествениот поредок врз темели-
некои од природни непогоди, а некои од умот и телото. На те на сетилното задоволување. Ова сетилнозадоволувачко
некој начин постојано се бориме против овие три вида на општествено-политичко уредување, кое го одржуваат разни
беди. Никој во материјалната креација не може да каже де- планови и програми, е опишано во Бхагавад-гита на след-
ка е слободен од нив. Трозабецот на материјалната природа ниот начин:
е притиснат врз сечии гради и поради тоа во материјалниот
свет не може да постои чиста среќа. Можеме да се обидеме камам атритја душпурам
да ја задоволиме Мајката Дурга така што ќе ја обожуваме дамбха-мана-маданвитах
или подмитиме, но Дурга не се подмитува така лесно. мохад грхитвасад-грахан
правартанте 'тучи-вратах
Затоа треба да знаеме дека целта на нашиот живот треба
да биде да ја сфатиме Севишната Божја Личност. Треба да чинтам апаримејам ча
превземеме секакви политички, социјални, филозофски или пралајантам упатритах
религиски потфати, но само со цел да дојдеме поблиску до камопабхога-парама
Севишната Личност. Во Ведите е речено дека учените, на- етавад ити нитчитах
предни луѓе, полубоговите во креацијата, зависат од Крш-
нините лотосови стапала. Човечката цивилизација треба да „Демонските лица, земајќи го засолништето на незаситната
делува на истиот начин. Ако таа не зависи од Кришнините пожуда, гордост и лажен углед, и кои се во илузија пора-
лотосови стапала, сите религиозни, општествени или поли- ди тоа, постојано заколнато се оддаваат на вршење нечис-
тички потфати ќе пропаднат. Се додека нашите желби се ти дела, привлечени од минливото. Тие веруваат дека глав-
укотвени во материјалниот свет, нема да можеме да напре- ната потреба на човечката цивилизација е задоволување на
дуваме. Во врска со тоа има една приказна за друштвото на сетилата до крајот на животот. Така до крајот на животот
младоженецот што требало да отиде до куќата на невестата, се неизмерно неспокојни." (Бг. 16.10, 11)
низводно по реката. Се договориле да тргнат со чун ноќе и Водачите се, како чунарите, сите во илузија. He заведува-
да стигнат на целта рано наутро. Така таа ноќ, по вечерата, ат на таков начин да прифатиме некакво привремено добро,
веселото друштво се качило во чунот, удобно се сместило но колку можат да потраат нивните планови и програми?
и им наредило на чунарите да тргнат. Бидејќи сите члено- Ако истраат додека не умрат од срцев удар или додека не
ви на друштвото удобно се сместиле, а речниот развигорец бидат убиени од атентатори, пак некој како нив ќе го прев-
бил многу пријатен, сите цврсто спиеле. Следното утро сите земе нивното место. Дури и тнр. филозофи на современо-
станале рано, но на нивно изненадување виделе дека чунот то општество се занесени од материјалниот углед и слава и
не се помрднал ниту сантиметар накај целта, иако чунари- затоа не го водат населението во вистинската насока. Така
те енергично веслале цела ноќ. На крај, откако ја испитале поради сетилното задоволување котвата на животот оста-
работата, откриле дека и покрај веслањето на чунарите, чу- нува длабоко зацврстена во водите на незнаењето, а нашата
нот не се помрднал затоа што заборавиле да ја кренат кот- тнр. цивилизација гние во застоена, смрдлива бара. Бидеј-
вата. Така свадбената свеченост била расипана поради една ќи не се движиме, постојано сме во истото пристаниште на
глупава грешка. проблематичниот живот. Сите планови се само бескорисни
64 Издигање до свесноста за Кришна Познавање на Кришнините енергии 65

парчиња хартија наспроти војната, гладта, земјотресите и го продуховиме нашето материјално постоење преку посто-
други непогоди. Тие непогоди се предупредувања од Мајка- јаното дружење со Кришнината порака, Неговите бхакти и
та Дурга со кои таа ја потврдува својата вечна надмоќ над имиња. Затоа секој што обично се занимава со материјални
кројачите на планови во илузија. Разните тегови на котвата работи може да извлече најголема полза од ова движење на
што не држат заринкани во материјалниот живот се наша- свесноста за Кришна. Сите видови на духовен напор се пове-
та врзаност за материјалното тело поради непознавање на ќе или помалку обоени со материјална загаденост. Меѓутоа,
духовните факти, врзаноста за роднините поради телесните чистото девоциско служење е трансцендентално спрема се-
односи, за нашата земја на раѓање и материјалните имоти, та загаденост. Нема потреба вештачки да ги усвоиме прин-
за материјалната наука и за религиозните обреди и церемо- ципите на материјализмот. Треба само да ги сосредоточиме
нии без познавање на нивната вистинска намена. Сето тоа го нашите умови на лотосовите стапала на Севишниот Госпо-
укотвува бродот на човечкото тело во материјалниот свет. дин, Божјата Личност, Шри Кришна.
Во Бхагавад-гита Шри Кришна, користејќи го примерот на
бањановото дрво со длабоки корења, не подучува како ед-
-
наш засекогаш да се ослободиме од оваа врзаност.

на рупам асјеха татхопалабхјате


нанто на чадир на ча сампратиштха
атваттхам енам сувирудха-мулам
асанга-тастрена дридхена чхиттва

татах падам тат паримаргитавјам


јасмин гата на нивартанти бхујах
там ева чадјам пурушам прападје
јатах праврттих прасрта пуранп

„Вистинскиот облик на тоа дрво не може да се види во овој


свет. Никој не може да разбере каде му е крајот, почетокот
или основата. Тоа бањаново дрво човек мора решително да
го пресече со оружјето на одвоеноста. Потоа мора да го по-
бара она место од кое, откако еднаш ќе отиде, никогаш не
се враќа. Мора да и се предаде на Севишната Божја Лич-
ност од која се почнало и од која се се шири од памтивек."
(Бг. 15.3, 4)
Божјата Личност е наполно свесна за се во својата креа-
ција и не известува, за наше најголемо добро, дека мораме да
посакуваме да се ослободиме од ова материјално постоење.
Мораме да се одвоиме од се што е материјално. За најдоб-
ро да ја исползуваме лошата зделка, треба стопроцентно да
Прифаќање
на свесноста за Кришна
Во Индија сите списи и сите големи духовни учители,
вклучувајќи го и Шанкарачарја, кој е имперсбналист, го
прифаќаат Кришна како Севишниот Господин. На почетокот
од својот коментар на Бхагавад-гита Шанкарачарја вели де-
ка Нарајана е трансцендентален спрема оваа манифестира-
на и неманифестирана креација. Во истиот коментар тој ве-
ли дека Севишната Божја Личност, Нарајана, е Кришна, кој
се појавил како син на Деваки и Васудева. Во тој поглед
малку разлики постојат помеѓу мислењата за Кришна. Ав-
торитетите, персоналисти и имперсоналисти, се согласуваат
дека Кришна е Севишниот Господин.
Кога Кришна бил присутен на планетава, со своите дела и
раскош докажал дека Тој е Севишниот Господин. Ако на-
вистина имаме голема желба да сфатиме кој е и што е Се-
вишниот Господин, сите информации се дадени во Ведските
списи. Ако се што поседуваме искористиме да го сфатиме
Бога, Кришна ќе докаже дека Тој е Севишната Божја Лич-
ност. Ако само го прифатиме тој факт, нашето образова-
ние ќе биде потполно. Денес е во мода да се истражува кој
е Бог, но тоа не е потребно. Бог е присутен, и Тој самиот
вели:

маттах паратарам нанјат


кинчид асти дхананџаја

67
68 Издигање до свесноста за Кришна Прифаќање на свесноста за Кришна 69

маји сарвам идам протам и Севишниот Господин е задоволен. Тоа го објаснува Виш-
сутре мани-гана ива ванатха Чакраварти Тхакура:
_

„О освојувачу на богатство (Арџуна), не постои повисока јасја прасадад бхагават-прасадо


вистина од Мене. Се почива на Мене како што бисерите се јасјапрасадан на гатих куто 'пи
нанижани на конец." (Бг. 7.7) дхјајам стувамс тасја јашас три-сандхјам
Оваа информација не е дадена само во Бхагавад-гита, ту- ванде гурох трп-чаранаравиндам
ку и во други списи, и големите ачарји (учители) како што
се Шанкарачарја, Рамануџачарја, Мадхвачарја, Господинот „Со милоста на духовниот учител можеме да ја добиеме
Чаитанја и многу други истакнати авторитети ја прифати- Кришнината милост. Без милоста на духовниот учител никој
ле од самиот почеток. Дури и денес оние што не прифаќаат не може ни најмалку да напредува. Затоа секогаш треба да
дека Кришна е Севишниот Господин го прифаќаат знаењето се сеќавам на духовниот учител. Најмалку три пати на ден
кое Кришна му го дава на Арџуна. На тој начин тие посредно треба да им оддавам понизна почит на лотосовите стапала
го прифаќаат Кришна. Оној што ја прифаќа Бхагавад-гита на мојот духовен учител." (Шpu Гуруаштака, стих 8)
како голема книга на знаење го прифаќа и Кришна. Врхов- Духовниот учител е претставник на Севишниот Господин.
ната Апсолутна Вистина е несомнено Кришна, со кого има- Како тој станува претставник? Ако некој вели за одреден
ме вечен однос. предмет дека тоа се очила и така го подучи својот уче-
Нашиот вечен однос со Бога е сабхаџана: Бог е голем, a ник, предметот е правилно идентификуван. Духовен учител
ние сме My потчинети. Тој е владетелот, а ние сме владе- е оној кој ги прифатил и зачувал зборовите на одредено уче-
аните. Потчинетите се должни да го задоволат владетелот. ничко следство. Во дадениов случај клучниот збор е „очи-
Ако сакаме да бидеме среќни, мораме да научиме како да ла" — тоа е се. Духовниот учител не мора да каже ништо
го усреќиме Кришна. Тоа е процесот на свесноста за Кришна. повеќе од тоа. Тоа е квалификацијата. Кришна вели: „Јас сум
Но од каде да знаеме дали Севишниот Господин е задо- Севишниот", а духовниот учител вели: „Кришна е Севишни-
волен со нашето служење и труд? Можеме да ја усоврши- от". За некој да биде претставник на Кришна или духовен
ме нашата служба или професионална должност. Секој има учител не мора да има никакви необични квалификации.
некаква служба во согласност со своите именувања. Може Треба само да ја пренесе пораката од авторитетот понатаму
да биде Индиец или Американец, хиндус, муслиман, христи- без никакво лично толкување. Штом дојде до некакво лич-
јанин, маж, жена, брахмана, кшатрија, ваишја, шудриа или но тодкување, пораката се губи а упатствата стануваат нав-
што и да е — во секој случај создаден е за некаква дејност и редливи. Лицето што ги толкува списите според сопствени-
таа дејност е неговата професионална должност. Совршен- от ќеф треба веднаш да се отфрли.
ството на вршењето на должноста можеме да го испитаме Господинот Чаитанја Махапрабху рекол: „Морате да има-
така што ќе видиме дали Севишниот Господин е задоволен те барем доволно осет за да утврдите кој е духовен учител a
со нејзиното вршење. Задоволството на Севишниот Госпо- кој не." На пример, ако сакаме нешто да купиме, мораме да
дин може да го провери Господиновиот претставник, духов- имаме барем некаква представа за што се работи, инаку ќе
ниот учител. Затоа е важно да побараме вистински прет- бидеме измамени. Ако сакаме да купиме манго од пазарот,
ставник на Севишната Божја Личност и да работиме под мораме да знаеме барем каков вид на храна е тоа и како изг-
негово водство. Ако тој е задоволен, треба да знаеме дека леда. Слично на тоа, мораме да имаме некакво уводно знае-
70 Издигање до свесноста за Кришна Прифаќање на свесноста за Кришна 71

ње за квалификациите на еден веродостоен духовен учител. да прифатиме веродостоен духовен учител. Тоа не е многу
Бхагавад-гита не известува за низата на духовни учители. тешко.
Господинот Шри Кришна вели: Арџуна вели дека прифаќа се што Кришна му рекол, би-
дејќи Кришна е Севишната Божја Личност:
имам вивасвате јогам
проктаван ахам авјајам нашто мохах смритир лабдха
вивасван манаве праха тват-прасадан мајачјута
манур икшвакаве 'бравит стхито 'сми гата-сандехах
каришје вачанам тава
евам парампара-праптам
имам раџаршајо видух „Арџуна рече: Драги мој Кришна, о непогрешлив, мојата илу-
са каленеха махата зија сега исчезна. Co Твојата милост си го повратив помне-
јого наштах парантапа њето. Сега сум непоколеблив, ослободен од сомнежи и под-
готвен да делувам според Твоите упатства." (Бг. 18.73)
са евајам маја me 'дја
Како Арџуна, и ние треба да го прифатиме Кришна како
јогах проктах пуратанах
Севишната Божја Личност и да правиме како Тој што вели:
бхакто 'си ме сакха чети
рахасјам хј етад уттамам jam кароши јад атнаси
јаџ џухоши дадаси jam
„Оваа неуништива наука за јогата му ја објаснив на богот jam тапасјаси каунтеја
на сонцето Вивасван, Вивасван му ја објасни на Ману, тат- тат курушва мад-арпанам
кото на човечкиот род, а Ману на Икшваку. Оваа највисо-
ка наука беше така примана преку ланецот на ученичкото „О сине на Кунти, се што правиш, се што јадеш, се што ну-
следство и светите кралеви ја сфатија на тој начин. Но со диш и даваш, како и сите строгости што ги вршиш, понуди
текот на времето ученичкото следство се прекина и затоа Ми Мене." (Бг. 9.27)
изгледа како науката во својот изворен облик да е изгубе- Прифаќајќи го Кришна во ваков дух можеме да добиеме
на. Денес ти ја објаснувам истата древна наука за односот потполно знаење. Меѓутоа, ако не го прифатиме Кришна и
со Севишниот, бидејќи си Мој бхакта и пријател и затоа ја толкуваме Бхагавад-гита на свој начин, се ќе пропадне.
можеш да ја сфатиш трансценденталната мистерија на оваа Ако сме искрени, со Кришнина милост ќе добиеме веро-
наука." (Бг. 4.1-3) достоен духовен учител. Меѓутоа, ако сакаме да бидеме из-
Првобитното духовно ученичко следство било прекина- мамени, Кришна ќе ни испрати измамник и ќе бидеме изма-
то, но ние денес можеме да ја примиме истата порака про- мувани цел живот. Тоа навистина се случува. За оние што
учувајќи ја Бхагавад-гита. Во неа Кришна зборува со Арџу- не сакаат да го сфатат Кришна онаков каков што е, туку са-
на исто онака како што многу одамна зборувал со богот на каат да го сфатат со својот несовршен вид, Кришна, Бог, ос-
сонцето. Ако ги прифатиме зборовите на Кришна и Арџу- танува непознат.
на, ќе можеме да ја сфатиме Бхагавад-гита, но ако сакаме Целиот процес се состои во тоа да го прифатиме Кришна
да ја протолкуваме на наш начин, резултатите ќе бидат бес- и Неговите упатства и да го служиме со девоција. Шримати
мислени. Најдобриот начин да ја сфатиме Бхагавад-гита е Радхарани е отелотворување на совршеното девоциско слу-
72 Издигање до свесноста за Кришна Прифаќање на свесноста за Кришна 73

жење. Во Брахма-самхшта Радхарани е опишана како екс- то, бранењето и парењето — и да го посветам своето време
панзија на Кришнината духовна моќ. Затоа Таа не се разли- на негување на свесноста за Кришна. Така мојот живот ќе
кува од Кришна. Гоппите што ги служат Радха и Кришна не биде успешен."
се обични жени или девојки, туку експанзии на Кришнината Изразот „свесност за Кришна" не сме го измислиле ние.
духовна моќ. Никогаш не смееме да ги сметаме Радхарани и „Свесноста за Кришна" е најстариот израз во историјата на
гоппите за обични жени. Напротив, за да ја сфатиме нивна- светот:
та положба потребно ни е водство од духовен учител. Ако
ние, живите суштества, навистина сакаме да се дружиме со ман-мана бхава мад-бхакто
Радхарани, тоа може да се оствари, иако Таа не е обична мад-јаџи мам намаскуру
жена. Ако станеме напредни во девоциското служење, мо- мам еваишјаси сатјам me
жеме да станеме Нејзини придружници. пратиџане пријо 'си ме
Во девоциското служење не постои неуспех. Дури и ако ман-мана бхава мад-бхакто
извршиме сосема малку, и тоа ќе расте. Девоциското служе- мад-јаџп мам намаскуру
ње никогаш не се губи. Што се однесува до материјалните мам еваишјаси јуктваивам
работи, се што добиеме на овој свет ќе биде изгубено кога атманам мат-парајанах
на телото ќе му дојде крајот, но бидејќи сме вечни духовни
души, нашите духовни достигнувања одат со нас, постепе- „Секогаш мисли на Мене. Стани Мој бхакта. Обожувај Me
но созревајќи. Така оние што претходно негувале трансцен- и оддавај Ми почит. Така сигурно ќе дојдеш кај Мене. Тоа
дентална свесност доаѓаат во допир со свесноста за Кришна ти го ветувам бидејќи си Ми многу драг пријател. Секогаш
преку ова движење. Интересирањето за свесноста за Кришна мисли на Мене, служи Me со своето тело и предај Ми се. Та-
не е нешто секојдневно. Во Бхагавад-гита е речено дека од ка потполно сосредоточен на Мене, сигурно ќе дојдеш кај
многу милиони и милијарди луѓе само еден се интересира за Мене." (Бг. 18.65, 9.34)
достигнување на совршенство. Кога би објавиле дека едно- Фразата ман-мана бхава мад-бхакто значи „секогаш биди
ставно со читање на оваа книга и 15 минути медитирање се- свесен за Мене." Тоа е свесност за Кришна. Во Бхагавад-
кој ќе може веднаш да добие моќ, да има успех во работата гита Кришна постојано повторува дека треба да го обожу-
и да ги положи своите испити, многу луѓе би биле привлече- ваме, да My оддаваме почит и така да My се вратиме. Бхага-
ни од книгава. Луѓето не ги привлекува свесноста за Кришна, вад-гита јасно укажува на апсолутната потреба од свесност
бидејќи повеќе сакаат да бидат измамени од маја. Мислат за Кришна, а Бхагавад-гита е прифатена како суштината на
дека совршенство на животот е да се јадат големи количес- Упанишадите. Дури ни историски гледано ништо не може
тва храна, да се спие по дваесет часови на ден или да се има да се спореди со неа. Врз основа на археолошки докази прес-
нов партнер секоја ноќ или секој ден. Тоа ги интересира, но метано е дека Кришна ја изговорил Бхагавад-гита на бојно-
не и совршенството на животот. то поле на Курукшетра пред повеќе од 5000 години. Значи,
Секој интелигентен човек би требало барем да се обиде ова движење на свесноста за Кришна е, дури и од историс-
да го следи процесот на свесноста за Кришна и да каже: „Во ка гледна точка, старо 5000 години. Неговата филозофија е
ред, сум уживал во јадење и спиење толку многу животи. најстарата филозофија во историјата на светот. Ако сакаме
Во тие работи можев да уживам во моите птичји и живо- уште подлабоко да навлеземе во нејзиното минато, ќе от-
тински тела. Сега, во овој живот, да ги ограничам четири- криеме дека уште многу порано Шри Кришна му ја објаснил
те принципи на животинскиот живот — јадењето, спиење- на богот на сонцето. Кришна е вечен и свесноста за Кришна
74 Издигање до свесноста за Кришна Прифаќање на свесноста за Кришна 75

е исто така вечна. Co тој став треба да и пристапиме. He би та култура е само индиска или хиндуска во секташка смис-
смееле да ја сметаме само за некаква теорија.
ла.
Кога свесноста за Кришна е прекриена во некаква друга
Зборот дхарма често се преведува како религија, но сфа-
свесност, живееме загаден, условен живот. Кога небото е
ќањето на дхармата како религија е погрешно сфаќање на
ведро, можеме да го видиме сончевиот сјај, но кога е пре-
зборот. Во општата употреба зборот „религија" се однесу-
криено со облаци не можеме да го видиме. Можеби може-
ва на одреден вид вера, но не и зборот дхарма. Зборот дхар-
ме да ја видиме сончевата светлина, но не и самиот сончев
ма го означува природното занимање на живото суштество.
диск. Кога небото е ведро, тоа е во својата природна состој-
На пример, таму кај што има оган има и топлина и свет-
ба. Така и нашата свесност е вечно свесност за Кришна, би-
лина, па така може да се каже дека топлината и светлина-
дејќи сме вечно Негови делчиња. Тоа е потврдено во Пет-
та се дхарма на огнот. Огнот не може да ја промени својата
наесеттата Глава на Бхагавад-гита:
дхарма. На ист начин, течноста е суштинско, непроменливо
својство на водата. Ако тоа се промени, водата повеќе He-
мамаивамшо џива-локе
Ma да биде вода. Дхармата на особената душа никогаш не
џива-бхутах санатанах
може да се промени, а таа дхарма е служењето на Севишни-
манах-шаштханиндријани
от Господин. Верите и религиите можат да се менуваат. Де-
пракрити-стхани каршати
нес можам да бидам хиндус, но утре можам да станам хрис-
тијанин или муслиман. Така верата може да се промени, но
„Живите суштества во овој условен свет се Мои вечни дел-
дхармата е природен ред, природно занимање или врска.
чиња. Поради условениот живот многу тешко се борат со
Кришна вели дека секојпат штом дојде до неправилности
шесте сетила, во кои се вбројува и умот." (Бг. 15.7)
во вршењето на дхармите на живите суштества и до пораст
На некој начин сме дошле во допир со материјалната при-
на неприродните активности, Тој слегува. Една од главните
рода, а поради нашиот ум и шесте сетила тешко се бориме
причини за Неговото слегување е обновување на религиски-
за опстанок. Тоа е Дарвиновата теорија — борба за опста-
те принципи. Најдобриот религиски систем е оној што нај-
нок, преживување на најприлагодените. Меѓутоа, таа бор-
добро не подучува како да My се предадеме на Севишниот
ба всушност не е нашата природна состојба. Тоа е состој-
Господин. Тоа е основниот принцип кој е нагласен во Бха-
ба на животинскиот живот. Човечкиот живот треба да биде
гавад-гита. Можеме да си избереме своја религија и да би-
блажен, а негова цел треба да биде духовниот напредок. Во
деме хиндус, муслиман, будист, христијанин или било што,
Индија порано тоа бил животен принцип. Постоел посебен
се додека ја знаеме вистинската цел на религијата. Шримад-
сталеж, брахманите, кои се занимавале исклучиво со духо-
Бхагаватам не ни препорачува да ја оставиме нашата се-
вен развој. Иако брахманскиот културен живот е објавен во
гашна религија, туку укажува на целта на религијата. Таа
индиските списи, тој не е наменет само за Индијците, туку
цел е љубовта кон Бога, а религијата која најдобро не по-
за сите луѓе. Ведите се напишани за целото човештво, но
учува како да го сакаме Севишниот Господин е најдобрата
во времето кога биле пишувани она што денес е познато
религија.
како индиска култура било единствената култура во светот.
Денес во свесноста на масите доаѓа до општ гниеж. Не-
Тогаш оваа планета се викала Бхаратаварша, според царот
кои знаат дека постои Бог, но повеќето забораваат. Затоа
Бхарата Махараџа, синот на Ршабхадева. Бхарата Махара-
не можат да бидат среќни. Луѓето мислат дека Бог е мртов,
џа владеел со целата планета, која постепено била поделена.
дека немаме обврски кон Бога или дека не постои Бог. Так-
Затоа не би требале да мислиме дека дхармата или Ведска-
вото размислување никогаш нема да им донесе среќа. Кога
76 Издигање до свесноста за Кришна Прифаќање на свесноста за Кришна 77

цивилизацијата е безбожна како што е денес, Бог или некој обожување и прифаќањето авторитет се присутни во сите
Негов претставник доаѓа да ги потсети луѓето на нивниот религии. Можеме да го прифатиме Кришна, Господинот Исус
однос со врховната свесност. Христос, Јехова, Господинот Буддха, Шанкарачарја, или Гу-
Кога Санатана Госвами го прашал Господинот Чаитанја: ру Нанак, но во секој случај се бара да прифатиме автори-
„Што сум јас? Зошто сум секогаш во бедна состојба? Как- тет.
ва е положбата на сите живи суштества?", Шри Чаитанја Во Бхагавад-гита Господинот Шри Кришна се прифаќа ка-
Махапрабху веднаш му одговорил дека вистинскиот иден- ко највисокиот авторитет. Тој некогаш слегува како звучна
титет е идентитетот на Божји слуга. Треба да сфатиме де- вибрација, а некогаш како бхакта. Постојат повеќе катего-
ка тука зборот „слуга" не означува материјалистички слуга. рии на аватари. Во сегашното доба Кришна слезе во своето
Да се биде Божји слуга е висока положба. Луѓето постоја- свето име: Харе Кришна, Харе Кришна, Кришна Кришна, Харе
но се обидуваат да добијат место во владата или положба Харе / Харе Рама, Харе Рама, Рама Рама, Харе Харе. Госпо-
во некоја угледна фирма, бидејќи службата која се врши на динот Чаитанја исто така потврдил дека во ова доба на Ка-
таквите положби носи поголеми добивки. Иако имаме голе- ли Кришна слегол во вид на звучна вибрација. Звучниот об-
ма желба да добиеме добра положба во владината служба, лик е еден од облиците кои Господинот ги прифаќа. Затоа
не престануваме да мислиме на тоа да добиеме положба во се вели дека нема разлика помеѓу Кришна и Неговото име.
Божјата служба. Бог е владата на сите влади. Денес луѓето го имаат заборавено својот однос со Бога,
Служењето на Бога е дхарма. Таа дхарма може да би- но оваа инкарнација на Кришна во вид на Неговите свети
де опишана на различни начини во различни земји во сог- имиња, пеењето Харе Кришна, ќе ги ослободи сите луѓе на
ласност со различните културни или климатски услови, но светот од нивната заборавност. Господинот Чаитанја Маха-
во секој религиски спис се подучува послушност кон Бога. прабху вели дека ако го пееме или се дружиме со пеење-
Ниеден спис не вели дека не постои Бог или дека ние како то на светото име на Кришна ќе го достигнеме највисокото
живи суштества сме независни — ни Библијата, ни Коранот, ниво на животното совршенство. Според Шримад-Бхагава-
ни Ведите, па дури ни Будистичките списи. Општо земено, там, за секое доба постои посебен процес, но принципот на
според Будистичката филозофија не постои ни особена ни секој процес останува да важи во сите доба. He е точно де-
врховна душа, но бидејќи Ведските списи го прифаќаат Гос- ка пеењето Харе Кришна е делотворно во ова доба а не во
подинот Буддха како Божја инкарнација, покорувајќи му Сатја-југа. Во Сатја-југа медитацијата била главниот про-
се на Господинот Буддха човек всушност го следи Бога. Во цес и големи мунии медитирале и до 60 000 години. Меѓу-
Шримад-Бхагаватам постои список на инкарнации и Госпо- тоа, во ова доба невозможно е да се достигне совршенство
динот Буддха се прифаќа како една од нив. Вјасадева го сос- со таков начин на медитација, бидејќи сме така кратковеч-
тавил Шримад-Бхагаватам пред 5000 години, а Господинот ни. Затоа за ова доба е посебно препорачано сите да сед-
Буддха се појавил пред околу 2600 години, што значи дека неме заедно и да пееме Харе Кришна. Многу е лесно и се-
во Шрпмад-Бхагаватам е претскажано неговото инкарнира- кој може да учествува. Нема потреба од образование, ниту
ње. Господинот Буддха проповедал дека не постои Бог ниту од било какви претходни квалификации. Во ова доба луѓе-
душа, дека ова тело е комбинација на материјални елемен- то се многу бавни, несреќни и загадени со лошо друштво.
ти и дека штом ја разложиме таа комбинација чувствата на Чаитанја Махапрабху го воведе пеењето Харе Кришна, Харе
среќа и несреќа ќе престанат да постојат. Потоа се појавил Кришна, Кришна Кришна, Харе Харе / Харе Рама, Харе Рама,
Шанкарачарја, кој проповедал дека оваа надворешна мани- Рама Рама, Харе Харе како моќно средство за пропагирање
фестација на Брахман, телото, е само илузија. Храмското и ширење на љубовта кон Бога. Тоа не е препорачано само
78 Издигање до свесноста за Кришна

за Кали-југа. Препорачано е за секое доба. Секогаш имало


бхакти, во сите доба, кои пееле Харе Кришна и достигнале
Речник
совршенство. Тоа е убавината на ова движење на свесноста
за Кришна. He е само за едно доба, земја или слој на луѓе. Ананда — Задоволство, духовно блаженство.
Секој човек, во било која општествена положба, земја или Аватара — Божја инкарнација што слегува од духовниот
доба може да пее Харе Кришна, бидејќи Кришна е Севишни- свет.
от Господин на сите луѓе во сите општествени положби, во
сите земји, во сите доба. Бхагавад-гита — Книга во која се запишани духовните
упатства кои што Кришна му ги дал на својот пријател
Арџуна на бојното поле на Курукшетра.
Бхакти — Служење на Бога со девоција.
Брахмани — Сталежот на интелектуалците во човечкото
општество.

Чатур-варнјам — Поделба на трудот во човечкото опш-


тество, опишана во Ведските списи.

Дхарма — Природното занимање на живото суштество,


служење на Бога.

Гоппи — Краварки, Кршнините девојки, опишани во Ведс-


ките списи.
Говинда — Кришна, кој им дава задоволство на сетилата.
Гуру — Духовен учител.

Џнани — Спекулативен филозоф.


Џагадиша — Господарот на вселената, Кришна.
Џива — Живо суштество, душа.

Карма -— Плодоносни активности или нивните последици.


Карми — Плодоносен работник.
Кшатрии — Административниот, војничкиот сталеж во чо-
вечкото општество.
Кшетраџна — Особената духовна душа, која го познава по-
лето на телото.

Лила — Трансцендентални забави на Господинот.

79
80 Издигање до свесноста за Кришна

Читателите заинтересирани
Лила-пурушоттама — Божјата Личност, во чија природа е
секогаш да има трансцендентални забави. за темата опишана во книгава можат поопширно
да се информираат на следниве адрееи:
Мантра — Трансцендентална звучна вибрација.
Маја — Материјалната атмосфера, во која условената душа
се обидува да ужива без Бога.
ввз искон
Нара — Живо суштество. Борка Талески 43
1000 Скопје
Пракрити — Материјалната природа.

Сач-чид-ананда виграха — Опис на Бога како потполно


свесна и вечно радосна личност со потполно чувство ВВЗ ВЕДА
за својот идентитет. Ќустенндилска 17
11000 Белград
Шудрu — Сталежот на обичните работници во човечкото
општество.

Ваишји — Сталежот на трговците и земјоделците во човеч-


кото општество.