You are on page 1of 143

Νίκος Ι.

Καρμοίρης

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου
Η Ιστορία του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Εφοδιασμού
Μεταφορών από την ίδρυσή του έως σήμερα
(1945-2014)

Σπάρτη 2014

Τίτλος: Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου
Υπότιτλος: Η Ιστορία του Κέντρου Εφοδιασμού Μεταφορών από την ίδρυσή του
έως σήμερα (1945-2014)
© 2014, Νίκος Ι. Καρμοίρης
Ιστορική έρευνα - συγγραφή - επιμέλεια: Νίκος Ι. Καρμοίρης
e-mail: nkarmoiris@gmail.com
Φωτογραφία εξωφύλλου: Εκπαίδευση στη μηχανοδήγηση στη διαδρομή Σπάρτη Γκοριτσά, 1956 [αρχείο Υποστράτηγου ε.α. Π. Αλεξανδρίδη]
Εκδόσεις: λογόΤΥΠΟΣ
Εκτύπωση: Βασίλης Αντωναράκος
Ηλεκτρονική Σελιδοποίηση: Ελένη Παπαδημητρίου
Διοσκούρων 60, Σπάρτη – Τ.Κ. 231 00
Τηλ. 27310 22 194
e-mail: paratiri@otenet.gr
Η τελική έγκριση των κειμένων, καθώς και των φωτογραφιών, εικόνων και αρχείων
που χρησιμοποιήθηκαν στο παρόν βιβλίο δόθηκε από τη Διοίκηση του ΚΕΕΜ, η οποία
είχε και την επίβλεψη των εργασιών του βιβλίου.
Απαγορεύεται η αντιγραφή μέρους ή όλου του βιβλίου χωρίς προηγούμενη γραπτή
άδεια του ΚΕΕΜ και του συγγραφέα.
ISBN: 978-960-9756-04-4

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Στη πρώτη αυτή αρχική καταγραφή και έκδοση του μικρού βιβλίου που αναφέρεται για το ΚΕΕΜ, παραθέτω απόσπασμα από την Ημερησία διαταγή μου,
που ανεγνώσθη την 7 Μαρτίου 2014, ημέρα εορτασμού της γενεθλίου ημέρας:
«Το ΚΕΕΜ, ξεκίνησε την ιστορική του διαδρομή, εδώ και 69 χρόνια. Διοικήθηκε μέχρι σήμερα από 52 Διοικητές.
Όλα αυτά τα χρόνια, αποδίδει στον ελληνικό στρατό στρατιώτες έτοιμους, για
να αποδώσουν τα της ειδικότητάς τους στις Μονάδες εκστρατείας του στρατού
μας. Παράλληλα προσφέρει ένα τεράστιο σε μέγεθος και ποιότητα, κοινωνικό
έργο, στη τοπική κοινωνία, το οποίο αναγνωρίσθηκε και εκτιμήθηκε από τους
πολίτες και το σύνολο της τοπικής κοινωνίας.
Με ηθικό ακμαίο, με ανεπτυγμένο επαγγελματισμό, με ακέραιο αίσθημα ευθύνης και ανιδιοτελή αγάπη προς το συνάνθρωπο, το έμψυχο δυναμικό του
ΚΕΕΜ, διαχρονικά, υπηρέτησε με συνέπεια την Πατρίδα και την αποστολή του
κι αφήνει πίσω του βαριά παρακαταθήκη, σε αυτούς που θα συνεχίσουν την αποστολή του.
Άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό, ικανοί και εργατικοί Διοικητές Μονάδων, οργανωμένο Επιτελείο, όπου διατηρώντας και συντηρώντας τις εγκαταστάσεις, τα
υλικά και τα τεχνικά μέσα σε άριστη κατάσταση, και πάνω απ΄ όλα, με υψηλό
φρόνημα, ήθος, ειλικρινή διάθεση προσφοράς και συνεργασία Αξιωματικών, Υπαξιωματικών, Πολιτικού Προσωπικού, αλλά και των Οπλιτών θητείας, είναι συστατικά στοιχεία επιτυχίας της αποστολής του Κέντρου μας.
Υποκλίνομαι με σεβασμό, στις πολεμικές σημαίες του Στρατού μας, αποδίδω
φόρο τιμής κι ευγνωμοσύνης, στους αθάνατους νεκρούς, που έπεσαν στους ιερούς
αγώνες του Έθνους και μας παρέδωσαν ένα συμβόλαιο γραμμένο με το αίμα τους,
δίδοντάς μας το δικαίωμα, να είμαστε παρόντες σήμερα στην ιστορία.
Ευχαριστώ, Το Θεό, την Υπέρμαχο Στρατηγό Θεοτόκο και προστάτιδα μας,
τον προστάτη του Στρατού μας Άγιο Γεώργιο αλλά και τους προστάτες του Στρατοπέδου μας Ταξιάρχες Γαβριήλ και Μιχαήλ, που με αξίωσαν να διοικήσω, το
ιστορικό και ένδοξο κέντρο μας, το ΚΕΕΜ…»
Στο σημείο αυτό θέλω να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν στην προσπάθεια
συγκέντρωσης, καταγραφής, σύνταξης των κειμένων αλλά και του φωτογραφικού
υλικού. Ειδικά τον πρώην στρατιώτη Καρμοίρη Νικόλαο όπου, ξεκινώντας κατά

5

Νίκος Ι. Καρμοίρης

την διάρκεια της θητείας του και συνεχίζοντας και μετά την απόλυσή του, είχε το
ουσιαστικό βάρος της όλης προσπάθειας και συγκεκριμένα, από την διερεύνηση
του Ιστορικού αρχείου που αφορούσε το ΚΕΕΜ από την Διεύθυνση Ιστορίας
Στρατού (ΔΙΣ), στη σύνταξη των κειμένων αλλά και την μορφοποίηση του μικρού
αυτού βιβλίου. Η όλη προσπάθεια αυτή αποτελεί πνευματικό του πόνημα.
Ελπίζω να εκτιμηθεί και να υποστηριχτεί η πρώτη μας αυτή προσπάθεια και
στο μέλλον να εμπλουτισθεί.
Τέλος, αφιερώνεται σε όλα τα στελέχη και στρατιώτες που υπηρέτησαν κι υπηρετούν στο ΚΕΕΜ.
Ταξίαρχος Δημήτριος Μακρής
Διοικητής ΚΕΕΜ
Σεπτέμβριος 2014

6

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Εισαγωγικό Σημείωμα
Ήταν Ιούνιος του 2013, τρεις περίπου μήνες μετά την πρώτη Γενέθλιο Ημέρα του
ΚΕΕΜ και άλλους δύο μήνες πριν την ολοκλήρωση της στρατιωτικής μου θητείας,
όταν ο Διοικητής του Κέντρου Ταξίαρχος κ. Μακρής με κάλεσε στο γραφείο του.
Ύστερα από συζήτηση μου ανέθεσε την έρευνα και τη συλλογή στοιχείων με
στόχο τη συγγραφή της Ιστορίας του ΚΕΕΜ. Ενημέρωσα τον Διοικητή πως σε διάστημα δύο μόλις μηνών, δεν δύναται να ολοκληρωθεί μία σωστά τεκμηριωμένη
έρευνα και συγγραφή, διαβεβαιώνοντάς τον παράλληλα πως ήμουν πρόθυμος να
αναλάβω με χαρά και περίσσιο μεράκι την έρευνα και συγγραφική επιμέλεια της
Ιστορίας του ΚΕΕΜ και να την συνεχίσω με το ίδιο πάθος και ενθουσιασμό, αμισθί,
και κατόπιν της ολοκλήρωσης της στρατιωτικής μου θητείας.
Για το λόγο αυτό εξουσιοδοτήθηκα από το Διοικητή του Κέντρου να ερευνήσω
στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΓΕΣ, όπου φυλάσσονται στρατιωτικά αρχεία. Η έρευνά
μου καρποφόρησε στη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού (ΔΙΣ/ΓΕΣ), όπου μελετήθηκαν
κυρίως οι Ετήσιες Εκθέσεις Δραστηριοτήτων (ΕΕΔ) του ΚΕΕΜ από την ίδρυσή του
έως το 2010, οι Ιστορίες Μονάδος του 1958 και του 1998, αρχεία του Πολέμου της
Κορέας, κ.ά. Μου δόθηκε, επίσης, η δυνατότητα να μελετήσω και συγγράμματα από
την πλούσια βιβλιοθήκη της ΔΙΣ/ΓΕΣ.
Μελετώντας τα αρχεία μπορούσε να παρατηρηθεί όχι μονάχα η εξέλιξη του Κέντρου, αλλά ταυτόχρονες εξελίξεις διαφορετικών μεταξύ τους πραγμάτων. Η εξέλιξη
της γλώσσας - από την καθαρεύουσα στη δημοτική, η εξέλιξη του χαρτιού - από το
ευάλωτο τσιγαρόχαρτο στο σημερινό χαρτί, η εξέλιξη της κρατικής σφραγίδας αντίστοιχη των διακυμάνσεων του πολιτεύματος στην Ελλάδα - από τη Βασιλευόμενη
Δημοκρατία, στη Δικτατορία, ως την Προεδρευόμενη Δημοκρατία, η εξέλιξη της τεχνολογίας - από τα χειρόγραφα στη γραφομηχανή και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Συγγραφέας του τόμου τούτου, δεν μπορεί να θεωρηθεί μόνο ο υπογράφων, αλλά
έμμεσα κάθε ένας που έγραψε, δαχτυλογράφησε ή πληκτρολόγησε τα αρχεία που
μελετήθηκαν. Σε εκείνους, λοιπόν, οφείλεται να αφιερωθεί το παρόν βιβλίο, καθώς
επίσης, συγγραφική αδεία, και στον «άγνωστο» οπλίτη, υπαξιωματικό ή αξιωματικό
που υπηρέτησε διαχρονικά το ΚΕΕΜ και αποτελεί μέρος της Ιστορίας του.
Η έρευνα και η ολοκλήρωσή της αποτέλεσε μία προσωπική πρόκληση. Η διαδικασία της μελέτης των αρχείων και της συγγραφικής επιμέλειας ήταν ένα πολύωρο
και επίπονο, αλλά ιδιαιτέρως ενδιαφέρον, ταξίδι αναζήτησης και γνώσης. Θέλω,

7

Νίκος Ι. Καρμοίρης

λοιπόν, να ευχαριστήσω το Διοικητή του ΚΕΕΜ Ταξίαρχο κ. Δημήτριο Μακρή που
μου προσέφερε τη δυνατότητα να «ταξιδέψω», καθώς επίσης και όσους από το στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό του Κέντρου συνέβαλλαν ώστε το «ταξίδι» να έχει
ούριο άνεμο.
Θέλω, επίσης, να ευχαριστήσω το επιστημονικά κατηρτισμένο στρατιωτικό και
πολιτικό προσωπικό της ΔΙΣ/ΓΕΣ για την άριστη συνεργασία που είχαμε. Όμως,
οφείλω ένα τεράστιο ευχαριστώ στη Δρ. Πηγή Καλογεράκου που μου στάθηκε και
με βοήθησε ως επιστημονική μητέρα κατά τη διάρκεια της έρευνας και της συγγραφής.
Ευχαριστώ επίσης το Βουλευτή Λακωνίας και τέως Υφυπουργό Εθνικής Άμυνας
κ. Θανάση Δαβάκη για το ενδιαφέρον που έδειξε για τη δουλειά μου και για τις προσπάθειες που έκανε ώστε να την αναδείξει.
Κράτησα για το τέλος το μεγαλύτερο στήριγμά μου. την Οικογένεια μου, που με
υπέμενε, με στήριζε και μου έδινε δύναμη κατά τη διάρκεια αυτού του «ταξιδιού».
Όσα ευχαριστώ κι αν τους πω, πάντα θα είναι λίγα.
Νίκος Ι. Καρμοίρης
Ιστορικός

Νοέμβριος 2014

8

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ……………………………………………………………………………………………………
Εισαγωγικό Σημείωμα ………………………………………………………………………………….....
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ……………………………………………………………………………………………
1. Ιστορικό οργάνωσης του Κέντρου …………………………………………………………………
- Ίδρυση - Συγκρότηση …………………………………………………………………………………
- Υπαγωγή ……………………………………………………………………………………………………
- Αποστολή ………..…………………………………………………………………………………………
- Το ΚΕΕΜ ως Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ) …………………………
2. Διοικητική οργάνωση και αναδιοργάνωση …………………………………………………….
- Η οργάνωση του ΚΕΕΜ ……………………………………………………………………………
- Αναδιοργάνωση του Κέντρου ……………………………………………………………………
3. Η λειτουργία του Κέντρου κατά τα πρώτα χρόνια μετά τη μεταστάθμευση …….
- Ανακύπτοντα προβλήματα και επίλυσή τους ………..………………………………………
- Εκσυγχρονισμός και σταδιακή κτιριακή συγκρότηση …………………………………
- Ψυχαγωγία οπλιτών …………………………………………………………………………………
- Οι «Έφεδροι του Ευρώτα» …………………………………………………………………………
4. Εμβλήματα ΚΕΕΜ και ΣΕΜ ……………………………………………………………………………
- Το έμβλημα του ΚΕΕΜ ………………………………………………………………………………
- Το κέρας της Αμάλθειας …………………………………………………………………………
- Τα εμβλήματα του ΣΕΜ …………………………………………………………………………………
5. Ονοματοδοσία στρατοπέδων ΚΕΕΜ ……………………………………………………………
- Βιογραφικό ονοματοδοτών …………………………………………………………………………
- Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Δαβάκης …………………………………………………
- Ταγματάρχης Παναγιώτης Μαντούβαλος ………………………………………………..
- Τα μοιρολόγια της Μάνης …………………………………………………………………………
6. Εκπαίδευση και ηθική αγωγή ………………………………………………………………………..
- Εκπαίδευση ………………………………………………………………………………………………
- Ηθική αγωγή ………………………………………………………………………………………………
7. Συμμετοχή του ΚΕΕΜ στον Πόλεμο της Κορέας ……………………………………………
- Ο πόλεμος της Κορέας και το ΕΚΣΕ ……………………………………………………………
- Συμμετοχή του ΚΕΕΜ στο ΕΚΣΕ ………………………………………………………………
8. Συμμετοχή σε εθνικές και συμμαχικές ασκήσεις …………………………………………….
9. Στρατιωτικές και εξωστρατιωτικές δραστηριότητες του Κέντρου ……………………
- Στρατιωτικές δραστηριότητες ………………………………………………………………………
- Εξωστρατιωτικές δραστηριότητες ………………………………………………………………

5
7
9
11
11
13
13
14
19
19
20
22
22
25
30
34
38
38
38
39
40
40
40
42
43
47
47
48
54
54
56
60
62
62
63

9

Νίκος Ι. Καρμοίρης

10. Πεσόντες εν ώρα καθήκοντος και Ηρώα ……………………………………………………… 70
- Πεσόντες στην Ε.Ο. Σπάρτης-Μεγαλόπολης και ανέγερση Ηρώου ……………… 70
- Ηρώα, προτομές και μνημεία εντός ΚΕΕΜ ………………………………………………… 72
- Μουσεία ΚΕΕΜ ………………………………………………………………………………………… 75
11. Επισκέψεις - επιθεωρήσεις …………………………………………………………………………… 77
12. Διατελέσαντες Διοικητές ΚΕΕΜ …………………………………………………………………… 104
13. Διατελέσαντες Υποδιοικητές ΚΕΕΜ ……………………………………………………………… 109
14. ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Η Γενέθλιος Ημέρα του ΚΕΕΜ ………………………………………………… 111
Παράθεμα εικόνων ………………………………………………………………………………………
114
Βιβλιογραφία …………………………………………………………………………………………………… 131
Γραπτές Ιστορικές Μαρτυρίες για το ΚΕΕΜ……………………………………………………… 132
- Ιστορικό του Ιερού Ναού του ΚΕΕΜ (του Παν. Κοντάκου) ……………………........ 133
- Ιστορικό του ΚΕΕΜ/3ου Τάγματος στο Γύθειο (του Ελ. Ψαρρού) ……………… 138

10

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

1. Ιστορικό οργάνωσης του Κέντρου
Από την έρευνα δεν κατέστη δυνατό να βρεθούν οι πρωτογενείς πηγές (δηλαδή κυρίως οι διαταγές του αρμόδιου Υπουργείου) που να αφορούν τη σύσταση και τις κατά καιρούς μετασταθμεύσεις του ΚΕΕΜ. Η πληροφόρηση που
λαμβάνουμε και οι σημαντικές πληροφορίες που έχουμε παρέχονται από την
Ιστορία Μονάδος του 1955 (αρχείο ΔΙΣ), από την οποία προκύπτουν, παρά τον
περιορισμένο όγκο της, αρκετά στοιχεία που αφορούν τα πρώτα χρόνια ζωής
του Κέντρου.
Οι μοναδικές πρωτογενείς πηγές, οι οποίες μας παρέχουν κάποιες ελάχιστες
πληροφορίες σχετικά με το θέμα που πραγματευόμαστε είναι η ΕΕΔ του 1958,
η οποία είναι στην ουσία έκθεση που «καλύπτει την δραστηριότηταν του Κέντρου από της μετασταθμεύσεως εις Λακωνίαν» - κι αρκετά από τα στοιχεία της
ίσως προέρχονται από την ΙΜ του 1955 και η «Περιληπτική Έκθεση Πεπραγμένων από Συγκροτήσεως ΚΕΕΜ έως 31-12-1970», της οποίας οι πληροφορίες
προέρχονται, κατά κύριο λόγο, από την ΙΜ του 1955 - και την ΕΕΔ του 1958.
Πληροφορίες λαμβάνουμε επίσης από την Ιστορία Μονάδος του 1998 (αρχείο
ΔΙΣ), η οποία είναι, βέβαια, σχεδόν μια πιστή αντιγραφή των στοιχείων της
πρώτης ιστορίας, με διαφορές την γλωσσική διατύπωση (πέρασμα από την καθαρεύουσα στη δημοτική) και «χρονικές» προσθήκες.

• Ίδρυση - Συγκρότηση
Το Κέντρο Εκπαιδεύσεως Εφοδιασμού Μεταφορών (ΚΕΕΜ) συστάθηκε με
την υπ’ αριθμόν ΕΠ 12241/1/3/45 Διαταγή του Υπουργείου Στρατιωτικών το
Μάρτιο του 1945 κι εγκαταστάθηκε στις κτιριακές εγκαταστάσεις της Σιβιτανιδείου Επαγγελματικής Σχολής στην Καλλιθέα.
Κατά τον Απρίλιο του ίδιου έτους, συγκροτήθηκαν, με βάση το Βρετανικό
σύστημα, δύο Λόχοι. Ένας Λόχος Οδηγήσεως και Συντηρήσεως και ένας Λόχος
Εφοδιασμού, οι οποίοι στην πορεία μετατράπηκαν σε Πτέρυγες. Η Πτέρυγα
Μηχανοδηγήσεως εγκαταστάθηκε αρχικά στη Βούλα Αττικής, κι αργότερα στη
Γλυφάδα κι έλαβε διαδοχικά τους τίτλους «Λόχος», «Τάγμα» και «Πτέρυξ».
Τον Ιούλιο του 1946 συγκροτήθηκε και η Πτέρυγα Εκπαιδεύσεως Αξιωματικών (μετονομασθείσα Σχολή Αξιωματικών), η οποία εγκαταστάθηκε κι αυτή
στο χώρο της Σιβιτανιδείου Σχολής. Δυο χρόνια αργότερα, το 1948, τα εγκατα-

11

Νίκος Ι. Καρμοίρης

στημένα τμήματα του ΚΕΕΜ στη Σιβιτανίδειο, λόγω κυρίως έλλειψης χώρου
εγκαταστάθηκαν στο στρατόπεδο του ΡΟΥΦ.
Το έτος 1949, με απόφαση του Υπουργείου Στρατιωτικών, διελύθησαν οι
υπαγόμενες στο Γενικό Κέντρο Εκπαιδεύσεως Αυτοκινήτων (ΓΚΕΑ) Σχολές
Τεχνικών Αυτοκινήτου Α΄ Κλιμακίου των Μονάδων Διοικητικής Μέριμνας και
Υπηρεσιών και συστάθηκαν αντιστοίχως στο ΚΕΕΜ δύο ακόμη Πτέρυγες με
τις ονομασίες «Πτέρυγα Διοικητικής Μερίμνης» και την «Πτέρυγα Οδηγών Μηχανικών». Τον Αύγουστο του ίδιου έτους διαλύθηκαν οι Σχολές Μαγείρων και
Σιτιστών που υπάγονταν στην Ανωτέρα Στρατιωτική Διοίκηση Αττικής-Νήσων
(ΑΣΔΑΝ). Τα τμήματα της διαλυθείσας Σχολής Μαγείρων αποτέλεσαν τη βάση
της δημιουργίας της Σχολής Μαγείρων του ΚΕΕΜ, ενώ η Σχολή Σιτιστών εντάχθηκε στην Πτέρυγα Διοικητικής Μέριμνας του Κέντρου.
Με το τέλος του 1949 το ΚΕΕΜ διέθετε τα παρακάτω τμήματα:
- Σχολή Αξιωματικών (Σ.Α.)
- Πτέρυγα Εφοδιασμού
- Πτέρυγα Οδήγησης-Συντήρησης, η οποία μετονομάστηκε σε Πτέρυγα
Μηχανοδήγησης
- Πτέρυγα Οδηγών Μηχανικών
- Πτέρυγα Διοικητικής Μερίμνης
- Σχολή Μαγείρων
Το Μάιο του 1950, έγινε αναγνώριση στην περιοχή του Ναυπλίου, ώστε το
ΚΕΕΜ να μεταφερθεί και να εγκατασταθεί εκεί. Λίγο αργότερα, όμως, η σχετική εντολή μετασταθμεύσεως ανεστάλη επ’ αόριστον. Τελικά, μία πενταετία
αργότερα, τον Απρίλιο του 1955 αποφασίσθηκε η μεταστάθμευση του Κέντρου,
όχι όμως στην περιοχή της Αργολίδας, αλλά στην Λακωνία και πιο συγκεκριμένα στο χωριό Ξηροκάμπιον, μερικά χιλιόμετρα νότια της Σπάρτης. Η μεταστάθμευση έγινε συνολικά για όλο το Κέντρο πλην της Σχολής Αξιωματικών, η
οποία παρέμεινε προσωρινά στο στρατόπεδο του ΡΟΥΦ ως το 1956, οπότε μεταστάθμευσε κι εκείνη στο στρατόπεδο του Ξηροκαμπίου. Η εγκατάσταση του
προσωπικού του ΚΕΕΜ έγινε αρχικά σε σκηνές και ΤΟLL μέχρι την ανέγερση
κτιρίων, ενώ σημειώνεται, επίσης, πως ένα Τάγμα του ΚΕΕΜ βρίσκεται στο
στρατόπεδο του Γυθείου.
Όπως παρατηρήθηκε κατά την πάροδο του καιρού και σε χρόνο που δεν δύναται να προσδιορισθεί, λόγω ελλείψεως στοιχείων, οι Πτέρυγες Εκπαιδεύσεως
Αξιωματικών, μηχανοδηγήσεως, εφοδιασμού, οδηγών μηχανικών, διοικητικής
μερίμνης και η Σχολή Μαγείρων, μετονομάστηκαν ή συγχωνεύθηκαν σε Τάγματα Εκπαιδεύσεως και Σχολή Αξιωματικών.
Από τη μεταστάθμευσή του στην περιοχή της Σπάρτης το 1955 και την ολοκλήρωσή της ένα χρόνο έπειτα το Κέντρο παραμένει στην παρούσα θέση έως

12

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

σήμερα και με την πάροδο του χρόνου έχει αποκτήσει την τελική του σημερινή
μορφή ως εξής:
- Επιτελείο – Λόχος Διοικήσεως
- Σχολή Αξιωματικών
- 1ο Τάγμα: Λειτουργεί ως Τάγμα εκπαιδεύσεως Υπαξιωματικών
Κινήσεως (ΥΚ/ΟΑ), Οδηγών Αυτοκινήτου (ΟΑ) και Αρτοποιών.
- 2ο Τάγμα: Λειτουργεί ως Τάγμα εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων Οπλιτών.
- 3ο Τάγμα: Λειτουργεί ως Τάγμα εκπαιδεύσεως Μαγείρων όλων των Όπλων
και Σωμάτων του Στρατού Ξηράς, καθώς και λοιπών κλάδων των Ε.Δ. εφόσον
απαιτηθεί.

• Υπαγωγή
Εν πολέμω και ειρήνη το ΚΕΕΜ είναι Μονάδα εκπαιδεύσεως του Σώματος
Εφοδιασμού Μεταφορών, διοικητικά και οικονομικά ανεξάρτητη, ισότιμη με
Ταξιαρχία. Υπάγεται στη ΔΕΜ/ΓΕΣ (την οποία συναντούμε επίσης στα αρχεία,
με χρονική σειρά, με τα ονόματα ΔΕΜ/ΑΣ, Δ/ση ΣΕΜ/ΓΕΣ και, τέλος,
ΔΕΜ/ΓΕΣ).
Επιχειρησιακά, για θέματα Διοικητικής Μέριμνας (ΔΜ) και θέματα εσωτερικής ασφάλειας υπαγόταν στην ΜΜ της περιοχής στην οποία κάθε φορά ευρίσκετο. Από την μεταστάθμευσή του το Κέντρο στη Λακωνία υπάγεται στην
ΙV Μεραρχία Πεζικού, η οποία εδρεύει στην Τρίπολη. Στα αρχεία παρατηρείται
ότι η ΙVΜΠ είχε μετονομαστεί σε 94 ΣΔΙ και τούμπαλιν, έως ότου αποκτήσει
ξανά στην αρχή της νέας χιλιετίας το ιστορικό της όνομα (ΙVΜΠ), μέχρι τον
Ιανουάριο του 2014 όταν μετονομάστηκε σε ΔΙΚΕ.

• Αποστολή
Η αποστολή και η ευθύνη του Κέντρου σε περιόδους πολέμου και ειρήνης
καθορίζεται ως εξής:
- Να εκπαιδεύει Μόνιμους Αξιωματικούς, Ανθυπασπιστές και Υπαξιωματικούς στα τμήματα βασικής και προκεχωρημένης εκπαιδεύσεως.
- Να εκπαιδεύει τους Υποψήφιους Εφέδρους Αξιωματικούς (ΥΕΑ)
και τους Εφέδρους Αξιωματικούς του Σώματος.
- Να εκπαιδεύει τους Οπλίτες του ΣΕΜ στην βασική και ειδική εκπαίδευση
(Οδηγός-Μάγειρας-Αρτοποιός), καθώς επίσης στην ειδική εκπαίδευση και
Οπλίτες έτερων Όπλων και Σωμάτων.
- Να συμμετέχει στα σχέδια ετοιμότητας και ασφάλειας των προϊστάμενων
κλιμακίων σε συνεργασία μετά των Σωμάτων Ασφαλείας, βάσει υφιστάμενων
Σχεδίων και διαταγών.

13

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Σημειώνεται ότι, ως εκπαιδευτές χρησιμοποιούνται όλοι οι Αξιωματικοί, Μόνιμοι κι Έφεδροι Υπαξιωματικοί του ΚΕΕΜ.
Η λειτουργία του ΚΕΕΜ καθορίζεται από τον υπ’ αριθμόν 42-41/93
ΠΟΥ/ΚΕΕΜ.

• Το ΚΕΕΜ ως Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ)
Το Σεπτέμβριο του 2008, το ΚΕΕΜ πιστοποιήθηκε ως Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης (Κ.Ε.Κ.) από το Εθνικό Κέντρο Πιστοποίησης (Ε.ΚΕ.ΠΙΣ.)
του Υπουργείου Απασχόλησης υπό το διακριτικό τίτλο ΚΕΕΜ/ΚΕΚ, με αριθμό
πιστοποίησης 7716 του 2008, διαθέτοντας τις παρακάτω σχολές:
• Σχολή Οδηγών, στο στρατόπεδο «Συνταγματάρχη (ΠΖ) Κ. Δαβάκη»
• Σχολή Μαγείρων, στο στρατόπεδο «Ταγματάρχη (ΠΖ) Π. Μαντούβαλου»
• Σχολή Αρτοποιών, στο στρατόπεδο «Συνταγματάρχη (ΠΖ) Κ. Δαβάκη»
Πιο συγκεκριμένα, στις 25 Σεπτεμβρίου 2008, το Κέντρο Εκπαιδεύσεως Εφοδιασμού Μεταφορών (ΚΕΕΜ) με την υπ’ αριθμό 477/25-9-2008 απόφαση του
Δ.Σ. του Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. και σύμφωνα με τις διατάξεις της υπ’ αριθμό 110327/2005
Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Απασχόλησης & Κοινωνικής
Προστασίας και Οικονομίας & Οικονομικών (ΦΕΚ Β’ 230/21-02-2005) έλαβε
πιστοποίηση ως φορέας για λειτουργία Κέντρου Επαγγελματικής Κατάρτισης
(Κ.Ε.Κ.).
Έτσι το ΚΕΕΜ αποτέλεσε και αποτελεί το πρώτο Κ.Ε.Κ. των Ενόπλων Δυνάμεων, η δημιουργία του οποίου ήταν προϊόν της συνεργασίας του ΓΕΣ με την
αρμόδια Γενική Διεύθυνση Οικονομικού Σχεδιασμού και Υποστήριξης του
Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Το ΚΕΕΜ ως ΚΕΚ λειτουργεί με κεντρική δομή στο στρατόπεδο «Συνταγματάρχη Κ. Δαβάκη» της Σπάρτης και παράρτημα στο στρατόπεδο «Ταγματάρχη Π. Μαντούβαλου» του Γυθείου. Συνολικά πιστοποιήθηκαν από το
Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. 6119 τετραγωνικά μέτρα εγκαταστάσεων των δύο Στρατοπέδων με
δώδεκα αίθουσες διδασκαλίας, δύο εργαστήρια μαγείρων, ένα εργαστήριο αρτοποιών, οκτώ χιλιόμετρα ασφάλτινων και δύο χιλιόμετρα χωμάτινων δρόμων
και 79 οχήματα διαφόρων τύπων, καθώς επίσης και μία αίθουσα εκπαίδευσης
στη χρήση Η/Υ στη Σχολή Αξιωματικών και μία αίθουσα διαδικτύου στο παράρτημα Γυθείου.
Τα εγκαίνια του Κέντρου Επαγγελματικής Κατάρτισης του ΚΕΕΜ
(ΚΕΕΜ/ΚΕΚ) πραγματοποιήθηκαν τη Δευτέρα 13 Οκτωβρίου 2008 παρουσία
του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Ευάγγελου Μεϊμαράκη και της Υπουργού
Απασχόλησης Φάνης Πάλλη-Πετραλιά, και τελέσθηκαν υπό τις ευλογίες του
Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου.

14

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Στην εκδήλωση των εγκαινίων είχαν παρευρεθεί, επίσης, ο Βουλευτής Λακωνίας Παναγιώτης Σκανδαλάκης, ο Α/ΓΕΣ Αντιστράτηγος Δημήτριος Βούλγαρης, ο Α/ΓΕΝ Αντιναύαρχος Γεώργιος Καραμαλίκης, ο Α/ΓΕΑ
Αντιπτέραρχος Ιωάννης Γιάγκος, πολιτικές και θρησκευτικές αρχές του Νομού
Λακωνίας, ο Πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Πιστοποίησης (Ε.ΚΕ.ΠΙΣ.), Ανώτατοι και Κατώτεροι Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και Στρατιώτες του ΚΕΕΜ
και πλήθος κόσμου.
Το ΚΕΕΜ ως ΚΕΚ παρέχει αρχική ή και συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση στους οπλίτες θητείας, κυρίως για τα επαγγέλματα που χαρακτηρίζονται ως τεχνικά και μεταφορών, όπως είναι του μάγειρα
και του αρτοποιού.
Η αρχική ή και η συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση στις Ένοπλες Δυνάμεις, αποτελεί μία διαρκή διαδικασία, που έχει σκοπό να διασφαλίσει ότι οι γνώσεις και
δεξιότητες του στρατεύσιμου οπλίτη, όπως αυτές του μάγειρα και του αρτοποιού, προσαρμόζονται συνεχώς και
ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες απαιτήσεις της ειδικότητάς του στο Στρατό με απώτερο σκοπό, εάν ο ίδιος
επιθυμεί, την απορρόφησή του στην αγορά εργασίας ως
ιδιώτης.
Από την έναρξη λειτουργίας του ΚΕΕΜ ως ΚΕΚ, στο
O αριθμός
Κέντρο έχουν εκπαιδευτεί, μέχρι σήμερα, περισσότεροι
πιστοποίησης
του ΚΕΕΜ-ΚΕΚ
από 15.000 οπλίτες.
Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Β.
- Ιστοσελίδα Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (www.mod.mil.gr).
- Αρχείο ΚΕΕΜ, Συνοπτικό Ιστορικό του ΚΕΕΜ, 1ο Ε.Γ.

15

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Το πιστοποιητικό του ΚΕΕΜ/ΚΕΚ (10-10-2008)

16

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Στιγμιότυπα από τα εγκαίνια του
ΚΕΕΜ/ΚΕΚ (αρχείο ιστοσελίδας
Υπ. Εθνικής Άμυνας)

Τα εγκαίνια του ΚΕΕΜ/ΚΕΚ στο
πρωτοσέλιδο της εφημερίδας
«Λακωνικός Τύπος»
στις 14-10-2008

17

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Αίθουσες θεωρητικής εκπαίδευσης ΚΕΚ

Αίθουσα θεωρητικής εκπαίδευσης μαγείρων

Εγκαταστάσεις εκπαίδευσης ΚΕΚ μαγείρων

Αίθουσα θεωρητικής εκπαίδευσης οδηγών

18

Κινητό αρτοποιείο ΚΕΚ

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

2. Διοικητική οργάνωση και αναδιοργάνωση
• Η οργάνωση του ΚΕΕΜ
Η οργάνωση του Κέντρου ήταν πάντοτε σύμφωνη με την οργάνωση που ακολουθείται για όλα τα Συγκροτήματα επιπέδου Ταξιαρχίας.
Στις μέρες μας, το ΚΕΕΜ είναι οργανωμένο διοικητικά σύμφωνα με το οργανόγραμμα που ακολουθεί, το οποίο προκύπτει από τις τελευταίες Ετήσιες
Εκθέσεις Δραστηριοτήτων:

19

Νίκος Ι. Καρμοίρης

• Αναδιοργάνωση του Κέντρου
Κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων μετά την ίδρυση και την αρχική του
οργάνωση, παρατηρήθηκε πως το ΚΕΕΜ αναδιοργανώθηκε σε αρκετές περιπτώσεις. Για παράδειγμα, Λόχοι μετατράπηκαν σε Τάγματα και κατόπιν σε
Πτέρυγες, Πτέρυγες συγχωνεύθηκαν ή και μετονομάστηκαν κ.ο.κ. (βλέπε αντίστοιχο κεφάλαιο), για να αποκτήσει σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου τη
βασική μορφή και δομή που έχει, με κατά καιρούς διαφοροποιήσεις, έως και
σήμερα.
Αργότερα, μετά τη μεταστάθμευσή του, παρατηρούνται από τα αρχεία αναδιοργανώσεων των μονάδων, που βρίσκονται στο αρχείο της ΔΙΣ/ΓΕΣ, κάποιες
μικρές μεταβολές-αναδιοργανώσεις ή κάποιες εξολοκλήρου αναδιοργανώσεις
του Κέντρου.
Με απόφαση του ΓΕΣ την 18η Νοεμβρίου 1964 αναδιοργανώθηκαν ορισμένα
Στρατιωτικά Ταχυδρομικά Γραφεία (Σ.Τ.Γ.) κι εντάχθηκαν ως υπομονάδες σε
Κέντρα Εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων (ΚΕΝ) και Ειδικά Κέντρα Εκπαιδεύσεως
(ΕΚΕ). Έτσι, μεταξύ άλλων, το Σ.Τ.Γ. 1013 εντάχθηκε εν Ειρήνη και Πολέμω
στο ΚΕΕΜ Σπάρτης.
Με διαταγή της 25ης Νοεμβρίου 1965 το ΓΕΣ αποφάσισε πως το Συνεργείο
Επισκευών ΚΕΕΜ (3ο Κλιμάκιο) να ενταχθεί ως οργανική Υπομονάδα στο
ΚΕΕΜ με σκοπό την καλύτερη παρακολούθηση, διοίκηση κι έλεγχο του.
Στις 6 Μαΐου 1992 εκδόθηκε διαταγή του ΓΕΣ, σύμφωνα με την οποία αποφασίστηκε η αναδιοργάνωση ορισμένων ΚΕΝ, ανάμεσά τους και το ΚΕΕΜ,
ώστε να μην διαλύονται στον Πόλεμο. Αντιθέτως να συνεχίζουν να λειτουργούν
ως έμπεδα, με ενεργοποίηση της ΑΣ και διάλυση των αντιστοίχων Επιστρατευομένων (ΕΜ) Εμπέδων. Πιο κάτω, το ίδιο έγγραφο της συγκεκριμένης διαταγής καθόριζε τα γενικά στοιχεία οργάνωσης του ΚΕΕΜ-Έμπεδου σε
περιόδους Ειρήνης καθώς και σε περιόδους Πολέμου.
Την 3η Οκτωβρίου 2000 εκδόθηκε απόφαση του Γενικού Επιτελείου, με την
οποία διετάχθη η εκ νέου πλήρης αναδιοργάνωση του ΚΕΕΜ σύμφωνα με τα
συνημμένα παραρτήματα του συγκεκριμένου εγγράφου. Στα παραρτήματα
αυτά υπήρχαν οργανογράμματα που καθόριζαν το σχηματισμό του Κέντρου σε
Ειρήνη και Πόλεμο, τις δομές της Διευθύνσεως Διοικητικής Μέριμνας του Κέντρου, της Σχολής Αξιωματικών και των τριών Ταγμάτων Εκπαιδεύσεως, ενώ
ακόμα υπήρχαν και συγκεντρωτικοί πίνακες του Στρατιωτικού και Πολιτικού
Προσωπικού του Κέντρου.
Στις 2 Ιανουαρίου 2007 εκδόθηκε διαταγή από το ΓΕΣ, η οποία προέβλεπε
τη συγκρότηση Γραφείων Υγιεινής και Ασφάλειας (ΓΥΑ). Έτσι λοιπόν αποφασίστηκε η συγκρότηση και στελέχωση ΓΥΑ μεταξύ άλλων και σε Κέντρα Εκ-

20

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

παιδεύσεως, εκ των οποίων δεν ήταν δυνατό να απουσιάζει το ΚΕΕΜ. Η υπαγωγή των ΓΥΑ τέθηκε απευθείας στον Υποδιοικητή ή Υποδιευθυντή, ανάλογα
με τη δομή, της κάθε Μονάδας.
Το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους (08-09-2007) αποφασίσθηκε ξανά η αναδιοργάνωση του ΚΕΕΜ. Αυτή τη φορά όμως όχι εξ ολοκλήρου, αλλά ορισμένων
Ταγμάτων Εκπαιδεύσεως. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα οργανογράμματα
που βρίσκονταν στα συνημμένα του εγγράφου παραρτήματα, αποφασίσθηκε η
αναδιοργάνωση της δομής του 1ου και του 2ου Τάγματος Εκπαιδεύσεως. Υπήρχαν επίσης συνημμένοι συγκεντρωτικοί πίνακες κατανομής στρατιωτικού και
πολιτικού προσωπικού, ενώ με την ίδια διαταγή αποφασίστηκε και η τροποποίηση του ΠΟΥ του ΚΕΕΜ.
Κατόπιν αυτών των τροποποιήσεων το Κέντρο έχει, σήμερα, αποκτήσει Διοικητικά την οργάνωση στη δομή του σύμφωνα με το ανωτέρω οργανόγραμμα.
Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.

21

Νίκος Ι. Καρμοίρης

3. Η λειτουργία του Κέντρου κατά τα πρώτα χρόνια μετά
τη μεταστάθμευση
• Ανακύπτοντα προβλήματα και επίλυσή τους
Κατά την αρχική του εγκατάσταση στην περιοχή της Λακωνίας το ΚΕΕΜ
αντιμετώπισε σοβαρότατα προβλήματα Διοικητικής Μέριμνας, κυριότερα των
οποίων υπήρξαν τα ζητήματα της στέγασης, της ύδρευσης και του φωτισμού.
Μάλιστα, κατά τους πρώτους μήνες μετά τη μεταστάθμευση, η εγκατάσταση
της δύναμης του Κέντρου έγινε σε σκηνές και σε πρόχειρους μεταλλικούς χώρους στέγασης, τύπου TOLL.
Καθώς δεν υπήρχε καμία μόνιμη εγκατάσταση, τα ποικίλα ζητήματα Διοικητικής Μέριμνας απορροφούσαν σχεδόν όλη τη δραστηριότητα και την προσοχή της Διοικήσεως με στόχο την ταχύτερη εξασφάλιση στοιχειωδών συνθηκών
διαβίωσης. Το γεγονός βέβαια αυτό επιδρούσε δυσμενώς στην απόδοση της εκπαίδευσης. Παρά ταύτα, η κατασκευή των κτιρίων-θαλάμων αποπερατώθηκε
σχετικά νωρίς, κατά τον Μάρτιο του 1956. Παράλληλα, ξεκίνησε η κατασκευή
κι άλλων εγκαταστάσεων αναγκαίων για την εξυπηρέτηση των πολλών και ποικίλων αναγκών για μία μονάδα που αποτελούσε κι αποτελεί Κέντρο εκπαιδεύσεως κι έφτανε τότε να έχει δύναμη έως και τρεις χιλιάδες άντρες.
Εντούτοις, το Κέντρο καθ’ όλη την πορεία του αντιμετώπιζε αρκετά προβλήματα, τα οποία η εκάστοτε Διοίκηση εκαλείτο να λύσει, ιδιαιτέρως δε κατά τα
πρώτα χρόνια από την μετεγκατάστασή του στην παρούσα περιοχή.
Ο εφοδιασμός του Κέντρου με εφόδια, καύσιμα και άλλα υλικά γινόταν από
την πλησιέστερη σιδηροδρομική γραμμή και το πλησιέστερο λιμάνι, δηλαδή εκ
Τριπόλεως και Γυθείου αντίστοιχα, με μέσα της Μονάδος. Η μεγάλη απόσταση
από τις περιοχές εφοδιασμού, όχι μόνο αύξανε το κόστος της μεταφοράς, αλλά
υποχρέωνε το Κέντρο στη διάθεση σημαντικού αριθμού οχημάτων προς εξυπηρέτηση των ανωτέρω αναγκών, τα οποία υποχρεωτικώς απουσίαζαν από την
εκπαίδευση.
Όσον αφορά την ύδρευση υπήρχε, και σε αυτόν τον τομέα, έντονο πρόβλημα.
Το Κέντρο υδρευόταν από το όμορο χωριό Ξηροκάμπι, στο οποίο υπήρχε αντλιοστάσιο και φρεάτιο. Η παρεχόμενη, όμως, ποσότητα του νερού δεν κάλυπτε
απολύτως τις μεγάλες ανάγκες που παρουσιάζονταν στη Μονάδα, ιδίως τους
καλοκαιρινούς μήνες και τις περιόδους επικαλύψεως των ΕΣΣΟ. Το 1963 το

22

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Κέντρο επιδίωξε τη σύνδεσή του με το υπό κατασκευή έργο υδρεύσεως της Κοινότητος Ξηροκαμπίου, η οποία «ετροφοδοτείτο» από τις πηγές του Ταϋγέτου.
Παρά ταύτα, η απάντηση της Κοινότητος εδόθη αρνητική προς τη Διοίκηση, κι
έτσι εκείνη εστράφη προς τη Νομαρχία Λακωνίας επιμένοντας αφ’ ενός στην
ανωτέρω προσπάθειά της κι αναζητώντας αφ’ ετέρου και νέες λύσεις.
Ο ηλεκτροφωτισμός γινόταν με 3 και αργότερα με 2 Ηλεκτροπαραγωγικά
Ζεύγη (γεννήτριες) τα οποία, αν και αρχικά κάλυπταν τις τότε ανάγκες, στην
πορεία άρχιζαν να παρουσιάζουν προβλήματα. Οι πετρελαιοκινητήρες των Η/Ζ
πάθαιναν συχνές βλάβες και σταδιακά έπαψαν να καλύπτουν τις απαιτούμενες
ανάγκες. Έτσι η Διοίκηση επιζητούσε όχι μόνο την ανακατασκευή των εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, αλλά και τη σύνδεση με το εξωτερικό, διερχόμενο έξωθεν του στρατοπέδου, ηλεκτρικό δίκτυο της ΔΕΗ.
Αντιθέτως, όπως φαίνεται, καλύπτονταν οι ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης με τους ιατρούς του Κέντρου αξιωματικούς ή οπλίτες, καλύπτοντας παράλληλα και τις ανάγκες του 3ου Τάγματος του ευρισκόμενου στο στρατόπεδο
του Γυθείου. Επίσης σε ό,τι αφορούσε την κτηνιατρική μέριμνα τα πράγματα
ήταν σε εξίσου καλό επίπεδο αφού το Κέντρο είχε πάντα Αξιωματικό εξειδικευμένο στην επιστήμη της κτηνιατρικής. Στον αντίποδα, οι ανάγκες του Κέντρου για άρτο καλύπτονταν από αρτοποιεία της Σπάρτης έως την κατασκευή
του αρτοποιείου του Κέντρου, ενώ επίσης υπήρχε έλλειμμα αποθηκευτικών
χώρων για τρόφιμα αφού δεν είχαν ανεγερθεί ανάλογα κτίρια. Υπήρχε επίσης
έλλειψη όρχου ανταλλακτικών με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται ο ρυθμός επισκευών των οχημάτων με συνέπεια αυτό να έχει αντίκτυπο στην εκπαίδευση,
ενώ επίσης το Κέντρο δεν διέθετε στεγασμένο χώρο για την λειτουργία της ΟΣΚ
(Ομάδα Συντηρήσεως Κέντρου).
Το Κέντρο μπορεί να έλυσε σταδιακά το πρόβλημα της στέγασης της εκπαιδευόμενης και μόνιμης δύναμής του, αλλά το πρόβλημα στέγασης εξειδικευμένων χώρων, όπως για παράδειγμα εστιατόρια, αρτοποιεία, διοικητήριο,
αναρρωτήριο, πειθαρχείο κ.ά., ταλάνιζε τη Διοίκηση που επιζητούσε λύσεις,
καθώς εκείνα στεγάζονταν σε χώρους ακατάλληλους ως προς το σκοπό τους,
όπως, παράδειγμα, σε κτίρια προοριζόμενα για στέγαση των οπλιτών.
Επιτακτική, παράλληλα, θεωρείτο τότε και η ανάγκη κατασκευής Λέσχης
Αξιωματικών Φρουράς Σπάρτης, αφ’ ενός, όπως τονίζεται σε Ετήσιες Εκθέσεις
Δραστηριοτήτων (ΕΕΔ) κατά τα μέσα και τέλη της δεκαετίας του ’60, «δια την
προβολήν του Σώματος και αφ’ ετέρου δια άνετον παραμονήν εν αυτή». Και
τούτο διότι το κτίριο, που χρησιμοποιείτο για στέγαση της ΛΑΦΣ επί μισθώσει,
κρινόταν ακατάλληλο να ανταποκριθεί στις στοιχειώδεις απαιτήσεις.
Το Κέντρο επεδίωκε επίσης την προέκταση του πεδίου βολής λόγω της σταδιακής αύξησης της δυνάμεως. Η Διοίκηση είχε θέσει επίσης στόχο τη βελτίωση

23

Νίκος Ι. Καρμοίρης

κι ασφαλτόστρωση του στίβου οδηγήσεως, διότι, όχι μόνο δεν εκπληρωνόταν
ορθώς η εκπαίδευση, αλλά συντελείτο τεράστια φθορά σε ελαστικά και εξαρτήματα των οχημάτων, καθώς επίσης και υπερβολική κατανάλωση καυσίμων.
Αν και μέρος των διαδρόμων μηχανοδηγήσεως ασφαλτοστρώθηκε κατά περιόδους τμηματικά, εντούτοις παρατηρείται στις ΕΕΔ από το 1971 έως το 1975 να
γίνεται συχνά λόγος για την ασφαλτόστρωση και των υπολοίπων διαδρόμων
μηχανοδηγήσεως που υπολογιζόταν από τις 5.000.000 έως τις 7.200.000 δρχ.
Μάλιστα, στις ΕΕΔ εκείνες ήταν η πρώτη ή και η μοναδική επιδίωξη της Μονάδος!
Είναι δεδομένο πως το ΚΕΕΜ κατά τη διάρκεια της μακροετούς ζωής του
αντιμετώπισε αρκετά λειτουργικά προβλήματα, άλλα μεγαλύτερης κι άλλα μικρότερης, αλλά όχι ήσσονος, σημασίας. Παραπάνω αναφέρθηκαν σημαντικά
προβλήματα που αντιμετώπισε η Μονάδα περίπου για μία εικοσαετία από τη
μεταστάθμευσή της. Είναι δεδομένο πως αντιμετώπιζε κι άλλα προβλήματα
κατά περιόδους, τα οποία όμως δεν κρίθηκαν σκόπιμο να αναφερθούν. Οι ΕΕΔ
από το 1977 έως το 1985 δεν αναφέρουν αντιμετωπίζοντα προβλήματα ή δυσχέρειες του Κέντρου, ενώ από το 1986 έως σήμερα γίνονται ανάλογες αναφορές στις Ετήσιες Εκθέσεις Δραστηριοτήτων της Μονάδος. Συνήθως οι αναφορές
αυτές αφορούν στην πλειονότητά τους τη μείωση του προσωπικού με αποτέλεσμα να συναντούνται προβλήματα κατά την εκπαίδευση˙ επίσης, θέτουν ξανά
το κτιριακό ζήτημα, καθώς γίνεται λόγος περί πεπαλαιωμένων πλέον κτιριακών
εγκαταστάσεων, όπως επίσης και εξοπλισμού.

Διοικητήριο ΚΕΕΜ και εγκαταστάσεις κατά τα πρώτα χρόνια ανέγερσής τους

24

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

• Εκσυγχρονισμός και σταδιακή κτιριακή συγκρότηση
Το ΚΕΕΜ, όπως έχει ήδη αναφερθεί πολλάκις, μετά τη μεταστάθμευσή του
στη Λακωνία αντιμετώπισε αρκετά ζωτικής σημασίας προβλήματα, με σπουδαιότερο το θέμα της πλήρους απουσίας κτιριακών εγκαταστάσεων. Η Διοίκησή
του, από τα πρώτα βήματα στη Λακωνική γη, έστρεψε την προσοχή της κι έδωσε
μεγάλη βαρύτητα στην κτιριακή συγκρότηση και κατόπιν στον εκσυγχρονισμό
του Κέντρου, ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθεί το συντομότερο και με
τον πιο ορθό τρόπο στην αποστολή του. Χωρίς ίχνος υπερβολής μπορεί να χαρακτηριστεί πως η περιοχή μετεγκατάστασης του Κέντρου, κατά τα πρώτα χρόνια της εκεί λειτουργίας του, είχε μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο.
Καθώς λοιπόν το Κέντρο χτίστηκε από το μηδέν, θεωρείται δεδομένο πως
έγιναν πάμπολλα έργα κι εκτελέσθηκε πλειάδα εργασιών. Για τα έργα και τις
εργασίες αυτές είμαστε σε θέση να πληροφορηθούμε από τις ΕΕΔ από το 1958
έως το 1971, καθώς έπειτα αλλάζει η δομή τους και δεν γίνεται πλέον αναφορά
σε εκτελεσθέντα έργα, αλλά ούτε και σε μελλοντικές επιδιώξεις.
Τα έργα που εκτελέσθηκαν στο ΚΕΕΜ ήταν υπεράριθμα και θα ήταν άσκοπο
να αναφερθούν όλα. Για το λόγο τούτο επιχειρείται μία ομαδοποίηση τους και
μία αναφορά στα σημαντικότερα εξ αυτών.
Τα πρώτα κτίρια θαλαμισμού είχαν ήδη αποπερατωθεί από το Μάρτιο του
1956. Τα έργα που είχαν εκτελεσθεί έως το τέλος του 1958 ήταν τα εξής: φυλάκιο της Κεντρικής Πύλης, Κέντρο Ψυχαγωγίας Μονάδος, Αρτοποιείο, Εστιατόρια Οπλιτών, Εστιατόρια-Λέσχες για του Υπαξιωματικούς και τους Υ.Ε.Α.,
υπαίθρια αίθουσα διδασκαλίας, θερινό κινηματοθέατρο, γυμναστήριο, εξωτερικά πλυντήρια οπλιτών, υπόγειες δεξαμενές βενζίνης χωρητικότητας 1600 γαλλονίων, ανάβαθμοι πλύσεως, σταθμοί συντηρήσεως, κατασκευή εσωτερικού
οδικού δικτύου 10 περίπου χιλιομέτρων για εκπαιδευτική χρήση, αναστήλωση
του Ηρώου του ΣΕΜ κ.ά.
Κατά τα επόμενα χρόνια οι εργασίες δεν έπαψαν. Ανεγέρθηκαν κτίρια που
θα εξυπηρετούσαν ανάγκες στρατωνισμού, φύλαξης, στέγασης των διοικητικών
τομέων, ψυχαγωγίας, εξυπηρέτησης εκπαιδευτικών και κάθε είδους αναγκών
διοικητικής μέριμνας του Κέντρου, ανάγκες άθλησης, υγιεινής κ.ο.κ.
Κατασκευάσθηκαν ακόμη πεδίο βολής, πεδίο ρίψης χειροβομβίδας, πεδίο
Α.Ρ.Β.Χ. Πολέμου, στίβος καταδρομών, στίβος οργανώσεως εδάφους, στίβος
λογχομαχίας, Δημιουργήθηκαν επίσης δίκτυα ύδρευσης και ηλεκτρισμού, τα
οποία κατά καιρούς συντηρούνταν, επισκευάζονταν και σταδιακά ανανεώνονταν και εκσυγχρονίζονταν.
Ξεχωριστή θέση στις εργασίες, οι οποίες εκτελούνται κατά τα πρώτα χρόνια,
λαμβάνει η δεντροφύτευση, καθώς δεντροφυτεύσεις, και σε ορισμένες ελάχιστες
φορές μπολιάσματα άγριων δέντρων, γίνονται συστηματικά για πλέον της μίας

25

Νίκος Ι. Καρμοίρης

δεκαετίας. Μάλιστα ο αριθμός των δέντρων που φυτεύθηκαν εκείνα τα χρόνια
μπορεί να ξεπέρασε και τις 60.000 ρίζες. Κατά κύριο λόγο δεντοφυτεύονταν
πεύκα, ευκάλυπτοι και ελιές, ενώ σε μία χρονική περίοδο φυτεύθηκαν καρυδιές
και αμυγδαλιές χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Φυτεύτηκαν επίσης 5.000 φραγκοσυκιές κατά μήκος των ορίων του στρατοπέδου περίπου 2.500 μέτρων μήκους.
Αξίζει, όμως, μία ιδιαίτερη μνεία σε ορισμένα έργα όπως για παράδειγμα, η
ολοκλήρωση της ανέγερσης του Ιερού Ναού των Αγίων Ταξιαρχών. Σύμφωνα
με τις αρχειακές πηγές τα εγκαίνια του Ιερού Ναού πραγματοποιήθηκαν σε
επίσημη τελετή στις 27 Δεκεμβρίου 1959. Όμως, σύμφωνα με γραπτή μαρτυρία
τα εγκαίνια φαίνεται να πραγματοποιήθηκαν περίπου δέκα μήνες αργότερα
από την ανωτέρω ημερομηνία και πιο συγκεκριμένα στις 23 Οκτωβρίου 1960*.
Μερικά χρόνια αργότερα, το 1966 δημιουργήθηκε η γεώτρηση του Κέντρου
στην περιοχή του Ξηροκαμπίου, η οποία είχε βάθος 28 μέτρα. Η θέση της, νοτιοδυτικώς της εξόδου του Ξηροκαμπίου, είχε υποδειχθεί ένα χρόνο νωρίτερα
από γεωλόγο του Υπουργείου Γεωργίας που είχε επισκεφτεί το ΚΕΕΜ για να
βοηθήσει στη λύση του προβλήματος της ύδρευσης. Στην ΕΕΔ του 1963 γίνεται
πρώτη φορά αναφορά στην επικοινωνία του Κέντρου με τις προϊστάμενες ή υφιστάμενες μονάδες, η οποία γίνεται μέσω ασυρμάτου, «δια ενσυρμάτων μέσων

* Το Σεπτέμβριο του 2004, και πιο συγκεκριμένα στις 30 του εκείνου μηνός, παραδόθηκε στον τότε Διοικητή του ΚΕΕΜ Ταξίαρχο Σιδηρόπουλο Γεώργιο, κείμενο έξι σελίδων που φέρει τον τίτλο «Ιστορικό του Ιερού Ναού του ΚΕΕΜ Σπάρτης», το οποίο
αποτελεί γραπτή προσωπική μαρτυρία του Θεολόγου-συνταξιούχου Γυμνασιάρχη κ.
Παναγιώτη Ι. Κοντάκου, ο οποίος υπηρέτησε στο ΚΕΕΜ από τις 10 Μαρτίου 1959 έως
τις 18 Δεκεμβρίου 1960.
Μελετώντας την μαρτυρία, η οποία αποτελεί πηγή για την έρευνα, προκύπτει ένα
πρόβλημα και ένας προβληματισμός. Στο κείμενο του κ. Κοντάκου αναφέρεται ως ημερομηνία εγκαινίων του Ι.Ν. Ταξιαρχών του ΚΕΕΜ η 23η-10-1960. Αντίθετα, στην ΕΕΔ
του 1959 αναφέρεται ως ημερομηνία εγκαινίων του Ι.Ν. η 27η-12-1959.
Ερευνώντας τις ημερομηνίες κατά τις οποίες υπηρέτησαν ως Δ/ντής ΔΕΜ/ΓΕΣ ο
Υπτγος Παπαδημητρίου, Υποδ/ντής ΔΕΜ/ΓΕΣ ο Ταξίαρχος Δερέκας και Δ/κτής ΚΕΕΜ
ο Ταξίαρχος Θεοδωρόπουλος, οι οποίοι αναφέρονται στην μαρτυρία ως παριστάμενοι
στην τελετή εγκαινίων κατέχοντας τότε τις συγκεκριμένες θέσεις, προκύπτει ως πιθανότερη ημερομηνία εγκαινίων του Ι.Ν. Ταξιαρχών η 23η-10-1960.
Αξίζει, επίσης, αναφοράς πως, σύμφωνα με την γραπτή μαρτυρία, ο Ι.Ν. του ΚΕΕΜ
κατά το χρονικό διάστημα που το Κέντρο έδρευε στην Αττική ήταν αφιερωμένος στον
Άγιο Χριστόφορο, προστάτη των οδηγών. Ο ανεγερθείς Ι.Ν. του ΚΕΕΜ στη Σπάρτη, με
απόφαση του τότε Διοικητή του ΚΕΕΜ Ταξίαρχου Δερέκα Μιχαήλ, αφιερώθηκε κατά
την θεμελίωσή του, το θέρος του 1959, στη μνήμη των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ
και Γαβριήλ.

26

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

της Υπηρεσίας», καθώς και μέσω των γραμμών του ΟΤΕ. Κατά τα επόμενα έτη
παρατηρείται και στον τομέα της επικοινωνίας ένας σταδιακός εκσυγχρονισμός
και μία αναβάθμιση του τηλεπικοινωνιακού δικτύου.
Το 1968 ξεκίνησε η ασφαλτόστρωση μέρους των διαδρόμων μηχανοκίνητης
εκπαιδεύσεως. Πιο συγκεκριμένα ολοκληρώθηκε η ασφαλτόστρωση στον 1ο και
2ο διάδρομο μηχανοδηγήσεως και ξεκίνησε η προεργασία για την επίστρωση
και των υπολοίπων διαδρόμων. Ταυτόχρονα εκείνη τη χρονιά τοποθετήθηκαν
490 πινακίδες σημάνσεως δρομολογίων εντός του στρατοπέδου. Το 1969 αγοράσθηκε οικόπεδο συνολικού εμβαδού 870 μ2 εντός της λακωνικής πρωτεύουσας, στο οποίο προοριζόταν να αναγερθεί η ΛΑΦ Σπάρτης. Επίσης
περιφράχθηκε περιφερειακώς το στρατόπεδο με συρματόπλεγμα ύψους 1,80 μέτρων και 2.500 περίπου μέτρων μήκους.
Οι ΕΕΔ του ΚΕΕΜ ανέφεραν κυρίως όλες τις εργασίες ή τα αντιμετωπίζοντα
προβλήματα κ.ο.κ. που συνέβαιναν κατά βάση στο «Στρατόπεδο Σχη Δαβάκη».
Οι αναφορές που γίνονταν στο «Στρατόπεδο Τχη Μαντούβαλου» του Γυθείου
ήταν ελάχιστες. Παρά ταύτα κι εκείνο το στρατόπεδο γνώριζε τις ίδιες δυσκολίες και χτίσθηκε από το μηδέν εκσυγχρονιζόμενο παράλληλα με το στρατόπεδο
του Ξηροκαμπίου, όπου έδρευε η κεντρική Διοίκηση του Κέντρου. Πολλές από
τις εργασίες που έγιναν και σε αυτό αφορούσαν το στρατωνισμό, την υγιεινή,
την ασφάλεια, την περίφραξη, την ψυχαγωγία, την εκπαίδευση και γενικά
πάσης φύσεως ανάγκη που προέκυπτε σε στρατιωτική Μονάδα. [Οι πληροφορίες αυτές προκύπτουν από τις ΕΕΔ της εποχής της σταδιακής συγκρότησης του
Κέντρου. Ο αναγνώστης μπορεί να αντλήσει παραπάνω πληροφορίες για το
στρατόπεδο Γυθείου και να μεταφερθεί στο κλίμα της εποχής διαβάζοντας τη
γραπτή μαρτυρία του κ. Ελ. Ψαρρού (βλέπε σελ. 138), ο οποίος ως έφεδρος Ανθυπολοχαγός Μηχανικού έζησε τα χρόνια της νηπιακής εποχής του 3ου Τάγματος του ΚΕΕΜ].
Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί πως το 1960 συνεκροτήθη με την υπ’ αριθμό
Φ.400/48/244618/4-8-60 διαταγή της ΔΕΜ/ΓΕΣ το Γραφείο Μελετών του Κέντρου, το οποίο δεν ήταν υπεύθυνο μόνο να συντάσσει προσχέδια και μελέτες
σχετικά με στρατιωτικά θέματα όπως π.χ. σχέδια εκπαιδεύσεως, αλλά ήταν αρμόδιο να συντάσσει και να υποβάλει στην ΔΕΜ/ΓΕΣ σχέδια και μελέτες αναφορικά με κτίρια ή άλλα έργα που ήταν απαραίτητο να δημιουργηθούν για να
καλυφθούν οι ανάγκες του Κέντρου.
Οι εργασίες στο ΚΕΕΜ αποτελούν εφόδιο και απαραίτητη προϋπόθεση για
τη σωστή του λειτουργία κι ως εκ τούτου δεν δύνανται να παύσουν ως και τις
μέρες μας. Παράλληλα, με τα εξολοκλήρου νέα έργα που κρίνονταν σκόπιμο
να πραγματοποιηθούν, γίνονταν σε ευρεία και συχνή κλίμακα διάφορα έργα

27

Νίκος Ι. Καρμοίρης

συντηρήσεως και επισκευής των πάσης φύσεως εγκαταστάσεων του ΚΕΕΜ,
όπως για παράδειγμα ελαιοχρωματισμοί, επισκευές, στεγανοποιήσεις, διορθώσεις κ.ά.
Επιβεβλημένο είναι, όμως, να γίνει μία ξεχωριστή και ιδιαίτερη αναφορά σε
ένα έργο της νεότερης ιστορίας του Κέντρου, λόγω της σπουδαιότητάς του, κι
αυτό δεν είναι άλλο από την προέκταση-ανέγερση του Ιερού Ναού των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ, ο οποίος βρίσκεται στο Στρατόπεδο
«Σχη Κων/νου Δαβάκη». Ο, ήδη ανεγερμένος από τα τέλη του 1959, Ι.Ν. του
Στρατοπέδου δέχτηκε βελτιώσεις και προεκτάθηκε, με στόχο το ΚΕΕΜ να αποκτήσει έναν Ι.Ν. αντάξιο της Ιστορίας του. Οι εργασίες κατασκευής, οι οποίες
ξεκίνησαν το 2005, ολοκληρώθηκαν εντός του ιδίου έτους. Αξίζει να σημειωθεί
πως περίπου την ίδια χρονική περίοδο ολοκληρώθηκαν και οι εργασίες ανέγερσης κωδωνοστασίου του Ι.Ν. του Κέντρου, που προηγήθηκαν του Ιερού Ναού.
Στην όλη προσπάθεια αυτή συνέδραμαν και ήταν αρωγοί αρκετοί δωρητές με
προσφορά σε εργασία, διάθεση μηχανημάτων ή και υλικών, αλλά και με οικονομική βοήθεια, πολίτες από την ευρύτερη περιοχή της Σπάρτης και όχι μόνο.
Η τελετή των Θυρανοιξίων πραγματοποιήθηκε υπό τις ευλογίες του Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου στις 6 Νοεμβρίου 2005, παρουσία του Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας Βασίλειου Μιχαλολιάκου, του Α/ΓΕΣ
Αντιστράτηγου Νικόλαου Ντούβα, του Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγου
Μιχ. Κούκουρα και του Διοικητή ΚΕΕΜ Ταξίαρχου Γιώργιου Σιδηρόπουλου.
Παρόντες ήταν επίσης το στρατιωτικό προσωπικό του Κέντρου, οι πολιτικές
αρχές του νομού Λακωνίας και πλήθος κόσμου.

Ο Διοικητής του ΚΕΕΜ
Ταξίαρχος Σιδηρόπουλος Γεώργιος σε αναμνηστική φωτογραφία
με αξιωματικούς κι
οπλίτες κατά τη
διάρκεια των εργασιών
επέκτασης του
Ι. Ν. Παμμεγίστων
Ταξιαρχών
του Κέντρου, 2005

28

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Φωτογραφικά στιγμιότυπα από την περίοδο
εργασιών επέκτασης του Ιερού Ναού Παμμεγίστων Ταξιαρχών στο ΚΕΕΜ το 2005,
ενός από τα σπουδαιότερα έργα της νεότερης ιστορίας του Κέντρου.

Ο Ιερός Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών
ΚΕΕΜ όπως είναι σήμερα

Φωτογραφίες από την ημέρα των θυρανοιξίων του Ιερού Ναού Ταξιαρχών ΚΕΕΜ

29

Νίκος Ι. Καρμοίρης

• Ψυχαγωγία οπλιτών
Η ψυχαγωγία των οπλιτών του αποτέλεσε ένα σημαντικό πρόβλημα για το
Κέντρο κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του στην περιοχή του Ξηροκαμπίου,
το οποίο η Διοίκηση προσπάθησε να αμβλύνει, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται
στις ΕΕΔ της εποχής, με διάφορους τρόπους. Ο λόγος που το πρόβλημα της ψυχαγωγίας παρουσιαζόταν έντονα (και χαρακτηριζόταν μάλιστα ως σοβαρό) αποτέλεσε το γεγονός πως η Σπάρτη και άλλες κατοικημένες περιοχές βρίσκονταν
σε μεγάλη απόσταση από το ΚΕΕΜ, με συνέπεια να δυσκολεύεται η επαφή και
επικοινωνία των οπλιτών με όμορα αστικά κέντρα, χωριά και οικισμούς.
Η συγκροτηθείσα υπό του Κέντρου Μουσική (Φιλαρμονική) παρουσίαζε δύο
με τρεις φορές την εβδομάδα ψυχαγωγικό πρόγραμμα για τους οπλίτες.
Δις ή τρις της εβδομάδος γινόταν προβολή ταινιών. Στην ΕΕΔ του 1958 αναφέρεται πως προβάλλονταν ταινίες των 16 και 35 χιλ., οι οποίες παραχωρούνταν
από την Αμ. Υπηρεσία πληροφοριών και τη Γ.Υ.Σ. ή ενοικιάζονταν από επιχειρηματίες. Αναφέρεται επίσης πως επιδίωξη του Κέντρου, ώστε να σημειώσει το
θέμα ψυχαγωγίας σημαντικόν βήμα, ήταν να αποκτήσει τη δική του κινηματογραφική μηχανή των 35 χιλ. Το συγκεκριμένο γεγονός φαίνεται να επετεύχθη
καθώς από την ΕΕΔ του 1959 κι ύστερα όλες οι ενοικιαζόμενες ταινίες από επιχειρηματίας Αθηνών είναι 35 χιλ.
Δίδονταν, επίσης, θεατρικές παραστάσεις από διερχόμενους ιδιωτικούς θιάσους
έναντι ασημάντου επιβαρύνσεως των οπλιτών. Από το 1962 κι έπειτα παρατηρείται ότι ενίοτε δίδονταν θεατρικές παραστάσεις κι από Υ.Ε.Α. ή οπλίτες του
Κέντρου. Στην ΕΕΔ 1958 αναφέρεται ότι εντός εκείνου του έτους προβλεπόταν
η κατασκευή χειμερινού Κινηματοθεάτρου κι ένα χρόνο αργότερα το Κινηματοθέατρο ήταν έτοιμο. Από τον ίδιο χρόνο (1959) κι έπειτα, κατόπιν της κατασκευής
σκοπευτηρίου, οι οπλίτες απασχολούνταν συχνά και στην σκόπευση.
Από το 1960 κι εξής ξεκίνησαν οι πρώτες έξοδοι για τους οπλίτες, καθώς δινόταν η ευκαιρία για μεταφορά των επιθυμούντων στρατιωτών στην πόλη της
Σπάρτης το απόγευμα εκάστης Κυριακής (και μετέπειτα κι εκάστης εορτής ή
αργίας) με οχήματα της υπηρεσίας.
Το 1962 έκανε την εμφάνισή του στο Κέντρο το ΠΙΚ-ΑΠ τοποθετημένο εν
τη αιθούση του Κ.Ψ.Μ., για το οποίο με τα χρόνια συγκεντρώθηκε ποικιλίαν
δίσκων! Στον ίδιο χώρο τοποθετήθηκαν επίσης και τρία τραπέζια επιτραπέζιας
αντισφαίρισης (τα κοινώς λεγόμενα πινγκ-πονγκ). Το ίδιο έτος διοργανώνονται
αθλοπαιδιές και ημερίδες στίβου μεταξύ των Υπομονάδων του Κέντρου, ενώ
ένα χρόνο αργότερα, το 1963, άρχισαν να διοργανώνονται κι αγώνες με αντιπάλους αθλητικές ομάδες της περιοχής της Σπάρτης. Στόχος, όπως αναφέρεται
σε ορισμένες ΕΕΔ, ήταν να καλλιεργείται το αθλητικό πνεύμα και να ευρίσκεται
σε λίαν υψηλήν στάθμην.

30

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Το 1967 ξεκίνησαν και οι καθημερινές έξοδοι στα παρακείμενα του στρατοπέδου χωριά, ενώ συνεχίζονταν κανονικώς οι έξοδοι με μέριμνα της υπηρεσίας
για τους οπλίτες κάθε Κυριακή κι αργία στην πόλη της Σπάρτης. Το 1968 ξεκίνησαν οι έξοδοι των οπλιτών στην πόλη της Σπάρτης κατά την εσπέρα με λεωφορεία του ΚΤΕΛ και εξασφαλισθέντα φθηνά εισιτήρια. Τον ίδιο χρόνο
δημιουργήθηκε κι αυτόματη τηλεφωνική σύνδεση από το Κ.Ψ.Μ. του στρατοπέδου με το τηλεφωνικό κέντρο του ΟΤΕ στη Σπάρτη. Γινόταν, επίσης, λόγος
για τη λειτουργία κέντρου εκπομπών, το οποίο περιελάμβανε και προγράμματα
ψυχαγωγικού περιεχομένου, ενώ το 1971 αναφέρεται επίσης ηλεκτρόφωνο τοποθετημένο στο Κ.Ψ.Μ.
Από το 1969 κι εξής αναφέρεται και η χορήγηση αδειών στους οπλίτες. Τα
σχετικά με την ψυχαγωγία των οπλιτών αναφέρονται έως την πρώτη ΕΕΔ του
1971 (με ημερομηνία 4-1-1972). Από τη δεύτερη ΕΕΔ του 1971 (3-4-1972) αλλάζει η μορφή και σύνθεση των ΕΕΔ και δεν αναφέρονται πληροφορίες σχετικά
με την ψυχαγωγία. Θεωρείται όμως βέβαιο και επιβεβαιώνεται κι από μαρτυρίες πως η ψυχαγωγία στο Κέντρο μπορεί με το πέρασμα των ετών να άρχισε
να βασίζεται σε περισσότερες εξόδους και άδειες, αλλά δεν περιορίστηκε από
πλευράς εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα εντός των πυλών του.
Μάλιστα, ταυτόχρονα με την τεχνολογική εξέλιξη, εκσυγχρονίζονται οι τρόποι προσφερόμενης ψυχαγωγίας στους οπλίτες. Σήμερα στο Κ.Ψ.Μ. λειτουργεί
δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών συνδεδεμένο με το διαδίκτυο, ψηφιακή τηλεόραση, ανακαινισμένη βιβλιοθήκη και γυμναστήριο. Παράλληλα εξακολουθούν να γίνονται κατά διαστήματα αθλητικές δραστηριότητες και ψυχαγωγικές
εκδηλώσεις, όπως για παράδειγμα η κοινώς λεγόμενη βραδιά οπλίτη.

Κάλαντα Χριστουγέννων από οπλίτες του Κέντρου σε χριστουγεννιάτικη
εκδήλωση για τους οπλίτες στο εστιατόριο.

31

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Στιγμιότυπα από αθλητικές δραστηριότητες των οπλιτών του Κέντρου

32

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Στιγμιότυπο από παρουσίαση παραδοσιακού χορευτικού τμήματος στους οπλίτες
του κέντρου

Θεατρική παράσταση από το περιφερειακό
θέατρο Καλαμάτας τον Ιούνιο του 1988

Στιγμιότυπα από δραστηριότητες στο ΚΕΕΜ κατά τη διάρκεια εορτασμών του Πάσχα.

Στιγμιότυπα από βραδιές οπλίτη στο ΚΕΕΜ

33

Νίκος Ι. Καρμοίρης

• Οι «Έφεδροι του Ευρώτα»
Οι «Έφεδροι του Ευρώτα» ήταν μία περιοδική έκδοση (εφημερίδα) των υπηρετούντων στο ΚΕΕΜ Υ.Ε.Α. Αρχειακά δεν προκύπτει η ύπαρξή της. Εντούτοις
γνωρίσαμε για αυτή από όταν ο κ. Νίκος Γεωργιάδης, Πρόεδρος της Πνευματικής Εστίας Σπάρτης, παρέδωσε το προσωπικό του αρχείο με τις εν λόγω εφημερίδες στο Διοικητή του ΚΕΕΜ Ταξίαρχο κ. Δημήτριο Μακρή.
Έτσι λοιπόν βρίσκονται στην υπηρεσία της έρευνας έξι φύλλα των «Εφέδρων
του Ευρώτα», το ένα εκ των οποίων σε δύο αντίτυπα. Το συγκεκριμένο, μάλιστα, φύλλο δεν έχει ημερομηνία έκδοσης ή κάποιο άλλο στοιχείο κι ο μόνος τρόπος ώστε να καταταχθεί χρονικά είναι η συχνή αναφορά του στην 53η ΕΣΣΟ.
Τα υπόλοιπα φύλλα φέρουν τις εξής ημερομηνίες:
• Αριθμός Φύλλου 80 – 15/7/1959
• Αριθμός Φύλλου 83 – 26/10/1959
• Αριθμός Φύλλου 84 – 18/12/1959
• Αριθμός Φύλλου 85 – 1/2/1960
• (χωρίς αριθμό φύλλου) – Φεβρουάριος 1961
Από το μικρό αυτό δείγμα, παρατηρείται πως η εφημερίδα των Υ.Ε.Α. εκδίδετο περίπου ανά δίμηνο. Επίσης σε φύλλα του 1959 και 1960 αναγράφεται η
ένδειξη ΕΤΟΣ 4ον, όπερ σημαίνει πως η έκδοση των «Εφέδρων του Ευρώτα»
ξεκίνησε γύρω στα 1956 με 1957, δηλαδή σε ελάχιστο χρόνο κατόπιν της μετασταθμεύσεως του Κέντρου στην περιοχή της Λακωνίας. Δεν δύναται όμως να
γνωρίζουμε πότε διεκόπη η έκδοσή της, καθώς επίσης και τους λόγους που οδήγησαν στη διακοπή αυτή.
Μπορεί όμως εύκολα να κατανοηθεί, ξεφυλλίζοντας τις εν λόγω εφημερίδες,
ο λόγος που οδήγησε τους Υποψηφίους Εφέδρους της εποχής εκείνης να προχωρήσουν στην δημιουργία της συγκεκριμένης έκδοσης. Από το χαρακτήρα της
εφημερίδας, φαίνεται πως η δημιουργία της αποτελούσε για τους Υ.Ε.Α. έναν
ιδιαίτερο τρόπο ψυχαγωγίας και διασκέδασης. Σίγουρα όμως θα δημιουργείτο
κι ένα ιδιαίτερο κι ευχάριστο ψυχαγωγικό κλίμα κατά την ανάγνωσή της. Η
εφημερίδα των Υ.Ε.Α., λοιπόν, δεν έχει τόσο ενημερωτικό περιεχόμενο, αλλά
ένα κυρίως έντονο σατυρικό χαρακτήρα. Σε αυτή δημοσιεύονταν:
• Απόψεις των Υ.Ε.Α. σχετικά με τη ζωή και την καθημερινότητά τους στη
Σχολή Αξιωματικών. Συνήθως τέτοια κείμενα βρίσκονταν στο πρωτοσέλιδο
της εφημερίδας σαν εισαγωγικά.
• Παραλλαγμένα τραγούδια ή ποιήματα με έντονα σατυρικά πειράγματα
γραμμένα από Υ.Ε.Α. για άλλους συνάδελφούς τους
• Αναφορές σε περιοχές της Σπάρτης, όπως για παράδειγμα ο Μυστράς, ή
κείμενα με διάφορα ιστορικές κυρίως αναφορές.

34

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

• Κείμενα με στοιχεία από την καθημερινότητα των Υποψηφίων Εφέδρων
γραμμένα με έντονη περιπαικτική διάθεση.
• Πρότυπα ποιήματα με θέματα που αφορούσαν τη ζωή των Υ.Ε.Α.
• Πρόγραμμα σινεμά και θεάτρου με σατυρικό χαρακτήρα. Οι τίτλοι των ταινιών ή έργων, αυθεντικοί οι κατασκευασμένοι, σχετίζονταν με τις αίθουσες
προβολής, οι οποίες έφεραν ονόματα Υ.Ε.Α. ή και Αξιωματικών!
• Ποιήματα εθνικά και κείμενα του ιδίου χαρακτήρα
• Γνωμικά, ανέκδοτα, αινίγματα, σκίτσα, μικρά διηγήματα, διαγωνισμοί γνώσεων, σταυρόλεξα κ.ά.

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Β.
- Εφημερίδα «ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ», Α.Φ. 2327, Σπάρτη, 8 Νοεμβρίου 2005, σσ. 1
και 8.
- Αρχείο Νίκου Γεωργιάδη.

Τα πρωτοσέλιδα των «Εφέδρων του Ευρώτα» που μελετήθηκαν
κατά τη διάρκεια της έρευνας του παρόντος τόμου.

35

Νίκος Ι. Καρμοίρης

36

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Τα πρωτοσέλιδα των
«Εφέδρων του Ευρώτα»
που μελετήθηκαν κατά τη
διάρκεια της έρευνας του
παρόντος τόμου.

37

Νίκος Ι. Καρμοίρης

4. Εμβλήματα ΚΕΕΜ και ΣΕΜ
• Το έμβλημα του ΚΕΕΜ
Το έμβλημα του ΚΕΕΜ είναι εμπνευσμένο
από την ελληνική μυθολογία και την αρχαία
ελληνική Ιστορία. Αποτελείται από σύμπλεγμα τροχού και ζεύγους πτερύγων, που
συμβολίζουν τους τρόπους μεταφοράς των
αγαθών, και το ζωοφόρο κέρας της Αμάλθειας – με το γάλα της οποίας ανατράφηκε ο
Δίας –, που συμβολίζει τον εφοδιασμό. Το
ρητό «Χρόνου φείδου» (μετάφραση: να μην
σπαταλάς τον χρόνο σου ή να τον χρησιμοποιείς με σύνεση) είναι απόφθεγμα του Χίλωνος του Λακεδαιμόνιου, ενός από τους επτά
σοφούς της αρχαιότητος. Το εν λόγω ρητό
αναδεικνύει την σημασία του χρόνου και της ορθής εκμετάλλευσής του για την
υλοποίηση της αποστολής του Σώματος Εφοδιασμού Μεταφορών.
Τα κύρια χρώματα του εμβλήματος είναι το κίτρινο και το κόκκινο, ενώ σε
διάφορες λεπτομέρειες έχουν δοθεί, επίσης, μαύρο και ανοικτό μπλε.

➮ Το κέρας της Αμάλθειας
Η Αμάλθεια ήταν η τροφός του Δία στο όρος Ίδη (Ψηλορείτης) στην Κρήτη˙
εκεί η μητέρα του Δία, Ρέα, είχε κρύψει το νεογέννητο θεό σε μια σπηλιά για
να τον γλιτώσει από τον πατέρα του Κρόνο, ο οποίος κατασπάραζε τα παιδιά
του. Ο μύθος έχει αρκετές παραλλαγές˙ η Αμάλθεια άλλοτε παρουσιάζεται ως
νύμφη και άλλοτε ως αίγα (κατσίκα), η οποία έτρεφε το Δία με γάλα και μέλι.
Αμάλθεια σημαίνει αφθονία (μη στέρηση) και σύμφωνα με το μύθο το κέρας
της Αμάλθειας ήταν πάντοτε όχι μόνο γεμάτο, αλλά ξέχειλο από καρπούς και
αγαθά.
Στην μάχη του εναντίον των Τιτάνων ο Ζευς κατασκεύασε την πανοπλία του
με το δέρμα της κατσίκας (αίγας) του μύθου. Στην πανοπλία αυτή, η οποία τον
προστάτεψε κατά τη διάρκεια της μάχης, είχε δοθεί το όνομα και έμεινε γνωστή
ως «αιγίδα». Από το μύθο αυτό δημιουργήθηκε, έτσι, και έφτασε έως και τις
μέρες μας η φράση «υπό την αιγίδα», η οποία σημαίνει υπό την προστασία.

38

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Παρατηρείται, λοιπόν, πως το έμβλημα του ΚΕΕΜ είναι με τέτοια σοφία δομημένο, ώστε όχι μόνο να παρουσιάζει τους σχετικούς συμβολισμούς μεταφοράς
και εφοδιασμού, αλλά να δηλώνει εμμέσως την αφθονία που μπορεί να παράσχει το Κέντρο – και το Σώμα γενικότερα – στο Στράτευμα, θέτοντάς το επί
της ουσίας υπό την αιγίδα του.

• Τα εμβλήματα του ΣΕΜ
Το διακριτικό του Σώματος Εφοδιασμού –
Μεταφορών αποτελείται από ένα στάχυ που
συμβολίζει τον εφοδιασμό και την τήρηση
αποθεμάτων εφοδίων, δύο φτερά που συμβολίζουν τον ανεφοδιασμό από αέρα και ένα
κυκλικό περίβλημα φύλλων δρυός που συμβολίζει τις μεταφορές. Τα χρώματα του ΣΕΜ
είναι το κίτρινο και το πράσινο (κίτρινο –
πράσινο – κίτρινο). Προστάτης Άγιος του Σώματος είναι ο Άγιος Γεώργιος, όμως το ΣΕΜ
τιμά ιδιαίτερα και τον Άγιο Χριστόφορο, ως
προστάτη των οδηγών.

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Β/2, σ. 5.
- Ιστοσελίδα Γενικού Επιτελείου Στρατού (www.army.gr).
- Grimal, P., Ατσαλός Βασ. (επιμ.), Λεξικό της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας,
University Studio Press, Θεσσαλλονίκη 1991, σ. 80.
- Κακριδής, Ι.Θ. (γενική εποπτεία), Ελληνική μυθολογία: Οι θεοί, Εκδοτική Αθηνών,
1986, σ. 22.

39

Νίκος Ι. Καρμοίρης

5. Ονοματοδοσία στρατοπέδων ΚΕΕΜ
Δεν κατέστη δυνατό η έρευνα να αναδείξει τις πρωτογενείς πηγές που αφορούν την ονοματοδοσία των στρατοπέδων του ΚΕΕΜ μετά την μετεγκατάστασή
του στη Λακωνία, σε Ξηροκάμπι και Γύθειο. Η μοναδική (δευτερογενής) πηγή
η οποία αναφέρεται στην επίσημη ονοματοδοσία των στρατοπέδων είναι η ΙΜ
1998, η οποία αναφέρει πως η ονομασία των δύο Στρατοπέδων εγκρίθηκε και
κοινοποιήθηκε με την Φ.911.24/3/645247/Σ.19 Μαρ 76/ΑΣ/1ο ΕΓ.
Στο σημείο αυτό προκύπτει ένα ερευνητικό κενό κι ένα μεθοδολογικό πρόβλημα. Αφενός δεν γνωρίζουμε την αιτιολόγηση, αν αυτή υπήρχε, για την οποία
τα στρατόπεδα του ΚΕΕΜ έλαβαν τις ονομασίες που φέρουν έως και σήμερα.
Αφετέρου, κι αυτό είναι το σημαντικότερο, δεν γνωρίζουμε την ακριβή ημερομηνία κατά την οποία τα στρατόπεδα ονομάσθηκαν, διότι η ανωτέρω απόφαση
φαίνεται να ελήφθη στα μέσα Μαρτίου του 1976, όμως ήδη από ΕΕΔ, παραδείγματος χάρην, του 1971 γίνεται αναφορά στα Στρατόπεδα Ξηροκαμπίου και
Γυθείου ονομαστικώς.
Αφήνοντας στην άκρη τα ερευνητικά ζητήματα, σύμφωνα με την ως άνω
απόφαση τα Στρατόπεδα του Κέντρου ονομάστηκαν «Στρατόπεδο Σχη (ΠΖ)
Κωνσταντίνου Δαβάκη» το εδρεύον στην περιοχή Ξηροκαμπίου Σπάρτης και
«Στρατόπεδο Τχη (ΠΖ) Παναγιώτη Μαντούβαλου» εκείνο που βρίσκεται στο
Γύθειο, με την Πολιτεία να απονέμει με αυτόν τον τρόπο τιμές στους δύο ηρωικώς πεσόντες στον ελληνοϊταλικό πόλεμο Μανιάτες Αξιωματικούς.

• Βιογραφικό ονοματοδοτών:
Αναζητώντας πληροφορίες για τη ζωή και το έργο των ονοματοδοτών του
Κέντρου αποδείχθηκε ότι τα στοιχεία που προέκυψαν ήταν ελάχιστα, κυρίως
για τον Ταγματάρχη Παναγιώτη Μαντούβαλο. Πολύτιμο, έτσι, φάνηκε το αρχείο της ΔΙΣ/ΓΕΣ από το οποίο προέρχονται κατά το μεγαλύτερο βαθμό οι παρακάτω βιογραφικές πληροφορίες.

i. Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Δαβάκης
Ο Συνταγματάρχης (ΠΖ) Κωνσταντίνος Δαβάκης του Δικαίου γεννήθηκε στο
χωριό Κεχριάνικα της λακωνικής Μάνης το 1897 και ήταν γιος δασκάλου. Απο-

40

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

φοίτησε από τη Στρατιωτική Σχολή
Ευελπίδων ονομασθείς Ανθυπολοχαγός τον Ιούνιο του 1916.
Ο Δαβάκης αποφοίτησε επίσης
από τις Ανώτερες Σχολές Πολέμου
της Ελλάδας και της Γαλλίας και
φοίτησε ακόμα σε πολλά κέντρα
στρατιωτικής εκπαίδευσης στη Γαλλία (Κέντρο Εκπαιδεύσεως Βερσαλλιών,
Σχολείο
εκπαιδεύσεως
Αρμάτων Μάχης Γαλλίας, 7ο και
501ο Σύνταγμα Αρμάτων Μάχης
Γαλλίας, 519ο Σύνταγμα Αρμάτων
Γαλλίας, Σχολείο Εφαρμογής Πεζικού Γαλλίας). Η Πολεμική του
δράση ήταν πλούσια καθώς έλαβε
μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
(Μακεδονικό μέτωπο - μάχες Σκρα
και Δοϊράνης), τη Μικρασιατική εκστρατεία το 1921 (μάχη των υψωμάτων του Αλπανός) και τον
Ο Συνταγματάρχης
Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940Κωνσταντίνος Δαβάκης, αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ
1941. Τραυματίστηκε δις το 1918
στη μάχη του Σκρα και το 1940 στη
μάχη της Πίνδου.
Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, από το τέλος τη μικρασιατικής εκστρατείας το 1922 έως το 1937, υπηρέτησε ως Καθηγητής Γενικής Τακτικής στην
Ανωτέρα Σχολή Πολέμου (1932-1933), επιτελάρχης της ΙΙ Μεραρχίας (19331934), Διοικητής του 13ου Συντάγματος Πεζικού (1935), Διοικητής Συνοριακού
τομέως Καστοριάς (1936), καθώς επίσης και σε πολλές ακόμη θέσεις Α΄ Σώματος Στρατού και ΓΕΣ. Στις 31-12-1937 αποστρατεύτηκε λόγω σωματικής ανικανότητας εξ αιτίας πολεμικών τραυμάτων, αλλά παρέμεινε σε στρατιωτική
διαθεσιμότητα. Τον Αύγουστο του 1940 ανακλήθηκε στην ενεργό υπηρεσία του
στρατεύματος, τοποθετήθηκε Διοικητής του 51ου Συντάγματος Πεζικού και στη
συνέχεια Διοικητής του αποσπάσματος της Πίνδου.
Συνελήφθη στην Αθήνα από τους Ιταλούς στις 7 Δεκεμβρίου 1942 αναρρώνοντας, όντας τραυματίας από τη μάχη της Πίνδου, και κλείστηκε στις φυλακές
της Καλλιθέας έως τις 20 Ιανουαρίου 1943. Τότε μεταφέρθηκε με το Α/Π “Citta

41

Νίκος Ι. Καρμοίρης

di Genova” από την Πάτρα μαζί με άλλους 150 ομήρους Αξιωματικούς με προορισμό την Ιταλία. Το ιταλικό πλοίο όμως τορπιλίστηκε μία μέρα αργότερα (211-1943) ανοικτά της νήσου Σάσσονος της Αλβανίας από συμμαχικό υποβρύχιο
πλοίο και οι όμηροι βρήκαν τραγικό θάνατο από πνιγμό. Ανάμεσα τους και ο
«Ήρωας της Πίνδου», όπως έμεινε γνωστός στην εθνική συνείδηση, Συνταγματάρχης Κ. Δαβάκης, του οποίου το σώμα περισυλλέγει από της Ιταλικές αρχές
κι ενεταφιάσθη στην Αυλώνα.
Ο Συν/χης Δαβάκης ήταν παντρεμένος με την Καλλιόπη Σταρόγιαννη που
καταγόταν από τη Μαγούλα Σπάρτης. Αξίζει να σημειωθεί πως ήταν τελειόφοιτος της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και ομιλούσε
πέντε γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά και βουλγαρικά).
Υπήρξε επίσης πολυγραφότατος καθώς συνέγραψε μεγάλο αριθμό άρθρων και
μελετών κυρίως επί της οργανώσεως και τακτικής χρησιμοποίησης των μικρών
Μονάδων του Πεζικού. Συνέγραψε ακόμα πολλά στρατιωτικά συγγράμματα:
«Τα Άρματα Μάχης» (1928), «Ο Στρατός του Μέλλοντος» (1934), «Χημικός
και Αεροχημικός Πόλεμος» (1935), «Εγχειρίδιον Τακτικής Πεζικού» (1937),
«Εγκόλπιον Ομαδάρχου Πεζικού» (1938), «Εγκόλπιον Αξιωματικού Πεζικού»
(1938), «Νυκτεριναί Επιχειρήσεις» (1939), «Εγκόλπιον Διοικητού Τάγματος
Πεζικού» (1940).
Κατά τη διάρκεια της θητείας του έλαβε πολλές ηθικές αμοιβές. Προτάθηκε
τρεις φορές για προαγωγή επ’ ανδραγαθία, από τις οποίες πραγματοποιήθηκε
μόνο η μία από το βαθμό του Υπολοχαγού σε εκείνον του Λοχαγού (1918). Του
απενεμήθη επίσης τρις το Χρυσούν Αριστείο Ανδρείας, και τιμήθηκε ακόμα με
14 παράσημα και μετάλλια.
Μετά το θάνατό του προήχθη τιμητικά στο βαθμό του Υποστρατήγου. Η
Ακαδημία Αθηνών τού απένειμε το αργυρό μετάλλιο της αυτοθυσίας, ενώ στους
Δήμους Καλλιθέας και Νίκαιας υπάρχουν πλατείες με το όνομα και την προτομή του. Οδοί, προτομές και ανδριάντες του υπάρχουν και στην Ήπειρο. Η
Πολιτεία έδωσε επίσης το όνομά του στο κεντρικό στρατόπεδο του ΚΕΕΜ το
οποίο βρίσκεται δεκατέσσερα χιλιόμετρα νοτίως της πόλεως της Σπάρτης στο
χωριό Ξηροκάμπι. Το «Στρατόπεδο Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη»
βρίσκεται επί της εθνικής οδού Σπάρτης-Γυθείου σε δύο τμήματα εκατέρωθεν
της οδού κι έχει έκταση 1.100 στρέμματα, όντας όχι μόνο ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα της Ελλάδος αλλά και της Ευρώπης.

ii. Ταγματάρχης Παναγιώτης Μαντούβαλος
Ο Ταγματάρχης (ΠΖ) Παναγιώτης Μαντούβαλος του Ηλία γεννήθηκε στο
χωριό Άνω Μπουλαριοί Οιτύλου Λακωνίας στις 7 Ιουνίου 1898. Κατατάχθηκε

42

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων
στις 30 Ιουνίου 1918 από την οποία
κι αποφοίτησε ονομασθείς Ανθυπολοχαγός στις 14 Ιουλίου 1922. Προβιβάστηκε στους βαθμούς του
Υπολοχαγού, Λοχαγού και Ταγματάρχη στις 18-9-1925, 26-6-1931
και 24-3-1938 αντιστοίχως.
Υπηρετώντας στο 50ο Σύνταγμα
Πεζικού φονεύθηκε μαχόμενος την
17η Νοεμβρίου 1940 κατά τη μάχη
του όρους Μοράβα, καθώς εκπορθούσε πρώτος δια της λόγχης το
ύψωμα Μπαταρή Γκουριστάν κατά
τις 14 του εκείνου μηνός (14-111940). Η σωρός του Ταγματάρχη
Μαντούβαλου δεν ανευρέθει. Μετά
το θάνατό του τού απονεμήθηκε
τιμής ένεκεν ο βαθμός του Αντισυνταγματάρχη.
Προς τιμήν του το Στρατόπεδο
Ο Ταγματάρχης
του ΚΕΕΜ στο Γύθειο, στο οποίο
Παναγιώτης Μαντούβαλος, αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ
εδρεύει το 3ο Τάγμα του Κέντρου,
ονομάσθηκε «Στρατόπεδο Τχη Παναγιώτη Μαντούβαλου». Οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις βρίσκονται στην ανατολική πλευρά του Γυθείου επί της οδικής αρτηρίας Σκάλας-Γυθείου και έχουν
έκταση 26 περίπου στρέμματα.

• Τα μοιρολόγια της Μάνης
Οι δύο ονοματοδότες των στρατοπέδων του ΚΕΕΜ και ήρωες του ελληνοϊταλικού πολέμου υπήρξαν τέκνα της Μάνης. Ο ηρωικός χαμός τους δεν θα μπορούσε να μην τροφοδοτήσει την τοπική λαϊκή τέχνη που είναι για τη Μάνη το
μοιρολόι.
Για τον Κ. Δαβάκη είπε το παρακάτω μοιρολόι η θεία του Ζωγράφαινα,
αδερφή του πατέρα του:

43

Νίκος Ι. Καρμοίρης

«Ε, κρουσταλλένιε ποταμέ,
που δεν εθέλωνες ποτέ,
μ' από τα τώρα κ' εδανά
θολώνεις όλα τα νερά,
και ζ' έφαε η θάλασσα.
Δεν ήτανε για να θαφτείς
με δόξα, με υπόληψη
και με παράτα και τιμή
όπως ζ' επανταρίζασι,
τ' ήτα η καρδία ζου μπαξές
μ' όλο δεντροφυτέματα
Χρυσέ μου πολυέλαιε
με τι χρυσέ ζου τρεμούλες
στη μεσαρία του σπιτιού
πο 'πεσες κ' ετσακίστηκες
χίλια κομμάϊτια γίνηκες
το σπίτι εσκοτίϊδιασε.
Το λέου κι ας πικριαίνωνται
οι μεινεσμένοι αητιοί,
ότι εξακληρίσαμε.
Αλλά ας μην πικ(ι)ριαίνωνται,
τι, ποίοs θε ν' αξιωθεί
το γ Κώστα να διαδεχτεί;
Αγροίκα, Κώστα, να ζέπου.
Αμ' πώs το καταδέχθηκες
εσένα να δεσμέψουσι
οι βάρβαροι οι Γερμανοί
και οι δειλοί οι γι Ιταλοί,
που τους εγκρεμοβόλησεs
απά στη Πίνδοs τα βουνά
όπου εμάχοσου μπροστά
σαν ήρωας, σα λέοντας;
Όλοι να ν τον εκλάψωμε,
το παλληκάρι τη τιμής,
όπου εμάχοτα μπροστά
απά στη Πίνδοs τα βουνά
να μη μ’ ποδουλωθεί η Ελλάς».

44

Χειρόγραφο του Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη,
εννέα ημέρες προ της ιταλικής
επίθεσης. Είναι γραμμένο στο
πίσω μέρος φωτογραφίας του
ιδίου, την οποία απέστειλε στην
μητέρα του.
(πηγή: Ηλιόπουλος, Ν.
Κωνσταντίνος Δαβάκης Δρυς
του Ταϋγέτου Αετός της
Πίνδου, εκδ Π. Πατσιλινάκου,
Αθήνα 1979)

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Για τον Παναγιώτη Μαντούβαλο υπάρχει το εξής ιστορικό μοιρολόι, το οποίο
ακούστηκε στην τελετή αποκαλυπτηρίων της προτομής του στην είσοδο του
στρατοπέδου του Γυθείου στις 16 Μαρτίου 1996 παρουσία μελών της οικογένειάς του, στρατιωτικών και πολιτικών εκπροσώπων και πλήθος κόσμου:
«Σήμερ' αστράφτει και βροντά
σ' όλα τα κάστρα του Μωριά
στου Ταϋγέτου τα βουνά
και στου Ταινάρου τα χωριά.
Σήμερ' ακούστηκε βουή
στη Μάνη την αποσκερή
και νυχτοσκούζει το πουλί
με την κατάμαυρη στολή
Ήρθε μαντάτο ξαφνικό
τι έπεσε στ' Αρβανικό
ο Ταγματάρχη ο ξανθός
ο Πότης ο Μαντούβαλος.
Πρώτος εμπήκε στη γραμμή
στο τάγμα επικεφαλής
κι έδωσε μάχη φοβερή
στου Μόροβα την κορυφή.
Όντες ανέβη στην κορφή
με μια σημαία ελληνική
τον ηύρε σφαίρα εχθρική
τού κοψε την αναπνοή.
Έπεσε ο πολεμιστήs
της Μάνηs τ' άξιο παιδί
ο ήρωας κι ο μaχητής
για της Ελλάδοs την τιμή,
έμεινε φύλακας πιστόs
ψηλά στο ξέσκεπο βουνό
ο λέοντας ο φτερωτόs
της Λευτεριάς ο σταυραητός.

Φωτογραφίες από τα αποκαλυπτήρια της προτομής του
Ταγματάρχη Παναγιώτη Μαντούβαλου στο 3ο Τάγμα
ΚΕΕΜ, στρατόπεδο Γυθείου.

Ακούστε φίλοι και οχτροί
Οθωμανοί και Χριστιανοί

45

Νίκος Ι. Καρμοίρης

τη μέρα τη σημερινή
θα κάμου μια παρεκτροπή,
θα βλαστημήσου το θεό
πό 'κοψε το χοντρό δεντρό
όπου το πότιζε ο στρατός
και το καμάρων' ο Λαός».

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Τμήμα Βιογραφικών Αξιωματικών Ε.Σ.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Β/2, σ. 2.
- Βερνάρδος, I. A., Δαβάκης-Πίνδος, εκδ. Δημητράκου, Αθήνα 1946.
- Εφημερίδα «ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΜΑΝΗ», Α.Φ.14, Αρεόπολη, 15 Οκτωβρίου 2007, σ. 2.

46

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

6. Εκπαίδευση και ηθική αγωγή
• Εκπαίδευση
Η εκπαίδευση την οποία ελάμβαναν οι οπλίτες στο ΚΕΕΜ, κατά το παρελθόν, χωριζόταν σε βασική και ειδική. Η βασική αφορούσε την στρατιωτική εκπαίδευση και συμπεριφορά, ενώ η ειδική δινόταν με βάση την ειδικότητα του
κάθε οπλίτη (οδηγός, μάγειρας, σιτιστής, αρτοποιός, αποθηκάριος κ.ο.κ.).
Αξιοσημείωτο είναι πως κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του το Κέντρο
ήταν υπεύθυνο για την εκπαίδευση στις ορεινές μεταφορές. Για το λόγο τούτο
διέθετε ένα αριθμό ημίονων και ίππων ώστε να γίνεται εκπαίδευση και επί των
ορεινών μεταφορών. Το ΚΕΕΜ από το 1958 έως το 1967 διέθετε κατά διαστήματα 27 με 7 ημίονους, με τον αριθμό με τα χρόνια να έχει πτωτικές τάσεις, και
τέσσερεις με έναν ίππους. Το 1968 το Κέντρο παύει να διαθέτει τα εν λόγω τετράποδα που εξυπηρετούσαν στην εκπαίδευση επί των μεταφορών. Η απάντηση
για αυτό έρχεται μέσα από την ΕΕΔ του 1968 η οποία αναφέρει: «Κτήνη εις
Κέντρον δεν υπάρχουσι καθ’ όσον αι ορειναί μεταφοραί έπαυσαν να υπάγωνται
εις Σώμα Εφ. Μεταφορών».
Σήμερα, η εκπαίδευση που δίνεται στους οπλίτες χωρίζεται ακόμα σε βασική
και ειδική. Την βασική, δηλαδή τη σχετική με τη στρατιωτική εκπαίδευση και
συμπεριφορά, δέχονται οι νεοσύλλεκτοι οπλίτες. Την ειδική λαμβάνουν οι οπλίτες ΣΕΜ, καθώς επίσης και οπλίτες έτερων Όπλων και Σωμάτων αναλόγως με
την ειδικότητα που φέρουν (οδηγοί αυτοκινήτου, Υπαξιωματικοί κίνησης/οδηγοί αυτοκινήτου, μάγειρες, αρτοποιοί).
Παράλληλα, αποστολή του Κέντρου είναι η εκπαίδευση Μόνιμων Αξιωματικών, Ανθυπασπιστών και Υπαξιωματικών στα τμήματα βασικής και προκεχωρημένης εκπαιδεύσεως, η εκπαίδευση των Υποψηφίων Εφέδρων
Αξιωματικών (ΥΕΑ) και των Εφέδρων Αξιωματικών του Σώματος, καθώς και
η μετεκπαίδευση των Οπλιτών του ΣΕΜ.
Σήμερα, στο ΚΕΕΜ υπάρχουν τρία Τάγματα εκπαιδεύσεως και η Σχολή
Αξιωματικών. Πιο συγκεκριμένα:
- 1ο Τάγμα: Λειτουργεί ως Τάγμα εκπαιδεύσεως Υπαξιωματικών Κινήσεως
(ΥΚ/ΟΑ), Οδηγών Αυτοκινήτου (ΟΑ) και Αρτοποιών.
- 2ο Τάγμα: Λειτουργεί ως Τάγμα εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων Οπλιτών.
- 3ο Τάγμα: Λειτουργεί ως Τάγμα εκπαιδεύσεως Μαγείρων όλων των Όπλων
και Σωμάτων του Στρατού, καθώς και λοιπών κλάδων των Ε.Δ. εφόσον απαιτηθεί.

47

Νίκος Ι. Καρμοίρης

- Σχολή Αξιωματικών: Στη Σ.Α. λαμβάνουν την βασική και προκεχωρημένη
εκπαίδευση οι Μόνιμοι Αξιωματικοί, Ανθυπασπιστές, Υπαξιωματικοί, Υποψήφιοι Έφεδροι Αξιωματικοί (ΥΕΑ) και Έφεδροι Αξιωματικοί του Σώματος. Εκτός
από τους Έλληνες και Κύπριους Αξιωματικούς, οι οποίοι φοιτούν συστηματικά
στη Σχολή, κατά καιρούς εκπαιδεύονται σε αυτή και αλλοδαποί Αξιωματικοί,
όχι μόνο από χώρες της Ευρώπης, αλλά ολόκληρης της υφηλίου, σύμφωνα με
τις διακρατικές συμφωνίες που υπογράφει ή Ελλάδα.

• Ηθική αγωγή
Η Μονάδα, όμως, πέρα από την εκπαίδευση των οπλιτών φρόντιζε και για
την ηθική τους αγωγή. Κάθε Κυριακή και εορτάσιμη ημέρα πραγματοποιούταν
εκκλησιασμός και λάμβανε, επίσης, χώρα ομιλία θρησκευτικού περιεχομένου.
Οι Διοικητές των Ταγμάτων φρόντιζαν να πραγματοποιούν ομιλίες εθνικού περιεχομένου στους οπλίτες, στους οποίους μοιράζονταν και φυλλάδια αντίστοιχου περιεχομένου, τα οποία αποστέλλονταν από την Κεντρική Διοίκηση. Στο
Κέντρο πραγματοποιούνταν επίσης επιμορφωτικές ομιλίες από διαφόρους επιστήμονες των πόλεων της Σπάρτης και του Γυθείου, καθώς και από εφέδρους Αξιωματικούς του Νομού, ή κι από άλλους επιστημονικώς κατηρτισμένους οπλίτες.
Στο σημείο αυτό, αξίζει αναφοράς η γραπτή μαρτυρία του θεολόγου Π. Κοντάκου, ο οποίος υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο ΚΕΕΜ κατά τη χρονική περίοδο ανεγέρσεως του Ι.Ν. Ταξιαρχών, και αναφέρεται στην τέλεση
εκκλησιασμού πριν την ανέγερση Ι.Ν. στο Κέντρο: «Όταν μετεγκαταστάθηκαν
οι μονάδες του ΣΕΜ, τα έτη 1955-1956, από την Αττική στο ΚΕΕΜ (σ.σ. εννοεί
την καθολική μεταφορά του ΚΕΕΜ στην περιοχή της Σπάρτης), μετεφέρθησαν
τα Ιερά Σκεύη και οι Ιερές εικόνες από τον εκεί Ιερό Ναό και ετοποθετήθησαν
σε ένα ΤΟΛ, στα βορειοανατολικά του ανατολικού στρατοπέδου. Εκεί ετελείτο
η Θεία Λειτουργία, κάθε Κυριακή, μόνο κατά τις βροχερές ημέρες, ενώ όταν ο
καιρός το επέτρεπε, ετελείτο στο ύπαιθρο σε κατάλληλη, διαφορετική κάθε
φορά τοποθεσία, ανάλογα την εποχή».
Όσον αφορά την ηθική αγωγή στις ημέρες μας πραγματοποιείται εκκλησιασμός – όποτε αυτό είναι εφικτό – καθώς, επίσης, και στις μεγάλες θρησκευτικές
και στρατιωτικές εορτές. Αξίζει αναφοράς πως αρκετοί από τους εκκλησιασμούς αυτούς – και συνήθως ο πρώτος εκκλησιασμός της κάθε ΕΣΣΟ νεοσυλλέκτων – είναι αρχιερατικοί χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου
Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου, ο οποίος προσφέρει
θείο και ταυτόχρονα πατρικό λόγο στους οπλίτες και τα στελέχη του ΚΕΕΜ.
Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.

48

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Φωτογραφίες από τη γενική εκπαίδευση στο πεδίο βολής
και σε λοιπούς χώρους του Κέντρου.

49

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Επάνω και μέσο: Ειδική
εκπαίδευση στην αρτοποίηση
Κάτω: Οπλίτες αρτοποιοί της
2012Στ’ ΕΣΣΟ με τα πτυχία
του ΚΕΕΜ/ΚΕΚ ανά χείρας

50

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Στιγμιότυπα από θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση οπλιτών οδηγών στο ΚΕΕΜ

51

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Φωτογραφίες από το 3ο
Τάγμα ΚΕΕΜ στο Γύθειο:
Επάνω: Θεωρητική εκπαίδευση μαγείρων
Μέσο: Πρακτική εξέταση
μαγείρων
Κάτω: Απονομή πτυχίων
στους οπλίτες μάγειρες

52

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Εκπαίδευση Ελλήνων, Ελληνοκυπρίων
και Αλλοδαπών στη Σχολή Αξιωματικών
του Κέντρου (Αλβανία - Μπουρουντί)

Επίσκεψη στο ΚΕΕΜ του Μητροπολίτη
Γυθείου, Οιτύλου, Ζαρνάτας και πάσης
Μάνης κ.κ. Χρυσοστόμου

Επίσκεψη της Σχολής Αξιωματικών (Σ.Α.)
στην Ι.Μ. Αγίων Τεσσαράκοντα

Στιγμιότυπα από αρχιερατικές θείες λειτουργίες στο ΚΕΕΜ χοροστατούντος του Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου

53

Νίκος Ι. Καρμοίρης

7. Συμμετοχή του ΚΕΕΜ στον Πόλεμο της Κορέας
• Ο πόλεμος της Κορέας και το ΕΚΣΕ
Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η χερσόνησος της Κορέας –και κατά συνέπεια το κορεατικό κράτος– βρέθηκε
χωρισμένη κατά μήκος του 38ου παραλλήλου.
Το μεν βόρειο άνηκε στους Σοβιετικούς, το δε
νότιο στους Αμερικανούς, με αποτέλεσμα τη
δημιουργία δύο διαφορετικών κρατών της Βόρειας και της Νότιας Κορέας προσκείμενων
και υπό την επιρροή αντιστοίχως των δυο
προαναφερθέντων Μεγάλων Δυνάμεων της
ψυχροπολεμικής περιόδου.
Μετάλλιο Εκστρατευτικού Σώματος
Παρά την ιδιαιτερότητα της κατάστασης Ελλάδος στον πόλεμο της Κορέας,
Σοβιετικοί και Αμερικάνοι απέσυραν τις δυπηγή: eshop.sillektiki.com
νάμεις τους από την Κορέα το 1949. Ωστόσο
η αντιπαλότητα των δύο καθεστώτων στη χερσόνησο εντάθηκε, με τις δυνάμεις
της Βόρειας Κορέας να εξαπολύουν στις 25 Ιουνίου 1950 αιφνιδιαστική επίθεση,
όχι μόνο περνώντας τον 38ο παράλληλο, αλλά καταλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος της Νοτίου Κορέας συμπεριλαμβανομένης και της Σεούλ, της πρωτεύουσάς της.
Η αντίδραση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ήταν άμεση, αποφασίζοντας στις 29 Ιουνίου 1950 την ένοπλη επέμβαση της Διεθνούς Δυνάμεως στην
περιοχή, ώστε να αποκατασταθεί η ειρήνη και η ασφάλεια. Όλα τα κράτη-μέλη
του ΟΗΕ, πλην της ΕΣΣΔ που απείχε από το Συμβούλιο, συμμορφώθηκαν με
τις αποφάσεις του. Ανάμεσά τους και η Ελλάδα που ως μέλος του ΟΗΕ προχώρησε στη συγκρότηση εκστρατευτικού σώματος με την ονομασία «Εκστρατευτικό Σώμα Ελλάδος» γνωστό και με τα αρχικά ως «ΕΚΣΕ», το οποίο
περιελάμβανε δυνάμεις Στρατού Ξηράς και Αεροπορίας, Η αποστολή του Εκστρατευτικού Σώματος Ελλάδος το 1950 στην Κορέα αποτέλεσε ουσιαστικά
την πρώτη συμμετοχή της Ελλάδας σε ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ. Ο αριθμός της δύναμης που αρχικώς καθορίστηκε να αποσταλεί από το Στρατό Ξηράς

54

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

για να συγκροτήσει το ΕΚΣΕ έφτανε περίπου τους 3.500 άνδρες, επιπέδου δηλαδή συνθέσεως Ταξιαρχίας. Όμως κατόπιν επανεκτιμήσεων της στρατιωτικής
κατάστασης στην Άπω Ανατολή από το Αρχηγείο των Ηνωμένων Εθνών αποφασίστηκε ο περιορισμός της δύναμης του ΕΚΣΕ σε 1.000 άνδρες, συγκροτώντας έτσι σχηματισμό Τάγματος υπό της οδηγίες σχηματισθείσας Διοίκησης και
Επιτελείου ΕΚΣΕ.
Το Τάγμα ΕΚΣΕ περιελάμβανε:
➣ Ομάδα Διοικήσεως
➣ Ένα Λόχο Διοικήσεως
➣ Τρεις Λόχους τυφεκιοφόρων
➣ Μια Διμοιρία όλμων 81 χιλ.
➣ Μια Διμοιρία πολυβόλων 0,30 χιλ.
➣ Μια Διμοιρία Διαβιβάσεων
➣ Μια Διμοιρία Σκαπανέων
➣ Μια Διμοιρία Τραυματιοφορέων
➣ Μια Διμοιρία Διαχειρίσεως
➣ Συνεργείο Επισκευών
Τα διακριτικά του ΕΚΣΕ στον πόλεμο
της Κορέας, πηγή: en.wikipedia.org
➣ Τμήμα Ενισχύσεως
Το Τάγμα αφού εκπαιδεύτηκε στη Λαμία αναχώρησε στις 15 Νοεμβρίου 1950
επιβιβαζόμενο στο αμερικανικό οπλιταγωγό «Τζένεραλ Χαν» και κατέφθασε
στο λιμάνι του Πουσάν μετά από 24 ημέρες ταξιδιού. Στην Κορέα εστάλη επίσης
Σμήνος, το οποίο ήταν συνολικής δύναμης 67 ανδρών, εκ των οποίων οι 25 ήταν
ιπτάμενοι και περιελάμβανε επίσης 7 μεταφορικά αεροσκάφη C-47 Dakota.
Το προσωπικό του Τάγματος αποτελούμενο από Αξιωματικούς και Οπλίτες
θα παρέμενε στην Κορέα για έξι μήνες. Κατά τη διάρκεια του εξαμήνου θα συγκροτείτο στην Ελλάδα Τμήμα Αντικαταστάσεως αναλόγου αριθμού, το οποίο
θα μετέφεραν στην κορεατική χερσόνησο μεταγωγικά πλοία των Ηνωμένων
Εθνών.
Το ΕΚΣΕ κατά την πολυετή παραμονή του στα χώματα της Κορέας έλαβε
μέρος σε πληθώρα επιχειρήσεων και μαχών με σπουδαιότερη την άμυνα στο
ύψωμα 381 από τα τέλη Ιανουαρίου έως τις αρχές Μαρτίου 1951, η οποία ήταν
η πρώτη μεγάλη επιχείρηση του Ελληνικού Τάγματος.
Το φθινόπωρο του 1953 το Τάγμα του ΕΚΣΕ μετατράπηκε σε Σύνταγμα, το
οποίο έλαβε ξανά μέρος σε σημαντικές επιχειρήσεις. Στις 10 Μαρτίου του 1955
το Σύνταγμα ΕΚΣΕ περιορίστηκε πάλι σε Τάγμα, καθώς άρχισε σταδιακά ο
επαναπατρισμός των Δυνάμεων, ο οποίος ολοκληρώθηκε το Δεκέμβριο του
1955. Από τον Ιούλιο του 1955 ως το Δεκέμβριο το Εκστρατευτικό Σώμα Ελ-

55

Νίκος Ι. Καρμοίρης

λάδος μειώθηκε σε Λόχο. Αντιπροσωπευτικό τμήμα δυνάμεως ομάδος παρέμεινε στην περιοχή από τον Ιανουάριο του 1956 έως το Μάιο του 1958.
Αξίζει να σημειωθεί πως το ΕΚΣΕ κατά την παραμονή του στην Κορέα επέδειξε φιλανθρωπικό και πολιτιστικό έργο. Ειδικότερα βοήθησαν στη διάδοση
της Ορθόδοξης Χριστιανικής πίστης στην περιοχή οι Στρατιωτικοί Ιερείς του
Εκστρατευτικού Σώματος. Το Τάγμα με πρωτεργάτη τον Στρατιωτικό Ιερέα
ανέλαβε την αναδημιουργία της Ορθόδοξης Κοινότητας της Σεούλ. Μάλιστα,
πραγματοποίησε την ανέγερση της Εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο κέντρο
της Σεούλ κατόπιν εράνου που έγινε μεταξύ του προσωπικού του ΕΚΣΕ.
Σημαντική ήταν και η προσφορά του Υγειονομικού Σώματος του ΕΚΣΕ στους
γηγενείς κατοίκους, καθώς οι Ιατροί του Εκστρατευτικού Σώματος παρείχαν
ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε Κορεάτες τραυματίες, ενήλικες και παιδιά,
που βάλλονταν από τα πολεμικά πυρά. Επίσης, δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις
που οι Αξιωματικοί και Οπλίτες της Διοικητικής Μέριμνας διένειμαν τρόφιμα
του Σώματος σε Νοτιοκορεάτες της περιοχής των επιχειρήσεών τους, όπως συνήθως ορφανά παιδιά.
Το ΕΚΣΕ για την δράση του στο πεδίο των μαχών τιμήθηκε με αρκετές ηθικές
αμοιβές και μετάλλια είτε συνολικά σαν Σώμα, είτε μέλη του προσωπικού του
ξεχωριστά. Η σπουδαιότερη όμως ανταμοιβή και αναγνώριση ήταν πως η Νότιος Κορέα, ευγνωμονούσα το ΕΚΣΕ, ανήγειρε στην τοποθεσία Γιουτζού Κιουν
Τζι Ντο, κοντά στη Σεούλ μεγαλοπρεπέστατο μνημείο για τους πεσόντες Έλληνες μαχητές, όπου σε πλάκα αναγράφεται: «Οι γενναίοι αυτοί στρατιώτες της
Ελλάδας ενσάρκωσαν το εύδαιμον το ελεύθερον, το δε ελεύθερον το έμψυχον.
Τιμή και δόξα τοις πεσούσι πολεμισταίς», ενώ σε άλλη πλάκα έχει χαραχθεί
σύντομη εξιστόρηση της συμμετοχής του ΕΚΣΕ στον πόλεμο της Κορέας.
Θα πρέπει να αναφερθεί πως, το ΕΚΣΕ, δεν ήταν λίγες οι φορές που απέσπασε θετικά και κολακευτικά σχόλια, απόρροια της γενναιότητας των μαχητών του, από επίσημα χείλη αξιωματούχων των Δυνάμεων των Ηνωμένων
Εθνών, καθώς επίσης δεν έλειψαν οι παρομοιώσεις των αγωνιστών του Ελληνικού Σώματος με εκείνους των Θερμοπυλών και του Μαραθώνα!

• Συμμετοχή του ΚΕΕΜ στο ΕΚΣΕ
Το Φεβρουάριο του 1948 (3-2-48) και κατόπιν το Μάιο του ίδιου έτους (185-48) με Διαταγές του ο Αρχηγός ΣΕΜ ζητά από όλες τις μονάδες Εφοδιασμού
Μεταφορών την τήρηση Ημερολογίου Επιχειρήσεων με στόχο την καταγραφή
των διεξαγόμενων επιχειρήσεων και των ενεργειών του ΣΕΜ, τη δημιουργία
επίσημου Ιστορικού κειμένου της δράσεως των οργάνων του ΣΕΜ κατά τις επιχειρήσεις κ.ά.

56

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Δεν κατέστη δυνατό από την έρευνα να μελετηθεί κάποιο Ημερολόγιο Επιχειρήσεων του ΚΕΕΜ από το οποίο να προέκυπτε συμμετοχή του ή μη σε πολεμικές επιχειρήσεις. Το Κέντρο «γεννήθηκε» λίγους μήνες πριν τη λήξη του
Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και κατά τα πρώτα χρόνια ζωής του βίωσε τον καταστροφικό για τη χώρα ελληνικό εμφύλιο. Εντούτοις, από τα αρχεία που έχει στη
διάθεσή της η έρευνα δεν προκύπτει πως το ΚΕΕΜ έχει συμμετάσχει ως Μονάδα σε κάποια πολεμική επιχείρηση.
Η μοναδική έμμεση συμμετοχή του Κέντρου σε πολεμικές επιχειρήσεις ήταν
κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Κορέας. Το ΚΕΕΜ ως Κέντρο Εκπαιδεύσεως
προετοίμαζε οπλίτες ειδικότητας οδηγού αυτοκινήτου και μάγειρα, κάποιοι από
τους οποίους αποσπάζονταν και στελέχωναν τα τμήματα αντικαταστάσεως του
ΕΚΣΕ.
Το αρχείο της ΔΙΣ/ΓΕΣ και τα αντίστοιχα έγγραφα της περιόδου εκείνης επιβεβαιώνουν το ρόλο του ΚΕΕΜ, όπως και άλλων κέντρων εκπαιδεύσεως, στη
συμβολή συγκρότησης των εκάστοτε τμημάτων αντικατάστασης.
Υπάρχουν Διαταγές ή υπηρεσιακές αναφορές του ΓΕΣ, καθώς επίσης και
Διαταγές της ΔΕΜ/ΓΕΣ και της Δ/νσης ΠΖ/ΓΕΣ είτε με μοναδικό παραλήπτη
το ΚΕΕΜ, είτε ανάμεσα σε άλλους παραλήπτες (Κέντρα ή Μονάδες). Υπάρχουν επίσης και Υπηρεσιακές Αναφορές του ΚΕΕΜ προς τις προϊστάμενές του
αρχές.
Με υπηρεσιακή αναφορά του το ΓΕΣ προς αρκετές Μονάδες την 16η-121953 ανέφερε πως την 21η Δεκεμβρίου 1953 θα αναχωρούσε με αμερικανικό
οπλιταγωγό το 17ο Τμήμα Αντικαταστάσεως ΕΚΣΕ και Τμήμα Ενισχύσεως
ΕΚΣΕ. Μία μέρα νωρίτερα θα πραγματοποιείτο τελετή κατευοδώσεως των δύο
τμημάτων στο στρατόπεδο ΚΕΔ Χαϊδαρίου, ενώ δυο μέρες νωρίτερα θα γινόταν
κατάθεση στεφάνου στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου από αντιπροσωπίες
αμφοτέρων των τμημάτων. Παρακάτω στο ίδιο έγγραφο καθορίζονταν οι λεπτομέρειες τέλεσης των ανωτέρω δραστηριοτήτων.
Με άλλα έγγραφα-διαταγές της ΔΕΜ/ΓΕΣ προς Μονάδες, ανάμεσά τους και
το ΚΕΕΜ, τον Ιούλιο (21-7) και Οκτώβριο (15-10) του 1954, δίδονται διαταγές
σχετικά με τη συγκρότηση του 20ου και 21ου Τμήματος Αντικαταστάσεως αντίστοιχα. Καθορίζεται ο αριθμός των οπλιτών που θα αποσπασθούν από τις
Μονάδες τους και θα στελεχώσουν τα συγκεκριμένα Τμήματα και κατόπιν δίδονται οδηγίες για τους επιλαχόντες προς στελέχωση των Τμημάτων οπλίτες.
Τα έγγραφα που έχουμε στη διάθεσή μας έχουν σε γενικές γραμμές το ίδιο
περιεχόμενο, δηλαδή, αλλάζοντας μόνο ο αποστολέας ή ο/οι παραλήπτης/ες,
καθορίζουν κυρίως τον αριθμό οπλιτών από το ΚΕΕΜ ή άλλες μονάδες που θα
στελεχώσουν τα Τμήματα αντικαταστάσεως του ΕΚΣΕ.

57

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Ανάμεσά τους, ξεχωρίζουν ορισμένα έγγραφα, καθώς παρουσιάζουν διαφορετικό περιεχόμενο, όπως για παράδειγμα διαταγή της Δ/νσης ΠΖ/ΓΕΣ, η οποία
κάνει συστάσεις στις Μονάδες εκπαιδεύσεως και επιλογής οπλιτών για το
ΕΚΣΕ, ώστε να επιλέγονται με περισσότερη προσοχή οι οπλίτες που στέλνονταν
προς επάνδρωση του Εκστρατευτικού Σώματος Ελλάδος. Και τούτο, διότι κατά
το παρελθόν, όπως αναφέρεται, σε προηγούμενες επιλογές είχαν παρατηρηθεί
φαινόμενα οπλιτών με βεβαρημένο παρελθόν ή κακό χαρακτήρα κ.ά.
Το ΚΕΕΜ επίσης με υπηρεσιακές αναφορές ενημέρωνε τις προϊστάμενες του
αρχές για τους οπλίτες τους οποίους θα έστελνε προς στελέχωση του ΕΚΣΕ,
καθώς επίσης και για τυχόν προβλήματα κατά την επιλογή αυτών. Προβλήματα
προέκυπταν με τους οπλίτες ειδικότητας μάγειρα καθώς όπως φαίνεται δεν
προλάβαιναν να ολοκληρώσουν την εκπαίδευσή τους πριν αποσταλούν στο
ΕΚΣΕ. Για παράδειγμα, με υπηρεσιακή του αναφορά το ΚΕΕΜ προς το Α7/ΓΕΣ
στις 9-5-55 θίγει το εν λόγω πρόβλημα, αναφέροντας πως η εκπαίδευση στη
Σχολή Μαγείρων διαρκεί οκτώ εβδομάδες και δε δύναται να ολοκληρωθεί σε
διάστημα περίπου 15 ημερών. Η απάντηση που λαμβάνει το Κέντρο από τη
Δ/νση ΠΖ/ΓΕΣ στις 14-5-55 αναφέρει πως κατά την ολιγοήμερη εκπαίδευσή
τους οι οπλίτες-μάγειρες πρέπει να διδαχθούν τα πιο ουσιώδη, διότι δεν δύναται
να καθυστερήσει η αναχώρηση του 22ου Τμήματος Αντικαταστάσεως.
Υπάρχουν αρκετά έγγραφα (διαταγές ή υπηρεσιακές αναφορές) στο ίδιος
μήκος κύματος σχετικά με την επάνδρωση των τμημάτων του ΕΚΣΕ, τα προβλήματα που συναντούσαν μονάδες και επιτελεία, διαδικαστικές οδηγίες κ.ο.κ.,
όπως περιγράφησαν ανωτέρω. Το τελευταίο τέτοιου είδους έγγραφο της περιόδου εκείνης με άμεση συνάφεια με το ΚΕΕΜ που διαθέτει η έρευνα είναι μία
διαταγή της Δ/νσης ΠΖ/ΓΕΣ με παραλήπτη το ΚΕΕΜ στις 25-8-1955, με την
οποία καθορίζεται ο χρόνος κατά τον οποίο οι επιλεγέντες για το ΕΚΣΕ οπλίτες
όφειλαν να εμβολιαστούν.
Φαίνεται, λοιπόν, πως το ΚΕΕΜ, όπως και άλλα κέντρα εκπαιδεύσεως την
εποχή εκείνη, διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διεκπεραίωση της εκπαίδευσης οπλιτών που επιλέγονταν για να επανδρώσουν το Εκστρατευτικό Σώμα
Ελλάδος στην Κορέα, ώστε αυτό να μπορέσει να ανταπεξέλθει στους σκοπούς
και τους στόχους του που είχε θέσει η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της εποχής.
Συνολικά στην επιχείρηση της Κορέας έλαβαν μέρος 10.255 άνδρες (669
Αξιωματικοί και 9.586 Οπλίτες). Οι απώλειες για τους Έλληνες ανήλθαν στους
186 νεκρούς, από τους οποίους 12 ήταν της Πολεμικής Αεροπορίας, και 577
τραυματίες (αξιωματικούς και οπλίτες).
Όσον αφορά το ΚΕΕΜ, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε από τα υπάρ-

58

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

χοντα αρχεία τον ακριβή αριθμό οπλιτών ή/και αξιωματικών που απέστειλε
προς επάνδρωση των τμημάτων του ΕΚΣΕ. Επίσης, δεν δύναται να γνωρίζουμε
εάν ανάμεσα στους Έλληνες πεσόντες του πολέμου της Κορέας βρίσκονταν
αξιωματικοί ή οπλίτες που είχαν σταλεί ως Δύναμη από το Κέντρο. Είναι επίσης
απαγορευτικό να εικάσουμε πως ίσως κάποιοι από τους Λάκωνες πεσόντες
ανήκαν στη Δύναμη του ΚΕΕΜ καθώς κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια του κορεατικού πολέμου το Κέντρο βρισκόταν εκτός Λακωνίας και άρχισε την σταδιακή
του μεταστάθμευση σε αυτή, όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενο κεφάλαιο, τον
Απρίλιο του 1955.
Εντούτοις, καθώς το ΚΕΕΜ έχει συνδέσει σχεδόν περί τις έξι δεκαετίες το
όνομα και την Ιστορία του με τη λακωνική γη, και θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι
ο τόμος αυτός θα προσελκύσει το ενδιαφέρον και του λακωνικού αναγνωστικού
κοινού, αξίζει να γίνει μία μνεία στους Έλληνες πεσόντες του ΕΚΣΕ που κατάγονταν από τη Λακωνία:
ΠΑΤΡΩΝΥΜΟ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

Α/Α

ΒΑΘΜΟΣ

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

1

Δεκανέας

Καρυτσιώτης Χρύσανθος

Κυρ.

2

Στρατιώτης

Κατσίπης Αβέρκιος

Εμμ.

3

Στρατιώτης

Λεβάκος Πέτρος

Νικ.

4

Στρατιώτης

Ταγαρούλιας Ιωάννης

Χριστοφ.

5 Επισμηναγός Φραγκογιάννης Παναγιώτης
6

Σμηνίτης

Τζινάκος

Κυρ.
Ιωάνν.

Μολάοι
Λακωνίας
Σπάρτη

26/7/1953

Τάγμα ΕΚΣΕ

30/1/1951

Τάγμα ΕΚΣΕ

Βαχός
Γυθείου
Κούνο
Λακωνίας
Μίνα
Λακωνίας
Γύθειο

11/2/1954

Τάγμα ΕΚΣΕ

5/7/1951

Τάγμα ΕΚΣΕ

22/12/1952

13ο Σμήνος

22/12/1952

13ο Σμήνος

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 20Α/Γ.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 20Α/Δ.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 21Α/Δ.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 21Α/Θ.
- Γεμενετζής, I., «Το Ελληνικό Εκστρατευτικό Σώμα στη Κορέα 1950-1955», Στρατιωτική Επιθεώρηση, Μάρτιος-Απρίλιος 2004, σσ. 108-125.
- Χατζηβασιλείου, Ε., Εισαγωγή στην Ιστορία του Μεταπολεμικού Κόσμου, εκδ. Πατάκη, 2001, σσ. 121-122.

59

Νίκος Ι. Καρμοίρης

8. Συμμετοχή σε εθνικές και συμμαχικές ασκήσεις
Από την αρχή της παρουσίας του στο Στράτευμα έως σήμερα, τόσο λόγω της
αποστολής του, όσο και λόγω της γεωγραφικής του θέσης, το Κέντρο έχει συμμετάσχει σε ουκ ολίγες εθνικές ή συμμαχικές ασκήσεις. Βέβαια τα στοιχεία που
προκύπτουν από την έρευνα αφορούν τη χρονική περίοδο από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 έως τις μέρες μας.
Στην συγκεντρωτική ΕΕΔ από συγκροτήσεως του ΚΕΕΜ έως τις 31-12-1970
με ημερομηνία έκδοσης την 6η Ιουνίου 1972 αναφέρεται πως δεν υφίστανται
στοιχεία σχετικά με τις ασκήσεις στην προ του ’70 εποχή. Εκτιμάται όμως ότι
τέτοιες εκτελούνταν από τη Σχολή Αξιωματικών του Κέντρου κι αφορούσαν
στην εγκατάσταση και λειτουργία ΜΛΜ σε εκστρατεία, την κίνηση αυτασφαλιζόμενης φάλαγγας σε περιοχές των πρόσω και στην εγκατάσταση ΣΕΠ, ΣΕΚ
και ΣΕΤ.
Κατά τα έτη 1971 έως 1985 οι ασκήσεις που εκτελούνταν, με μικρές, ελάχιστες ή μηδαμινές διαφορές, αφορούσαν τόσο τους Αξιωματικούς όσο και τους
οπλίτες που εκπαιδεύονταν στο Κέντρο.
Πιο συγκεκριμένα, από το 1971 έως το 1985 όσον αφορά τους Αξιωματικούς
συμμετείχαν σε ΤΑΑΣ, δηλαδή ασκήσεις Δ.Μ. στο πλαίσιο του ΤΣ/ΣΠ και ΜΠ
στο τμήμα Αξιωματικών Προκεχωρημένης Εκπαιδεύσεως και σε ΤΑΜΣ, ασκήσεις εγκατάστασης και λειτουργίας ΛΕΜ στην εκστρατεία, λειτουργία ΣΕΠΣΕΚ κίνησης φάλαγγας αυτασφαλιζόμενης στην περιοχή των πρόσω και ρίψης
εφοδίων από Α/Φ NOR-ATLAS στα τμήματα Αξιωματικών Προκεχωρημένης
Εκπαιδεύσεως και Βασικής Εκπαίδευσης Μονίμων Ανθυπολοχαγών και ΥΕΑ.
Αναφορικά με τους οπλίτες, την 8η εβδομάδα κάθε ΕΣΣΟ έως το 1980 και
την 7η εβδομάδα κάθε ΕΣΣΟ από το 1981 κι ύστερα, οι ειδικότητες Μηχανοδήγησης υποβάλλονταν σε άσκηση «ΤΑΜΣ» αντασφαλιζόμενης φάλαγγας στην
περιοχή των πρόσω προβλεπόμενων όλων των περιπτώσεων προσβολής (Ατάκτων – Αεροπορίας – Πυροβολικού – Ναρκοθέτησης).
Σημειώνεται, επίσης, πως το 1978 το Κέντρο διέθεσε Αξιωματικούς Συνδέσμους σε Άσκηση Αμερικανών Πεζοναυτών στα Βάτικα Λακωνίας από 11 έως
17 Ιανουαρίου και από 15 έως 21 Νοεμβρίου. Το ίδιο έτος διετέθησαν Αξιωματικοί Σύνδεσμοι σε διασυμμαχική Άσκηση Αποβάσεως στα Βάτικα Λακωνίας
Αμερικανικών και Ελληνικών Δυνάμεων από 22 έως 26 Μαΐου.

60

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Ένα χρόνο αργότερα, το 1979, το ΚΕΕΜ προέβη σε διάθεση Αξιωματικού
Συνδέσμου σε Άσκηση Αμερικανών Πεζοναυτών ξανά στα Βάτικα Λακωνίας
από 23 Μαρτίου έως την 1η Απριλίου.
Κατά την εξέλιξη της έρευνας παρατηρήθηκε ένα κενό δεκαετίας στη διεξαγωγή ασκήσεων, καθώς οι επόμενες πραγματοποιούνται από το 1995, σχεδόν
αδιάκοπα, έως το 2004.
Το 1995 το Κέντρο συμμετείχε στην ΤΑΑΣ «ΝΕΜΕΣΗ ΔΥΟ-95» που διεξήγαγε η ΣΔΑ. Το 1996 διεξήχθησαν οι ασκήσεις ετοιμότητας και συναγερμού
«ΠΕΛΕΚΥΣ-1» και «ΠΕΛΕΚΥΣ-2» στις 4 Απριλίου και 10 Οκτωβρίου αντίστοιχα. Το 1997 πραγματοποιήθηκαν οι ασκήσεις ΤΑΑΣ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ97» στις 3 Φεβρουαρίου, Ετοιμότητας και Συναγερμού στις 21 Οκτωβρίου, και
ΤΑΑΣ «ΝΕΜΕΣΗ ΔΥΟ-97» στις 24 Νοεμβρίου. Το 1998 διεξήχθη η άσκηση
ΤΑΑΣ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-98» στις 26 Ιανουαρίου, τον επόμενο χρόνο τη ΤΑΑΣ
«ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-99» από 26 Ιανουαρίου έως 1η Φεβρουαρίου 1999 και ακριβώς το ίδιο διάστημα με το περασμένο έτος διεξήχθη και το 2000 η ΤΑΑΣ
«ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-2000». Το 2001 διεξήχθησαν οι ΤΑΑΣ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ2001» από 5 έως 9 Φεβρουαρίου και οι Ασκήσεις «ΠΕΛΕΚΥΣ-1» και «ΠΕΛΕΚΥΣ-2» στις 23 Μαΐου και 26 Ιουλίου αντιστοίχως. Ακριβώς οι ίδιες ασκήσεις
και με την ίδια σειρά εκτελέσθηκαν το 2002: «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-2002» από 8
έως 12 Φεβρουαρίου, «ΠΕΛΕΚΥΣ-1» στις 25 Απριλίου και «ΠΕΛΕΚΥΣ-2»
στις 23 Ιουλίου. Το 2004 πραγματοποιήθηκε η ΤΑΑΣ «ΝΕΜΕΣΙΣ ΔΥΟ-2004»
από 27 έως 30 Απριλίου.
Ύστερα από μία πενταετία το Κέντρο συμμετείχε ξανά σε άσκηση παίρνοντας μέρος στην άσκηση «ΝΕΜΕΣΗ ΕΝΑ-2009». Το 2010 πραγματοποιήθηκε η
άσκηση ΤΑΑΣ-ΤΑΜΣ «ΠΑΡΜΕΝΙΩΝ-2010», ενώ για το 2011 δεν βρέθηκαν
τα αντίστοιχα στοιχεία συμμετοχής σε κάποια διακλαδική άσκηση. Το 2012 το
Κέντρο συμμετείχε στην άσκηση ΤΑΑΣ «ΝΕΜΕΣΗ ΕΝΑ-2012».

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.
- Αρχείο ΚΕΕΜ, 3ο Ε.Γ.

61

Νίκος Ι. Καρμοίρης

9. Στρατιωτικές και εξωστρατιωτικές δραστηριότητες
του Κέντρου
Το ΚΕΕΜ κατά τη διάρκεια εκάστοτε έτους λαμβάνει μέρος σε δραστηριότητες στρατιωτικού και εξωστρατιωτικού χαρακτήρα. Με τον όρο εξωστρατιωτικές δραστηριότητες εννοούνται δράσεις κοινής ωφελείας και κοινωνικού
χαρακτήρα, στις οποίες συμμετείχε ή διοργάνωνε το Κέντρο. Για όλες αυτές τις
δράσεις είμαστε σε θέση να πληροφορηθούμε από τις ΕΕΔ του ΚΕΕΜ που διαθέτει στην κατοχή της η έρευνα, στις οποίες αναγράφονται ως δημόσιες σχέσεις
και έτερες, λοιπές ή άλλες δραστηριότητες.

• Στρατιωτικές δραστηριότητες
Το Κέντρο λαμβάνει μέρος σε στρατιωτικές, εθνικές, θρησκευτικές ή και πολιτιστικές εκδηλώσεις, είτε με παρελάσεις είτε με τμήματα αποδόσεων τιμών
αρκετές φορές μετά στρατιωτικής μπάντας.
Πιο συγκεκριμένα παρελαύνει κατά τις Εθνικές Επετείους της 25ης Μαρτίου
και 28ης Οκτωβρίου στις πόλεις της Σπάρτης και του Γυθείου όπου εδρεύουν
τα Στρατόπεδά του και ενίοτε στο όμορο του ΚΕΕΜ χωριό, το Ξηροκάμπι. Οι
παρελάσεις πραγματοποιούνται με πεζοπόρα τμήματα ενώ σε αρκετές περιπτώσεις είχαν παρελάσει και μηχανοκίνητα τμήματα. Το Κέντρο επίσης διέθετε
τμήματα και στην IVΜΠ, τα οποία παρελαύνουν κατά τις εθνικές εορτές στην
πόλη της Τρίπολης. Συμμετέχει επίσης και σε άλλες τοπικές εθνικές επετείους
στο νομό Λακωνίας, όπως για παράδειγμα την 17η Μαρτίου στη Μάνη, συνήθως με τμήματα αποδόσεων τιμών.
Το Κέντρο συμμετάσχει με τμήματα αποδόσεων τιμών και σε θρησκευτικές
εκδηλώσεις, όπως για παράδειγμα ενθρονίσεις μητροπολιτών, εορτασμούς
Αγίων, όπως του πολιούχου της Σπάρτης Οσίου Νίκωνος, στον εορτασμό της
Μ. Παρασκευής και του Πάσχα, καθώς επίσης και σε αρκετές ακόμη θρησκευτικές δραστηριότητες. Έντονη, ακόμα, είναι τα τελευταία χρόνια η συμμετοχή
του σε πολιτιστικές εκδηλώσεις ιστορικής μνήμης με θρησκευτικό περιεχόμενο
όπως τα Παλαιολόγια (εορτασμός της στέψης του τελευταίου αυτοκράτορα του
Βυζαντίου Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και μνημόσυνο αυτού) στο Μυστρά,
εκδηλώσεις μνήμης του ολοκαυτώματος του Παλαιομονάστηρου στο Βρονταμά
Λακωνίας, κ.ά.

62

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Το ΚΕΕΜ συμμετάσχει επίσης σε πάσης φύσεως στρατιωτικές εκδηλώσεις
και εκδηλώσεις τιμής και μνήμης με τμήματα αποδόσεων τιμών, καταθέσεις στεφάνων κ.ο.κ., όπως για παράδειγμα τελέσεις μνημοσύνων πεσόντων υπηρετούντων στις Ένοπλες Δυνάμεις ή στα Σώματα Ασφαλείας, αποκαλυπτήρια ηρώων
και προτομών κ.ά. Παράλληλα, από το 1992 και ύστερα καθιερώθηκε, επίσης,
η έπαρση και η υποστολή της Σημαίας στις κεντρικές πλατείες των πόλεων της
Σπάρτης και του Γυθείου κατά τις Κυριακές και τις επίσημες αργίες. Δεν είναι
γνωστός από τα τηρούμενα αρχεία ο χρόνος κατά τον οποίο η ενέργεια αυτή
έπαυσε˙παρά ταύτα επαναφέρθηκε το 2013.

• Εξωστρατιωτικές δραστηριότητες
Το ΚΕΕΜ κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στη λακωνική γη έχει προσφέρει πλούσιο κοινωφελές έργο, κυρίως σε τομείς όπως το περιβάλλον και ο
ανθρωπισμός.
Το ΚΕΕΜ από την μεταστάθμευσή του έως σήμερα έχει άπειρες φορές διαθέσει δυνάμεις για να συμμετάσχουν σε δράσεις περιβαλλοντολογικού ενδιαφέροντος ή προστασίας. Το Κέντρο έχει συμμετάσχει κατά καιρούς σε
προγράμματα δεντροφυτεύσεων και αναδασώσεων σε διάφορες περιοχές εντός
των ορίων του Νομού. Συμμετείχε, επίσης, σε προγράμματα δασοπροστασίας
και πυροπροστασίας. Κατά τη μακρόχρονη παρουσία του στην περιοχή της Λακωνίας έχει συμμετάσχει αδιάλειπτα πάμπολλες φορές στην κατάσβεση πυρκαγιών σε αρκετές περιοχές ζώνης ευθύνης του εντός του Νομού Λακωνίας,
καθώς επίσης και στον όμορο Νομό Μεσσηνίας. Μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί
πως κατόπιν διαταγής του ΓΕΣ συγκροτήθηκε το 2007 Πολυδύναμο Συγκρότημα Αρωγής (ΠΣΑ) από υπηρετόν ή αποσπασμένο προσωπικό στο Κέντρο, με
στόχο την αποκατάσταση των δασών με εκσκαφικά μηχανήματα και αλυσοπρίονα, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν στο Ν. Λακωνίας
το έτος εκείνο.
Το Κέντρο διέθετε επίσης τμήματα της δυνάμεών του προς βοήθεια σε σεισμόπληκτες περιοχές, όπως συνέβη για παράδειγμα στην Καλαμάτα το 1986
και στην Ηλεία το 1988. Επίσης, δεν ήταν λίγες οι φορές που δυνάμεις του
έσπευδαν σε βοήθεια κατοίκων πλημμυροπαθών περιοχών. Ακόμη, συνέβαλλε
σε αντιπλημμυρικά έργα που εκτελούνταν στις όχθες του ποταμού Ευρώτα, διαθέτοντας προσωπικό και ειδικού τύπου οχήματα-μηχανήματα, ενώ συνέβαλε
σε αρκετές περιπτώσεις και στην αποκατάσταση των συγκοινωνιών όποτε αυτές
για διάφορους λόγους αντιμετώπιζαν προβλήματα.
Παράλληλα, πλούσια είναι η δράση του στον κοινωνικό στίβο. Περίπου από
τις αρχές της δεκαετίας του ’60 έως τις αρχές τις δεκαετίας του ’80, για μία σχεδόν
εικοσαετία, το ΚΕΕΜ εφάρμοσε μία κοινωνική πολιτική που στο επίκεντρο είχε

63

Νίκος Ι. Καρμοίρης

ασθενείς οικονομικά τάξεις, κυρίως άπορες οικογένειες και παιδιά.
Πιο συγκεκριμένα, κατά τις εορταστικές περιόδους κυρίως των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς, αλλά και του Πάσχα, διαθέτονταν χρηματικά ποσά
για αγορά δώρων για άπορα παιδιά του Νομού και προς ενίσχυση άπορων οικογενειών οπλιτών του Κέντρου και άπορων οικογενειών εντός των λακωνικών
συνόρων. Κατά τις ίδιες εορταστικές περιόδους καλούνταν άπορα παιδιά και
μαθητές από το Νομό για να εορτάσουν μετά των οπλιτών του Κέντρου τις σημαντικές εορτές της χριστιανοσύνης, στους οποίους παρέθεταν γεύματα. Ταυτόχρονα το Κέντρο διέθετε χρηματικά ποσά για αποστολή τροφίμων σε άπορες
οικογένειες. Προσκαλούσε, επίσης, (και προσκαλεί ακόμα) πολίτες της περιοχής
ώστε να παρακολουθήσουν εκδηλώσεις, συνήθως εορταστικές, που λαμβάνουν
χώρα στα στρατόπεδά του.
Παράλληλα, το ΚΕΕΜ στάθηκε συνοδοιπόρος στο φιλανθρωπικό έργο της
Ιεράς Μητροπόλεως Μονεμβασίας και Σπάρτης, καθώς Διοίκηση και προσωπικό παρείχαν εμπράκτως τη βοήθειά τους και την οικονομική τους στήριξη σε
αρκετές περιπτώσεις έως και σήμερα στον ακατάπαυστο ανθρωπιστικό της
αγώνα.
Το Κέντρο δήλωνε, ακόμα, παρόν κάθε φορά που χρειαζόταν η βοήθειά του.
Μεταξύ άλλων, διέθετε στρατιωτικά οχήματα για μεταφορά σχολικών βιβλίων,
προς διευκόλυνση των σχολικών μονάδων του Νομού, διέθετε τμήματα προς
ανεύρεση απολεσθέντων ορειβατών στον Ταΰγετο, και επάνδρωνε τα εκλογικά
τμήματα του Νομού κατά της κοινοτικές-δημοτικές και βουλευτικές εκλογές
των δεκαετιών ’80 και ’90. Διοργάνωνε, επίσης, επισκέψεις πολιτιστικού ενδιαφέροντος για τους νεοσύλλεκτους οπλίτες, όπως για παράδειγμα επισκέψεις
στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά.
Μία όμως από τις σημαντικότερες εξωστρατιωτικές δραστηριότητές του ήταν
εθελοντική προσφορά αίματος σε κλινικές και στο Γενικό Νοσοκομείο Σπάρτης.
Από τη μεταστάθμευσή του και για αρκετές δεκαετίες έως και σήμερα οι οπλίτες
του Κέντρου με την προτροπή, αλλά και το παράδειγμα της Διοίκησης συμμετάσχουν σε εθελοντικές αιμοδοσίες και προσφέρουν αίμα σε συνανθρώπους
που το έχουν ανάγκη, λαμβάνοντας, αλλά και ταυτοχρόνως δίδοντας παραδείγματα αλληλεγγύης. Στις μέρες μας, το ΚΕΕΜ έχει αναπτύξει μια σημαντική
συνεργασία με το Γενικό Νοσοκομείο Λακωνίας και το αρμόδιο εξειδικευμένο
προσωπικό του, καθώς πραγματοποιούνται αιμοληψίες σε τακτά χρονικά διαστήματα στο χώρο του στρατοπέδου (σε κάθε νέα ΕΣΣΟ Ν/Σ οπλιτών), αποτελώντας έτσι ένα λαμπρό παράδειγμα για την τοπική κοινωνία.
Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.

64

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Παρελάσεις τμημάτων του Κέντρου σε
εθνικές επετείους στην πόλη της Σπάρτης

Μ. Παρασκευή - Περιφορά επιταφίου εντός του ΚΕΕΜ

Μ. Παρασκευή. Φρουρά
επιταφίου από οπλίτες του
ΚΕΕΜ στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας – Μητρόπολη Σπάρτης
(αρχείο Ν.Ι. Καρμοίρη)

65

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Συμμετοχή του Κέντρου στον εορτασμό
των Παλαιολογίων στο Μυστρά

Συμμετοχή του Κέντρου στον εορτασμό του
ολοκαυτώματος του Παλαιομονάστηρου
Βρονταμά

Συνεργασία στρατού και
πολεμικής αεροπορίας
για ανεφοδιασμό
ιπτάμενων
πυροσβεστικών μέσων

Εθελοντικές αιμοδοσίες από οπλίτες και υπαξιωματικούς στο ιατρείο του ΚΕΕΜ

66

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Αντιπλημμυρικά έργα με τη συνδρομή του ΚΕΕΜ στον ποταμό Ευρώτα

Συμμετοχή του Κέντρου στα έργα αποκατάστασης πυρόπληκτων δασών

67

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Καθαρισμός ακτών στην περιοχή του Γυθείου από το ΚΕΕΜ/3ο Τάγμα

Σχολικοί αγώνες στον χώρο του στρατοπέδου «Σχη Δαβάκη» το 2002

Πάσχα στο Κέντρο με τη συμμετοχή
οπλιτών και των οικογενειών τους

68

Εκδήλωση του ΚΕΕΜ για τα 100 χρόνια
από τους Βαλκανικούς πολέμους

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Κάλαντα στο στρατιωτικό και πολιτικό
προσωπικό του Κέντρου

Κάλαντα στους τροφίμους του Ασύλου
Ανιάτων της Ι.Μ. Μονεμβασίας και Σπάρτης

Κάλαντα στο Μητροπολίτη Μονεμβασίας
και Σπάρτης

Κάλαντα στο Νομάρχη Λακωνίας

Κάλαντα στο Δήμαρχο Σπάρτης από χορωδία οπλιτών του ΚΕΕΜ
(αρχείο Ν.Ι. Καρμοίρη)

69

Νίκος Ι. Καρμοίρης

10. Πεσόντες εν ώρα καθήκοντος και Ηρώα
• Πεσόντες στην Ε.Ο. Σπάρτης-Μεγαλόπολης και ανέγερση Ηρώου
Το Κέντρο, πέραν του
πολέμου της Κορέας, στον
οποίο είχε έμμεσα συμμετάσχει εκπαιδεύοντας και
στέλνοντας, κυρίως, οπλίτες
προς στελέχωση των τμημάτων αντικαταστάσεων του
ΕΚΣΕ (βλ. κεφ. 7), δεν είχε
λάβει μέρος σε άλλες πολεμικές επιχειρήσεις αν λάβουμε υπόψη μας τόσο τη
χρονική περίοδο που ιδρύθηκε, όσο και τον υποστηρικτικό σκοπό του. Ακόμα, λοιπόν, κι αν κάποιοι από
τους απεσπασμένους οπλίτες από το ΚΕΕΜ στο ΕΚΣΕ είχαν πέσει εν ώρα καθήκοντος – γεγονός βέβαια που δεν προκύπτει (κι ούτε θα μπορούσε να προκύψει) από τα στοιχεία μας – δεν θα θεωρούνταν πεσόντες του ΚΕΕΜ αλλά του
ΕΚΣΕ.
Έτσι, η Ιστορία του Κέντρου, [πέραν του στρατιώτη Π. Κωνσταντάκου (βλέπε
σελ 73)] δεν θα κατέγραφε πεσόντες εν ώρα καθήκοντος, εάν η μοίρα και η τύχη
δεν έδειχναν το χειρότερό τους πρόσωπο στα τέλη του 1972. Η λέξη τραγωδία
θα μπορούσε να θεωρηθεί πολύ μικρή για να περιγράψει τα όσα εκτυλίχθηκαν
το Δεκέμβριο του 1972 ελάχιστα έξω από ένα μικρό χωριό, τον Καραβά, μερικά
χιλιόμετρα βόρεια της Σπάρτης στην Επαρχιακή Οδό Σπάρτης-Μεγαλόπολης.
Την 1η Δεκεμβρίου εκείνου του έτους στρατιωτικό όχημα, απεσταλμένο από
το ΚΕΕΜ και κατευθυνόμενο προς τους λεγόμενους «Βόρειους Δήμους», το οποίο
μετέφερε τμήμα απόδοσης τιμών μετά της στρατιωτικής μπάντας, εξετράπη της
πορείας του κι ανετράπη με συνέπεια τον θανάσιμο τραυματισμό δώδεκα οπλιτών. Το στρατιωτικό όχημα είχε προορισμό το Καστόρι, με σκοπό το άγημα να
παραστεί στον εορτασμό του Πολιούχου της κωμόπολης Αγίου Θεοκλήτου, και
να πάρει μέρος στις εκεί εορταστικές δραστηριότητες.
Πιο συγκεκριμένα, η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων (ΕΕΔ) του ΚΕΕΜ το 1972
αναφέρει:

70

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

«Την 1-12-72 διετέθη Τμήμα δυνάμεως Τριάκοντα (30) ανδρών μετά της Μουσικής του ΚΕΕΜ δι’ απόδοσιν Τιμών κατά Τοπικήν θρησκευτικήν εορτήν Αγίου
Θεοκλήτου Καστορείου. Κατά την κίνησιν της Φάλλαγγος προς Καστόρειον
παρά τω 6ω χιλιομέτρω της δημοσίας οδού Σπάρτης Καστορείου περί ώραν 08.30
το υπ’ αριθ. 77356 όχημα Μ35 παρεξέκλισεν της οδού και ανετράπη με αποτέλεσμα τον θάνατον δώδεκα (12) οπλιτών και το τραυματισμό ετέρων δέκα (10)».
Οι δώδεκα αδικοχαμένοι οπλίτες, οι οποίοι προήχθησαν τιμητικά στον βαθμό
του υποψηφίου Δεκανέα ήταν οι εξής: Αγγελάκης Δημήτριος, Ζιάρας Δημήτριος,
Καριμάλης Παντελής, Κούγιας Γεώργιος, Μαργώνης Χρηστος, Μαρκουλάκης Κωνσταντίνος, Μιχαλάκης
Αχιλλέας, Νιώρας Γεώργιος, Παπαδόπουλος Βασίλειος, Πάσχος Ανδρέας,
Πλατανιώτης Εμμανουήλ, Σαββίδης
Παναγιώτης.
Οι κάτοικοι της περιοχής θυμούνται
ακόμα σκηνές από το στρατιωτικό δυστύχημα και περιγράφουν τις προσπάθειες των πολιτών και των αρχών
να απεγκλωβίσουν από τα συντρίμμια
τους τραυματίες και τους άτυχους
στρατιώτες. Μάλιστα, συχνά αρκετοί
μιλούν για τα «λεωφορεία με συγγενείς και φίλους των στρατιωτών που
έρχονταν κάθε χρόνο» στο ατυχές σημείο κατά τα επόμενα - «τα πρώτα»
όπως λένε - χρόνια μετά το ατύχημα
για να παρευρίσκονται στο μνημόΕπάνω: Φωτογραφίες από το μνημόσυνο στον Καραβά το 1991
Μέσο: Φωτογραφία από το μνημόσυνο στον Καραβά το 1995
Κάτω: Ο Διοικητής και Αξιωματικοί
του ΚΕΕΜ με τον Πρόεδρο και τα
μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Καραβα στο μνημόσυνο του 2011 (αρχείο ιστοσελίδας www.e-karavas.gr)

71

Νίκος Ι. Καρμοίρης

συνο των οπλιτών, το οποίο τελείται από τότε κάθε 1η του Δεκεμβρίου στο σημείο
του δυστυχήματος στον Καραβά με μέριμνα και φροντίδα του ΚΕΕΜ.
Η ημέρα γιορτής μετατράπηκε σε ημέρα μνήμης! Το ΚΕΕΜ ανήγειρε το 1973
στην ατυχή τοποθεσία μνημείο, το οποίο αναπλάστηκε αποκτώντας τη σημερινή
του μορφή το 2004. Καθιέρωσε, επίσης, από το 1973 ετήσιο μνημόσυνο υπέρ μνήμης των αδικοχαμένων οπλιτών του, το οποίο τελείται ανελλιπώς μέχρι σήμερα
αμέσως μετά τις εορταστικές εκδηλώσεις στο Καστόρι, παρουσία κατοίκων της
περιοχής και τοπικών θρησκευτικών, στρατιωτικών και πολιτικών αρχών.
Αξίζει να σημειωθεί, πως από το 2011 και ύστερα συμμετέχει στην επιμνημόσυνη δέηση και δίνει το παρόν το Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου Καραβά, σεβόμενο την τοπική του Ιστορία, έχοντας αποσπάσει τα εύσημα από την Διοίκηση
του ΚΕΕΜ για την πρωτοβουλία του αυτή.

• Ηρώα, προτομές και μνημεία εντός ΚΕΕΜ:
- Μνημείο Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη
Το μνημείο δημιουργήθηκε το
2005, είναι κατασκευασμένο από
μάρμαρο και βρίσκεται σε περίοπτη θέση στο Στρατόπεδο «Σχη Κ.
Δαβάκη» απέναντι από το Διοικητήριο. Το μνημείο αποτελείται
από προτομή του Συνταγματάρχη
Κωνσταντίνου Δαβάκη, όπισθεν
της οποίας βρίσκεται τοιχογραφία
που απεικονίζει στιγμιότυπα από
το έπος του ’40 και δύο γυναίκες
που προσωποποιούν την ευεργεσία και την ευγνωμοσύνη. Πλευρικώς του μνημείου βρίσκονται δύο πολεμικά
κανόνια, ενώ εντός του μνημείου βρίσκεται η σημαία του στρατοπέδου.
Το μνημείο έχει κατασκευασθεί προς τιμήν του Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη, του οποίου το όνομα φέρει το στρατόπεδο,
ο οποίος βρήκε τραγικό θάνατο τον Ιανουάριο του 1943,
κατά τον τορπιλισμό Ιταλικού πλοίου που τον μετέφερε
ως όμηρο στην Ιταλία.
- Προτομή Επίλαρχου Τηλέμαχου Βρεττάκου
Η προτομή του Επίλαρχου Τηλέμαχου Βρεττάκου
(1908-1943) βρίσκεται στο Στρατόπεδο «Σχη Κ. Δαβάκη», στο προαύλιο της Σχολής Αξιωματικών. Δημιουρ-

72

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

γήθηκε το 1980 και είναι κατασκευασμένη από μάρμαρο και χάλυβα. Κατασκευάστηκε προς τιμήν του Επίλαρχου Τηλέμαχου Βρεττάκου, ο οποίος εφονεύθει σε μάχη κατά την Εθνική Αντίσταση το 1943.
- Μνημείο Κωνσταντίνου Παλαιολόγου
Το μνημείο βρίσκεται στο
Στρατόπεδο «Σχη Κ. Δαβάκη»,
λίγα μέτρα μετά την κεντρική
πύλη του στρατοπέδου. Δημιουργήθηκε το 1970, είναι κατασκευασμένο από μάρμαρο και
χάλυβα, αποτελούμενο από ανδριάντα και διακοσμημένο περίχωρο.
Το
μνημείο
κατασκευάστηκε προς τιμήν του
τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου.
- Μνημείο Στρατιώτη Παναγιώτη Κωσταντάκου
Το μνημείο δημιουργήθηκε το 1994, είναι κατασκευασμένο από μάρμαρο και χάλυβα και βρίσκεται
στο Στρατόπεδο «Σχη Κ. Δαβάκη». Έχει κατασκευασθεί προς τιμήν του στρατιώτη Παναγιώτη Γ. Κωνσταντάκου, ο οποίος φονεύθηκε την 19η Ιουλίου 1948
εν υπηρεσία φρουρήσεως, από ψεκαστικό αεροπλάνο.
- Μνημείο Πεσόντων Ηρώων του ΣΕΜ
Το μνημείο βρίσκεται σε περίοπτη θέση του
Στρατοπέδου «Σχη Κ. Δαβάκη». Δημιουργήθηκε το 1950 και είναι κατασκευασμένο από
μάρμαρο. Αποτελείται από μία στήλη που
πάνω της κείτεται λαβωμένος ένας πολεμιστής. Το Ηρώο έχει κατασκευασθεί στη μνήμη
των πεσόντων Αξιωματικών, Υπαξιωματικών
και Οπλιτών του Σώματος Εφοδιασμού-Μεταφορών, που έπεσαν υπέρ Πατρίδος από το
1940 έως το 1954. [Δείτε πίνακα με την κατάσταση των πεσόντων του ΣΕΜ στο Ηρώο
του ΚΕΕΜ στη σελίδα 74].

73

Νίκος Ι. Καρμοίρης

%
%
%

! "
& '
* + , '
- $
( .
' $
(

0

"
+
* ((

0
.
)
* ( $

4
"
+
5

74

4
%

" 2

$8

. !
4 "&
9 +

*

#

2 , $3
"
7
+ 3

.
'

8
( !2

9

3

= <
= "

$

$
<
'
:+ $ 9
+ +
$
. ! + 8
.
!
. +,
9
. 5 $+ 3
. $
<2 '
+ 8
" $"
" +
$
"
!
9
;
8
3
"
3
4 $ ( <2 9
4
$
%
4"2
8
4"( < 9
4 "
(
) $ ,

5

3
'

)
(
/

.,

'

4
36

/"(
( !
0 " !5

"
$

%

(

# ":
*
. " ; (
* !+

'
#

$

!
5"

'

$
( (

"

#

1"

0

2

#
#
#

'
$
3
!2 *
2 <2
* ;" '
* 5
*
* $+ $
* 5 !
*
,
*
# ( *
* $6
$
*
(
*
"2":
* 2&
* 5 ;<2 '
* ;
*<( 3
*
$5<2 '
* $ 5
* $ (":
*
%!(
'
% $(
%
(
<2

'
5<(

9

9 +

" <
$

7

:

("
( !
":

9
*
*

"

0+,
0 "5$; 4
0; !
)
0+, +"
0+<+
/
0 +" !
0 !
'
-<
'
8 &+ $ 8

$

$ ;&
$
(
<
3
9
%
9 +
9
#
$
'
2
$
'"++
' < %
',
$4
'
,
*
'
?
$*
'
.
'
2
< $
'
"
'

"

'
'
'

:
2
2

8 +

3
$<2 8
6 <2 =

$

"

8 ;&

3

3
$

,

8 $+ >

8 "+ 6<2
8 ;
(
1
!
*
1
*
. $
(":
"
$
7
+ $ <2 .
;":
.
'
" &
7<;

$

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Αξίζει αναφοράς πως, ο χώρος του Ηρώου είναι ειδικά διαμορφωμένος, ώστε
να πραγματοποιούνται εορτές, όπως του Αγίου Γεωργίου και της Γενέθλιας
Ημέρας, αλλά πρωτίστως οι τελετές ονομασίας των ΔΕΑ του Σώματος.
- Προτομή Ταγματάρχη Παναγιώτη Μαντούβαλου
Η προτομή βρίσκεται στην είσοδο του Στρατοπέδου «Τχη Π. Μαντούβαλου». Δημιουργήθηκε το 1996
και είναι κατασκευασμένη από μάρμαρο και χάλυβα.
Η προτομή έχει κατασκευαστεί προς τιμήν του ονοματοδότη του στρατοπέδου Ταγματάρχη Παναγιώτη
Μαντούβαλου, ο οποίος «έπεσε» στη μάχη του Μοραβά στις 17 Νοεμβρίου 1940. Τα αποκαλυπτήριά της
πραγματοποιήθηκαν στις 16 Μαρτίου 1996.

• Μουσεία ΚΕΕΜ
Εκτός των αρκετών μνημείων του, το Κέντρο διαθέτει, επίσης, και ορισμένα
μουσεία ιδιαίτερου θεματικού χαρακτήρα, σχετικού πάντα με τον εφοδιασμό
και τις μεταφορές. Πιο συγκεκριμένα, εντός του Στρατοπέδου «Σχη Δαβάκη»
βρίσκονται τα Μουσεία Οχημάτων, Τεχνικών Υλικών Καυσίμων και Τρόμου.
Το Μουσείο Οχημάτων είναι υπαίθριο μουσείο λίγα μέτρα μετά την Κεντρική
Πύλη του στρατοπέδου. Αποτελείται από παλαιά οχήματα γενικού ή ειδικού
τύπου που χρησιμοποιούνταν είτε από το Στρατό Ξηράς, είτε από το ΣΕΜ αντίστοιχα. Από τις δεκάδες των εκθεμάτων του, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν
το παλαιό κινητό αρτοποιείο εκστρατείας, καθώς και ο αρτοκλίβανος εκστρατείας, τύπου «Κοντέλ».
Το Μουσείο Τεχνικών Υλικών Καυσίμων βρίσκεται εντός της Σχολής Αξιωματικών του Κέντρου. Σε αυτό εκτίθενται τεχνικά υλικά καυσίμων που χρησιμοποιούνται από το Σώμα Εφοδιασμού-Μεταφορών. Μάλιστα, επί των
συγκεκριμένων τεχνικών υλικών πραγματοποιείται εκπαίδευση των εκπαιδευτικών σειρών Αξιωματικών, Υπαξιωματικών και ΥΕΑ της Σχολής Αξιωματικών. Τα εκθέματα του Μουσείου της Σχολής Αξιωματικών εκτέθηκαν για
πρώτη φορά και ήρθαν σε επαφή με το ευρύ κοινό κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων της Γενέθλιας Ημέρας του ΚΕΕΜ, το Μάρτιο του 2013.
Το Μουσείο Τρόμου είναι υπαίθριο μουσείο, πλησίον του Μουσείου Οχημάτων, ελάχιστα μέτρα από την κεντρική πύλη του στρατοπέδου. Αποτελείται από
ένα πλαγιομετωπικά τρακαρισμένο συμβατικό αυτοκίνητο Ι.Χ., δίπλα από το
οποίο υπάρχει πινακίδα στην οποία αναφέρεται η τραγική κατάληξη των επιβαινόντων. Στον ίδιο χώρο υπάρχουν πινακίδες που προτρέπουν τους οδηγούς

75

Νίκος Ι. Καρμοίρης

να οδηγούν με ασφάλεια και σύνεση. Το Μουσείο Τρόμου εφιστά με σοκαριστικό τρόπο την προσοχή και καλλιεργεί την κριτική σκέψη των οπλιτών και
των επισκεπτών προτρέποντάς τους έμμεσα να επιλέξουν την ασφαλή, αντί της
γρήγορης, οδήγηση.

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α/16, σ. 8.
Αρχείο ΚΕΕΜ, 2ο Ε.Γ.
Αρχείο ΚΕΕΜ, Σ.Α.

Μουσείο Οχημάτων ΚΕΕΜ

Μουσείο Τεχνικών Υλικών
Καυσίμων Σ.Α. ΚΕΕΜ

76

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

11. Επισκέψεις - επιθεωρήσεις
Το ΚΕΕΜ από την ίδρυσή του έως σήμερα έχουν επισκεφτεί και επιθεωρήσει
τόσο η Πολιτική όσο και η Στρατιωτική Ηγεσία, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί
επισκέψεις από τις τοπικές αρχές της Σπάρτης και της Λακωνίας καθώς κι από
τις θρησκευτικές αρχές. Το μέγεθος του αριθμού και η σπουδαιότητα των προσώπων που κατά καιρούς πραγματοποίησαν επισκέψεις στο Κέντρο αναδεικνύει και την υπολογίσιμη αξία, όχι μόνο στο στράτευμα αλλά και στην
κοινωνία, του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Εφοδιασμού Μεταφορών. Έτσι θεωρήθηκε σκόπιμο να γίνει μία ιστορική αναδρομή και να αναγραφούν τα πρόσωπα
που το επισκέφτηκαν.
Οι πληροφορίες που μας παρέχονται σχετικά με αυτό το θέμα βρίσκονται
όλες στις ΕΕΔ του Κέντρου που αποτελούν τις κύριες πηγές μας. Οι ΕΕΔ καταγράφουν τις επισκέψεις και επιθεωρήσεις από το 1968 έως τις μέρες μας, αρχικά
εν συντομία κάνοντας μικρές μνείες και όσο προχωρούν τα χρόνια ευρύτερα
και αναλυτικότερα. Σε ορισμένες ΕΕΔ οι πληροφορίες που δίνονται δεν είναι
μόνο συνοπτικές, αλλά αλλάζει κι ο τρόπος που αυτές αναφέρονται, καθώς
σπάνια αναφέρονται οι ημερομηνίες των επισκέψεων (όπως οι ΕΕΔ του 1986
και 1987 κ.ά.), ή δεν αναφέρονται ονόματα Αξιωματούχων παρά μόνο ο Θεσμός
τον οποίο υπηρετούσαν (όπως στις ΕΕΔ του 1996 και 2006 κ.ά.), ενώ σε άλλες
ΕΕΔ οι πληροφορίες είναι υπέρ του δέοντος!
Θεωρείται σχεδόν βέβαιο πως οι επισκέψεις και επιθεωρήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια του κεφαλαίου ίσως δεν είναι οι μοναδικές που έγιναν σε
έκαστη χρονιά, καθώς υπάρχουν πιθανότητες να έχουν παραληφθεί κατά τη
σύνταξη των ΕΕΔ ορισμένες είτε από λάθος είτε από άγνοια. Παρά ταύτα οι
πληροφορίες που μας δίδονται είναι αρκετές για να κατανοήσουμε το μέγεθος
και τη συχνότητα των επισκέψεων:

1968 – 1970
Το Κέντρο επιθεωρήθηκε στις 23 Νοεμβρίου 1968 από τη ΒΥ/ΑΣ με στόχο
την επίλυση θεμάτων Διοικητικής Μέριμνας.
Το 1969 ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΑΣ Υπτ/γος Ε. Θέμελης πραγματοποίησε έλεγχο
εκπαιδεύσεως στις 22 Απριλίου, στις 25 και 27 Σεπτεμβρίου και την 1η Νοεμβρίου, ενώ προέβη σε επιθεώρηση από 21 έως 23 Αυγούστου. Το ίδιο έτος επι-

77

Νίκος Ι. Καρμοίρης

σκέφτηκε το Κέντρο προς επίλυση θεμάτων Διοικητικής Μέριμνας ο Διοικητής
ΑΣΔΕΝ την 12η Ιουνίου.
Ένα χρόνο αργότερα, 1970, ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΑΣ Υπτ/γος Χ. Πετράκος επισκέφτηκε το ΚΕΕΜ στις 30 και 31 Ιανουαρίου πραγματοποιώντας έλεγχο εκπαιδεύσεως, ενώ προέβη σε επιθεώρηση από 16 έως 18 Μαΐου, από 14 έως 18
Αυγούστου και από 12 έως 13 Νοεμβρίου. Επίσκεψη έγινε επίσης κι από το Διοικητή ΑΣΔΕΝ την 4η Νοεμβρίου προς επίλυση θεμάτων Διοικητικής Μέριμνας.

1971
Το Κέντρο επισκέφτηκε ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΑΣ για έλεγχο εκπαιδεύσεως
κατά τις ημερομηνίες 26-27 Ιανουαρίου, 4 Μαΐου, 9-10 και 18 Νοεμβρίου και
13 Δεκεμβρίου και για διοικητική και εκπαιδευτική επιθεώρηση κατά τις 1820 Φεβρουαρίου, 13-15 Μαΐου και 7 Αυγούστου. Επίσης πραγματοποιήθηκε
επίσκεψη του Διευθυντού ΔΥ/ΑΣ την 13η Απριλίου για επιθεώρηση θεμάτων
αρμοδιότητας Υγειονομικού και του Διευθυντού ΑΣΔΕΝ για εξέταση ζητημάτων διοικητικής μέριμνας την 19η Σεπτεμβρίου.

1972
Επίσκεψη στο ΚΕΕΜ πραγματοποιήθηκε κατά το έτος 1972 από το Διευθυντή ΑΣΔΕΝ την 1η Σεπτεμβρίου και από τον Αρχηγό Στρατού την 3η Νοεμβρίου. Το Κέντρο επισκέφτηκε και επιθεώρησε πολλάκις κατά το έτος ο
Διευθυντής ΔΕΜ/ΑΣ κατά τις κάτωθι ημερομηνίες: 21-22 Μαρτίου, 5 Μαΐου,
8-10 Ιουνίου, 7 Ιουλίου, 24-25 Αυγούστου, 25-26 Σεπτεμβρίου, 25 Οκτωβρίου,
25 Νοεμβρίου και 20-21 Δεκεμβρίου.

1973
Ο Διοικητής της ΑΣΔΕΝ την 21η Σεπτεμβρίου, ο Διοικητής της 94 ΣΔΙ
Υπτ/γος Κ. Ραψομανίκης την 24η Φεβρουαρίου, ο Διευθυντής ΔΤΧ/ΑΣ την 22α
Φεβρουαρίου και ο Διευθυντής ΔΥΓ/ΑΣ την 19η Απριλίου πραγματοποίησαν
επισκέψεις στο ΚΕΕΜ, ενώ έγιναν οι καθιερωμένες επισκέψεις και επιθεωρήσεις από τον Διευθυντή ΔΕΜ/ΑΣ Υπτ/γος Α. Μπούσπουρας κατά τις ημερομηνίες: 19-20 Φεβρουαρίου, 16-17 Μαρτίου, 29 Απριλίου και 12 Οκτωβρίου

1974
Επισκέψεις στο ΚΕΕΜ έγιναν από τον Διοικητή της ΑΣΔΕΝ την 4η Οκτωβρίου, από το Διοικητή της 94 ΣΔΙ την 20η Σεπτεμβρίου και τον Διοικητή του
Γ’ Κλάδου Α.Σ. την 9η Απριλίου. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν οι επισκέ-

78

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

ψεις και επιθεωρήσεις του Διευθυντή ΔΕΜ/ΑΣ Υπτ/γος Χ. Πατσουράκος στις
9 Απριλίου, 17 Ιουνίου, 19 Οκτωβρίου και 20-21 Δεκεμβρίου. Ανάλογες επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν και από τον Υποδιευθυντή ΔΕΜ/ΑΣ την 22α Ιουνίου και από την ΔΥΠ/ΑΣ την 13η Φεβρουαρίου. Τέλος, το έτος εκείνο το
στρατόπεδο επιθεωρήθηκε την 21η Ιουνίου από τον τότε Πρόεδρο της Ελληνικής
Δημοκρατίας Φαίδωνα Γκιζίκη.

1975
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΑΣ Υπτ/γος Ν. Γεωργαλάς πραγματοποίησε επισκέψεις
και επιθεωρήσεις στο Κέντρο στις 4 και 19 Απριλίου, 21 Ιουνίου, 23 Αυγούστου,
18 Οκτωβρίου και 20 Δεκεμβρίου. Το Κέντρο επίσης επισκέφτηκαν ο Αρχηγός
Στρατού και ο Διοικητής της 94 ΣΔΙ Υπτ/γος Αλεξ. Ζαφειρόπουλος στις 21 Ιουνίου, ο Διευθυντής ΔΥΠ/ΑΣ στις 12 Φεβρουαρίου και ο Υποδιευθυντής
ΔΕΜ/ΑΣ στις 15 Σεπτεμβρίου.

1976
Το Κέντρο επισκέφτηκαν ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Δαβάκης Δημήτριος την 16η Οκτωβρίου και την 27η Νοεμβρίου, ο Β’ Υπαρχηγός Στρατού Αντιστράτηγος Κωστάκης Γ. την 22α Μαΐου, ο Διοικητής της 94 ΣΔΙ Υπτ/γος Ανδ.
Ανδρικόπουλος στις 4 Ιουνίου και 13 Νοεμβρίου, κλιμάκιο της ΣΝΑΑ την 2α
Σεπτεμβρίου και ο Διοικητής της ΑΣΔΕΝ Αντιστράτηγος Μαρκόπουλος Σπ. την
19η Δεκεμβρίου. Τις καθιερωμένες επισκέψεις και επιθεωρήσεις πραγματοποίησε ο Διευθυντής της ΔΕΜ/ΑΣ Υποστράτηγος Γεωργαράς Ν. την 24 Μαΐου, 20
Ιουλίου, 8 Σεπτεμβρίου και 16 Οκτωβρίου. Σημειώνεται επίσης πως το ίδιο έτος
επισκέφτηκε την πόλη της Σπάρτης ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας
Κωνσταντίνος Τσάτσος στις 14 Απριλίου.

1977
Κατά το έτος 1977 πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο ΚΕΕΜ του Προέδρου
Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ Νορβηγού Στρατηγού Zeiner Gundersen,
συνοδευόμενου υπό της συζύγου του και μελών της ακολουθίας του. Επίσης
επισκέψεις πραγματοποίησε ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Δαβάκης Δημήτριος την 7η Μαΐου και την 17η Σεπτεμβρίου, ο Αρχηγός Στρατού Αντιστράτηγος Γκράτσιος Αγαμέμνονας την 18η Αυγούστου, ο Διοικητής της ΑΣΔΕΝ
Αντιστράτηγος Βορριάς Γεώργιος την 25 Απριλίου, ο Διοικητής της 94 ΣΔΙ Υποστράτηγος Κουμανάκος Ανάργυρος την 7η Μαΐου και την 18η Αυγούστου.
Ακόμη, επισκέφτηκαν το Κέντρο κλιμάκιο Αξιωματικών από το Αρχηγείο Στρα-

79

Νίκος Ι. Καρμοίρης

τού με επικεφαλής τον Διοικητή του ΑΚ/ΑΣ Υποστράτηγο Θεοχαρόπουλο Σοφ.
στις 28 Μαρτίου, ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Γεωργαράς Νικόλαος
στις 12 Φεβρουαρίου, 5 Μαρτίου, 27 Απριλίου, 7 Μαΐου, 16 Ιουλίου, 17 Σεπτεμβρίου, 22 Οκτωβρίου, 24 Νοεμβρίου και 17-19 Δεκεμβρίου, ο Διευθυντής
ΔΤΧ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κωνσταντίνος Ντόκας στις 28 Ιανουαρίου, ο Διευθυντής ΔΥΓ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Γλύμης Νικόλαος στις 2 Φεβρουαρίου και ο
Διοικητής ΔΥΠ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καϊμαράς Χρήστος στις 26 Φεβρουαρίου.

1978
Επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν από τον Υφυπουργό Εθνικής Άμυνας Κατσαδήμα Ιωάννη την 30η Ιουνίου, από τον Αρχηγό ΓΕΣ Αντιστράτηγο Γκράτζιο
Αγαμέμνονα την 2α Φεβρουαρίου, από τον Β’ Υ/ΓΕΣ Αντιστράτηγο Παπαβασιλείου την 11η Απριλίου, από τη Σχολή Εθνικής Αμύνης την 19η Απριλίου,
από το Διοικητή της ΑΣΔΕΝ Αντιστράτηγου Βορριά Γεωργίου την 2α Φεβρουαρίου και την 6η Οκτωβρίου, από τον Διοικητή της 94 ΣΔΙ Υποστράτηγο Κουμανάκο Αργύριο την 18η Μαρτίου καθώς και από το νέο Διοικητή της 94 ΣΔΙ
Υποστράτηγο Αναγνωστόπουλο Γεώργιο την 17η Νοεμβρίου.
Επισκέψεις και επιθεωρήσεις, επίσης, πραγματοποίησαν ο Διευθυντής
ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Γεωργαράς Νικόλαος στις 14 και 21 Ιανουαρίου, 11
Μαρτίου και 15 Απριλίου, καθώς και ο επόμενος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κασιμάτης Απόλλων στις 30 Ιουνίου, 15 Ιουλίου, 5 Αυγούστου, 21
Οκτωβρίου και 16 Δεκεμβρίου.

1979
Ο Αρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Γκράτσιος Αγαμέμνονας επισκέφτηκε το
ΚΕΕΜ την 25η Αυγούστου, καθώς επίσης ο Διοικητής της ΣΔΑ Υποστράτηγος
Γιαλελής την 27η Νοεμβρίου και ο Διευθυντής της 94 ΣΔΙ Υποστράτηγος Αναγνωστόπουλος την 20η Ιουλίου. Επίσκεψη πραγματοποίησε ακόμη ο Γενικός
Επιθεωρητής Στρατού Αντιστράτηγος Κόρκας Κωνσταντίνος την 20η Ιουλίου
και την 2α Νοεμβρίου, συνοδευόμενος κατά την επίσκεψη του Ιουλίου από τον
Διοικητή της ΑΣΔΕΝ Αντιστράτηγο Βορριά Γεώργιο. Κατά τη διάρκεια του
έτους επισκέφτηκε αρκετές φορές το Κέντρο ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κασιμάτης Απόλλωνας και πιο συγκεκριμένα στις 29 Ιανουαρίου, 23
Φεβρουαρίου, 22 Μαρτίου, 13 και 14 Απριλίου, 18 Μαΐου, 13 και 20 Ιουνίου,
6 και 20 Ιουλίου, 17, 24 και 25 Αυγούστου, 21 Σεπτεμβρίου, 9 Οκτωβρίου, 3
και 23 Νοεμβρίου και 28 Δεκεμβρίου.

80

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

1980
Το ΚΕΕΜ επισκέφτηκαν ο Αρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Καραγιάννης Ευθύμιος στις 23 Ιουλίου, ο Επιτελάρχης της ΓΕΠΣ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Ξάρχος Χρήστος μετά Επιτελών Αξιωματικών στις 29 Απριλίου και ο Υποδιοικητής
ΔΟΙ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Μαλλιόπουλος Γεώργιος στις 18 Νοεμβρίου. Πληθώρα επισκέψεων πραγματοποίησαν στο Κέντρο ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος
Κασιμάτης Απόλλωνας στις 18 Ιανουαρίου, 21 Μαρτίου και 29 Μαΐου, ο επόμενος ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ορφανουδάκης Αναστάσιος στις 21 και 27 Ιουνίου, 28 Αυγούστου και 26 Σεπτεμβρίου, ενώ επίσης υπό τον ίδιο
πραγματοποιήθηκε Γενική Διοικητική Επιθεώρηση από τις 31 Οκτωβρίου ως
την 1η Νοεμβρίου. Επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν επίσης από Διοικητή της
ΣΔΑ Αντιστράτηγο Παπαδόπουλο Γεώργιο στις 14 Αυγούστου, 8 Οκτωβρίου
και 10 Δεκεμβρίου, καθώς κι από τον Διοικητή της IV Μεραρχίας Πεζικού Υποστράτηγο Ζέρβα Νικόλαο στις 21 Ιουλίου, 14 Αυγούστου, 8 και 14 Οκτωβρίου
και 10 Δεκεμβρίου.

1981
Το Κέντρο επισκέφτηκαν ο Υπολοχαγός Δικαστικού της ΣΔΑ Καντίδενος
Γεώργιος για την επίλυση υπηρεσιακών θεμάτων στις 26 Ιανουαρίου, ο Διοικητής της ΣΔΑ Αντιστράτηγος Παπαδόπουλος Γεώργιος στις 5 Φεβρουαρίου και
στις 10 Απριλίου, ο Ιερέας ΓΕΕΘΑ Σχης (ΘΡ) Αρχιμανδρίτης Σαχπελίδης Στέφανος στις 12 Φεβρουαρίου, ο Διευθυντής της IVΜΠ Υποστράτηγος Ζέρβας
Νικόλαος στις 30 Μαρτίου και 15 Οκτωβρίου, την πρώτη συνοδευόμενος από
Διευθυντή Τεχνικού της Μεραρχίας Ταγματάρχη Δημόπουλου Διευθυντή Υγειονομικού και ΔΕΠ, ο Διοικητής ΣΔΑ Αντιστράτηγος Κούρκαφας Βασίλειος στις
5 Μαΐου και οι Γενικός Επιθεωρητής Στρατού Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ορφανουδάκης Αναστάσιος επισκέφτηκε το Κέντρο στις 20 Φεβρουαρίου και 26 Ιουνίου για να παραστεί σε ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων καθώς
επίσης 27 Αυγούστου. Πραγματοποίησε επίσης επιθεώρηση το διάστημα 15 και
16 Δεκεμβρίου. Νωρίτερα το Κέντρο είχε επιθεωρήσει ο Αντισυνταγματάρχης
Ελεγχτικού Χαρμανδής Ιωάννης από 16 έως 19 Φεβρουαρίου και από 16 έως
20 Μαρτίου και στη συνέχεια ομάδα οικονομικού ελέγχου του ΓΕΕΘΑ από 8
έως 9 Δεκεμβρίου.
Το ίδιο έτος επισκέψεις πραγματοποίησαν Επιτελείο της ΣΕΘΑ στις 24 Φεβρουαρίου για να ρυθμίσει λεπτομέρειες για το επικείμενο επιτελικό ταξίδι της
στις 3 Απριλίου, ο Μητροπολίτης Γυθείου και Οιτύλου στις 18 Μαρτίου, ο
οποίος και ομίλησε στο Κέντρο, η 3η τάξη της ΣΣΕ στις 24 Ιουνίου, για την
οποία εδόθη δεξίωση στη ΛΑΦ Σπάρτης και ο Σύλλογος Μακεδονομάχων

81

Νίκος Ι. Καρμοίρης

«Παύλος Μελάς» στις 25 Ιουνίου, του οποίου τα μέλη κατέθεσαν στεφάνι στο
Ηρώο του Κέντρου.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι μαθητές της Σχολής Εθνικής Αμύνης πραγματοποίησαν εκπαιδευτική επίσκεψη στην περιοχή κατά το διάστημα 1η με 2 Απριλίου. Αφού επισκέφτηκαν τα σπήλαια του Δηρού, γευμάτισαν στο στρατόπεδο
Γυθείου «Τχη Μαντούβαλου» και στη συνέχεια ενημερώθηκαν από τη Νομαρχία Λακωνίας. Την επόμενη μέρα επισκέφτηκαν τις αρχαιότητες του Μυστρά
και αναχώρησαν για Τρύπη. Τέλος το ΚΕΕΜ επισκέφτηκε ο θίασος του Αττικού
Θεάτρου στις 19 Ιουνίου και έδωσε την παράσταση «Μαντώ Μαυρογένους»,
την οποία παρακολούθησαν οι Αξιωματικοί και Οπλίτες του Κέντρου.

1982
Το Κέντρο επισκέφτηκαν την 11η Ιανουαρίου ο Διοικητής της IVΜΠ Υποστράτηγος Ζέρβας Κωνσταντίνος. Την 13η Μαρτίου ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ
Υποστράτηγος Ορφανουδάκης Αναστασιος επισκέφτηκε το ΚΕΕΜ λόγω αποχώρησής τους από το στράτευμα. Ο νέος ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ψαρρός Ευθύμιος πραγματοποίησε αρκετές επισκέψεις στο ΚΕΕΜ για διάφορους λόγους.
Στις 30 Μαρτίου παρέστη στην παράδοση παραλαβή της Διοικήσεως του Κέντρου, στις 23 Ιουλίου παρευρέθη στη συζήτηση επί της σύνταξης νέου ΠΟΥ για
το Κέντρο, στις 18 Ιουνίου, 20 Αυγούστου, 12 Οκτωβρίου και 17 Δεκεμβρίου
παρέστη στις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων.
Επίσης ο ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ψαρρός πραγματοποίησε ετήσια Διοικητική Επιθεώρηση του Κέντρο από τις 7 έως τις 11 Οκτωβρίου. Επιθεωρήσεις
πραγματοποίησαν επίσης ο Διοικητής ΣΔΑ Αντιστράτηγος Παναγιώτης Πανουργιάς στις 3 Φεβρουαρίου, ο οποίος επιθεώρησε τις εγκαταστάσεις του Κέντρου, ο Επιθεωρητής Στρατού Αντιστράτηγος Βίμπλης Κίμωνας στις 17
Αυγούστου, ο οποίος επιθεώρησε την εκπαίδευση και ο Διευθυντής Τεχνικού
της IVΜΠ, ο οποίος από τις 7 έως τις 10 Δεκεμβρίου προέβη σε τεχνική επιθεώρηση του οπλισμού του Κέντρου. Κατά το έτος πραγματοποιήθηκαν επίσης
οικονομικοί έλεγχοι˙ αρχικά κατά το διάστημα 18 με 21 Ιανουαρίου ο τακτικός
οικονομικός Έλεγχος από τη ΔΕΛ/IVΜΠ και στη συνέχεια στις 26 Οκτωβρίου
οικονομικός έλεγχος από τη ΔΕΛ/ΣΔΑ.
Επίσκεψη πραγματοποίησαν επίσης η 3η Τάξη της ΣΣΕ στις 23 Ιουνίου στα
πλαίσια εκπαιδευτικού ταξιδιού και ο Διοικητής ΣΔΑ Αντιστράτηγος Παναγιώτης Μαντάκος στις 17 Ιουλίου σε πλαίσια γνωριμίας.

82

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

1983
Επισκέψεις πραγματοποίησαν ο Υποδιοικητής της IVΜΠ Ταξίαρχος Λαυρεντάκης Δημήτριος στις 12 Απριλίου, ο Β’ Υ/ΓΕΣ Αντιστράτηγος Παπανικολάου Αθανάσιος για να παραστεί σε ορκωμοσία νεοσυλλέκτων στις 22
Απριλίου, ο Διοικητής της IVΜΠ Υποστράτηγος Βέρρος Δημοσθένης στις 25
Απριλίου για γνωριμία με τους Αξιωματικούς του Κέντρου και στις 6 Ιουλίου η
ΙΙΙη Τάξη της ΣΣΕ στα πλαίσια εκπαιδευτικού ταξιδιού.
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ψαρρός Ευθύμιος πραγματοποίησε
επισκέψεις στις 17 Φεβρουαρίου, 17 Ιουνίου, 19 Αυγούστου και 21 Οκτωβρίου
για να παραστεί στις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων. Επίσης το διάστημα 17
με 19 Οκτωβρίου πραγματοποίησε Διοικητική Επιθεώρηση του Κέντρου.
Επιθεωρήσεις πραγματοποιήθηκαν ακόμη κατά τη διάρκεια του έτους από
το Διοικητή ΣΔΑ Αντιστράτηγο Μαντάκο Παναγιώτη στις 19 Ιανουαρίου και
τον Αρχηγό ΓΕΣ Αντιστράτηγο Παναγόπουλο Δημήτριο στις 28 Ιανουαρίου, οι
οποίοι επιθεώρησαν τις εγκαταστάσεις, από τον Επιθεωρητή Στρατού Αντιστράτηγο Βίμπλη Κίμωνα στις 26 Μαΐου για επιθεώρηση εκπαίδευσης και λειτουργικότητας του Κέντρου και από τον Διοικητή στης ΣΔΑ Αντιστράτηγο
Σκουλά Εμμανουήλ στις 14 Σεπτεμβρίου, ο οποίος επιθεώρησε και ενημερώθηκε
για τις εγκαταστάσεις.
Τέλος, πραγματοποιήθηκε Τακτικός Οικονομικός Έλεγχος από τη ΔΕΛ/ΣΔΑ
από τις 17 έως τις 20 Ιανουαρίου και οικονομικός έλεγχος από τη ΔΟΙ/IVΜΠ
στις 19 Οκτωβρίου.

1984
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υπτ/γος Χ. Τσαγκαράκης πραγματοποίησε διάφορες επισκέψεις κατά τις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων και πιο συγκεκριμένα
στις 24 Φεβρουαρίου, 27 Απριλίου, 29 Ιουνίου, 31 Αυγούστου και 2 Οκτωβρίου.
Επίσης επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν από το Διοικητή της ΣΔΑ Αντιστράτηγο
Σκουλά Εμμανουήλ στις 2 Φεβρουαρίου, από την 3η τάξη της ΣΣΕ στις 27
Μαΐου και δύο μέρες αργότερα στις 29 Μαΐου από το Γενικό Επιθεωρητή Στρατού. Στις 23 και 24 Αυγούστου του έτους πραγματοποιήθηκε Ειδική Τεχνική
Επιθεώρηση από ΔΤΧ/IVΜΠ.

1985
Επισκέψεις κατά τις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων πραγματοποιήθηκαν
από το Διευθυντή της ΔΕΜ/ΓΕΣ Υπτ/γος Χ. Γιαννόπουλος στις 4 Ιανουαρίου,
8 Μαρτίου, 10 Μαΐου, 12 Ιουλίου, 13 Σεπτεμβρίου και 15 Νοεμβρίου.

83

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Στο Κέντρο πραγματοποιήθηκαν την 26η Ιουνίου Ειδική Διοικητική Επιθεώρηση του 1013 ΣΤΓ από τον Διευθυντή ΤΔ/ΣΔ, την 31η Οκτωβρίου επιθεώρηση
από τη ΔΕΜ/IVΜΠ, την 18η και 19η Νοεμβρίου επιθεώρηση από τον Διευθυντή
ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγο Γιαννόπουλο Χαράλαμπο και την 20η Νοεμβρίου επιθεώρηση από το Γενικό Επιθεωρητή Στρατού.

1986
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Περισσάκης Εμμανουήλ παρευρέθηκε στις ορκωμοσίες, καθώς επίσης και στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως των
νεοσυλλέκτων οπλιτών των ‘86Α, ‘86Β ‘86Γ και ’86Ε ΕΣΣΟ και στην ορκωμοσία της ‘86ΣΤ ΕΣΣΟ. Επίσης ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ πραγματοποίησε την 6
Νοεμβρίου επίσκεψη για να επιθεωρήσει το ΚΕΕΜ.

1987
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Περισσάκης Εμμανουήλ παρευρέθηκε στην ορκωμοσία και στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως των νεοσυλλέκτων
οπλιτών της ‘87Α ΕΣΣΟ. Ο επόμενος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος
Κοντοράβδης Νικόλαος επισκέφτηκε το Κέντρο κατά τις ορκωμοσίες και δοκιμασίες εκπαιδεύσεως των νεοσυλλέκτων οπλιτών των ‘87Β, ‘87Γ, ‘87Δ και
‘87Ε ΕΣΣΟ, όπως επίσης και στην ορκωμοσία της ’87ΣΤ ΕΣΣΟ.
Επισκέψεις – επιθεωρήσεις πραγματοποιήθηκαν από τον ΓΕΠΣ Αντιστράτηγο Λάσκαρη Μιλτιάδη στις 7 Οκτωβρίου και από τον Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ
Υποστράτηγο Κοντοράβδη Ν. στις 26 Νοεμβρίου.

1988
Επιθεώρηση πραγματοποίησε στο Κέντρο την 21η και 22α Απριλίου ο ΓΕΠΣ
Αντιστράτηγος Μανίκας Δημήτριος. Επίσης πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις
από τον Ά Υ/ΓΕΣ Αντιστράτηγο Μανθόπουλο Δημήτριο στις 26 Αυγούστου και
από τον Διοικητή ΣΔΑ Αντιστράτηγο Τσικούρη Παναγιώτη στις 23 Νοεμβρίου.
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κοντοράβδης Νικόλαος παρέστη σε
ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 29 Ιανουαρίου, 22 Απριλίου, 27 Μαΐου,
29 Ιουλίου, 7 Οκτωβρίου και 2 Δεκεμβρίου. Ομοίως παρέστη την 1η Απριλίου
στην παράδοση-παραλαβή της Διοικήσεως του Κέντρου. Επίσης πραγματοποιήθηκαν δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων οπλιτών παρουσία του Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ στις 26 Φεβρουαρίου, 20 Απριλίου, 22 Ιουνίου, 26 Αυγούστου,
1η Νοεμβρίου και 22 Δεκεμβρίου. Στις 30 Νοεμβρίου και 1η Δεκεμβρίου ο
ΔΕΜ/ΓΕΣ πραγματοποίησε στο ΚΕΕΜ Γενική Διοικητική Επιθεώρηση.

84

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Τέλος, ο Ταξίαρχος Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ παρέστη σε δοκιμασίες ειδικής
εκπαιδεύσεως οδηγών αυτοκινήτου στις 24 και 25 Αυγούστου, 24 και 25 Οκτωβρίου και στις 28 κα 29 Δεκεμβρίου.

1989
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κοντοράβδης Νικόλαος παρευρέθηκε στις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων του Κέντρου στις 3 Φεβρουαρίου, 31
Μαρτίου, 26 Μαΐου, 4 Αυγούστου, 29 Σεπτεμβρίου και 8 Δεκεμβρίου. Παρευρέθηκε επίσης στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως των νεοσυλλέκτων στις 3 Μαρτίου,
3 Μαΐου, 29 Ιουνίου, 1η Σεπτεμβρίου και 31 Οκτωβρίου. Τέλος, ο ΔΕΜ/ΓΕΣ
πραγματοποίησε Γενική Διοικητική Επιθεώρηση την 18η και την 19η Δεκεμβρίου.

1990
Ο ΥΕΘΑ Ντεγιάννης Θεόδωρος παρευρέθη στην ορκωμοσία των νεοσυλλέκτων οπλιτών της ’90Β ΕΣΣΟ την 23η Μαρτίου πλαισιωμένος από επιτελείο
αποτελούμενο από τους Α/ΓΕΣ Αντιστράτηγο Βερυβάκη Ιωάννη, Διοικητή ΣΔΑ
Αντιστράτηγο Σταθόπουλο Γεώργιο και Διευθυντή 3ουΕΓ/ΓΕΣ Ταξίαρχο Ροζάκη Χρήστο. Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κοντοράβδης Νικόλαος
είχε νωρίτερα παραστεί στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της ‘90Α ΕΣΣΟ την 2α
Φεβρουαρίου. Ο επόμενος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καβρουλάκης
Αρτέμιος παρευρέθηκε κατά τη διάρκεια του έτους σε ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 3 Αυγούστου, 5 Οκτωβρίου και 7 Δεκεμβρίου, καθώς επίσης
και στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων στις 28 Ιουνίου, 30 Αυγούστου
και 2 Νοεμβρίου.
Ο ΥΕΘΑ Βαρβιτσιώτης Ιωάννης μία μέρα πριν παρευρεθεί στον εορτασμό
του πολιούχου της πόλεως της Σπάρτης στις 26 Νοεμβρίου, είχε προβεί σε επιθεώρηση την 25η του εκείνου μηνός στο 3ο Τάγμα του ΚΕΕΜ, στο στρατόπεδο
Γυθείου «Τχης Μαντούβαλος». Επιθεώρηση πραγματοποίησαν επίσης στο
ΚΕΕΜ ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Χόνδρος Γεώργιος στις 30 Μαΐου και ο
ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καβρουλάκης στις 6 Δεκεμβρίου. Στο Κέντρο, τέλος,
πραγματοποίησε επίσκεψη στις 13 Ιουλίου ο Στρατιωτικός Ακόλουθος των
Η.Π.Α. Συνταγματάρχης Χέμοβιτς συνοδευόμενος από τον Αντισυνταγματάρχη
Μάουν.

1991
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καβρουλάκης Αρτέμιος παρευρέ-

85

Νίκος Ι. Καρμοίρης

θηκε στις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων οπλιτών της ‘91Α και ‘91Β ΕΣΣΟ,
καθώς επίσης και στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως οδηγών αυτοκινήτου των ‘90Ε
και ‘90ΣΤ ΕΣΣΟ και στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων της ‘90ΣΤ
ΕΣΣΟ.
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Τσοτσορός Γεώργιος, παρευρέθηκε
στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων οπλιτών των ‘91Α, ‘91Β, ‘91Γ,
‘91Δ, ‘91Ε ΕΣΣΟ, στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως οδηγών αυτοκινήτου όλων των
παραπάνω ΕΣΣΟ πλην της ‘91Ε, όπως επίσης και στις ορκωμοσίες των ‘91Β,
’91Γ, ‘91Δ, ‘91Ε και ‘91ΣΤ ΕΣΣΟ, καθώς και στην ονομασία ΔΕΑ της ‘91Β
ΕΣΣΟ.
Επισκέψεις πραγματοποίησαν στο Κέντρο ο Υφυπουργός Παπαδόγκονας
Αλέξανδρος την 17η Μαρτίου, ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Καπραβέλος Ευστάθιος
την 30η Μαΐου, ο οποίος προέβη σε επιθεώρηση, ο Διοικητής IVΜΠ Υποστράτηγος Δαβάκης Μιχαήλ την 28η Ιουνίου και ο Διοικητής ΣΔΑ Αντιστράτηγος
Τόρβας Θεόδωρος την 6η Δεκεμβρίου.

1992
Ο ΥΦΕΘΑ Σταθόπουλος Ιωάννης παρευρέθηκε στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων οπλιτών της ‘92Ε ΕΣΣΟ, ο Διοικητής ΣΔΑ Τόρβας Θεόδωρος παρευρέθη
στην ορκωμοσία της ‘92ΣΤ ΕΣΣΟ, ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Τσοτσορός Γεώργιος παρευρέθηκε στην ορκωμοσία και στη δοκιμασία νεοσυλλέκτων οπλιτών της ‘92Α ΕΣΣΟ και στην ονομασία ΔΕΑ της ‘91Ε ΕΣΣΟ, ο
επόμενος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καββαδίας Αλέξανδρος παρευρέθηκε στις ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων των ‘92Β, ‘92Γ, ‘92Δ, ‘92Ε και ‘92ΣΤ
ΕΣΣΟ, στην ονομασία ΔΕΑ της ’92Β ΕΣΣΟ, στις δοκιμασίες των ΥΚ-Ο/Α και
των οδηγών αυτοκινήτου της ‘92Ε ΕΣΣΟ και στην κατάταξη νεοσυλλέκτων των
‘92Γ και ‘92ΣΤ ΕΣΣΟ, ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Βαρέλας Κωνσταντίνος παρευρέθηκε στην ονομασία ΔΕΑ της ‘92Ε και, τέλος, ο Διοικητής
της IVΜΠ Υποστράτηγος Χατζηαναστασιάδης Λάζαρος παρέστη την 6η Αυγούστου στην ονομασία ΔΕΑ της ‘92Β ΕΣΣΟ.
Επιθεωρήσεις πραγματοποίησαν στο ΚΕΕΜ ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Τωμαδάκης Ευριπίδης την 11η Ιουνίου κι ο Διοικητής του ΓΕΣ/ΔΠΒ Υποστράτηγος
Κουτάκος Δημήτριος την 10η Σεπτεμβρίου για να προβεί σε έλεγχο εφαρμογής
προγράμματος ωρών υπηρεσίας και εκπαιδεύσεως.

1993
Στην ορκωμοσία των νεοσυλλέκτων της ‘93Α ΕΣΣΟ παρευρέθηκε ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Βαρέλας Κωνσταντίνος. Ο ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστρά-

86

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

τηγος Γλυκοφρύδης Αναστάσιος παρευρέθηκε στις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων οπλιτών των ‘93Β, ‘93Γ, ‘93Δ και ‘93Ε ΕΣΣΟ, καθώς και στη δοκιμασία
νεοσυλλέκτων της ‘93ΣΤ ΕΣΣΟ. Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Χατζηδάκης Νικόλαος παρέστη στις δοκιμασίες των οδηγών αυτοκινήτου των ‘93Β
και ‘93Δ ΕΣΣΟ, στη δοκιμασία ΥΚ-Ο/Α της ‘93Δ ΕΣΣΟ, στη δοκιμασία νεοσυλλέκτων της ‘93Ε ΕΣΣΟ καθώς και στην ορκωμοσία της ‘93ΣΤ ΕΣΣΟ.
Επισκέψεις στο Κέντρο πραγματοποίησαν ο Διοικητής της IVΜΠ Υποστράτηγος Δαιμονάκος Μιχαήλ στις 9 Απριλίου και στις 22 Σεπτεμβρίου και ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Γλυκοφρύδης Αν. στις 18 Απριλίου, 9
Ιουλίου και 19 Αυγούστου.

1994
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Γλυκοφρύδης Αναστάσιος παρευρέθηκε στην ορκωμοσία των νεοσυλλέκτων της ‘94Α ΕΣΣΟ. Ο νέος ΔΕΜ/ΓΕΣ
Υποστράτηγος Βαρέλας Κωνσταντίνος στις ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων
οπλιτών των ‘94Β, ‘94Γ, ‘94Δ, ’94Ε ΚΑΙ ‘94ΣΤ ΕΣΣΟ, όπως επίσης και στις δοκιμασίες των οδηγών αυτοκινήτου των ‘94Α και ‘94Β ΕΣΣΟ. Παρέστη επίσης
στην παράδοση-παραλαβή της Διοικήσεως του Κέντρου την 26η Μαρτίου, ενώ
πραγματοποίησε και επίσκεψη την 8η Νοεμβρίου.
Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Χατζηδάκης Νικόλαος παρευρέθηκε
στη δοκιμασία νεοσυλλέκτων οπλιτών της ‘94Α ΕΣΣΟ. Ο επόμενος Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Ανδρουλάκης Εμμανουήλ παρευρέθηκε στις δοκιμασίες νεοσυλλέκτων των ‘94Γ, ‘94Δ και ‘94Ε ΕΣΣΟ.
Επισκέψεις πραγματοποίησαν στο Κέντρο ο Διοικητής της IVΜΠ Υποστράτηγος Καλύβας Ηλίας στις 31 Μαρτίου, 19 Μαΐου και 11 Ιουλίου, ο Διοικητής
ΣΔΑ Αντιστράτηγος Λαζουράς Ανδρέας στις 5 Μαΐου, πραγματοποιώντας επιθεώρηση, οι Διοικητές των ΚΕΜΧ, 11ου ΣΠ, 6ου ΣΠ και 9ου ΣΠ στις 7 Ιουλίου,
ο Στρατηγός Διοικητής της ΣΣΕ στις 3 Αυγούστου, ο Διευθυντής ΔΤΧ/ΓΕΣ στις
17 Αυγούστου για να επιθεωρήσει τη Διμοιρία Επισκευών του Κέντρου, και ο
Α’ Υ/ΓΕΣ Αντιστράτηγος Αλευρομάγειρας Δημήτριος στις 26 Αυγούστου για
να προβεί σε επιθεώρηση.

1995
Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Ανδρουλάκης Εμμανουήλ παρέστη
στην δοκιμασία των νεοσυλλέκτων της ‘94ΣΤ ΕΣΣΟ στις 4 Ιανουαρίου, και ο
Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Βαρέλας Κωνσταντίνος παρέστη στην ορκωμοσία των νεοσυλλέκτων της ‘95Α ΕΣΣΟ στις 10 Φεβρουαρίου. Σε ορκωμο-

87

Νίκος Ι. Καρμοίρης

σίες και δοκιμασίες παρέστη κι ο νέος ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καϊμαξής Νικηφόρος. Πιο συγκεκριμένα, έδωσε το παρόν στις ορκωμοσίες που έλαβαν χώρα
στο Κέντρο στις 14 Απριλίου, 16 Ιουνίου, 18 Αυγούστου, 13 Οκτωβρίου και 8
Δεκεμβρίου, ενώ παρακολούθησε τις δοκιμασίες οδηγών αυτοκινήτου της ‘95Α
ΕΣΣΟ την 11η Μαΐου και νεοσυλλέκτων οπλιτών της ‘95Β ΕΣΣΟ την 12η
Μαΐου, καθώς επίσης και την 9η Νοεμβρίου τις δοκιμασίες νεοσυλλέκτων της
‘95Ε ΕΣΣΟ και οδηγών αυτοκινήτου και μαγείρων της ‘95Δ ΕΣΣΟ.
Επιθεώρηση πραγματοποίησε στο Κέντρο ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Κεδίκογλου Άγγελος στις 22 Φεβρουαρίου, συνοδευόμενος από το Διευθυντή
ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγο Βαρελά Κ. και επτά επιτελείς. Επίσης, Διευθύνσεις
της IVΜΠ επιθεώρησαν στις 13 Μαρτίου τις Διαχειρίσεις του Κέντρου, και από
τη ΔΕΠ/ΔΣΑ επιθεώρησαν στις 31 Μαΐου την Α.Σ. του Κέντρου.
Στο ΚΕΕΜ πραγματοποίησαν επισκέψεις ο Στρατηγός Διοικητής της IVΜΠ
στις 17 Ιανουαρίου, ο αποχωρούντας Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Βαρέλας Κ. στις 24 Μαρτίου, στις 28 Μαρτίου προς ενημέρωση ο νέος ΔΕΜ/ΓΕΣ
Υποστράτηγος Καΐμαξής Νικηφόρος, ο Διοικητής της IVΜΠ Υποστράτηγος
Τζιφής Κωνσταντίνος στις 10 Μαΐου, ο Διοικητής ΣΔΑ Αντιστράτηγος Αλευρομάγειρος Δημήτριος στις 26 Μαΐου, ο οποίος επισκέφτηκε το 3ο Τάγμα του
ΚΕΕΜ και ο Υποδιοικητής ΔΕΠ/ΓΕΣ Συνταγματάρχης Χρυσοσπάθης Γεώργιος
στις 8 Ιουνίου.
Επίσκεψη πραγματοποιήθηκε, ακόμα, από τον Αρχηγό του ΓΕΣ Αντιστράτηγο Βούλγαρη Κωνσταντίνο την 27η Ιουνίου, συνοδευόμενου από τους Β’
Υ/ΓΕΣ Αντριστράτηγο Θειάκο Γεώργιο, Διοικητή ΣΔΑ Αντιστράτηγο Αλευρομάγειρο Δημήτριο, Διοικητή ΙVΜΠ Υποστράτηγο Τζίφη Κωνσταντίνο και Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ Καΐμαξή Νικηφόρο.
Επιπλέον, το Κέντρο επισκέφτηκαν ο Διευθυντής ΔΕΚΠ/ΓΕΣ στις 6 Ιουλίου,
ο Διοικητής Θρησκευτικού του ΓΕΣ Αρχιμανδρίτης Συνταγματάρχης Νήφων
στις 12 Σεπτεμβρίου, ο Α’ Υ/ΓΕΣ Αντιστράτηγος Δήμου Δημήτριος στις 15 Σεπτεμβρίου, συνοδευόμενος από τον Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγο Καΐμαξή και, τέλος, ο Διοικητής ΣΔΑ Αντιστράτηγος Αλευρομάγειρος,
συνοδευόμενος από επιτελείς και το Διοικητή ΙVΜΠ Υποστράτηγο Τζίφη Κ.
στις 28 Δεκεμβρίου.

1996
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υπτ/γος Ν. Καϊμαξής παρέστη στις ορκωμοσίες των
νεοσυλλέκτων οπλιτών όλων των ΕΣΣΟ του έτους, καθώς και στις δοκιμασίες
εκπαιδεύσεώς των. Επίσης παρευρέθηκε στην τελετή παράδοσης-παραλαβής
της Διοικήσεως του Κέντρου την 20η Μαρτίου. Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ πα-

88

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

ρευρέθηκε στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως των οδηγών αυτοκινήτου των ‘96Α,
‘96Γ και ‘96Δ ΕΣΣΟ.
Το Κέντρο επισκέφτηκαν προς ενημέρωση ο Στρατηγός Διοικητής IVΜΠ στις
4 Απριλίου, ο Διοικητής και ο Υποδιοικητής της ΣΔΑ στις 14 Μαΐου και 11 Ιουνίου αντίστοιχα. Πραγματοποιήθηκαν επίσης επισκέψεις από το Στρατηγό Διοικητή της ΣΣΕ την 31η Ιουλίου για να παρακολουθήσει τις επιδόσεις των
Ευέλπιδων της ΙΙΙης Τάξεως, το Διευθυντή ΔΕΠ/ΓΕΣ την 2α Αυγούστου για παρακολούθηση των διαδικασιών επιλογής των υποψηφίων ΥΕΑ της ‘96Δ ΕΣΣΟ,
το Β’ Υ/ΓΕΣ συνοδευόμενο από Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ για να παραστούν την 9η
Αυγούστου στην ορκωμοσία των νεοσυλλέκτων της ‘96Δ ΕΣΣΟ.
Κατά τη διάρκεια του έτους, πραγματοποιήθηκε επιθεώρηση από το Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ και εκπροσώπους από ΔΕΚΠ-ΔΥΠ-ΔΥΠΟ-ΔΥΠΟΣΤΗΔΣΠ/ΓΕΣ την 5η Σεπτεμβρίου και επιθεώρηση των Διαχειρίσεων του Κέντρου
από το Διευθυντή ΔΥΠ/ΣΔΑ την 22α Νοεμβρίου.
Επισκέφτηκαν, επίσης, το ΚΕΕΜ ο Διευθυντής ΔΤΧ/ΣΔΑ στις 9 Οκτωβρίου,
ο Διευθυντής ΣΔΑ/ΔΕΜ στις 11 Νοεμβρίου, ο Διοικητής της IVΜΠ για να παραστή στη βραδιά οπλίτη που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο στις 11 Δεκεμβρίου και ο Διοικητής ΣΔΑ στις 19 Δεκεμβρίου.

1997
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καΐμαξής Νικηφόρος παρέστη στην
ορκωμοσία των ΕΠΥ ‘96ΣΤ ΕΣΣΟ στις 17 Ιανουαρίου, στην ονομασία των ΔΕΑ
‘96Ε ΕΣΣΟ στις 13 Φεβρουαρίου και στις 14 Φεβρουαρίου στην ορκωμοσία των
νεοσυλλέκτων οπλιτών της ‘97Α ΕΣΣΟ , μαζί με τον ΓΕΠΣ Αντιστράτηγο Αλευρομάγειρο Δημήτριο και τις τοπικές αρχές.
Στις 21 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε Επιθεώρηση Διαχειρίσεων από επιτελείς της IVΜΠ. Το Κέντρο επιθεωρήθηκε, επίσης, κατά τη διάρκεια του έτους
από το ΓΕΠΣ Αντιστράτηγο Σταμπούλη Νικόλαο, μαζί με το νέο ΔΕΜ/ΓΕΣ
Υποστράτηγο Κουγιάννη Δημήτριο στις 20 Μαρτίου, από το Διοικητή του, ο
οποίος στις 22 και 23 Μαΐου επιθεώρησε τη Σχολή Αξιωματικών και το 2ο
Τάγμα αντίστοιχα και, τέλος, από το Διευθυντή ΔΕΣ/ΣΔΑ Συνταγματάρχη Βλέτσα Γεώργιο, ο οποίος στις 28 Μαΐου επιθεώρησε την Α.Σ. του Κέντρου.
Επισκέψεις στο ΚΕΕΜ πραγματοποίησαν στις 5 Φεβρουαρίου ο Στρατηγός
Διοικητής ΣΔΑ Θειακός Γεώργιος, μαζί με τον επιτελάρχη ΣΔΑ και τον Υποδιευθυντή του 401 ΓΣΝΑ Συνταγματάρχη Πετρουτσόπουλο Διονύσιο, στις 28
Μαρτίου ο απερχόμενος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Καϊμαξής Ν.
μαζί με τον νεο-αναλαμβάνοντα Διευθυντή Υποστράτηγο Κουγιάννη Δ., στις 7
Απριλίου ο Διοικητής της IVΜΠ Υποστράτηγος Παγάνης Δημήτριος και ο Δι-

89

Νίκος Ι. Καρμοίρης

ευθυντής του Θρησκευτικού του ΓΕΣ Αρχιμανδρίτη Συνταγματάρχη π. Νήφων.
Ο νέος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κουγιάννης Δημήτριος κατά τη
διάρκεια του έτους παρέστη σε ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων στις 11 Απριλίου,
στις 13 Ιουνίου μαζί με τον Β’ Υ/ΓΕΣ Αντιστράτηγο Τσιτσιμπίκο Χαράλαμπο,
στις 14 Αυγούστου, στις 12 Σεπτεμβρίου, στις 9 Οκτωβρίου και στις 9 Δεκεμβρίου μαζί με τις αρχές της περιοχής της Σπάρτης. Επίσης, παρέστη στη δοκιμασία ΥΕΑ της ‘97Γ ΕΣΣΟ στις 6 Ιουνίου και παρακολούθησε στις 23
Σεπτεμβρίου τις διαδικασίες κατάταξης της 2ης ημέρας της ‘97Ε ΕΣΣΟ.
Επίσης, ο ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κουγιάννης πραγματοποίησε επισκέψεις
στο Κέντρο στις 26 Ιουνίου μαζί με τον Διευθυντή Ταξίαρχο Τσίτση Αναστάσιο
και κλιμάκιο της ΔΥΠΟ, στις 18 Ιουλίου για ενημέρωση και παροχή οδηγιών
προς τους νέους εκπαιδευόμενους Μόνιμους Ανθυπολοχαγούς τάξεως 1997 και
στις 30 Δεκεμβρίου για παροχή συμβουλών προς τους νεοκατατεγέντες ΕΠΥ
και ανταλλαγή ευχών με το προσωπικό του Κέντρου.
Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Λάζος Παναγιώτης παρέστη στις 10
Ιουλίου στη δοκιμασία οδηγών αυτοκινήτων της ‘97Β ΕΣΣΟ και μία μέρα αργότερα στις 11 Ιουλίου στη δοκιμασία νεοσυλλέκτων της ‘97Γ ΕΣΣΟ.
Άλλες επισκέψεις κατά το 1997 πραγματοποίησαν στο Κέντρο: στις 3 Ιουνίου
ο Υποδιευθυντής ΔΕΠ/ΓΕΣ Συνταγματάρχης Καρκούλιας Δημήτριος μαζί με
τον Αντισυνταγματάρχη Μαρινόπουλο Κων/νο προς παρακολούθηση των διαδικασιών επιλογής ΥΕΑ της ‘97Γ ΕΣΣΟ. Στις 3 Ιουλίου ο Διοικητής ΣΔΑ Αντιστράτηγος Ρούμπης Ευάγγελος, μαζί με τον Διευθυντή ΔΜΧ/ΣΔΑ
Συνταγματάρχη Τρουλάνη Στυλιανό για ενημέρωσή τους πάνω σε θέματα
ΔΜ/ασφαλείας. Στις 30 Ιουλίου ο Διοικητής της ΣΣΕ Υποστράτηγος Μπάκας
Δημήτριος για παρακολούθηση των επιδόσεων των Ευέλπιδων 3ης Τάξεως
καθώς και για ανταλλαγή απόψεων με το Διοικητή του Κέντρου. Την 1η Αυγούστου ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Σταμπούλης Νικόλαος συνοδευόμενος από
τους Διοικητή IVΜΠ Υποστράτηγο Παγάνη Δ., Διευθυντή ΔΜΧ/ΓΕΣ Υποστράτηγο Κατσουλώτο Ευστ., Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγο Κουγιάννη Δ. και
Αντισυνταγματάρχη Ματθαίου Εμμανουήλ.
Ο Διευθυντής του Γ’ κλάδου του ΓΕΣ Υποστράτηγος Καζάκος Λάμπρος παρέστη στις 13 Αυγούστου στην ονομασία ΔΕΑ της ‘97Β ΕΣΣΟ. Στις 9 Σεπτεμβρίου στο ΚΕΕΜ παρέστη ο αναπληρωτής Καθηγητής Ιατροδικαστικής
Βασιλειάδης Νικόλαος, ο οποίος έδωσε ομιλία με θέμα «Τα Ναρκωτικά». Στις
25 Νοεμβρίου πραγματοποίησε επίσκεψη ο Υποδιευθυντής ΔΥΓ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Γεωργάκης Σπυρίδωνας για θέματα αρμοδιότητάς του, συνοδευόμενος από
την Αντισυνταγματάρχη Καραγιαννίδου Ιωάννα. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γυθείου και Οιτύλου κ.κ. Χρυσόστομος επισκέφτηκε στις 29 Νοεμβρίου

90

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

το 3ο Τάγμα του ΚΕΕΜ που εδρεύει στο στρατόπεδο «Τχη Μαντούβαλου» στο
Γύθειο. Τέλος, στις 19 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη Επιτελών της
ΔΙΠΜΕ/ΓΕΣ με επικεφαλής τον Συνταγματάρχη Ακριώτη Νικόλαο για θέματα
πληροφορικής.
Αξίζει τέλος να σημειωθεί πως στις 30 Αυγούστου 1997 η Διοίκηση του Κέντρου παρέθεσε δείπνο στη ΛΑΦΣ προς τιμήν του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου, ο οποίος είχε πραγματοποιήσει
επίσκεψη στην πόλη της Σπάρτης.

1998
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κουγιάννης Δημήτριος παρέστη στη
δοκιμασία εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων στις 9 Ιανουαρίου και στις ορκωμοσίες
ΕΠΥ και νεοσυλλέκτων στις 16 Ιανουαρίου και 13 Φεβρουαρίου αντίστοιχα. Ο
Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Λάζος Παναγιώτης παρέστη στις 30 Ιανουαρίου στη δοκιμασία ΥΕΑ της ’97ΣΤ ΕΣΣΟ και στις 12 Φεβρουαρίου στην
ονομασία ΔΕΑ της ‘97Ε ΕΣΣΟ.
Επιθεωρήσεις πραγματοποίησαν στο Κέντρο ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Σταμπουλής Νικόλαος συνοδευόμενος από τον ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγο Κουγιάννη
στις 7 Ιανουαρίου και ο Ταξίαρχος Διοικητής του Κέντρου, ο οποίος επιθεώρησε
το στρατόπεδο «Τχη Μαντούβαλου» στο Γύθειο στις 13 Ιουλίου.
Ο νέος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ανδρουλάκης Εμμανουήλ παρευρέθη στις ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 10 Απριλίου, 12 Ιουνίου,
14 Αυγούστου, 9 Οκτωβρίου και 11 Δεκεμβρίου, όπως επίσης και στη δοκιμασία
εκπαιδεύσεως οδηγών αυτοκινήτου της ‘98Γ ΕΣΣΟ στις 10 Σεπτεμβρίου. Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Μάντζαρης Δημοσθένης παρέστη, στην ονομασία ΔΕΑ της ’98Α ΕΣΣΟ στις 19 Ιουνίου, στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως
ΥΚΟΑ της ‘98Δ ΕΣΣΟ στις 10 Νοεμβρίου και στην ονομασία ΔΕΑ της ιδίας
ΕΣΣΟ στις 18 Δεκεμβρίου.
Επίσκεψη πραγματοποίησαν στο Κέντρο ο Διευθυντής ΓΕΣ/ΔΙΚΕΝ για θέματα αρμοδιότητάς του στις 24 Μαρτίου, ο ΓΕΠΣ συνοδευόμενος από ειδική
ομάδα ανώτατων και ανώτερων Αξιωματικών στις 3 Απριλίου για να παρακολουθήσει κατάταξη νεοσυλλέκτων, ο Στρατηγός Διοικητής ΣΔΑ στις 27 Μαΐου
για να παρακολουθήσει την κατάταξη νεοσυλλέκτων οπλιτών, ο Διευθυντής
ΔΕΠ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Τζιάνος Παντελής στις 4 Ιουνίου και 10 Δεκεμβρίου για
να παρακολουθήσει και να υποβοηθήσει το έργο διαδικασιών επιλογής ΥΕΑ,
ο Υποδιευθυντής ΔΕΠ/ΓΕΣ στις 24 Σεπτεμβρίου για τον ίδιο λόγο, ο Στρατηγός
Διοικητής ΣΣΕ στις 10 Αυγούστου για να παρακολουθήσει τις επιδόσεις των
Ευέλπιδων της 3ης Τάξεως, ο Διευθυντής ΓΕΣ/ΔΙΚΕΝ Ταξίαρχος Γεωργαντάς

91

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Ευάγγελος στις 26 Αυγούστου για να παρακολουθήσει εκπαίδευση νεοσυλλέκτων και ο Υποδιοικητής ΣΔΑ στις 5 Νοεμβρίου.
Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί πως την 4η Ιουνίου πραγματοποιήθηκε εκπαιδευτική επίσκεψη αντιπροσωπείας 17 μαθητών από δημοτικό Σχολείο της Σπάρτης και έγινε ξενάγηση στους χώρους του Κέντρου.
Από πλευράς θρησκευτικής εξουσίας πραγματοποίησαν επισκέψεις ο Μητροπολίτης Γυθείου Οιτύλου Ζανάτας και πάσης Μάνης Χρυσόστομος, ο οποίος
επισκέφτηκε το στρατόπεδο του Γυθείου στις 4 Φεβρουαρίου και στις 18 Δεκεμβρίου και μίλησε στο εκπαιδευόμενο προσωπικό, ο Διευθυντής Θρησκευτικού του ΓΕΣ στις 15 Μαρτίου, ο οποίος τέλεσε Θεία Λειτουργία στον Ι.Ν.
Ταξιαρχών ΚΕΕΜ, καθώς κι ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης
Ελλάδος +Χριστόδουλος, ο οποίος επισκέφτηκε το Κέντρο στις 27 Νοεμβρίου
και μίλησε στο χώρο της εκκλησίας συνοδευόμενος από τον Β’ Υ/ΓΕΣ, τον Διοικητή στης 94 ΣΔΙ και άλλους Ιεράρχες.

1999
Την 2α Ιανουαρίου με την ευκαιρία των εορταστικών εκδηλώσεων τις Πρωτοχρονιάς παρέστησαν στο Κέντρο ο Υφυπουργός Γεωργίας Παρασκευάς
Φουντάς, ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ανδρουλάκης Εμμανουήλ και
οι αρχές του Νομού και της πόλεως της Σπάρτης.
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ανδρουλάκης παρευρέθη κατά τη
διάρκεια του έτους στο Κέντρο στις 12 Φεβρουαρίου για την ονομασία των ΔΕΑ
‘98Δ ΕΣΣΟ και την ορκωμοσία των νεοσυλλέκτων της ‘99Α ΕΣΣΟ, στις 11 Ιουνίου για την ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της ‘99Γ ΕΣΣΟ, στις 15 Οκτωβρίου για
την ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της ‘99Ε ΕΣΣΟ και την ονομασία ΔΕΑ της ‘99Γ
ΕΣΣΟ και στις 10 Δεκεμβρίου για την ορκωμοσία της ‘99ΣΤ ΕΣΣΟ, ενώ είχε
προβεί σε επιθεώρηση του Κέντρου στις 6 και 7 Μαΐου. Το Κέντρο επιθεωρήθηκε επίσης κι από τον ΓΕΠΣ στις 8 Απριλίου, συνοδευόμενο από το Διευθυντή
ΔΕΜ/ΓΕΣ και Επιτελή ΓΕΣ/ΓΕΠΣ.
Στις 28 και 29 Ιανουαρίου και 2 έως 5 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκαν
επισκέψεις και ξεναγήσεις μαθητών των δημοτικών Σχολείων της Σπάρτης στο
στρατόπεδο «Σχη Δαβάκη». Επισκέψεις πραγματοποίησε κατά το έτος ο Διευθυντής ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Γεωργαντάς Ευάγγελος στις 17 Ιανουαρίου και
στις 21 Απριλίου, και συνοδευόμενος από το Διευθυντή ΔΙΔΕ/ΓΕΣ στις 6 Οκτωβρίου για να παρακολουθήσει την εκπαίδευση των νεοσυλλέκτων οπλιτών. Ο
Υποδιοικητής ΣΔΑ Υποστράτηγος Λάζος Παναγιώτης επισκέφτηκε το ΚΕΕΜ
την 1η Απριλίου και παρέστη στην ορκωμοσία της ‘99Δ ΕΣΣΟ την 13η Αυγούστου.

92

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν ακόμη από τον Επιθεωρητή Αστυνομίας
Πελοποννήσου Ταξίαρχο Χρυσανθακόπουλο Ευάγγελο στις 22 Απριλίου, από
το Διοικητή 94 ΣΔΑ Ταξίαρχο Ρεντίφη Κων/νο στις 27 Απριλίου, από το Διευθυντή ΔΒ/ΣΔΑ Συνταγματάρχη Ζαφείρη Αθανάσιο στις 6 Ιουλίου κι από το Διοικητή ΚΕΜΧ την 1η Σεπτεμβρίου. Επίσης η Σχολή Σ.Τ.Ε.Α. ΜΧ
πραγματοποίησε επίσκεψη στην πόλη της Σπάρτης στις 6 και 7 Μαΐου και δεξιώθηκε στη ΛΑΦ Σπάρτης.
Άλλες επισκέψεις έγιναν από τον Β’ Υ/ΓΕΣ στις 9 Ιουλίου, ημέρα κατά την
οποία αξιολογήθηκαν οι νεοσύλλεκτοι οπλίτες της ‘99Γ ΕΣΣΟ από τον Διευθυντή ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ, από το Διευθυντή ΔΕΠ/ΓΕΣ στις 30 Ιουλίου για θέματα επιλογικών διαδικασιών ΥΕΑ και από τον Α΄Υ/ΓΕΣ στις 30 Νοεμβρίου
συνοδευόμενου από τον Διευθυντή ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ για ενημέρωση παρακολούθηση
θεμάτων εκπαίδευσης.

2000
Την 1η Ιανουαρίου παρέστησαν στο ΚΕΕΜ για τις εορταστικές εκδηλώσεις
της Πρωτοχρονιάς ο Βουλευτής Λακωνίας Αθανάσιος Δαβάκης και λοιπές
αρχές του Νομού και της πόλης της Σπάρτης.
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Ανδρουλάκης Εμμανουήλ παρέστη
στις 11 Φεβρουαρίου στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων οπλιτών της 2000Α ΕΣΣΟ.
Στις 27 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη Ανώτερου Αξιωματικού της
ΔΕΜ/ΓΕΣ του Συνταγματάρχη Θάνου Ιωάννη για να παρακολουθήσει την κατάταξη των νεοσυλλέκτων της 2000Β ΕΣΣΟ.
Ο Υποστράτηγος Λάζος Παναγιώτης παρέστη σαν Υποδιοικητής ΣΔΑ στις
14 Απριλίου στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2000Β ΕΣΣΟ. Αργότερα πραγματοποίησε επισκέψεις σαν νέος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ στις 9 Ιουνίου για να
παρευρεθεί στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2000Γ ΕΣΣΟ, στις 15 Σεπτεμβρίου για θέματα αρμοδιότητάς του, στις 4 Οκτωβρίου εν’ όψη της τελετής απονομής πτυχίων στους αποφοιτούντες ΕΠΥ και στις 13 Δεκεμβρίου για να προβεί
σε γενική επιθεώρηση του Κέντρου.
Την 11η Μαΐου η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων πραγματοποίησε επίσκεψη
στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά και κατέθεσε στεφάνι στον ανδριάντα
του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στην πλατεία του νέου Μυστρά, μετά αποδόσεως τιμών από διμοιρία 21 ανδρών του Κέντρου. Επίσκεψη στον αρχαιολογικό
χώρο του Μυστρά πραγματοποιήθηκε επίσης στις 16 Ιουλίου από αντιπροσωπεία πέντε ευρωπαϊκών χωρών αποτελούμενη από είκοσι Αξιωματικούς, Υπαξιωματικούς και Ευέλπιδες.

93

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Επισκέψεις στο ΚΕΕΜ πραγματοποίησαν ο Συνταγματάρχης Κοντομάρης
Κ. στις 26 Μαΐου προκειμένου να ρυθμιστούν θέματα φύλαξης Α/Δ Λευκοχώματος Λακωνίας, αντιπροσωπεία Ρώσων Αξιωματικών στις 27 Μαΐου, ο Διευθυντής Θρησκευτικού των ενόπλων δυνάμεων της Πολωνίας στις 25 Ιουλίου
συνοδευόμενος από άλλους Πολωνούς Ιερείς και από το Διευθυντή Θρησκευτικού του ΓΕΕΘΑ, ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Κοντραφούρης Μιχαήλ στις 15 Αυγούστου, ο οποίος παρέστη στην ονομασία ΔΕΑ της 2000Β ΕΣΣΟ και ο
Στρατηγός Διευθυντής ΔΥΠ/ΓΕΣ στις 19 Σεπτεμβρίου για παροχή οδηγιών
στους εκπαιδευόμενους ΕΠΥ (ΥΠ).

2001
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Λάζος Παναγιώτης παρευρέθηκε
στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2001Α ΕΣΣΟ στις 9 Φεβρουαρίου, στην παράδοση-παραλαβή της Διοικήσεως του Κέντρου στις 13 Μαρτίου, στην ονομασία ΔΕΑ της 2000ΣΤ ΕΣΣΟ στις 20 Απριλίου, στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως
ΥΕΑ 2001Α ΕΣΣΟ στις 8 Ιουνίου, στην ονομασία ΔΕΑ 2001Α ΕΣΣΟ και ορκωμοσία νεοσυλλέκτων 2001Γ ΕΣΣΟ στις 15 Ιουνίου, στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2001Δ ΕΣΣΟ και ονομασία ΔΕΑ 2001Β ΕΣΣΟ στις 17 Αυγούστου,
στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως της 2001Δ ΕΣΣΟ στις 14 Σεπτεμβρίου, στη Θεία
Λειτουργία που τελέσθηκε στον Ι.Ν. Ταξιαρχών στρατοπέδου «Σχη Δαβάκη»
στις 8 Νοεμβρίου, στις δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων της 2001Ε
ΕΣΣΟ και μαγείρων της 2001Δ ΕΣΣΟ στις 9 Νοεμβρίου, στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως ΥΕΑ 2001Δ ΕΣΣΟ στις 13 Δεκεμβρίου, την οποία παρακολούθησε και
η Γ’ τάξη Λυκείου της Σπάρτης στα πλαίσια του εορτασμού των 100 χρόνων
από της ιδρύσεως του ΓΕΣ και τέλος στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2001ΣΤ
ΕΣΣΟ στις 14 Δεκεμβρίου, την οποία παρακολούθησαν οι μαθητές των δημοτικών σχολείων του Μυστρά και του Ξηροκαμπίου.
Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Κούκουρας Μιχαήλ παρέστη στις
δοκιμασίες εκπαιδεύσεως ΥΕΑ των 2000Ε και 2001Β ΕΣΣΟ στις 6 Απριλίου
και 10 Αυγούστου αντίστοιχα, στην ονομασία ΔΕΑ 2001Γ ΕΣΣΟ στις 19 Οκτωβρίου και στο πέρας της εκπαίδευσης τμήματος προκεχωρημένης εκπαιδεύσεως
Λοχαγών στη Σχολή Αξιωματικών του Κέντρου στις 7 Δεκεμβρίου. Στις 11
Μαΐου διεξήχθη δοκιμασία εκπαίδευσης νεοσυλλέκτων 2001Β ΕΣΣΟ και δοκιμασία εκπαιδεύσεως οδηγών αυτοκινήτου 2001Α ΕΣΣΟ από επιτροπή της
ΔΕΜ/ΓΕΣ.
Το Κέντρο επισκέφτηκαν, επίσης, ο Διευθυντής ΓΕΣ/ΔΣΛ στις 26 Ιανουαρίου
για θέματα αρμοδιότητάς του, ο Στρατηγός Διοικητής της ΣΔΑ στις 6 Φεβρουαρίου και στις 5 Απριλίου, και ο Υποδιευθυντής ΓΕΣ/ΔΙΚΕΝ Συνταγματάρχης

94

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Γιάγκουρας Ιωάννης στις 27 Νοεμβρίου κατά την πρώτη μέρα της κατάταξης
νεοσυλλέκτων.
Στο Κέντρο πραγματοποιήθηκε επίσης ψυχοκοινωνική αξιολόγηση των νεοσυλλέκτων οπλιτών από ομάδα ΕΠΥΕΘΑ την 24η Απριλίου. Επίσης πραγματοποιήθηκε έκτακτη οικονομική επιθεώρηση από ΣΔΑ/ΔΕΠ στις 27 και 28
Σεπτεμβρίου και έκτακτος οικονομικός έλεγχος από ομάδα του ΕΠΥΕΘΑ στις
12 Δεκεμβρίου.

2002
Στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως ΥΕΑ 2001Ε ΕΕΣΟ παρευρέθηκε ο Διευθυντής
ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Λάζος Παναγιώτης στις 8 Φεβρουαρίου. Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Κούκουρας Μιχαήλ παρέστη στις 15 Φεβρουαρίου
στην ονομασία ΔΕΑ της 2001Ε ΕΕΣΟ και στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της
2002Α ΕΣΣΟ.
Επισκέψεις πραγματοποίησαν στο Κέντρο ο Στρατηγός Διοικητής ΣΔΑ και
ο Διευθυντής ΓΕΣ/ΔΙΚΕΝ στις 24 Απριλίου, ο Στρατηγός Διοικητής 94 ΣΔΙ στις
10 Ιουνίου και ο Υποδιευθυντής ΓΕΣ/ΔΙΚΕΝ στις 7 Νοεμβρίου, ο οποίος παρέστη στη δοκιμασία εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων της 2002Ε ΕΣΣΟ.
Στο ΚΕΕΜ πραγματοποιήθηκε δοκιμασία εκπαιδεύσεως των νεοσυλλέκτων
των 2002Β και 2002Δ ΕΣΣΟ στις 10 Μαΐου και 13 Σεπτεμβρίου αντίστοιχα από
επιτροπή Αξιωματικών του ΓΕΣ. Επίσης πραγματοποιήθηκε έκτακτος οικονομικός έλεγχος από Αξιωματικούς της ΣΔΑ/ΔΕΛ την 31η Μαΐου και έκτακτη οικονομική επιθεώρηση την 16η Ιουλίου από τη ΣΔΑ/ΔΕΛ. Τέλος, επιτροπή της
94 ΣΔΙ πραγματοποίησε την 13η Δεκεμβρίου έλεγχο των αποθηκών οπλισμού
και πυρομαχικών του Κέντρου.
Ακόμη, ο νέος Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Μάντζαρης Δημοσθένης
παρευρέθηκε στην ορκωμοσία των νεοσυλλέκτων της 2002Γ ΕΣΣΟ στις 14 Ιουνίου, στην ονομασία ΔΕΑ 2002Γ ΕΣΣΟ και ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της
2002Ε ΕΣΣΟ στις 11 Σεπτεμβρίου και πραγματοποίησε Γενική Διοικητική Επιθεώρηση στο Κέντρο στις 5 Δεκεμβρίου.

2003
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Μάντζαρης Δημοσθένης παρευρέθηκε την 12η Μαρτίου στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2003Α ΕΣΣΟ, ενώ
παρευρέθηκε ως Αντιστράτηγος στο Κέντρο και την 21η Μαρτίου κατά την παράδοση-παραλαβή της Διοικήσεως του ΚΕΕΜ, παραδίδοντας την ίδια μέρα κι
ο ίδιος τη Διεύθυνση ΔΕΜ/ΓΕΣ στον Υποστράτηγο Κούκουρα Μιχαήλ.
Ο νέος ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κούκουρας παρέστη στο Κέντρο στην ορ-

95

Νίκος Ι. Καρμοίρης

κωμοσία ΕΠΟΠ στις 8 Απριλίου, στην ονομασία ΔΕΑ 2003Α ΕΣΣΟ στις 11 Ιουλίου, στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2003Γ ΕΣΣΟ στις 11 Σεπτεμβρίου,
στην ονομασία ΔΕΑ 2003Β ΕΣΣΟ στις 10 Οκτωβρίου και στην ορκωμοσία νεοσυλλέκτων της 2003Δ ΕΣΣΟ μαζί με τον Διοικητή ΣΔΑ και με τη συμμετοχή
της μουσικής της 94 ΣΔΙ στις 11 Δεκεμβρίου. Ο ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κούκουρας προέβη επίσης σε επίσκεψη-επιθεώρηση του Κέντρου την 10η Ιουλίου.
Στο Κέντρο πραγματοποιήθηκε επιθεώρηση του φορητού οπλισμού από κλιμάκιο του ΚΕΤΧ στις 10 Φεβρουαρίου, επιθεώρηση μέτρων ασφαλείας και συστημάτων πληροφορικής από κλιμάκιο της 94 ΣΔΙ στις 14 Απριλίου, έλεγχος
μέτρων ασφαλείας από Αξιωματικό της 94 ΣΔΙ στις 5 Αυγούστου, ειδική Διοικητική Επιθεώρηση από την 94 ΣΔΙ στις 20 Αυγούστου, επιθεώρηση αλεξικεραύνων από τη ΣΕΤΗΛ στις 22 Αυγούστου, και στις 23 Αυγούστου οικονομική
επιθεώρηση από ΔΕΛ/ΣΔΑ στη Διεύθυνση ΚΨΜ. Επίσης ο Ταξίαρχος Διοικητής
του Κέντρου επιθεώρησε στις 21 και 26 Μαΐου τις μονάδες του Κέντρου.
Πραγματοποιήθηκαν επίσης δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 26 Μαρτίου και 1η Οκτωβρίου από επιτροπή της ΔΕΜ/ΓΕΣ, στις 2 Ιουλίου από επιτροπή ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ και στις 23 Δεκεμβρίου από επιτροπή του ΓΕΣ.
Σημειώνεται επίσης ότι ο ΥΦΕΘΑ Λωτίδης Λάζαρος πραγματοποίησε επίσκεψη την 23η Ιουλίου στα στρατόπεδα του Κέντρου «Σχη Δαβάκη» στο Ξηροκάμπι και «Τχη Μαντούβαλου» στο Γύθειο. Αξίζει, τέλος, μνείας πως το Κέντρο
διέθεσε ασθενοφόρο με ιατρό στη Μονεμβάσια λόγω της εκεί επισκέψεως του
Α/ΓΕΕΘΑ Ολλανδίας στις 17 Απριλίου.

2004
Στο Κέντρο κατά το έτος πραγματοποιήθηκαν αρκετές επιθεωρήσεις. Πιο
συγκεκριμένα: στις 19 και 20 Ιανουαρίου, 21 Ιουνίου και 15 Ιουλίου έγινε καταμέτρηση οπλισμού από επιτροπή Αξιωματικών, στις 4 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε τακτική οικονομική επιθεώρηση διαχείρισης χρηματικού και
ΚΨΜ από 94 ΣΔΙ/ΔΟΙ, στις 18 και 19 Φεβρουαρίου έκτακτη οικονομική επιθεώρηση από ΓΕΣ/ΔΕΛ, στις 22 Μαρτίου οπλουργός του ΚΕΕΜ επιθεώρησε το
3ο Τάγμα/ΚΕΕΜ, στις 19 Απριλίου και 3 Μαΐου πραγματοποιήθηκε έλεγχος
των μέτρων ασφαλείας από επιτροπή της 94 ΣΔΙ, στις 17 Ιουνίου η 94 ΣΔΙ προέβη σε Ειδική Διοικητική Επιθεώρηση, στις 19 Οκτωβρίου επιθεωρήθηκαν τα
αλεξικέραυνα από κλιμάκιο της ΣΕΤΗΛ, στις 11 Νοεμβρίου έγινε έλεγχος μέτρων ασφαλείας από ομάδα ελέγχου του ΚΕΕΜ, στις 22 Νοεμβρίου έλεγχος
μέτρων ασφαλείας από κλιμάκιο της 73 ΜΕ στις αποθήκες υλικού και οπλισμού,
από 29 Νοεμβρίου έως 2 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε τακτική οικονομική
επιθεώρηση διαχειρίσεων από ΔΕΛ/ΑΣΔΥΣ και την 13η Δεκεμβρίου επιθεωρή-

96

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

θηκαν τα εφόδια (όσπρια, κρέας, κονσέρβα) από κτηνίατρο της 94 ΣΔΙ.
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κούκουρας Μιχαήλ παρευρέθη στην
ορκωμοσία ΕΠΟΠ στις 5 Φεβρουαρίου, στις ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων στις 4
Μαρτίου, στις 10 Ιουνίου μαζί με τον Αρχηγό ΓΕΣ Αντιστράτηγο Ντούβα Νικόλαο, και στις 24 Σεπτεμβρίου. Παρέστη επίσης στην ονομασία ΔΕΑ της
2003Δ’ ΕΣΣΟ στις 8 Απριλίου, και στην παράδοση παραλαβή της Διοικήσεως
του ΚΕΕΜ στις 14 Απριλίου.
Πραγματοποιήθηκαν επίσης επίσκεψη εκπαιδευόμενων τμημάτων στελεχών
της Σχολής Αξιωματικών στο 3ο Τάγμα εκπαιδεύσεως μαγείρων στις 24 Φεβρουαρίου, επίσκεψη του Στρατηγού Διοικητού 94 ΣΔΙ στο Κέντρο στις 3
Μαΐου, καθώς και εκπαιδευτική επίσκεψη των Εφέδρων Αξιωματικών στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά. Σημειώνεται, επίσης πως την 1η Σεπτεμβρίου
πραγματοποιήθηκε αγιασμός στο Κέντρο από ιερέα της Μητρόπολης Μονεμβασίας και Σπάρτης.
Πραγματοποιήθηκαν, τέλος, δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 30 Ιουνίου από επιτροπή της ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ και στις 13 Οκτωβρίου και
15 Δεκεμβρίου από τον εκπρόσωπο της ΔΕΜ/ΓΕΣ Συνταγματάρχη Τσούτση
Ευάγγελο.

2005
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Κούκουρας Μιχαήλ παρέστη στις
ονομασίες ΔΕΑ των 2004Γ, 2004Δ, 2005Β και 2005Γ ΕΣΣΟ στις 21 Ιανουαρίου,
23 Μαρτίου, 23 Σεπτεμβρίου και 23 Δεκεμβρίου αντίστοιχα, και στις ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων των 2005Α, 2005Β και 2005Γ ΕΣΣΟ στις 25 Φεβρουαρίου,
23 Μαρτίου και 26 Αυγούστου αντιστοίχως.
Κατά τη διάρκεια του έτους πραγματοποιήθηκαν διάφορες επιθεωρήσεις κι
έλεγχοι. Πιο συγκεκριμένα: επιθεωρήθηκαν τα προς κρίση ΠΕΕ-ΠΟΕ οχήματα
του Κέντρου από τεχνική ομάδα του 305 ΣΠΤΧ στις 11 Φεβρουαρίου, έγινε
επιθεώρηση από κτηνίατρο της 94 ΣΔΙ στις 29 Μαρτίου, στις 4 Απριλίου έγινε
υγειονομική εξέταση μαγείρων από κλιμάκιο Ιατρών της ΑΣΔΥΣ/ΔΥΓ, κτηνίατρος του 411ΓΣΝ/ΑΚΝ προέβη σε υγειονομική επιθεώρηση στις 6 Ιουνίου, στις
9 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε έλεγχος των συστημάτων επικοινωνιών-πληροφορικής από Αξιωματικό της 94 ΣΔΙ, στις 8 Σεπτεμβρίου επιθεωρήθηκαν οι μονάδες του Κέντρου από τη IVΜΠ/ΔΥΓ, πραγματοποιήθηκε ειδική διοικητική
επιθεώρηση στις 20 Σεπτεμβρίου από IVΜΠ(ΕΜ-ΤΧ-ΥΠ-ΥΓ) και από
ΔΣΛ/ΑΣΔΥΣ στην Στρατολογία, και την ίδια ημέρα οικονομική επιθεώρηση
από ΔΕΛ/ΑΣΔΥΣ σε διαχειρίσεις του Κέντρου, στις 23 Σεπτεμβρίου επιθεώρηση
αλεξικεραύνων από ΣΕΤΗΛ, στις 15 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε υγειονο-

97

Νίκος Ι. Καρμοίρης

μική επιθεώρηση από την IVΜΠ και τέλος, επιτροπή της IVΜΠ πραγματοποίησε επίσκεψη-επιθεώρηση στις 24 Νοεμβρίου για να προβεί σε έλεγχο επικινδυνότητας των εγκαταστάσεων του Κέντρου.
Την 8η Απριλίου επισκέφτηκε το Κέντρο ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Καράμπελας Παναγιώτης, παρουσία του Διοικητού 94 ΣΔΙ Υποστράτηγου Γουγουβίδη
Βασιλείου και εξετάστηκαν θέματα ασφαλείας, οπλισμού και πεδίου βολής,
ενώ ο ΓΕΠΣ παρευρέθηκε επίσης την 29η Μαΐου στον εορτασμό των «Παλαιολογίων» στο Μυστρά. Στις 26 Απριλίου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη του Διοικητού ΑΣΔΥΣ και στις 24 Ιουνίου παρέστη στην ονομασία ΔΕΑ της 2005Α
ΕΣΣΟ ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ. Την 6η Νοεμβρίου, κατά την τελετή Θυρανοιξίων
Ιερού Ναού Ταξιαρχών ΚΕΕΜ υπό τις ευλογίες του Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου παρευρέθηκαν ο ΥΦΕΘΑ Μιχαλολιάκος Βασίλειος, ο Αρχηγός ΓΕΣ, ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ και πλήθος τοπικών αρχών.
Σημειώνεται επίσης πως στις 5 Μαΐου πραγματοποιήθηκε σύσκεψη ΣΝΟ Λακωνίας με θέμα την πυρασφάλεια, στις 6 Ιουνίου ο Ταξίαρχος Διοικητής ΚΕΕΜ
συμμετείχε σε ημερίδα Διοικητών ΚΕΝ στο ΓΕΣ και, επίσης, πως οι Έφεδροι
Αξιωματικοί πραγματοποίησαν ενημερωτική επίσκεψη στο 3ο Τάγμα/ΚΕΕΜ
στις 12 Ιουλίου και 6 Σεπτεμβρίου και επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο του
Μυστρά στις 14 Ιουλίου.
Πραγματοποιήθηκαν, επίσης, δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 15 Μαρτίου και 9 Σεπτεμβρίου από τη ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ, στις 15 Ιουνίου
από αξιωματικό της ΔΕΜ/ΓΕΣ, στις 8 Δεκεμβρίου από τον Υποδιευθυντή
ΔΕΜ/ΓΕΣ και στις 12 Δεκεμβρίου από εκπρόσωπο της ΔΕΜ/ΓΕΣ.

2006
Ο Υποδιευθυντής ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ πραγματοποίησε επίσκεψη στις 14 Φεβρουαρίου για να παρακολουθήσει την κατάταξη των νεοσυλλέκτων οπλιτών της
2006Α ΕΣΣΟ και ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ παρέστη στην ορκωμοσία των
νεοσυλλέκτων της ιδίας ΕΣΣΟ στις 3 Μαρτίου. Επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν
επίσης από το Στρατηγό Διοικητή IVΜΠ Υπτ/γος Β. Γωγουβίτης στις 29 Μαρτίου και από το Σύλλογο Αποστράτων Αξιωματικών ΣΕΜ στις 12 Μαΐου.
Στις 23 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε επιθεώρηση από κλιμάκιο της
ΑΣΔΥΣ σε θέματα (ΤΧ-ΕΜ-ΥΠ-ΥΓ), στις 3 Απριλίου επιθεωρήθηκε η Στρατολογία από την ΔΣΛ/ΑΣΔΥΣ, στις 18 Απριλίου έγινε έλεγχος ασφαλείας πεδίου βολής από επιτροπή IVΜΠ, πραγματοποιήθηκε οικονομική επιθεώρηση
στις 7 Ιουνίου από τη ΔOY/IVΜΠ και στις 2 Αυγούστου από τη ΔΕΛ/ΑΣΔΥΣ,
και τέλος έγινε επιθεώρηση από το γραφείο υγιεινής και ασφάλειας της IVΜΠ
στις 17 Οκτωβρίου.
Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν δοκιμασίες εκπαιδεύσεως νεοσυλλέκτων

98

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

οπλιτών από τη ΔΙΚΕΝ/ΓΕΣ στις 13 Μαρτίου, 6 Ιουνίου, 13 Σεπτεμβρίου και
13 Δεκεμβρίου.
Κατά τη διάρκεια του έτους έδωσε το παρόν κι ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ
Υπτ/γος Μ. Κούκουρας σε διάφορες δραστηριότητες του Κέντρου. Πιο συγκεκριμένα, παρέστη στις ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 20 Μαΐου, 19
Αυγούστου και 18 Νοεμβρίου, στην ονομασία ΔΕΑ της 2006Α ΕΣΣΟ στις 30
Ιουνίου, στην Αρχιερατική Θεία Λειτουργία υπό του Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης στον Ι.Ν. Ταξιαρχών στρατοπέδου «Σχη Δαβάκη» στις 8 Νοεμβρίου, καθώς και στην επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο πεσόντων
στρατιωτών στον Καραβά Λακεδαίμονος την 1η Δεκεμβρίου. Τέλος, ο
ΔΕΜ/ΓΕΣ έδωσε το παρόν σε δεξίωση που πραγματοποιήθηκε στη ΛΑΦ Σπάρτης την 31η Δεκεμβρίου.

2007
Στις 24 Φεβρουαρίου παρέστη κατά την ορκωμοσία νεοσυλλέκτων ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Θάνος Ιωάννης. Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Βλάχος Δημήτριος έδωσε το παρόν σε ονομασίες ΔΕΑ και
ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων κατά τη διάρκεια της χρονιάς και πιο συγκεκριμένα
στις 23 Μαρτίου, 19 Μαΐου, 29 Ιουνίου, 18 Αυγούστου, 12 Σεπτεμβρίου, 16 Νοεμβρίου και 14 Δεκεμβρίου.
Επίσης, την 20η Σεπτεμβρίου επισκέφτηκε το στρατόπεδο «Σχη Δαβάκη» ο
Διοικητής της ΑΣΔΥΣ Αντιστράτηγος Λαμπαδάκης Δημήτριος για να πραγματοποιήσει επιθεώρηση των τμημάτων πυρόσβεσης. Στις 8 Νοεμβρίου τελέσθηκε
Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Ι. Ν. Παμεγίστων Ταξιαρχών ΚΕΕΜ από
τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευστάθιο.

2008
Ο Υποδιευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Ταξίαρχος Λιακόπουλος Παύλος παρευρέθη σε
ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων οπλιτών στις 23 Φεβρουαρίου και 23 Αυγούστου. Ο
Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Βλάχος Δημήτριος παρέστη σε ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων και ονομασίες ΔΕΑ εντός του έτους. Πιο συγκεκριμένα,
έδωσε το παρόν στο Κέντρο στις 7 Μαρτίου, 24 Μαΐου, 13 Ιουνίου, 26 Σεπτεμβρίου, 20 Νοεμβρίου και 19 Δεκεμβρίου.
Στις 14 Ιανουαρίου, στα πλαίσια της κοινωνικής προσφοράς του Στρατού,
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη υγειονομικού κλιμακίου του 411 ΓΣΝ σε χωριά
της Λακωνίας. Επίσης, στις 8 Νοεμβρίου τελέσθηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Ι. Ν. Παμεγίστων Ταξιαρχών ΚΕΕΜ υπό του Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευσταθίου.

99

Νίκος Ι. Καρμοίρης

2009
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Λάζαρης Αλέξανδρος παρευρέθηκε
στις ονομασίες ΔΕΑ και στις ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων καθ’ όλη τη διάρκεια
του έτους, δίνοντας το παρόν στις 20 Φεβρουαρίου, 27 Μαρτίου, 3 Ιουνίου, 26
Ιουνίου, 29 Αυγούστου, 30 Σεπτεμβρίου, 20 Νοεμβρίου και 23 Δεκεμβρίου. Επίσης, την 1η Απριλίου επισκέφτηκε το στρατόπεδο ο Διοικητής της IVΜΠ Υποστράτηγος Αλεβετσοβίτης Ηλίας. Κατά τη διάρκεια του έτους
πραγματοποιήθηκαν επίσης αρκετές επιθεωρήσεις από κλιμάκια ανωτέρων σχηματισμών.

2010 - 2011
Ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Λάζαρης Αλέξανδρος παρευρέθηκε
σε ορκωμοσία νεοσυλλέκτων στις 20 Φεβρουαρίου 2010. Κατόπιν ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Λιακόπουλος Παύλος παρέστη σε ορκωμοσίες
νεοσυλλέκτων και ονομασίες ΔΕΑ στις 26 Μαρτίου, 21 Μαΐου, 25 Ιουνίου, 27
Αυγούστου, 24 Σεπτεμβρίου, 3 και 23 Δεκεμβρίου του 2010. Κατά τη διάρκεια
του ίδιου έτους πραγματοποιήθηκαν επίσης αρκετές επιθεωρήσεις από κλιμάκια ανωτέρων σχηματισμών.

2012
Στο Κέντρο παρέστη για ορκωμοσίες νεοσυλλέκτων οπλιτών και ονομασίες
ΔΕΑ κατά τη διάρκεια του έτους ο Διευθυντής ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγος Νικολόπουλος Νικόλαος στις 17 και 24 Φεβρουαρίου, στις 30 Μαρτίου, στις 6 Απριλίου, στις 14 και 29 Ιουνίου και στις 7 Δεκεμβρίου. Παρευρέθηκε επίσης στο
Σχολείο Προκεχωρημένης Εκπαιδεύσεως Λοχαγών στις 22 Ιουνίου και στην παράδοση-παραλαβή της Διοικήσεως του ΚΕΕΜ στις 9 Αυγούστου.
Στις 2 Μαρτίου ο ΓΕΠΣ Αντιστράτηγος Γκίνης Κωνσταντίνος πραγματοποίησε επίσκεψη στο 3ο Τάγμα/ΚΕΕΜ στο Στρατόπεδο «Τχη Μαντούβαλου» στο
Γύθειο. Στις 26 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο επίσκεψη της IV Τάξης
της Σχολής Ευελπίδων. Κατά τη διάρκεια της χρονιάς πραγματοποιήθηκαν επίσης αρκετές επιθεωρήσεις από κλιμάκια ανωτέρων σχηματισμών.

2013
Για το 2013 δεν υπάρχουν ακόμη επίσημα στοιχεία σχετικά με τις επισκέψεις-επιθεωρήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Κέντρο κατά τη διάρκεια του
έτους. Παρά ταύτα, γνωρίζουμε πως πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις από τους
πρώην Υφυπουργούς Εθνικής Άμυνας Καράμπελα Παναγιώτη και Δαβάκη

100

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Αθανάσιο, από τον τέως Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ Αντιστράτηγο Νικολόπουλο Νικόλαο και από τον νυν Διευθυντή ΔΕΜ/ΓΕΣ Υποστράτηγο Καζαμία Γεώργιο.
Αξιόλογο σημείο, επίσης, αποτελεί πως σε κάθε ορκωμοσία νεοσυλλέκτων
οπλιτών μετέχουν εκ περιτροπής σχολεία Ά/θμιας και ‘Β/θμιας εκπαίδευσης του
Νομού.

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.
- Αρχείο ΚΕΕΜ, 3ο Ε.Γ.

Αναμνηστική φωτογραφία των αποστράτων του ΣΕΜ με τον Διοικητή του ΚΕΕΜ Ταξίαρχο
Λιακόπουλο το 2006 στο μνημείο του Σχη Δαβάκη

Κατάθεση στεφάνου κατά την επίσκεψη των
αποστράτων του ΣΕΜ το 2006

Επίσκεψη αποστράτων του ΣΕΜ στο ΚΕΕΜ
το 2006

101

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Στιγμιότυπο από επίσκεψη-επιθεώρηση στο ΚΕΕΜ το 2007

Επιθεώρηση από τον ΓΕΠΣ στα συνεργία κατάταξης του Κέντρου το 2008

Επιθεώρηση του ΓΕΠΣ στο χώρο εκπαιδεύσεως οδήγησης το 2008

Επιθεώρηση ΓΕΠΣ στα αρτοποιεία το 2012

Επιθεώρηση του επιτελείου του ΚΕΕΜ από
τον Διοικητή της IV ΜΠ το Μάρτιο του 2006

102

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Ξενάγηση της ΣΣΕ 2012 στα αρτοποιεία του
Κέντρου

Ξενάγηση της ΣΣΕ 2012 στα εστιατόρια
του Κέντρου

Επίσκεψη στο ΚΕΕΜ του ΥΦΕΘΑ Αθανασίου
Δαβάκη το 2013

Επίσκεψη μαθητών στη γενέθλειο ημέρα του
ΚΕΕΜ

Επίσκεψη μαθητών στε ορκωμοσία νεοσυλλέκτων του ΚΕΕΜ

103

Νίκος Ι. Καρμοίρης

12. Διατελέσαντες Διοικητές ΚΕΕΜ
Προς αποφυγή τυχόν ημερομηνιακών κενών, λόγω τυπογραφικών λαθών σε
ορισμένες ημερομηνίες των ΕΕΔ του Κέντρου, χρησιμοποιήθηκε ως πηγή για
την ακριβή αναφορά του καταλόγου των διατελεσάντων Διοικητών του ΚΕΕΜ,
εκτός των ΕΕΔ και των δύο Ι.Μ. του Κέντρου, και η μαρμάρινη στήλη που βρίσκεται έξω από το γραφείο του Διοικητή στο στρατόπεδο «Σχη Κων/νου. Δαβάκη».
Έτσι από την ίδρυση του Κέντρου έως σήμερα η κατάσταση των διατελεσάντων Διοικητών του ΚΕΕΜ διαμορφώνεται ως εξής:
- Σχης Παπαδάκης Πολυχρόνης από 1-4-45 μέχρι 5-8-46
- Σχης Γιοχάλας Νικόλαος από 6-8-46 μέχρι 21-10-46
- Ταξχος Μουσούρος Κυριάκος από 22-10-46 μέχρι 17-3-48
- Ταξχος Γερακίνης Χρήστος από 18-3-48 μέχρι 22-8-48
- Σχης Τσεκούρας Βασίλειος από 23-8-48 μέχρι 27-10-48
- Ταξχος Μανούσος Ιωάννης από 28-10-48 μέχρι 30-10-51
- Ταξχος Μπίσυλλας Κωνσταντίνος από 31-10-51 μέχρι 28-5-53
- Ταξχος Ψαθάς Αντώνιος από 29-5-53 μέχρι 12-3-55
- Ταξχος Χριστάκος Πιέρρος από 13-3-55 μέχρι 31-5-56
- Ταξχος Δερέκας Μιχαήλ από 1-6-56 μέχρι 2-2-60
- Σχης Κολοκοτρώνης Γεώργιος από 8-2-60 μέχρι 29-4-60
- Ταξχος Θεοδωρόπουλος Πέτρος από 30-4-60 μέχρι 19-12-61
- Ταξχος Παπαθανάσης Γεώργιος από 20-12-61 μέχρι 7-8-62
- Ταξχος Θέμελης Ευθύμιος από 8-8-62 μέχρι 23-7-64
- Σχης-Ταξχος Σταυρογιαννόπουλος Κωνσταντίνος από 24-7-64 μέχρι 15-4-66
- Ταξχος Κωνσταντίνου Αθανάσιος από 16-4-66 μέχρι 2-9-66
- Ταξχος Πετράτος Χαράλαμπος από 3-9-66 μέχρι 2-12-67
- Ταξχος Οικονόμου Λεωνίδας από 3-12-67 μέχρι 21-7-68
- Ταξχος Λιαπάκης Νικόλαος από 22-7-68 μέχρι 30-6-70
- Ταξχος Μπούσμπουρας Αναστάσιος από 23-70 μέχρι 3-7-71
- Ταξχος Γκότσης Ηλίας από 15-7-71 μέχρι 6-7-72
- Ταξχος Χατζηαντωνίου Σταύρος από 6-7-72 μέχρι 27-6-73
- Ταξχος Γεωργαράς Νικόλαος από 28-6-73 μέχρι 17-6-74
- Σχης-Ταξχος Τσόκας Μάνθος από 17-6-74 μέχρι 25-6-76

104

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

- Ταξχος Ορφανουδάκης Αναστάσιος από 26-6-76 μέχρι 21-6-78
- Ταξχος Γκέλμπουρας Γεώργιος από 22-6-78 μέχρι 13-6-79
- Ταξχος Τσιρόπουλος Γεώργιος από 14-6-79 μέχρι 21-6-80
- Ταξχος Αραμπός Γεωργίος από 22-6-80 μέχρι 30-3-82
- Ταξχος Αθανάσαινας Λουκάς από 31-3-82 μέχρι 22-3-83
- Ταξχος Γιαννόπουλος Χαράλαμπος από 23-3-83 μέχρι 16-3-84
- Ταξχος Σακελλάρης Χαράλαμπος από 17-3-84 μέχρι 17-3-85
- Ταξχος Αρχιμανδρίτης Χρήστος από 18-3-85 μέχρι 16-3-86
- Ταξχος Λεοντίου Γεώργιος από 20-3-86 μέχρι 23-3-87
- Ταξχος Καβρουλάκης Αρτέμιος από 24-3-87 μέχρι 31-3-88
- Ταξχος Τσοτσορός Γεώργιος από 1-4-88 μέχρι 13-4-89
- Ταξχος Καββαδίας Αλέξανδρος από 14-4-89 μέχρι 19-3-91
- Ταξχος Αναλυτής Φώτιος από 20-3-91 μέχρι 25-3-92
- Ταξχος Χατζηδάκης Νικόλαος από 26-3-92 μέχρι 25-3-93
- Ταξχος Αντωνάκης Θεοχάρης από 26-3-93 μέχρι 25-3-94
- Ταξχος Μποτσίβαλης Χρίστος από 26-3-94 μέχρι 19-3-96
- Ταξχος Αθανασόπουλος Νικόλαος από 20-3-96 μέχρι 16-3-98
- Ταξχος Λουκοβίτης Αναστάσιος από 17-3-98 μέχρι 12-3-99
- Ταξχος Κολοκοτσάς Παύλος από 13-3-99 μέχρι 12-3-2001
- Ταξχος Τσόλκας Ευάγγελος από 13-3-2001 μέχρι 20-3-2003
- Ταξχος Μπράβος Ασημάκης από 21-3-2003 μέχρι 14-4-2004
- Ταξχος Σιδηρόπουλος Γεώργιος από 15-4-2004 μέχρι 17-3-2006
- Ταξχος Λιακόπουλος Παύλος από 18-3-2006 μέχρι 22-3-2007
- Ταξχος Τσιαμπάς Κωνσταντίνος από 23-3-2007 μέχρι 13-3-2008
- Ταξχος Χαϊδεμένος Κωνσταντίνος από 14-3-2008 μέχρι 16-3-2009
- Ταξχος Θεοφιλάτος Αντώνιος από 17-3-2009 μέχρι 18-3-2010
- Ταξχος Σαπουντζής Αθανάσιος από 19-3-2010 μέχρι 8-8-2012
- Ταξχος Μακρής Δημήτριος από 9-8-2012 μέχρι σήμερα

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Β.
- Αρχείο ΚΕΕΜ.

* Ακολουθούν σε φωτογραφίες τα πορτρέτα ορισμένων εκ των Διοικητών του ΚΕΕΜ, τα
οποία διαθέτει το Κέντρο στο αρχείο του:

105

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Ταξίαρχος
Πιέρρος Χριστάκος
(13/3/55 – 31/5/56)

Ταξίαρχος
Χαράλαμπος Γιαννόπουλος
(23/3/83 – 16/3/84)

Ταξίαρχος
Αλέξανδρος Καββαδίας
(14/4/89 – 19/3/91)

Ταξίαρχος
Φώτιος Αναλυτής
(20/3/91 – 25/3/92)

Ταξίαρχος
Θεοχάρης Αντωνάκης
(26/3/93 – 25/3/94)

Ταξίαρχος
Χρίστος Μποτσιβάλης
(26/3/94 – 19/3/96)

106

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Ταξίαρχος
Νικόλαος Αθανασόπουλος
(20/3/96 – 16/3/98)

Ταξίαρχος
Αναστάσιος Λουκοβίτης
(17/3/98 – 12/3/99)

Ταξίαρχος
Παύλος Κολοκοτσάς
(13/3/99 – 12/3/2001)

Ταξίαρχος
Ευάγγελος Τσόλκας
(13/3/2001 – 20/3/2003)

Ταξίαρχος
Ασημάκης Μπράβος
( 21/3/2003 – 14/4/2004)

Ταξίαρχος
Γεώργιος Σιδηρόπουλος
(15/4/2004 – 17/3/2006)

107

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Ταξίαρχος
Παύλος Λιακόπουλος
(18/3/2006 – 22/3/2007)

Ταξίαρχος
Κωνσταντίνος Τσιαμπάς
(23/3/2007 – 13/3/2008)

Ταξίαρχος
Κωνσταντίνος Χαϊδεμένος
(14/3/2008 – 16/3/2009)

Ταξίαρχος
Αντώνιος Θεοφιλάτος
(17/3/2009 – 18/3/2010)

Ταξίαρχος
Αθανάσιος Σαπουνζτής
(19/3/2010 – 8/8/2012)

Ταξίαρχος
Δημήτριος Μακρής
(9/8/2012 – σήμερα)

108

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

13. Διατελέσαντες Υποδιοικητές ΚΕΕΜ
Η αναλυτική πληροφόρηση που παρέχεται στον ερευνητή μέσω των Ετησίων
Εκθέσεων Δραστηριοτήτων του Κέντρου αναφορικά με τη διοίκηση του είναι
περιορισμένη, καθώς η λεπτομερής αναφορά για τη διοίκηση ξεκινά από την
δεύτερη ΕΕΔ του έτους 1971 με ημερομηνία έκδοσης την 3η-4-1972. Έτσι από
την αρχή του 1971 έως σήμερα η κατάσταση των διατελεσάντων Υποδιοικητών
του ΚΕΕΜ διαμορφώνεται ως εξής:
- Σχης Νικητέας Παναγιώτης από […] 1-1-71 μέχρι 14-7-71
- Σχης Καββαδίας Διονύσιος από 15-7-71 μέχρι 3-8-71
- Σχης Σκαφιδάς Αργύριος 4-8-71 μέχρι 29-6-73
- Ανχης Γεωργόπουλος Σωτήριος από 29-6-73 μέχρι 27-8-73
- Σχης Κασιμάτης Απόλλων από 27-8-73 μέχρι 31-12-73
- Ταξχος Κασιμάτης Απόλλων από 1-1-74 μέχρι 16-6-74
- Σχης Γαλανόπουλος Χαράλαμπος από 16-6-74 μέχρι 1-9-74
- Σχης Ραμαντάνης Βασίλειος από 1-9-74 μέχρι 27-5-75
- Σχης Ξενίδης Κωνσταντίνος από 18-5-75 μέχρι 31-5-77
- Σχης Γκέλμπουρας Γεώργιος από 1-6-77 μέχρι 22-6-78
- Σχης Τζήμας Κωνσταντίνος από 23-6-78 μέχρι 21-8-79
- Σχης Χανιωτάκης Ιωάννης 22-8-79 μέχρι 21-1-81
- Σχης Μπότουλας Βασίλειος από 22-1-81 μέχρι 31-12-81
- Σχης Βαμβακάς Γεώργιος από 1-1-82 μέχρι 2-4-82
- Σχης Κιουλχατζης Ιωάννης από 3-4-82 μέχρι 30-4-82
- Σχης Τόιλος Χρήστος από 1-5-82 μέχρι 22-3-83
- Σχης Παπαδόπουλος Δημήτριος από 23-3-83 μέχρι 4-8-83
- Σχης Σακελλάρης Χαράλαμπος από 5-8-83 μέχρι 15-3-84
- Σχης Παπαδόπουλος Δημήτριος από 16-3-84 μέχρι 23-6-84
- Σχης Κρεμπούνης Νικόλαος από 24-6-84 μέχρι 17-3-85
- Ανχης Βασιλάκος Βασίλειος από 18-3-85 μέχρι 18-4-85
- Σχης Καρβουλάκης Αρτέμιος από 19-4-85 μέχρι 7-5-85
- Σχης Λεοντίου Γεώργιος από 8-5-85 μέχρι 11-4-86
- Σχης Βασιλάκος Βασίλειος από 12-4-86 μέχρι 12-7-87
- Σχης Βελένης Γεώργιος από 13-7-87 μέχρι 30-3-88
- Σχης Χριστοφής Νικόλαος από 31-3-88 μέχρι 9-4-89

109

Νίκος Ι. Καρμοίρης

- Σχης Χατζηδάκης Νικόλαος από 10-4-89 μέχρι 8-6-89
- Σχης Αναλυτής Φώτιος από 9-6-89 μέχρι 18-3-91
- Ανχης Σφίγγας Κωνσταντίνος από 19-3-91 μέχρι 10-4-91
- Σχης Μποτσιβάλης Χρήστος από 11-4-91 μέχρι 25-6-91
- Σχης Λαπατάς Γρηγόριος από 26-6-91 μέχρι 27-3-92
- Σχης Μποτσιβάλης Χρήστος από 28-3-92 μέχρι 5-6-92
- Σχης Τσαλκιτζίδης Κυριάκος από 6-6-92 μέχρι 3-4-94
- Σχης Χειλάκης Σταύρος από 13-5-94 μέχρι 29-5-95
- Σχης Κούκουρας Μιχαήλ από 30-5-95 μέχρι 07-08-95
- Σχης Κωνσταντόπουλος Σπήλιος από 08-08-95 μέχρι 13-05-99
- Σχης Τολκατσόπουλος Χρήστος από 14-05-99 μέχρι 01-08-2002
- Σχης Λιακόπουλος Παύλος από 02-08-2002 μέχρι 20-03-2003
- Σχης Νταλάκας Δημήτριος από 21-03-2003 μέχρι 14-05-2003
- Σχης Σιδηρόπουλος Γεώργιος από 15-05-2003 μέχρι 14-04-2004
- Σχης Νταλάκας Δημήτριος από 14-04-2004 μέχρι 12-06-2004
- Σχης Μάτζιαρης Παναγιώτης από 12-06-2004 μέχρι 09-03-2005
- Σχης Μπομπότης Κωνσταντίνος από 09-03-2005 μέχρι 23-05-2005
- Σχης Λιακόπουλος Παύλος από 14-05-2005 μέχρι 17-03-2006
- Σχης Μπαξεβάνης Γεώργιος από 18-03-2006 μέχρι 16-06-2006
- Σχης Παπαϊωάννου Ιωάννης από 17-06-2006 μέχρι 15-05-2008
- Σχης Μακρής Νικόλαος από 16-05-2008 μέχρι 31-10-2010
- Σχης Μανώλης Σταύρος από 01-11-2010 μέχρι 15-5-2013
- Σχης Ρεκουνιώτης Αθανάσιος από 16-5-2013 μέχρι σήμερα

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371/Α.
- Αρχείο ΚΕΕΜ, 3ο Ε.Γ.

110

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

14. ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Η πρώτη Γενέθλιος Ημέρα του ΚΕΕΜ
Κατόπιν διαταγής της ΔΕΝΔΗΣ/ΓΕΣ στις 22 Φεβρουαρίου 2012 καθιερώθηκε
ως ετήσιος εορτασμός γενέθλιας ημέρας, η ημερομηνία συγκροτήσεως ή ένταξης
στις Ένοπλες Δυνάμεις, των Μονάδων, Σχηματισμών ή ΜΕΣ του Στρατού
Ξηράς.
Ύστερα από διαδικαστικές ενέργειες, με στόχο τον ορισμό και οριστικοποίηση των ημερομηνιών εορτασμού για την κάθε μονάδα, η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε, ορισμένους μήνες αργότερα, από τη ΔΕΜ/ΓΕΣ σε όλες τις μονάδες
του Σώματος Εφοδιασμού-Μεταφορών, συμπεριλαμβανομένου και του ΚΕΕΜ.
Για το ΚΕΕΜ ορίσθηκε ως ημερομηνία εορτασμού γενέθλιας ημέρας η 15 Μαρτίου.
Το Κέντρο γιόρτασε για πρώτη φορά την Γενέθλια Ημέρα του την Παρασκευή 15 Μαρτίου 2013, συμπληρώνοντας και εορτάζοντας 68 συναπτά έτη
λειτουργίας και προσφοράς στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Για την προετοιμασία του προγράμματος των εκδηλώσεων που θα λάμβαναν
χώρα στο Κέντρο κατά την τελετή του εορτασμού ο Διοικητής του ΚEEM έδειξε
ιδιαίτερη φροντίδα, ενώ παράλληλα οι Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και Οπλίτες του Κέντρου έδωσαν, μέσω της σκληρής δουλειάς τους, τον καλύτερό τους
εαυτό για τη διοργάνωση μίας άψογης εορτής.
Το πρόγραμμα εκδηλώσεων περιελάμβανε Δοξολογία, ανάγνωση Ημερησίας
Διαταγής ΚΕΕΜ από το Διοικητή του Κέντρου, σύντομο Χαιρετισμό από τον
εκπρόσωπο του ΓΕΣ, ανάγνωση σύντομου Ιστορικού του ΚΕΕΜ, κατάθεση στεφάνου, τήρηση ενός λεπτού σιγής και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου και,
τέλος, έκθεση οπλομηχανημάτων, οχημάτων και φωτογραφίας
Κατά την ανάγνωση της Ημερησίας Διαταγής του ΚΕΕΜ, ο Διοικητής του
Κέντρου Ταξίαρχος Δημήτριος Μακρής ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Γιορτάζουμε τη γενέθλια ημέρα του ΚΕΕΜ. Τα 68 χρόνια από τη συγκρότησή του και τα 58 από την μετεγκατάσταση του στην παρούσα θέση, στο στρατόπεδο του Σχη Κωνσταντίνου Δαβάκη», και κατόπιν πρόσθεσε:
«Η μακρά πορεία του Κέντρου μας, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη τόσο με τη
λειτουργία του Στρατού μας, όσο και όλης της Λακωνίας, κατέχοντας ιδιαίτερη
θέση στη συνείδηση και την καρδιά όλου του Λακωνικού λαού. Με την βοήθεια
του Θεού, είμαι βέβαιος ότι το ΚΕΕΜ θα συνεχίσει να ανταποκρίνεται στις

111

Νίκος Ι. Καρμοίρης

υποχρεώσεις και την αποστολή του έναντι της υπηρεσίας και της πολιτείας. Η
πίστη στις ικανότητες μας, η ετοιμότητα μας για προσφορά και η συνειδητοποίηση της υψηλής μας αποστολής είναι τα στοιχεία εκείνα που θα μας επιτρέψουν
να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες της πατρίδας μας και να φανούμε άξιοι
συνεχιστές της επιτυχημένης πορείας του Κέντρου».
Με το πέρας της τελετής, η οποία έλαβε χώρα στο Ηρώο του Κέντρου, οι καλεσμένοι ξεναγήθηκαν στην έκθεση οχημάτων και οπλομηχανημάτων, στο κινητό αρτοποιείο εκστρατείας, στα τεχνικά υλικά καυσίμων, καθώς και σε
ιστορική έκθεση φωτογραφίας και λοιπού αρχειακού υλικού.
Στην εορταστική εκδήλωση παρευρέθηκαν ο Μητροπολίτης Μονεμβασίας
και Σπάρτης Ευστάθιος, η Βουλευτής Λακωνίας Φεβρωνία Πατριανάκου, ο
Υποστράτηγος Νικόλαος Νικολόπουλος ως εκπρόσωπος του ΓΕΣ, η Αντιπεριφερειάρχης Περιφερειακής Ενότητας Λακωνίας Αδαμαντία Τζανετέα και ο Δήμαρχος Σπάρτης Σταύρος Αργειτάκος.
Το παρόν έδωσαν, επίσης, οι πρώην Διευθυντές ΔΕΜ/ΓΕΣ και Διοικητές
ΚΕΕΜ Αντιστράτηγος ε.α. Παύλος Λιακόπουλος και Υποστράτηγος ε.α. Αρτέμιος Καβρουλάκης, και ο πρώην Διοικητής του ΚΕΕΜ Υποστράτηγος ε.α.
Χρήστος Μποτσιβάλης.
Παρευρέθησαν, ακόμα ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Πελοποννήσου Γιώργος Πουλοκέφαλος, ο Δημοτικός Σύμβουλος Σπάρτης Ιωάννης
Καρμοίρης, ο Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Σπάρτης Νικόλαος Κουφός,
ο σχολικός σύμβουλος Ιωάννης Σαϊτάκης, ο πρόεδρος ΣΕΑΝ Λακωνίας Δημήτριος Μιχαλάκος, αντιπροσωπεία μαθητών του 2ου Γενικού Λυκείου Σπάρτης,
υπό τη συνοδεία του διευθυντή του Λυκείου Γεώργιου Παπαδάκου, καθώς επίσης και πλήθος κόσμου από τη Σπάρτη και τις όμορες περιοχές.
Η πρώτη Γενέθλιος Ημέρα του ΚΕΕΜ, υπήρξε ένα γεγονός που προκάλεσε
το έντονο ενδιαφέρον των κατοίκων της Λακωνίας για την Ιστορία του Κέντρου.
Μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο, λοιπόν, πως αποτέλεσε τον πρόδρομο για την ωρίμανση της ιδέας για την έρευνα και συγγραφή του παρόντος ιστορικού εγχειρήματος.

Βιβλιογραφία κεφαλαίου:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ.
- Εφημερίδα «ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ», Α.Φ. 4144, Σπάρτη, 21 Μαρτίου 2013,
σ. 9.

112

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Στιγμιότυπο από την τελετή της
γενέθλιας ημέρας του ΚΕΕΜ

Αναμνηστική φωτογραφία μετά το πέρας
των εκδηλώσεων στο Ηρώο του Κέντρου

Επίδειξη αρτοποίησης στα κινητά
αρτοποιεία του Κέντρου

Ενημέρωση σχετικά με την
αρτοποίηση στο ΚΕΕΜ

Στρατιωτικά οχήματα του
Κέντρου παρατεταγμένα

Ενημέρωση σχετικά με τους τύπους
των στρατιωτικών οχημάτων

113

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Παράθεμα εικόνων

114

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

• 1956 - 1973

Δραστηριότητες Σχολής Αξιωματικών Τάξεως 1956 Διοικητής ΚΕΕΜ Ταξίαρχος Δερέκας, Διοικητής Σ.Α. Σχης Οικονόμου

115

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Εκπαίδευση στη μηχανοδήγηση στην διαδρομή
Σπάρτη – Γκοριτσά 1956

Παρέλαση στη Σπάρτη την 28η Οκτωβρίου 1957

116

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Παρέλαση στη Σπάρτη την 28η Οκτωβρίου 1957

Στιγμιότυπο από τον εορτασμό
της 28ης Οκτωβρίου 1957 στη Σπάρτη

Ποδοσφαιρική ομάδα Σχολής
Αξιωματικών ΚΕΕΜ με συμμετοχή ΥΕΑ
και Ανθυπολοχαγών το 1957

Ποδοσφαιρική ομάδα ΚΕΕΜ από οπλίτες και αξιωματικούς το 1957

117

Νίκος Ι. Καρμοίρης

ΚΕΕΜ 1959

Οπλίτες στον Αγ. Ιωάννη Σπάρτης

Εορτασμός 28ης Οκτωβρίου 1959
στη Σπάρτη

Λήξη σειράς μετεκπαιδεύσεως
στη Σ.Α. το 1959

Ορκωμοσία οπλιτών, θέρος 1959

Ορκωμοσία νεοσυλλέκτων 3ου Τάγματος
ΚΕΕΜ, Γύθειο 1959

118

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Παρέλαση του 3ου Τάγματος του ΚΕΕΜ στο Γύθειο το 1959

Ορκωμοσία νεοσυλλέκτων 3ου Τάγματος ΚΕΕΜ, Γύθειο 1960

Ιερός Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών
ΚΕΕΜ, θέρος 1960

Ο εφημέριος της ενορίας Δαφνίου
π. Λεωνίδας Αριανάς με την χορωδία ΥΕΑ,
θέρος 1960

119

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Εορτασμός Οσίου Νίκωνος στη Σπάρτη 1966

81η ΕΣΣΟ, 30 Αυγούστου 1967

120

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

81η ΕΣΣΟ, 30 Αυγούστου 1967

ΛΥΒ - παρέλαση, ορκωμοσία,
άγημα αποδόσεων τιμών

ΛΥΒ - παρέλαση, ορκωμοσία, άγημα αποδόσεων τιμών

Οπλίτες και Αξιωματικοί στη ρίψη εφοδίων, 1973

121

Νίκος Ι. Καρμοίρης

• Δεκαετία ’80 και ’90

Διοικητική Επιθεώρηση - Υπτγος Κοντοράβδης, Ταξχος Καβρουλάκης, Νοέμβριος 1987

Από την αποχώρηση του Ταξίαρχου
Βασιλάκου Βασιλείου, 1987

Φωτογραφία από ορκωμοσία
νεοσυλλέκτων, καλοκαίρι του 1988

Παρέλαση στην πόλη της Σπάρτης, 1988

122

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Φωτογραφία από ορκωμοσία νεοσυλλέκτων, Ιούλιος 1988

Στιγμιότυπο από εκδήλωση απονομής πτυχίων μαγείρων στο ΚΕΕΜ/3ο Τάγμα στο
Γύθειο, 1988

Ονομασία ΔΕΑ ’88 Γ΄ ΕΣΣΟ,
Οκτώβριος 1988

Περιφορά επιταφίου στο Κέντρο, 1989

123

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Μνημόσυνο πεσόντων οπλιτών στον Καραβά, 1η Δεκεμβρίου 1989

Κάλαντα από οπλίτες του ΚΕΕΜ,
31 Δεκεμβρίου1989

Κάλαντα από οπλίτες του ΚΕΕΜ
στη Ιερά Μονή Ζερμπίτσας.

Κάλαντα στο Μητροπολίτη Ευστάθιο,
31 Δεκεμβρίου 1989

Απονομή πτυχίων σε οπλίτες μάγειρες στο
στρατόπεδο Γυθείου, 1989

124

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Απονομή πτυχίων σε οπλίτες μάγειρες
στο στρατόπεδο Γυθείου, 1989

Πάσχα στο ΚΕΕΜ, 1991

Δοκιμασία νεοσυλλέκτων από Δντη ΔΕΜ/ΓΕΣ, Μάιος 1991

Εορτασμός του Οσίου Νίκωνος με συμμετοχή του Κέντρου,
26 Νοεμβρίου 1991

125

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Μνημόσυνο πεσόντων οπλιτών στον Καραβά, 1η Δεκεμβρίου 1991

Επιθεώρηση εκπαίδευσης από ΓΕΠΣ, 1993

Ορκωμοσία νεοσυλλέκτων οπλιτών, Αύγουστος 1993

126

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Στιγμιότυπο από δοκιμασίες εκπαιδεύσεως
νεοσυλλέκτων οπλιτών από Α’ Υπαρχηγό
ΓΕΣ, Σεπτέμβριος 1995

Στιγμιότυπο από δοκιμασίες εκπαιδεύσεως
ΥΕΑ από Α’ Υπαρχηγό ΓΕΣ,
Σεπτέμβριος 1995

Εορτασμός Παμμεγίστων Ταξιαρχών και περιφορά εικόνας στο Κέντρο, δεκαετία 1990

Σημείωση 1: Όλες οι φωτογραφίες στις οποίες δεν αναγράφεται στη λεζάντα τους πηγή
προέλευσης προέρχονται από το αρχείο που τηρείται έντυπα ή/και ηλεκτρονικά στο
2ο Ε.Γ. του ΚΕΕΜ.
Σημείωση 2: Μέρος του φωτογραφικού αρχείου της περιόδου 1956-1973 προέρχεται από
το προσωπικό αρχείο του Υποστράτηγου ε.α. Π. Αλεξανδρίδη.

127

Νίκος Ι. Καρμοίρης

• Αρχειακό Υλικό

Τρισέλιδο έγγραφο προς τις μονάδες ενίσχυσης του ΕΚΣΕ (ανάμεσά τους και
το ΚΕΕΜ) σχετικά με την τελετή κατευοδώσεως του 17ου Τμήματος Αντικαταστάσεως του ΕΚΣΕ, 16-12-1953

128

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Έγγραφο του ΚΕΕΜ με κατάσταση οπλιτών προοριζόμενους για το 22ο Τμήμα
Αντικαταστάσεως του ΕΚΣΕ, 29-4-1955

129

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Απόκομμα της «Εφημερίδας της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος»,
με ημερομηνία 29 Οκτωβρίου 1958, στο οποίο καθορίζεται η αναγκαστική
απαλλοτρίωση έκτασης στην περιοχής της Σπάρτης για την ανάγκη της δημιουργίας του πεδίου βολής του ΚΕΕΜ

130

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Βιβλιογραφία
Αρχειακό υλικό:
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Τμήμα Βιογραφικών Αξιωματικών Ε.Σ.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 20α.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 21α.
- Αρχείο ΔΙΣ/ΓΕΣ, Φ. 11371.
- Αρχείο ΚΕΕΜ, 1ο Ε.Γ.
- Αρχείο ΚΕΕΜ, 2ο Ε.Γ.
- Αρχείο ΚΕΕΜ, 3ο Ε.Γ.
- Αρχείο ΚΕΕΜ, Σ.Α.
- Αρχείο Νίκου Γεωργιάδη.
Εκδόσεις:
- Βερνάρδος, I. A., Δαβάκης-Πίνδος, εκδ. Δημητράκου, Αθήνα 1946.
- Γεμενετζής, I., «Το Ελληνικό Εκστρατευτικό Σώμα στη Κορέα 1950-1955»,
Στρατιωτική Επιθεώρηση, Μάρτιος-Απρίλιος 2004.
- Εφημερίδα «ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΜΑΝΗ», Α.Φ. 14, Αρεόπολη, 15 Οκτωβρίου
2007.
- Εφημερίδα «ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ», Α.Φ. 2327, Σπάρτη, 8 Νοεμβρίου
2005.
- Εφημερίδα «ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ», Α.Φ. 4144, Σπάρτη, 21 Μαρτίου
2013.
- Grimal, P., Ατσαλός Βασ. (επιμ.), Λεξικό της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας, University Studio Press, Θεσσαλλονίκη 1991.
- Κακριδής, Ι.Θ. (γενική εποπτεία), Ελληνική μυθολογία: Οι θεοί, Εκδοτική
Αθηνών, 1986.
- Χατζηβασιλείου, Ε., Εισαγωγή στην Ιστορία του Μεταπολεμικού Κόσμου,
εκδ. Πατάκη, 2001.
Ιστοσελίδες:
- Ιστοσελίδα Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (www.mod.mil.gr).
- Ιστοσελίδα Γενικού Επιτελείου Στρατού (www.army.gr).

131

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Γραπτές ιστορικές Μαρτυρίες
για το ΚΕΕΜ

- Ιστορικό του Ιερού Ναού του ΚΕΕΜ
Του Παναγιώτου Κοντάκου του Ιωάννου,
Θεολόγου-Συνταξιούχου Γυμνασιάρχου

- Ιστορικό του ΚΕΕΜ/3ου Τάγματος στο Γύθειο
Του Ελευθερίου Μαρκ. Ψαρρού,
Εφ.Ανθυπολοχαγού(ΜΧ) - Συνταξιούχου Τεχνολ. Πολ. Μηχανικού

Επιμέλεια κειμένων: Νίκος Ι. Καρμοίρης

132

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Ιστορικό του Ιερού Ναού του ΚΕΕΜ*
του Παναγιώτου Κοντάκου του Ιωάννου,
Θεολόγου-Συνταξιούχου Γυμνασιάρχου

Όταν μετεγκατεστάθηκαν οι μονάδες του ΣΕΜ, τα έτη 1955-1956, από την
Αττική στο ΚΕΕΜ, μετεφέρθησαν τα Ιερά Σκεύη και οι ιερές εικόνες από τον
εκεί Ιερό Ναό και ετοποθετήθησαν σε ένα ΤΟΛ, στα βορειοανατολικά του ανατολικού στρατοπέδου. Εκεί ετελείτο η Θεία Λειτουργία, κάθε Κυριακή, μόνο
κατά τις βροχερές ημέρες, ενώ, όταν ο καιρός το επέτρεπε, ετελείτο στο ύπαιθρο
σε κατάλληλη, διαφορετική κάθε φορά τοποθεσία, ανάλογα με την εποχή.
Ο Ιερός Ναός του εν Αττική στρατοπέδου ήτο αφιερωμένος στον Άγιο Χριστόφορο, προστάτη των οδηγών, και η μνήμη του εορτάζετο στις 9 Μαΐου.
* Το κείμενο αυτό παραδόθηκε στον τότε Δ/κτη του ΚΕΕΜ Ταξίαρχο κ. Σιδηρόπουλο
Γεώργιο στις 30 Σεπτεμβρίου 2004 με το ακόλουθο εισαγωγικό σημείωμα:
«Κύριε Διοικητά,
Με μεγάλη χαρά σας προσφέρω το ιστορικό ανέγερσης του ιερού Ναού του ΚΕΕΜ,, ως
και σχετική φωτογραφία των εγκαινίων που πραγματοποιήθησαν την 23 ην Οκτωβρίου
του έτους 1960.
Στο ιστορικό περιέλαβα όσα στοιχεία μπόρεσα να θυμηθώ, μετά από τόσα χρόνια, γιατί,
δυστυχώς, παρέλειψα τότε να κρατήσω σημειώσεις.
Η πρωτοβουλία σας της ανέγερσης βυζαντινού κωδωνοστασίου στον ιερό Ναό του
ΚΕΕΜ, αξία πολλών συγχαρητηρίων, ολοκληρώνει, αναδεικνύει και τελειοποιεί τον Ιερόν
Ναό, ανεξαρτήτως σχήματος, μεγέθους, σχεδίου ή ρυθμού.
Στο ΚΕΕΜ υπηρέτησα από τις 10 Μαρτίου του έτους 1959 μέχρι της απολύσεως μου
(στις 18 Δεκεμβρίου του έτους 1960), ως θεολόγος και ταυτόχρονα ως γραφέας βοηθός στο
γραφείο Δημοσίων Σχέσεων μέχρι της απολύσεως μου, αντικαταστήσας τον μετατεθέντα
Δ/ντή ταγματάρχη του Πεζικού ΜΑΣΣΟΥΡΑ ΞΑΝΘΙΠΠΟ, έμπειρο, ικανό και ευφυή αξιωματικό, ύψιστη τιμή για μένα. Μετά την απόλυσή μου παρέμεινα συνεργάτης και φίλος.
Το γραφείο Δημοσίων Σχέσεων είχε πολλές αρμοδιότητες, γι ‘αυτό ήτο ένα μεγάλο σχολείο για εμένα, όπως και το ΚΕΕΜ στο σύνολο του, όπου έμαθα πολλά για την περαιτέρω
υπαλληλική μου σταδιοδρομία σχετικά με τη διοίκηση στο σύνολό της.
Ίσως επανέλθω, καταγράφοντας πολλά από όσα συνέβησαν στο ΚΕΕΜ την διετία
εκείνη, τα οποία έζησα και τα οποία είναι άλλα μεν σοβαρά, αλλά δε αστεία και απίθανα
ή απίστευτα και όμως αληθινά.
Θερμή παράκληση, όπως αντίγραφο του μικρού αυτού ιστορικού υποβληθεί στη Δ/νση
του ΣΕΜ/ΓΕΣ και στη Θρησκευτική Υπηρεσία του Στρατού ή σε ανάλογη υπηρεσία.»

133

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Στο ΚΕΕΜ, εορτάσθηκε πανηγυρικά, με την ελεύθερη είσοδο των πολιτών
και την παρουσία των Αρχών και με μικρή δεξίωση στο ΚΨΜ, μόνον κατά τα
έτη 1959 και 1960, γιατί ο εν συνεχεία ανεγερθείς Ιερός Ναός αφιερώθηκε με
αποκλειστική πρωτοβουλία και απόφαση του Διοικητή του ΚΕΕΜ Ταξιάρχου
Δερέκα Μιχαήλ στη μνήμη των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ,
και εορτάζετο έκτοτε πανηγυρικά στις 8 Νοεμβρίου. Σας προτείνω και παρακαλώ, όπως μετά από συνεννόηση με τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη μας, τελείται έστω μια απλή Θεία Λειτουργία, στις 9 Μαίου στη μνήμη του Άγιου
Χριστοφόρου, εφόσον ήτο προστάτης του ΣΕΜ.
Η ανυπαρξία Ιερού Ναού στο ΚΕΕΜ ως και καταλλήλου μόνιμου χώρου λατρείας, δημιουργούσε πολλά προβλήματα, γι’ αυτό και κατεβλήθησαν συντονισμένες, συνεχείς και συστηματικές υπηρεσιακές προσπάθειες, προς πάσαν
κατεύθυνση, ώστε να καταστεί δυνατή η ανοικοδόμηση Ιερού ναού, για την οριστική λύση του προβλήματος. Η προσπάθεια αυτή εκαρποφόρησε, όταν τέθηκε
έντονα το επείγον του προβλήματος υπ’ όψιν του τότε αρχηγού του ΓΕΣ Στρατηγού Καρδαμάκη Βασιλείου, κατά την επίσκεψή του στο ΚΕΕΜ την άνοιξη
του 1959, για επιθεώρηση. Επανερχόμενος στην Αθήνα, με επείγουσα απόφαση
του, ενέκρινε δαπάνη 146.000 χιλιάδων δραχμών, για την ανοικοδόμηση του
Ιερού Ναού.
Αμέσως, μετά την κοινοποίηση της απόφασης αυτής στο ΚΕΕΜ σήμανε συναγερμός και με συντονιστή τον δραστήριο Αντισυνταγματάρχη Ρουσσέα
Ιωάννη, Διευθυντή Διοικητικής Μερίμνης, ενεργοποιήθηκαν όλες οι αρμόδιες
υπηρεσίες και όλο το πολυπληθές και έμπειρο εργατοτεχνικό προσωπικό, επί
καθημερινής βάσεως. Πρώτος αξιωματικός έργου ορίστηκε ο Ταγματάρχης Παπαδόπουλος Γεώργιος και στη συνέχεια, μέχρις αποπερατώσεως, ο Λοχαγός
Μπότουλας Βασίλειος, ο οποίος επωμίσθη και αυτό το εξοντωτικό έργο, ενώ
παράλληλα ασκούσε τα καθήκοντα του Διοικητή του Λόχου Διοικήσεως και
αναπλήρωνε τον Διοικητή Διοικητικής Μερίμνης και τον αξιωματικό συντηρητή
κτιρίων.
Για να αντεπεξέλθει στις πολλαπλές αυτές υποχρεώσεις, κατέβαλε υπεράνθρωπες προσπάθειες, εργαζόμενος πολλές φορές και μεταμεσονύκτιες ώρες,
αυτός ο σεμνός και ικανότατος αξιωματικός, παραμερίζοντας ακόμα και σοβαρές οικογενειακές υποχρεώσεις του. Ένας μεγάλος άθλος ήτο η όλη προσφορά
του.
Την πρόοδο των εργασιών, για την ταχεία αποπεράτωση του Ιερού Ναού παρακολουθούσαν και συντόνιζαν επί καθημερινής βάσης τόσο ο Διοικητής Ταξίαρχος Δερέκας Μιχαήλ, όσο και ο Υποδιοικητής Συνταγματάρχης Θέμελης
Ευθύμιος. Λόγω του επείγοντος της ανοικοδομήσεως, ο θεμέλιος λίθος τέθηκε
ανεπίσημα στις αρχές του θέρους του έτους 1959. Μετά από υπεράνθρωπες

134

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

προσπάθειες, οι κτιριακές εγκαταστάσεις τελείωσαν εντός του επόμενου έτους,
1960, χωρίς έξωθεν βοήθεια και άρχισε να τελείται εκεί η Θεία Λειτουργία,
μετά την εγκατάσταση μεγαφωνικών συσκευών.
Για την αγιογράφηση του
Ιερού Ναού εργάσθηκαν με
ζήλο α) ο ζωγράφος Παναγιώτης Γράβαλης, πτυχιούχος της Σχολής Καλών
Τεχνών, διακριθείς αργότερα
στη ζωγραφική των γραμματοσήμων, σε διεθνές επίπεδο,
ο οποίος εκτός άλλων ζωγράφισε και το Μυστικό Δείπνο,
το αριστούργημα του Ντα
Βίντσι, στην προμετωπίδα
Ιερός Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών ΚΕΕΜ,
του Ι. Ναού, το οποίο αντι23 Οκτωβρίου 1960
καταστάθηκε αργότερα από
(πιθανόν ανήμερα των εγκαινίων του Ι.Ν.)
[αρχείο Π. Κοντάκου]
την Αγία Τριάδα και β) ο
αγιογράφος Χαράλαμπος
Βούλγαρης. Τα Ιερά Σκεύη, προ των εγκαινίων, μετά από πλειοδοτικό διαγωνισμό, εκαθαρίσθηκαν, εστιλβώθησαν, επαργυρώθησαν ή επιχρυσώθησαν σε
ειδικό εργαστήριο στη Σπάρτη και μετεφέρθησαν προς χρήσιν στον νέο Ναό.
Ιερά σκεύη και μεγάλος αριθμός εικόνων έμειναν στο ΤΟΛ αχρησιμοποίητα.
Όταν όλα ήσαν έτοιμα, άρχισαν οι πάσης φύσεως προετοιμασίες για τα εγκαίνια του νέου Ναού, τα οποία πραγματοποιήθηκαν πανηγυρικά και με θρησκευτική κατάνυξη και μεγαλοπρέπεια την 23 η Οκτωβρίου του 1960 υπό του
τότε σεβασμιότατου Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης, μακαριστού
κυρού Κυπριανού, βοηθούμενου υπό των Ιερέων, αρχιμανδρίτου Αγαθαγγέλου
Κυριαζόπουλου Ιβηρίτου και του τότε εφημέριου Συκαρακίου Χάρακα Κλεομένη, παρουσία της τότε ηγεσίας του ΣΕΜ, Αρχηγού Στρατηγού Παπαδημητρίου Ηρακλή και του Υπαρχηγού Ταξιάρχου Δερέκα Μιχαήλ, ο οποίος όπως
αναφέρθηκε, αποφάσισε να τιμώνται εφεξής οι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ στον νεοαναγερθέντα Ιερό Ναό ως προστάτες του Στρατοπέδου. Στην
πανηγυρική, λαμπρή και μεγαλόπρεπη τελετή των εγκαινίων συμμετείχαν οι
Αρχές του Νομού και της πόλεως, ο Δ/τής του ΚΕΕΜ Ταξίαρχος Θεοδωρόπουλος Πέτρος και ο Υποδ/τής Συνταγματάρχης Θέμελης Ευθύμιος, άπαντες οι
Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και οι οπλίτες με τις οικογένειές των και κάτοικοι
της περιοχής.

135

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Μετά το πέρας των εγκαινίων δέχθηκα τα συγχαρητήρια του Αρχηγού
ΣΕΜ/ΓΕΣ Στρατηγού Παπαδημητρίου Ηρακλή, στον οποίο με παρουσίασε ο
Υπαρχηγός Δερέκας Μιχαήλ, για την άψογο οργάνωση της τελετής, εφ’ όσον
ως θεολόγος του ΚΕΕΜ και παράλληλα ως Διευθυντής του Γραφείου Δημοσίων
Σχέσεων, είχα επωμισθεί το μεγαλύτερο μέρος της όλης τελετής. Στη συνέχεια
δόθηκε δεξίωση στο ΚΨΜ.
Στην εκκλησία του ΚΕΕΜ προσέφερε δυο (2) εικόνες μεγάλης θρησκευτικής
και καλλιτεχνικής αξίας, χιώτικης τεχνοτροπίας του 15ου – 16ου αιώνα η μητέρα της συζύγου του τότε Υπολοχαγού Μπακολούκα Νικολάου εκ Κωνσταντινουπόλεως.
Τη Θεία Λειτουργία στο ΚΕΕΜ τελούσαν εκάστην Κυριακή εκ περιτροπής
οι ιερείς – εφημέριοι των παρακειμένων ενοριών α) Αρκασάδων Παναγιώτης
Ορφανάκος, β) Δαφνίου Λεωνίδας Αριανάς, γ) Λευκοχώματος Κων/νος Γιαννιάς δ) Τραπεζοντής Παναγιώτης Κουράκος και ε) Οσίου Νίκωνος Σπάρτης
Παναγιώτης Παναγάκος. Σε κάθε τέλεση της Θείας Λειτουργίας πραγματοποιούσα ολιγόλεπτη ομιλία. Ομιλίες ποικίλου περιεχομένου πραγματοποιούσα και
σε άλλες ευκαιρίες, ακόμα και μετά την απόλυσή μου από το στρατό, ως συνεργάτης.
Θα ήτο μεγάλη η παράλειψη εκ μέρους μου, εάν έστω και τώρα, δεν έκανα
γνωστή την μεγάλη προσφορά στο ΚΕΕΜ του Ιερομονάχου Ιβηρίτη Αγαθαγγέλου Κυριαζόπουλου, Αρχιμανδρίτου, εφημέριου Αγίου Ιωάννου Σπάρτης και
αδελφού του τότε Ιεροκήρυκα και μετέπειτα Μητροπολίτου Μονεμβασίας και
Σπάρτης, μακαριστού κυρού Ιεροθέου, ο οποίος τελούσε προθύμως αποκλειστικά όλες τις ορκωμοσίες οπλιτών και Υ.Ε.Α. στο ΚΕΕΜ και απολάμβανε μεγάλου σεβασμού και εκτιμήσεως υπό πάντων ανεξαιρέτως, καλούμενος από τις
οικογένειες των αξιωματικών να τελέσει Ιερά Μυστήρια. Η προσφορά του άρχισε από της ιδρύσεως του ΚΕΕΜ και διήρκεσε μέχρι του θανάτου του το έτος
1979. Διεκρίνετο για την καλλιφωνία του, η οποία άγγιζε την τελειότητα συναρπάζοντας και μαγεύοντας ταυτόχρονα τους ακροατές.
Κατά ευτυχή συγκυρία, απετέλεσε τέλειο συνδυασμό με τον υπηρετούντα
τότε στρατιώτη Κοτταρά Ιωάννη, διαπρεπή φιλόλογο και μετέπειτα και γιατρό,
η μελωδική φωνή του οποίου μάγεψε όσους τον άκουσαν. Τόση ήτο η μαγεία
της φωνής του που οι αξιωματικοί υπηρεσίας τα Σαββατοκύριακα αξίωναν να
μη του δοθεί άδεια, ώστε να τον απολαύσουν ψάλλοντα. Πολλάκις εκαλείτο
στη Σπάρτη να ψάλλει. Ενδεικτικό του ταλέντου του ήτο και η ανάδειξή του σε
ψάλτη της Αγ. Φωτεινής Ν. Σμύρνης. Τέλος στο ΚΕΕΜ ήσαν και δύο θαυμάσιες
χορωδίες των οπλιτών και Υ.Ε.Α., τις οποίες κατά ευτυχή συγκυρία, διηύθυναν
πάντα ταλαντούχοι μουσικοί, πτυχιούχοι Ωδείων, οι οποίες εξυπηρετούσαν
άψογα τις ανάγκες του στρατοπέδου.

136

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

Το μικρό αυτό ιστορικό αφιερούται στη μνήμη του Ιερομονάχου Αγαθαγγέλου του Ιβηρίτου ως και των σεμνών και ευλαβών Ιερέων που προσέφεραν τις
υπηρεσίες τους στην Εκκλησία του ΚΕΕΜ, και σε όλους γενικά που εκόπιασαν
για την ανέγερση του Ιερού Ναού του ΚΕΕΜ, καθ’ οποιονδήποτε τρόπο.
Σπάρτη, 30 Σεπτεμβρίου 2004
Π. Κοντάκος
Διευθυντής του Γραφείου Δημοσίων Σχέσεων
Και συνεργάτης του ΚΕΕΜ

137

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Ιστορικό του ΚΕΕΜ/3ου Τάγματος στο Γύθειο*
του Ελευθερίου Μαρκ. Ψαρρού,
Εφ.Ανθυπολοχαγού(ΜΧ) - Συνταξιούχου Τεχνολ. Πολ. Μηχανικού

Οι κάτοικοι της Λακωνίας και ειδικότερα της Σπάρτης και του Γυθείου οφείλουν μεγάλη ευγνωμοσύνη σ’ αυτούς όλους, οι οποίοι φρόντισαν κι αποφάσισαν
διαχρονικά η μεγαλύτερη εκπαιδευτική μονάδα του Σ.Ε.Μ. να μεταφερθεί από
την Αττική στην Λακωνία. Γι’ αυτό, κατά την ταπεινή μου γνώμη οι Άρχοντες
του τόπου μαζί με την Διοίκηση του ΚΕΕΜ σ’ ένα γενικό προσκλητήριο οφείλουν να τιμήσουν την μνήμη τους.
Το ΚΕΕΜ μαζί με την Σχολή Μαγείρων διαχρονικά έχουν προσφέρει, προσφέρουν και θα προσφέρουν πάρα πολλά, όχι μόνο οικονομική ενίσχυση για
τις ανάγκες διατροφής, συντήρησης εγκαταστάσεων, διαμονής Αξιωματικών
και Υπαξιωματικών και των οικογενειών τους, αλλά σε όλους τους κοινωνικούς
τομείς. Πρώτοι στις ανώμαλες καιρικές και άλλες συνθήκες, όπως πλημμύρες,
χιονοπτώσεις, πυρκαγιές και πάντα παρόντες στις θρησκευτικές, κοινωνικές
και ανθρωπιστικές εκδηλώσεις.
Αυτά για ένα γενικό σχόλιο για τους πάντες.
Επειδή όμως εγώ, ως έφεδρος Αξιωματικός του Μηχανικού, για τους λόγους
που θα αναφέρω παρακάτω, έζησα από τα χρόνια της νηπιακής εποχής του
ΚΕΕΜ και της Σχολής Μαγείρων (3ο Τάγμα) ως επιβλέπων έργων θα αναφερθώ σ’ αυτά που έζησα, αυτά που είδα και αυτά που διαπίστωσα στο χρονικό
διάστημα από τις αρχές Αυγούστου 1956 έως το τέλος του 1957 που απολύθηκα
από τις ένοπλες δυνάμεις.
Απεφοίτησα από την Σχολή Μηχανικού Λουτρακίου αρχές Μαΐου 1956 μετά
από επτάμηνη εκπαίδευση ως έφεδρος δόκιμος αξιωματικός Μηχανικού πρώτος
με βαθμό άριστα από τους 72 υποψηφίους της σειράς μου. Μετετέθην στο 725
τάγμα Μηχ/κού με έδρα το Ρέθυμνο Κρήτης απ’ όπου στις 18 Ιουλίου 1956

* Το κείμενο παραδόθηκε στον Δ/κτη του ΚΕΕΜ Ταξίαρχο κ. Δημήτριο Μακρή στις 278-2014 με την εξής ευχαριστία:
«Ευχαριστώ Κε Δ/τά ΚΕΕΜ Ταξίαρχε Κε Δημήτριε Μακρή για την τιμήν που μου κάνατε να μου ζητήσετε να γράψω αυτό το μικρό Ιστορικό του ΚΕΕΜ και του 3ου Τάγματος
Γυθείου».

138

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

έλαβα φύλλο πορείας για την 732 Δ.Ε.Μ. (Δ/νση Έργων Μηχανικού) με έδρα
την Σπάρτη. Η 732 Δ.Ε.Μ. (μητρική της 731 με έδρα την Αθήνα), ιδρύθηκε ειδικά για την μελέτη και επίβλεψη των έργων του νέου Στρατοπέδου στην περιοχή Λυκοπανάγου στο Πυρί Σπάρτης. Οι αρχικές θέσεις, όπως
πληροφορήθηκα αργότερα, είχαν προταθεί μία στην περιοχή μεταξύ Μαγούλας
και Τρύπης και μία στην περιοχή Ανωγείων. Θυμάμαι που έλεγαν πολλοί ότι
είχαν αντιδράσει μερικοί Σπαρτιάτες για να μην γίνει το στρατόπεδο κοντά
στην Σπάρτη για διάφορους δικούς τους λόγους και εκ των υστέρων βέβαια
απεδείχθη πόσο λάθος είχαν. Έτσι εκλέχθηκε αυτή η περιοχή που το μεγαλύτερο
ποσοστό άνηκε σε μια οικογένεια. Η περιοχή αυτή εκείνη την εποχή ήτο μια
άνυδρος έκταση (μετά βέβαια, με μεγάλους κόπους από όλους χωρίς ωράρια,
έγινε μια όαση στην έρημο), με πολύ ζέστη το καλοκαίρι και πολύ κρύο τον χειμώνα μην ξεχνάμε ότι είναι κάτω από την κορυφή του Ταϋγέτου.
Χωρίς νερό και χωρίς δένδρα, έσπερναν μόνο σιτηρά. Πρώτες εγκαταστάσεις
ήταν τα μεταλλικά θολωτά υπόστεγα, τα λεγόμενα Τολλ, τα οποία τον χειμώνα
ήταν καθαρά ψυγεία και το καλοκαίρι καθαρό καμίνι, όπως και οι σκηνές.
Υπήρχε, όμως, ακόμη άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα για τους στρατιώτες που έμεναν σε Τολλ και σκηνές. Το μεσημέρι ή το βράδυ που ξάπλωναν για ύπνο,
επειδή έπιναν γάλα για πρωινό και βραδινό, τα φίδια τους πλησίαζαν στο
στόμα. Βέβαια δεν υπήρξαν σοβαρά κρούσματα, αλλά το αντίδοτο ήταν το
σκόρδο που έτρωγαν, γιατί τα απωθούσε. Οι συνθήκες διαβίωσης ήταν δυσκολότατες για όλους, από τα ανώτερα στελέχη μέχρι τον τελευταίο φαντάρο. Πολύ
κρύο, πολύ ζέστη, ξέρα σε όλη την περιοχή, χωρίς αρκετό πόσιμο νερό, καθώς
και νερό για όλες τις άλλες ανθρώπινες ανάγκες. Δούλεψαν όλοι επί αρκετά
χρόνια πολύ σκληρά και έγινε αυτό που είναι, ένα στολίδι της περιοχής, ένα
στρατόπεδο με άριστη εκπαίδευση, πίστη στον θεό και στα ιδανικά της Πατρίδας μας.
Εκτός των άλλων, δεν υπήρχε περιμετρική περίφραξη, ούτε και φυλάκια σκοπιάς. Έτσι, αναγκαστικά τοποθετούνταν σκοποί ανά μικρές αποστάσεις για να
μην υπάρχει κάποιο κενό φύλαξης. Η λιθόκτιστος περίφραξη ως έχει σήμερα
έχει την δική της ιστορία. Κατά τα μέσα του 1956 κατόπιν μιας πολύ έξυπνης
πρότασης, με ελάχιστη απαιτούμενη δαπάνη, του Διοικητού της μονάδος Γυθείου, την οποία αποδέχθηκαν οι Διοικητές του ΚΕΕΜ, εξασφαλίσθηκαν τα
απαραίτητα υλικά και κυρίως η πέτρα και ο ασβέστης. Αλλά γι’ αυτά θα αναφερθώ λεπτομερώς παρακάτω, για όλο το ιστορικό.
Ήρθα λοιπόν και παρουσιάσθηκα στην 732 Δ.Ε.Μ., που είχε ενοικιάσει ένα
κτίριο στο χατίπι της Σπάρτης ιδιοκτησίας Γεωργίου Σκαρλατίνη. Η Δ/νση αυτή
εκτός του στρατιωτικού προσωπικού μονίμων αξιωματικών και υπαξιωματικών,
είχε εφέδρους αξιωματικούς ή και οπλίτες Μηχανικούς. Είχε, επίσης, αρκετά

139

Νίκος Ι. Καρμοίρης

άτομα γυναίκες στην γραμματεία και άνδρες στον οικονομικό κλάδο, όπως και
κάποιον σχεδιαστή, οι οποίοι ήταν πολίτες από την Σπάρτη.
Ο μεγάλος αριθμός αυτού του προσωπικού ήτο αναγκαίος, λόγω του αριθμού
των προς κατασκευήν κτηριακών εγκαταστάσεων [κτίρια για διοίκηση και
άλλες υπηρεσίες (μαγειρεία, φούρνοι), για επισκευή και συντήρηση οχημάτων,
για εκπαίδευση και για διαμονή], του πολύ μικρού και πιεστικού χρονοδιαγράμματος ολοκλήρωσης των εργασιών, καθώς και των αρκετών αναδόχων μιας
και κάθε εργολαβία έπρεπε να έχει και τον επιβλέποντά της και τις πληρωμές.
Βέβαια, πρώτα έγινε το κτίριο της διοίκησης και της διαμονής και στη συνέχεια
τα υπόλοιπα. Αρχές Σεπτεμβρίου 1956 αναδείχθηκε ανάδοχος του κεντρικού
κτιρίου στο 3ο Τάγμα Γυθείου (Γραφείο) για τους κοιτώνες με τους βοηθητικούς
χώρους, όπου τις εργασίες ανέλαβε ο εργολάβος Δάλλας. Αποτέλεσμα εγώ να
μετακινηθώ στο Γύθειο, αρχικά ως επί τόπου βοηθός επιβλέποντος και μετά ως
κύριος επιβλέπων. Έτσι παρέμεινα στο Στρατόπεδο Γυθείου μέχρι την περαίωση
του έργου και την διοικητική παραλαβή αυτού. Κατά το διάστημα αυτό μας
επισκέφθηκε επί τόπου ο τότε Υφυπουργός Εθν. Άμυνας κος Δημήτριος Δαβάκης μαζί με διαφόρους επιτελείς, για να δουν την πρόοδο του έργου και να προγραμματίσουν κάποιο άλλο κτίριο. Διετάχθην να συντάξω τοπογραφικό
διάγραμμα με την νέα θέση του μελλοντικού κτιρίου, αλλά απ’ ότι φάνηκε τότε
ήτο μόνο στα χαρτιά.
Σ’ αυτό το χρονικό διάστημα ήμουν αποσπασμένος σε μια μονάδα με Διοικητή τον Ταγματάρχη Σωτήριο Κοιλάκο, από την Καστανιά Γυθείου. Έναν άνθρωπο ακούραστο, γαλήνιο, γελαστό, φιλόξενο, δημιουργικό και πάρα πολύ
πιστό στο καθήκον, με σεβασμό στους ανωτέρους του, όπου και αν βρίσκονταν
αυτοί, και με πατρική αγάπη στους κατωτέρους του, προπάντων στους στρατιώτες του. Θα αναφερθώ μόνο σε ένα γεγονός για την πειθαρχία στους ανωτέρους του.
Έπαιρνε τηλέφωνο ο Δ/της του ΚΕΕΜ (τότε ήταν Συνταγματάρχης) και του
φώναζε ο υπασπιστής ή ο τηλεφωνητής (τότε υπήρχαν τα καβουρντιστήρια, γύριζες το χερούλι για να ακούσεις): «Κύριε Διοικητά στο τηλέφωνο ο Δ/της
ΚΕΕΜ», έπιανε το τηλέφωνο με το αριστερό χέρι, σηκωνόταν όρθιος σε στάση
προσοχής, με το πηλίκιο του και το δεξί του χέρι εις θέση χαιρετισμού και έλεγε
επί λέξει: «Διατάξτε Κύριε Διοικητά». Αυτός ο αξιωματικός ανεδόξως προσέφερε τόσα πολλά στην υπηρεσία του, με τον καλό λόγο και την ντομπροφροσύνη
του.
Στο Γύθειο υπήρχε ένας πολύ μικρός αριθμός ανθρώπων, κυρίως πρόσφυγες
από τις χαμένες πατρίδες του 1922, λατόμοι και ασβεστοκαμινάδες, όπως ο
Κώστας Χαμιπλοθώρης, ο Κώστας Σαμιώτης και ο Γιώργος Σαχίνης και μερικοί
εργάτες νεότεροι απόγονοι Μικρασιατών. Αυτούς κάλεσε στο Γραφείο, αφού

140

Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου

πρώτα είχε την έγκριση του Δ/του ΚΕΕΜ και τους έκανε την εξής πρόταση:
«Εμείς ως ΚΕΕΜ θέλουμε να μας προμηθεύετε πέτρα λατομείου για κτίσιμο,
όπως και ασβέστη για κτισίματα και ασβεστώματα. Εμείς σας δίδουμε εργάτες
στρατιώτες εθελοντές και φαγητό το μεσημέρι ό,τι θα τρώνε και οι στρατιώτες
που θα έχετε μαζί σας. Ό,τι ποσότητες πέτρας και ασβέστη βγουν μισές-μισές.
Φορτώματα και μεταφορές των υλικών που θα παίρνουμε εμείς δικά μας».
Έτσι δημιουργήθηκε ένα λατομείο στο τέρμα του πεδινού τμήματος του χειμάρρου Αρδέλη στην Σελινίτσα Γυθείου και δύο ασβεστοκάμινα στην περιοχή
αυτή, όπου υπήρχε πυκνή θαμνώδης βλάστηση από σκίνα, αγκοριτσές, πουρνάρια, ασπάλαθοι, φασκομηλιές κ.τ.λ.
Έτσι σε τακτικά χρονικά διαστήματα αυτοκίνητα του ΚΕΕΜ κάνοντας εκπαίδευση στην οδόν Σπάρτη – Γυθείου έφταναν μέχρι την Σελινίτσα, φόρτωναν
πέτρα ή ασβέστη για τις ανάγκες του ΚΕΕΜ. Αυτήν την διαδικασία την συνέχισαν και επόμενοι Δ/ταί Γυθείου. Έτσι κτίσθηκαν, όχι μόνο όλοι οι περιμετρικοί
τοίχοι του ΚΕΕΜ, αλλά και πολλοί άλλοι και μικρά κτίσματα για τις εσωτερικές
ανάγκες, διότι το ΚΕΕΜ τότε είχε χιλιάδες εκπαιδευόμενους που πολλοί από
αυτούς ήσαν διαφόρων ειδικοτήτων.
Όσον αφορά για την απαιτούμενη για σοβατίσματα, κτισίματα και για άλλες
χρήσεις άμμο κοσκίνιζαν αμμοχάλικο από τον ποταμό Ευρώτα και από τους χείμαρρους της περιοχής. Προσωπικό χωρίς πληρωμή υπήρχε μπόλικο εθελοντικά.
Όταν τελείωσα την επίβλεψη στο Γύθειο μετατέθηκα στην Σχολή Μηχανικού
Λουτρακίου και απ’ εκεί αποσπάσθηκα στο ΚΕΕΜ για διαμονή και τροφοδοσία, για να επιβλέπω τα εργοτάξια που είχαν δημιουργηθεί στην Λακωνία από
Μηχανήματα και προσωπικό της Σχολής Μηχανικού δια την διάνοιξη κυρίως
οδών σε χωριά που δεν υπήρχε, αλλά και για διαμορφώσεις και οδοστρωσίες
με κινητά τριβεία. Τα εργοτάξια αυτά ήσαν αρκετά σε όλη την Λακωνία από
τις Καρυές (οδοστρωσία από ορυχείο), το Γεωργίτσι (διάνοιξη ορεινού δρόμου),
οδούς της Μάνης, Λάχι - Άγιος Νικόλαος Βοιών, Μεταμόρφωση - Ρηχέα και
προς Λαμπόκαμπο και σε άλλες ενότητες. Όλα αυτά τα συνεργεία ήθελαν καθημερινά τροφοδοσία για το πολυπληθές προσωπικό τους, καθώς και καύσιμα
και επισκευή ή συντήρηση οχημάτων από τα αρμόδια τμήματα του ΚΕΕΜ.
Χωρίς το ΚΕΕΜ ήτο αδύνατος να λειτουργήσει αυτή η κοινωφελής επιχείρηση
της Σχολής Μηχανικού, η οποία στην ουσία λόγω των καλών αποτελεσμάτων,
όπου τα μονοπάτια έγιναν δρόμοι για τροχοφόρα, ήτο ο προπομπός για την μετέπειτα δημιουργία των Μ.Ο.Μ.Α., όπου με διμερείς συμφωνίες η Ελλάδα με
ανατολικές χώρες (Ρουμανία, Ρωσία, Πολωνία) τους έστελνε αγροτικά Ελληνικά προϊόντα (λάδι, πορτοκάλια, σταφίδα κλπ.) και έπαιρνε μηχανήματα, οχήματα και διάφορα εργαλεία με ανταλλακτικά χωρίς να δώσει συνάλλαγμα˙
όλα ήσαν αντισταθμιστικά οφέλη και για τις δύο πλευρές.

141

Νίκος Ι. Καρμοίρης

Το 3ο Τάγμα Γυθείου ήτο για την πόλη του Γυθείου - και γενικότερα για τους
καταστηματάρχες - μέσα στην μεγάλη φτώχεια της εποχής εκείνης, ένας αέρας
οικονομικής στήριξης και ανάπτυξης. Εδώ πάλι ο τότε Δ/της Κοιλάκος έπαιξε
μεγάλο ρόλο διότι από τις αρκετές εκατοντάδες στρατιωτών κάθε βράδυ κρατούσε για φύλαξη και άλλες υπηρεσίες το απαραίτητο προσωπικό και στους
άλλους έδινε άδειες δίωρες και τρίωρες. Όπως κι όλες τις προμήθειες τροφίμων,
κρεάτων και ό,τι άλλο χρειαζόταν το στρατόπεδο τα έπαιρναν απ’ όλα τα μαγαζιά του Γυθείου.
Σπάρτη, 27-8-2014
Ελ. Ψαρρός
Τέως Έφεδρος Ανθ/γός Μηχανκού

Φωτογραφία εργασιών
κατασκευής κτιρίου 3ου
Τάγματος ΚΕΕΜ στο
Γύθειο. Δεξιά ως
εφ. Ανθυπολοχαγός
ο Ελευθέριος Ψαρρός.

Χειρόγραφη μελέτηαναφορά του
Ελευθέριου Ψαρρού
προς τον ΥΦΕΘΑ
Δημήτριο Δαβάκη,
26-12-1956

142

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Ο Νίκος Ι. Καρμοίρης γεννήθηκε στη Σπάρτη στις 30-7-1989
και κατοικεί μόνιμα στον Καραβά Δήμου Σπάρτης. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Γράφει στίχους, μουσική και πεζό λόγο. Παίζει κατά διαστήματα μουσική σε μουσικές σκηνές σε Αθήνα και Σπάρτη. Από τον
Φεβρουάριο του 2009 αρθρογραφεί με τακτική συχνότητα στον
τοπικό, έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο της Λακωνίας. Το 2012
πραγματοποίησε την πανεπιστημιακή του πρακτική στη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού
[ΔΙΣ/ΓΕΣ]. Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει ευρεία δράση στο χώρο των ΜΜΕ και
από τον Οκτώβριο του 2014 εκδίδει τη μηνιαία εφημερίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου
Καραβά «Το Γεφύρι».
Ασχολείται με τα κοινά από πολύ μικρή ηλικία. Το 2008 εκλέχθηκε στο Δ.Σ. του νεοσύστατου Τοπικού Συμβουλίου Νέων του Δήμου Μυστρά, του οποίου διετέλεσε Γραμματέας. Από το 2009 εκλέγεται διαρκώς μέλος του Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου Καραβά,
ενώ από τον Ιούνιο του 2011 υπηρετεί το Σύλλογο από την τιμητική θέση του Προέδρου.
Έχει διατελέσει επίσης μέλος αθλητικών συλλόγων, καθώς επίσης και μέλος επιτροπών
του Δήμου Σπάρτης.
Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο ΚΕΕΜ ως οπλίτης (ΕΜ) από τις 12-11-2012
έως τις 12-8-2013, λαμβάνοντας - με πιστοποίηση ΚΕΕΜ/ΚΕΚ - την ειδικότητα του αρτοποιού.
Η ιστορική έρευνα «Το ΚΕΕΜ στο πέρασμα του χρόνου» είναι το πρώτο του βιβλίο.