You are on page 1of 2

Meridian International Learning Experience

Akademikong Taon 2013 - 2014


Ikaapat na Baitang sa Filipino
Ikalawang Markahan: Babasahin #3Pandiwa: Panlapi at Aspekto

Pandiwa
I. Panlaping Makadiwa
Isa sa mga paraan upang makabuo ng pandiwa ay ang pagkakabit ng panlapi sa
salita.
A. Unlapi
> Mga panlaping ikinakabit sa unahan ng salitang-ugat.
> um- at in- para sa mga salitang nagsisimula sa patinig
Halimbawa:
Binilinan ako ng aking nanay na uminom ng gamot.
Inakyat ko ang punong malapit sa aming bahay.
> mag-, ma-, na-, nag-, magka-, magpaka-, mai-, i-, ipaki-, makipag-, ka-, at maka- para
sa mga salitang nagsisimula sa patinig at katinig.
Halimbawa:
Naglaro muna ako sa elevated playground bago umuwi ng bahay.
Ipinakita ko sa aking tatay ang mataas na puntos na nakuha ko sa
pagsasanay.
B. Gitlapi
> Mga panlaping inilalagay sa gitna ng salitang-ugat na nagsisimula sa katinig.
> -um at -in
Halimbawa:
Binisita namin ang aming mga kamag-anak sa probinsiya noong bakasyon.
Tinuruan ako ng aking lola na gumawa ng palitaw.
C. Hulapi
> Mga panlaping ikinakabit sa hulihan ng salitang-ugat.
> -han-, -hin-, -in-, at -an
Halimbawa:
Humiling ang kapatid kong basahan ko siya ng kuwento bago siya matulog.
Medyo malayo ang lalakarin ko mula sa aming bahay papunta sa aming paaralan.
D. Kabilaan
> Mga panlaping ikinakabit sa unahan at hulihan ng salitang-ugat.
> ka- at -an, nag- at -han, atbp.
Halimbawa:
Nagtakbuhan ang mga tao nang habulin sila ng aso.

Meridian International Learning Experience


Akademikong Taon 2013 - 2014
Ikaapat na Baitang sa Filipino
Ikalawang Markahan: Babasahin #3Pandiwa: Panlapi at Aspekto

E. Laguhan
> Mga panlaping ikinakabit sa unahan, gitna, at hulihan ng salitang-ugat.
> pinag- + -um + -an, nag- + -in + -an, atbp.
Halimbawa:
Pinagsumikapan ng magkakapatid na mag-aral nang mabuti.
Nagsinampalukan ang nanay ko kaya marami akong nakain kagabi.
II. Aspekto ng Pandiwa
Nagpapahiwatig kung kailan ginawa, gagawin, ginagawa, o ipagpapatuloy ang kilos.
A. Perpektibo
> Nagsasaad na tapos nang gawin ang kilos.Gumagamit ito ng mga panlaping na-, nag-, um-,
at in-.
Halimbawa:
Naputol ang mga sanga ng puno dahil sa lakas ng hangin kagabi.
B. Imperpektibo
> Nagsasaad na patuloy o kasalukuyan pa ring ginagawa at hindi pa tapos ang kilos.
> Gumagamit ito ng mga panlaping na-, nag-, um-, at in-.
> Inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat.
Halimbawa:
Nanonood ako ng palabas sa telebisyon habang si Kuya ay naglalaro.
C. Kontemplatibo
> Nagsasaad na ang kilos ay hindi pa nasisimulan at gagawin pa lamang.
> Inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat.
Halimbawa:
Magdadala ako ng cake sa aming paaralan sa darating kong kaarawan.
D. Perpektibong Katatapos
> Nagsasaad na ang kilos ay katatapos pa lamang bago nagsimula ang pagsasalita.
> Gumagamit ito ng panlaping ka- at inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat.
Halimbawa:
Mainit-init pa ang ulam ko dahil kaluluto lang ng ate ko nito.
E. Pawatas
> Ang kilos ay nasa anyong pautos o pawatas.
> Gumagamit ito ng mga panlaping ma-, mag-, mang-, at -um-.
Halimbawa:
Matulog ka na para magising ka nang maaga bukas.