Cilat janë përkufizimet e BVM?

UE: 0 – 9, Mikro bizneset 10 – 49, BV 50 – 249, B Mesme

2. Cilat jane karakteristika qe BV kane dhe mund te njihen lehte? 1. Fleksibiliteti – Aftësi e kompanisë për të ndryshuar outputin më shpejt dhe pa pasoja të mëdha
varësisht nga ndryshimet me rrethinën operuese

2. Mardhenjet direkte gjate punes – pronari/menaxheri ka mardhenie direkte interne me te 3. 4. 5.
punesuaret dhe eksterne me konsumatoret dhe furnitoret. Mundesia e punesimit – fushat e veprimit te BV ofrojne mundesi per punesime te reja. Menaxhimi nga nje person – menaxheret/pronaret kane njohuri te pergjithshme, kane autoritet te pakufizuar dhe pergjegjesi ne drejtim te BV, marrin vendime strategjike dhe taktike qe jane te lidhura me zhvillimin dhe punesimin. Kapitali i kufizuar – BV karakterizohen me pavarsi. Kane autonomin qe u mundeson te vije ne shprehje iniciativa, shpikja dhe ambicje.

3. Cilat janë dimensionet e fleksibilitetit? 1. Fleksibiliteti dhe ndryshimet (fluktuimet) ne kerkese - eshte vetem nje aspekt I cili I 2. 3. 4.
detyron BV te jene fleksibile. Fleksibiliteti dhe ndryshimet ne teknologji – efektin me te madh e ka ne te mbrrimet ne teknologjine me te fundit dhe te dijes (ketu perparesi kane BM sepse ato kane te drejten ne shuma te medha kurse BV ne ndonje shume te vogel (teknologji te imeta)). Fleksibiliteti dhe format organizative – BV jane me te prirura ne strukturen organizative (sepse vendosin vet, e rrisin numrin e punetoreve nese paraqitet nevoja apo e reduktojne) kurse BM nuk e kane kete mundesi (per shkak te pengesave qe mund te kene nga unionet). Fleksibiliteti dhe çmimet – Duke pasur parasysh se BV kane me pak kapital se BM atehere themi se edhe tek çmimet perparesi kane BM.

BM vet e krijojne çmimin (dmth kane monopol), kan kapital dhe sektoret per hulumtim te tregut. Por nuk mjaftojne vetem informatat gjithashtu vjen ne shprehje edhe fleksibiliteti I atij produkti.

4. Pse janë të rëndësishme inovacionet në BVM?
Inovacionet janë esenciale për rritjen ekonomike

5. Cilat janë kontributet nga BVM per ekonomin e tregut?
• • • • Kontributi ne proceset e ndryshimeve teknologjike Kontributi ne sjelljen e konkurrences se shendoshe Kontributi ne hapjen e vendeve te reja te punes- veqohet kontributi per hapjen e vendeve te reja te punes Oferta e pasur e prodhimeve ne tregun vendor.

6. Cili është kontributi kryesor qe ofrojne BV?
• Vetepunesimi- luan rol te madh. Te punesuarit neper BM pas nje experience kerkojne te pavarsohen (efekti spinn off) dhe keshtu krijojne biznesin e tyre, me krijimin e biznesit te tyre hapen vende te reja te punes e me kete ndikon ne rritjen e ekonomise. Në shume raste personi vendos te ndahet nga biznesi I madh sepse posedon ndonje resurs (dijeknow how) specific nga biznesi ku ishte I punesuar dhe mendon se me krijimin e biznesit te vet do te kishte rezultate me te medha, kështu krijohen vende te reja te punes. Në përgjithësi, numri i vendeve të reja të punës të krijuara nga bizneset e vogla është më i madh se numri i vendeve të shkatërruara si pasojë e falimentimit të tyre. BV ofrojnë vende pune jokualitative krahasuar me bizneset e mëdha.

7. Cila është rëndësia e BVM? fitojnë një rëndësi gjithnjë më të madhe në ekonominë e tregut:
• • • BVM - krijon vende të reja pune dhe zgjidh papunësine BVM - kontribuojnë në efikisatitetin ekonomik të ekonomive nacionale si dhe në shkëmbimet ndërmkombëtare të produkteve dhe shërbimeve BVM - bëhen të përshtatshme në afirmimin e njohurive dhe shkatthtësive të reja

8. Cilat janë dy teoritë (pikëpamjet) lidhur me bashkëjetesën e BVM?
• • Teoria e dualitetit - Në bazë të së cilës bizneset e vogla realizojnë aktivitet të ndryshëm nga të mëdhatë, dhe nuk janë konkurrentë të bizneseve të mëdha. Kjo ndryshe njihet edhe si teoria e niçeve strategjike. Sipas qasjes së dytë - BV dhe BM i konkurrojnë njëra tjetrës në tregjet e njejta të produkteve, si rezultat i posedimit të ndonjë resursi të kufizuar specifik të prodhimit apo ndonjë përparësi tjetër lidhur me efiqiencën apo fleksibilitetin e saj.

9. Cilat janë fazat kryesore të inovacionit? Invencioni, Zhvillimi, Prodhimi, Hyrja në treg dhe Difuzioni

Bizneset e mëdha janë më të suksesshëm në dy fazat e para, kurse BV në fazat e fundit. 10. Perkufizimet e ndermarresit dhe te ndermarresise?
• Ndermarresia nxit vetaktivizimin e burimeve njerezore, te kapitalit njerezor per zhvillim dhe e ve zhvillimin ne vend kryesor brenda nje shoqerie. Ndermarresi eshte krijues I ideve te reja per krijimin e B te reja, gjen shtigje te reja per zgjerim te B duke u ballafaquar me rrezikun, duke synuar realizimin e fitimit dhe rritjen e biznesit, duke perfituar nga shanset dhe aftesia per te siguruar dhe menaxhuar resurset.

11. Cili është dallimi I ndermarresit nga menaxheri?
Rreziku – Sa me e madhe te jete ndermarrja rreziku eshte me I madh

Efekti – Siguron efiqience ekonomike nepermjet krijimit te fitimit dhe si shpagim ka kthim te investimeve

Inovacioni – si rezultat I kapitalit të madh eshte I gatshem per inovacione

12. Cilat janë karakteristikat kryesore te ndermarresit?
• • • • Njohja e shanseve ne treg Gadishmeria per pranimin e rrezikut Aftesia per te siguruar resurset Aftesia per te menaxhuar biznesin

13. Cilat janë teorite (pikpamjet) e evoluimit rreth mendimeve mbi rendesine e
ndermarresise se BVM? • • • Teoria e tregut te lire (tregu liberalist) – e promovon iniciativen e lire private, konkurrencen e lire, ndermarrjet e reja shume te rendesishme dhe vitale. Teoria e varesise - BVM jane te varura nga ato te medha (teoria Marksiste) Levizjet e mbrojtjes se ambientit – te gjelbertit dalin me slloganin “ e vogla eshte e bukur”

14.Rëndësia e mjedisit/rrethinës në BVM?

Mjedisi biznisor ndikon fuqishem ne numrin e ndermarrjeve qe krijohen dhe qe falimentojne e qe eshte pothuajse krejtesisht jashte kontrollit te pronarit/ndermarresit
15.Cilët janë faktoret e brendshem ndikues? Motivet e pronarit,Vetite personale,Shkathetesite teknike, Aftesite menaxheriale,Aftesite per marketing,

Aftesite per financa, 16. Cilët janë faktoret e jashtem ndikues?
Mjedisi makro:politik, ekonomik,social dhe teknologjik Mjedisi mikro: ekonomia lokale,furnitoret, komkurrentet dhebleresit 17.Cilët janë faktoret nga mjedisi I afert qe ndikojne ne mundesine hyrese ne fushen/sektorin e caktuar sipas PORTER?

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Rrethina ekonomike Konsumatoret, Sistemi financiar, Zevendesuesit (produktet/sherbimet), Faktoret social, Furnizuesit, Rrethina politike dhe Konkurrentet

18. Nga keta faktore PORTERI thekson:

1. Barierat per hyrje ne treg – 2. Fuqia e bleresve – bleresit jane vendimtare, ata gjithmon tentojne te blejne lire, mire dhe 3. 4. 5.
sherbime percjellese. BV e kane te kufizuar kete mundesi prandaj duhet te kene kujdes ne zgjedhjen e produkteve. Fiqia e furnitoreve – ndikimi I furnitoreve ne BVM eshte I madh, prandaj BVM tentojne qe permes franshizes dhe nepermjet grupimit te tyre ne asociacione ta mundin ndikimin nga furnitoret. Produktet zavendesuese – ne treg paraqiten produkte te ndryshme zavendesuese te cilat pak a shume ne menyre te njejte I kenaqin konsumatoret. Konkurrenca – konkurrenca shume e madhe ne treg ndikon me se shumti tek ndermarrjet te cilat jane ne prag te falimentimit.

19. Cilat janë fushat e veprimit te BVM? • • • Sektori i prodhimit – ka te beje kryesisht me BM te cilat prodhojne produkte per B tjera. Sektori i tregetise – eshte me atraktive per BVM per shkak te kerkeses me te vogel per kapital fillestar. Sektori i sherbimit – jane fusha atraktive dhe dominante ne te cilat veprojne BVM.

20. Cilat janë situatat e pergjithshme që në BVM kan perparesi? 1. Kur prodhimet ose idet e reja duhet të testohen – me mire te fillohet me BV e pastaj te zgjerohet.
2. 3. 4. 5. Kur vëmendja personale e pronarit është e rëndësishme për aktivitetet ditore Ku shërbimi personal është dominant Kur tregu per produktin ose sherbimin kryesisht eshte lokal Kur industria karakterizohet me variacione te medha te kerkeses ose stileve Eshtë e rëndësishëme informata e drejtpërdrejt nga të punësuarit

6.

21. Cilat janë trendet e zhvillimit te disa formave te ndermarresise?
• Bizneset / ndërmarrësia familijare – fillojne me 2 ose me shume pjesetar te familjes, e bejne ate trasheguese. Por duhet te kene kujdes ne trashegimin ne menaxhment dhe pasuri. Femrat ndërmarrëse apo ndërmarrësia e femrave – eshte ne rritje e siper Ndërmarrësit me kohë të pjesëshme – eshte nje forme shume e popullarizuar sidomos per ndermarresit me pervoje te gjate. Ata kane nje vend pune me te gjate dhe gjithashtu kohe pas kohe punojne edhe ne fusha te tjera. Bizneset nga shtëpia – gjithashtu eshte mjafte e popullarizuar si: pune ne zyre,pune me IT etj.

• • •

22. Cilët janë faktoret qe ndikojne ne zgjedhjen e formes se organizimit te BVM? 1. Kapitali fillestar dhe planet financiare – permes kapitalit vetanak por edhe huve nga te 2. 3.
tjeret. Burimet financiare jane faktoret te cilet ndikojne ne zgjedhjen e forms se organizimit te BVM. Perfitimet, detyrimet dhe obligimet e pronareve-menaxhereve – paraprakisht pronarimenaxheri duhet te mendoj mire ne zgjedhjen e formes per shkak te jetes se ardhme te perbashket. Tatimet dhe rregullimi qeveritar – duhet te kihen parasysh se me qfar tatimesh dhe rregullash qeveritare do te ballafaqohet nese e zgjedh kete apo ate forme te biznesit.

4. Shfrytezimi i burimeve – njerezit, koha, parate dhe burimet duhet te kombinohen ne menyra
dhe kushte te ndryshme.

5. Rritja, ekspansioni, integrimi dhe shitja – te gjitha keto ndonjehere na bejne qe te ndrrojme
formen e organizimi. 23.Cilat janë format kryesore te organizimit te BVM?

1. Sipas pronesise- janë: biznesi individual, ortakeria dhe korporata 2. Sipas pergjegjesive ligjore – janë: shoqerite tregtare me pergjegjesi te plote, me pergjegjesi te
kufizuar dhe komandit

24. Çka dmth B individual dhe cilat janë përparësitë dhe dobësitë e saj? - pronari i vetem
apo edhe ne perberje te disa punetoreve). Perparesite: • • • • • Liria e veprimit (shef I vetvetes) Lehtesia e fillimit dhe perfundimit Taksat me te thjeshta (tatimi ne te ardhura) Kufizimet me te vogla ligjore ( nuk ka kufizime te caktuara per themelimin e B) Kenaqesi personale – perderisa puna e biznesit te vogel eshte e suksesshme edhe kenaqesia e pronarit eshte me e madhe

Dobesite: • • • • • • Pergjegjesia mbi pronarin – e tere pergjegjesia bie mbi pronarin me tere pasurin e vet. Veshtiresite per sigurim te kapitalit – me qene se eshte BV atehere edhe mundesite per zgjerim jane te kufizuara per shkak tekapitalit te kufizuar (kufizimeve per marrjen e kredive, financimeve tjera etj.). Pronari/menaxheri eshte shume i ngarkuar – perderisa eshte vet pronar vet menaxher obligimet jane te medha. Kontinuiteti kohor – e cakton kohen e hapjes dhe mbylljes se lokalit sipas vendimit te tij Kufizime te menaxhmentit – nuk mund te mendoj per pronesi tjeter pa kaluar ne njeren nga dy format tjera. Rreziqet personale – semundja e pa pritur ose vdekja mund ta rrezikoj thelbesisht ekzistimin e ndermarrjes por edhe mireqenjen familjare te pronarit.

Çka dmth ortakeri dhe cilat janë përparësitë dhe dobësitë e saj? – eshte biznes ne pronesi te dy ose me shume pronareve e cila rregullohet me marrveshje dhe me kontrate para fillimit te biznesit. Perparesite: • • • • • • Rritja e potencialeve per zhvillimin e biznesit - sigurimi me I lehte I kapitalit fillestare Mundesia me e lehte per rritje Thjeshtesia e procedurave ne krahasim me korporaten Ndarja e profitit eshte e thjeshte – ne pjese te barabarta ose ne baze te mjeteve te investuara Lehte themelohet – kushti I vetem eshte marrveshja e partnereve Minimum i kufizimeve ligjore - nuk ka kufizime ligjore lidhur me themelimin e kesaj forme te organizimit.

Dobesite: • • • • • Jofleksibiliteti me organizimin, zhvillimin dhe futjen e partnerve te rinj –mosmarrveshjet midis partnereve mund ta veshtirsojne apo ngadalsojne procesin e zhvillimit te biznesit Mosmarrveshjet mes partnerve jane te mundshme - (ndarja e punes, marrja e vendimeve, zhvillimi , personeli etj) Aftesia me e vogel kreditore ne krahasim me korporaten Kontinuiteti ne pune Ndarja e punes - (veshtersi ne ndarjen proporcionale te detyrave)

26. Çka dmth Korporate dhe cilat janë përparësitë dhe dobësitë e saj? – eshte nje asociacion
I individeve, nje bashkesi per realizimin e qellimeve. Forma korporative e pronesise krijohet nepermjet pronareve te cilet e themelojne biznesin. Korporata themelohet sipas rregullave me ligj. Organizimi: Aksionaret, Bordi I drejtoreve, CEO dhe menaxheret. Perparesite: • • • • Menaxhmenti i specializuar Pergjegjesia e kufizuar – prona personale e pronareve eshte me ligj e ndare nga prona e ndermarrjes se vogel. Perfitime per te punesuarit – paga me te mire, sigurimi, pensioni I siguruar, bonuset etj. Lehtesi per te siguruar burime financiare per investime

Dobesite: • • • • • Kapitali themelues – i percaktuar me ligjet komerciale (ligji mbi korporatat) Taksat e dyfishta – taksat e paguar ne profitin e korporates por edhe ne devidente per pronaret Kerkesa juridike – kerkesa te shumta para themelimit dhe gjate. Rrezikim i aksionareve te vegjel Konflikti i mundshem

27. Cilat janë pergjegjesite ligjore te bizneseve? 1. Shoqerite tregtare me pergjegjesi te plote – ortaket/pronaret pergjigjen per obligimet e
firmes me gjithe pasurin e tyre, jo vetem me pasurin qe kane investuar ne fillim

2. Shoqerite tregtare me pergjegjesi te kufizuar - ortaket/pronaret pergjigjen per obligimet e
firmes vetem me pasurin qe kane investuar ne fillim

3. Shoqerite komandite – disa pronar kane pergjigjesi te plote e disa te kufizuar 28. Çka kuptojmë me Investimet e perbashketa dhe Franshiza, si forma te krijimit te
biznesit? • Investimet e perbashketa (Joint Ventures) - eshte forma e partneritetit per krijimin dhe zhvillimin e biznesit e krijuar me bashkimin e disa partnerve te angazhuar ne nje lemi mjaft te specializuar zakonisht me partner te jashtem. Franshiza - eshte nje marrveshje midis kompanise poseduese te nje marke te mirenjohur produkti (kompania prind) dhe nje ndermarresi.

29. Cilat janë tipet e Franshizave?

Franshiza e emrit tregtar – zbatuesi blen te drejten per tu identifikuar me emrin tregtar te franshizorit pa shperndarjen e produkteve te veçanta nen emrin e prodhuesit. Franshiza e shperndarjes se produktit - perfshin dhenjen e liçencave zbatuesit per shitjen e produkteve specifike nen marken dhe emrin e nje prodhuesi, nepermjet nje rrjeti shperndarjeje dhe te kufizuar Franshiza e paster - perfshin liçencën per sigurimin e zbatuesit me nje format komplet biznesi

• •

30. Cilat janë përparësitëdhe mangësitë e franshizës
Perparesite: • • • • Zbatimi i teknologjise dhe standardeve Marketingu - emri i njohur (depertim me i lehte ne treg) Sistemi i perpunuar mire per te siguruar cilesi dhe standarde Asistenca teknike dhe financiare (trajnime etj)

Dobesite: • • • • Pagesa e vazhdueshme e franshizes Standardet strikte (autonomia me e vogel) Kufizimet ne blerje dhe shitje Kufizimet ne asortiment

31. Si bëhet regjistrimi i bizneseve
• • • Ligji me ndermarrjet Ligji mbi korporatat Ligji mbi shoqerite tregtare

32.Cilat janë dokumentet e tjera gjatë procesit të themelimit të BVM? Akti I themelimit, Statuti dhe Kontrata • Kontrata – e cila duhet te perfshije: identifikimi, veprimtaria, pasuria/kapitali, menyra e formimit te kapitalit, menyra e menaxhimit, menyra e ndarrjes se profitit/rrezikut, hyrja dhe dalja nga partneriteti, perfundimi I punes.

33. Cilat janë motivet e angazhimit ne BVM?
a. Motivet për të verifikuar personalitetin b. Motivet për rritjen e emirëqenjes dhe pasurisë c. Motivet që burojnë nga nevoja apo detyrimi a. Motivet per te verifikuar personalitetin • • • deshira per pavaresi – karakteristike e ndermarresve te mirefillt deshira per te shfrytezuar shanset – nxitja per te ndermarre BVM deshira per te materializuar pervojen ne biznes – ekspert te ndryshem te cilet deshirojne qe pervojat e tyre ne per fusha te ndryshme ti bejne edhe ne BVM

b. Motivet per rritjen e mireqenies dhe pasurise • • motivet financiare – (motive financiar dhe moral) mendimi se permes BVM mund te fitohen me teper para se sa vetem me nje page te vogel tradita familjare

c. Motivet qe burojne nga nevoja apo detyrimi • • • zvogelimi shansave per punesim – kur norma e pa punesise eshte e ulet (Kosove) humbja e vendit te punes – (psh. Kosove ’90) konfliktet ne vendin e punes –

34. Cilat janë format e angazhimit ne BVM? A. Blerja e biznesit ekzistues – eshte forma me e lehte e depertimit ne treg
B. Fillimi i biznesit te ri C. Trashegimi nga biznesi familjar

Franshiza dhe investimet e perbashketa A. Blerja e biznesit ekzistues Cilat janë format e blerjes se biznesit ekzistues? 1. Blerja e drejperdrejt – nga pronari ekzistues ne pronar te ri 2. Blerja e nje biznesi duke u bere partner i ri (buy-out) – me pelqimin e pronareve ekzistues
dike e zavendesuar ndonjerin nga pronaret (por vetem me % qe e ka)

3. Blerjen e nje franshize ekzistuese – duke marr obligimet e bleresit te meparem te
franshizes

4. Blerja e nje biznesi nga menaxhmenti ekiztues (buy-in) – nga menaxheret tek
pronari ekzistues, por edhe ne rastet e tranzicionit (privatizimet).

35. Cilët janë faktoret per vendimarrje ne blerjen e nje biznesi ekzistues?
Para se te merret vendimi per te blere nje biznes duhet te analizohen: • • • Arsyet e shitjes se ndermarrjes – terheqja nga biznesi, puna e keqe, lokaliteti jo adekuatet. Informata merren na konsumatoret, bankat, furnizuesit ej. Analiza e profitabilitetit – pasqyra financiare, raporti midis pasuris dhe detyrimeve (reflektim ne ekuitet). Analiza e dokumentave juridike – te pronesise se ndermarrjes, kontratat e ndryshme me kreditoret, furnitoret msi dhe bleresit

Cilat janë perparesit dhe te metat e blerjes se nje biznesi eksiztues

Perparesite:
• • • Tejkalimi i barrierave per hyrje ne treg – te ruaj bleresit ekzistues dhe te zgjeroj tregun Kalimi i shpjete nga idea ne shitje – ndryshimet fillestare e tregojne efektivitetin e vet Besimi me konsumatoret ekzistues (“good will”)- biznesi ka krijuar tashme nje imazh dhe konsumatore besnik, qe ka te beje me good will.

Dija prezente ne stafin ekzistues per teknologjine – ndikon ne ruajtjen e shpenzimeve per trajnimin e punetoreve per perdorimin e teknologjise.

Te metat:
• • • • • Veshtiresia e percaktimit te obligimeve dhe detyrimeve – edhe pas fillimit te biznesit mund ten a lajmerohen kreditoret per obligimet ndaj tyre. Rreziku lidhur me asetet e paprekshme- reputacion I keq “bad will”, mos krijimi I besimit tek konsumatoret. Nevoitet kohe, mund e shpenzime deri te “good willi-i” Trashegimia, sidomos tek bizneset familjare – mund te jete e nderlikuar dhe te krijoj konteste gjygjesore Pavaresia me e vogel e ndermarresit ne realizimin e ideve te veta – pasi qe eshte I lidhur me biznesin ekzistues Stoqe joadekuate te lendeve te para apo prodhimeve- mund te keqesojne gjendjen financiare

B. Krijimi i nje biznesi te ri – kerkon nje analize te kujdesshme psh. Planin e biznesit
Perparesite: • • • • Pronari Pronari Pronari Pronari ka mundesi vete ta zgjedhe lokacionin nuk trashegon problemet nga trashegimia negative e ndermarrjeve zgjedhe vete fushen e veprimtraise, produktet dhe sherbimet zgjedhe vete personelin

Te metat: • • • • Rreziku me i larte per falimentim ne vitet e para Vellimi i investimeve Veshtiresite ne krijimin e marrdhenieve brenda personelit Koha e nevojshme per anulimin e problemeve fillestare

37. Cilat janë kerkesat dhe aftesite personale ne krijimin e biznesit te ri?
Themeluesi i biznesit te ri duhet te jete i vetedijshem se prej nga fillon biznesin, d.m.th kerkohet nje lloj analize lidhur me : • • • • • • • Cilat jane aftesite personale Qka trashegoni e qe mund te ju ndihmoje Qka mund te shfrytezoni ne favorin tuaj Identifikimi i fushes dhe shansave per krijimin e biznesit ri Cilat jane fushat dhe sektoret qe ju pergjigjen ambicieve personale Ku jane veshtiresite me te medha per hyrje ne treg Ku eshte kompetenca dhe shansat me te medha

38. Cili është procesi I krijimit te biznesit te ri – identifikimi i ideve

Teknika Brainstorming eshte nje teknike shume efektive per te ndertuar idete/qendrimet ne interakcion me te tjeret – por nuk eshte e preferueshme per bizneset me shume partner.

Per te patur rezultate ne kete mendim grupor eshte i nevojshem:
• • • • Inkurajim i diskutimit – respektimi I ideve te te tjereve Regjistrimi i te gjitha ideve - nuk lejohet asnje te lihet jashte Sistemimi, kalsifikimi dhe grupimi – pas diskutimit (SWOT analiza ku: SW jane faktore te brendshem kurse OT te jashtem) Kombinimi i ideve dhe modifikimi – per te krijuar biznesin e ri

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful