40

Medical / Freshmagazine / Αφιέρωμα: Καρδιακή ανεπάρκεια

Medical / Freshmagazine / Αφιέρωμα: Καρδιακή ανεπάρκεια

Σύνδρομο της….
“Καρδιάς των Διακοπών”
Σωτήρης Αναγνωστόπουλος
Καρδιολόγος

(Holiday Heart Syndrome)

Κ

άλλου συστήματος
2. Είχαν καταναλώσει πολύ μεγάλες
ποσότητες αλκοόλ (ήταν όλοι μεθυσμένοι)
3. Συμμετείχαν σχεδόν καθημερινά σε
παρατεταμένες κραιπάλες αλκοολοποσίας
κατά την περίοδο των διακοπών τους
4. Η ΚΜ εκδηλώθηκε σε όλους περίπου την
3η – 6η ημέρα των διακοπών τους, μετά από
σχεδόν καθημερινή και παρατεταμένη υπερκατανάλωση αλκοόλ.
Η ΚΜ είναι ένας παθολογικός τύπος καρδιακού
ρυθμού, ο οποίος εκπορεύεται από τις άνω κοιλότητες της καρδίας, δηλαδή από τον αριστερό
ή το δεξιό κόλπο. Είναι μία πλήρης αρρυθμία
της καρδιάς, ο μηχανισμός της οποίας έγκειται
Τι είναι το σύνδρομο της καρδιάς των
στην πλήρη ηλεκτρική και μηχανική αποδιοργάδιακοπών;
νωση των κόλπων. Οι καρδιακοί κόλποι δηλαΤο σύνδρομο αυτό περιγράφηκε για πρώτη φορά δή, αντί να συστέλλονται ταυτόχρονα και συντοσε μια μελέτη του 1987, που αφορούσε 24
νισμένα, απλώς τρέμουν (αρχαίο ρήμα: μαρμαίασθενείς. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν παρουσιαστεί ρω = τρέμω, εξ'ού και η παράγωγη λέξη: μαρστο ΤΕΠ του νοσοκομείου, κατά τη διάρκεια της μαρυγή), χωρίς να παράγουν αποτελεσματική
περιόδου των διακοπών τους. Σε όλους αυτούς συστολή και εξώθηση αίματος. Αποτέλεσμα αυδιαγνώστηκε μία αρρυθμία που λέγεται Κολπική τού είναι η επιβράδυνση της ροής του αίματος
Μαρμαρυγή (ΚΜ). Ωστόσο, όλοι αυτοί οι
στους δύο κόλπους που ευρίσκονται σε μαρμαασθενείς είχαν κάποια κοινά στοιχεία στο
ρυγή, πράγμα που αυξάνει την πιθανότητα ενδοιστορικό τους.
καρδιακής θρόμβωσης. Να γιατί η ΚΜ θεωρεί1. Όλοι ήταν σχετικά υγιείς, δηλαδή δεν
ται παράγων κινδύνου για εμβολικό αγγειακό
έπασχαν από δομική καρδιακή νόσο ή νόσο
εγκεφαλικό επεισόδιο (από θρόμβο που σχηατά τη διάρκεια των
διακοπών των
Χριστουγέννων, της
Πρωτοχρονιάς, του
Πάσχα κλπ., υπάρχουν πολλοί λόγοι για να
γιορτάσετε και να απολαύσετε
το πνεύμα των γιορτών και των διακοπών σας.
Δυστυχώς όμως, τις ημέρες αυτές, αρκετοί από
εσάς θα καταλήξουν στο Τμήμα Επειγόντων
Περιστατικών (ΤΕΠ) για την αντιμετώπιση μιας
κλινικής οντότητας, που λέγεται: Σύνδρομο
της…. «Καρδιάς των Διακοπών» (Holiday
Heart Syndrome).

40

ματίστηκε στην καρδιά την ώρα της μαρμαρυγής).
Είναι η πιο συχνή αρρυθμία στον γενικό πληθυσμό και τα συμπτώματα που προκαλεί ποικίλουν.
Από παντελή απουσία συμπτωμάτων, έως αίσθημα παλμών στο στήθος (φτερουγίσματα, η
καρδιά κάνει τούμπες κλπ.), δύσπνοια, πόνος
στο στήθος, ζάλη, λιποθυμικό επεισόδιο (το πιο
σπάνιο), ίλιγγος, εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή ανεπάρκεια (αν η κολπική μαρμαρυγή είναι
ασυμπτωματική και υπάρχει για χρόνια χωρίς
διάγνωση).
Γιατί η υπερκατανάλωση αλκοόλ προκαλεί το
σύνδρομο της καρδιάς των διακοπών;
Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι δεν γνωρίζουμε
πλήρως. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι η υπερκατανάλωση αλκοόλ είναι καρδιοτοξική. Σε μερικά ευαίσθητα άτομα, η λειτουργία του μυοκαρδίου μπορεί να επηρεαστεί σοβαρά όταν εκτίθεται σε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ.
Όταν ο μυς της καρδιάς σας λοιπόν εξασθενεί,
αυξάνονται παροδικά οι ενδοκαρδιακές σας πιέσεις. Συνέπεια του γεγονότος αυτού είναι η αιφνίδια διάταση (τέντωμα) του τοιχώματος των
κόλπων (είναι όπως φουσκώνουμε ένα μπαλόνι
στο οποίο σταδιακά αυξάνουμε την πίεση, άρα
και την τάση στα τοιχώματά του). Το αποτέλεσμα

είναι να προκληθεί «ηλεκτρικό βραχυκύκλωμα»,
το οποίο οδηγεί σε ΚΜ. Η καρδιοτοξικότητα
από αλκοόλ που συμβαίνει σε μια ήδη πάσχουσα καρδιά (π.χ. σε καρδιές με κλάσμα εξωθήσεως EF<45-50% με φυσιολογικό EF>50%),
τείνει να επιφέρει πιο σοβαρές παθοφυσιολογικές επιπτώσεις στην καρδιακή λειτουργία, από
ότι αν συμβεί σε μία δομικά φυσιολογική καρδιά.
Στην πρώτη περίπτωση μπορεί, σε μικρό χρονικό διάστημα, να οδηγήσει σε αυξημένη αρτηριακή πίεση, κολπική μαρμαρυγή με πολύ αυξημένη
καρδιακή συχνότητα (συνήθως πάνω από 150
παλμούς/λεπτό), πολύ αυξημένες ενδοκαρδιακές και ενδοπνευμονικές πιέσεις και τελικά
πνευμονικό οίδημα και θάνατο.
Άλλοι παράγοντες που συνεισφέρουν στην
εκδήλωση του συνδρόμου της καρδιάς των
διακοπών (ουσιαστικά της ΚΜ κατά τη
διάρκεια των διακοπών)
œ Αιφνίδια αύξηση της αδρεναλίνης του
σώματος (αιφνίδια εκφόρτιση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο είναι το
νευρικό σύστημα του συναισθηματικού και
σωματικού στρες) που συμβαίνει συνήθως σε
γιορτές, πανηγύρια και γάμους, λόγω του
χορού, της συναισθηματικής φόρτισης (θετικής
ή αρνητικής), της υπογλυκαιμίας που προκαλεί

το αλκοόλ και της συνοδού υπερκατανάλωσης
καφεΐνης (βλέπε παρακάτω). Η υπογλυκαιμία
και η καφεΐνη είναι πολύ ισχυροί στρεσογόνοι
παράγοντες, τόσο στο επίπεδο του σωματικού,
όσο και στο επίπεδο του συναισθηματικού
στρες.
œ Το αντίστροφο. Αιφνίδια αύξηση της ακετυλοχολίνης του σώματος (αιφνίδια εκφόρτιση
του παρασυμπαθητικού συστήματος). Αυτό συμβαίνει συνήθως μετά από κατανάλωση μεγάλης
ποσότητας τροφής σε πολύ λίγο χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι η αιφνίδια υπερδιάταση (φούσκωμα) του στομάχου και του εντέρου σας,
προκειμένου να μπορέσουν να διαχειριστούν
τόσο μεγάλη ποσότητα τροφής. Η υπερδιάταση
αυτή του πεπτικού σας σωλήνα, διεγείρει πολύ
έντονα το παρασυμπαθητικό σύστημα (το σύστημα αυτό διεγείρεται όταν τρώμε, χαλαρώνουμε και κοιμόμαστε και στην καρδιά προκαλεί
βραδυκαρδία). Η αιφνίδια έντονη διέγερση αυτού του συστήματος, μπορεί επίσης να διεγείρει
το μυοκάρδιο των κόλπων της καρδιάς σας και
να προκαλέσει κολπική μαρμαρυγή.
œ Αιφνίδια μεγάλη και παρατεταμένη αύξηση των επιπέδων των ελεύθερων λιπαρών
οξέων του αίματος (συχνό φαινόμενο λόγω
της γαστριμαργικής κραιπάλης), τα οποία
τείνουν να μειώσουν το pH του αίματος σας
(συνθήκες μεταβολικής οξέωσης που ούτως ή
άλλως δημιουργούνται και από το ίδιο το
αλκοόλ). Αυτή είναι μία κατάσταση εξαιρετικά
«διεγερτική» για τα μυοκαρδιακά σας κύτταρα
(τα κάνει να δουλεύουν υποχρεωτικά πιο
δυνατά και πιο γρήγορα χωρίς λόγο)
œ Υποκαλιαιμία και υπομαγνησιαιμία
(χαμηλό κάλιο και μαγνήσιο αίματος). Προκαλούνται από την υπερδιούρηση (πολλά ούρα.
Μαζί με τα ούρα φεύγει και κάλιο και μαγνήσιο),
που επιφέρει η υπερκατανάλωση αλκοόλ.
Επειδή δε αυτή, συνοδεύεται λανθασμένα και
από υπερκατανάλωση καφέ για αντιμετώπιση
του περιβόητου συνδρόμου Hangover, έχουμε
περαιτέρω αφυδάτωση και ηλεκτρολυτικές
διαταραχές, από την καφεΐνη αυτή τη φορά.
œ Υπερκατανάλωση άλατος, η οποία είναι
πολύ συχνή την περίοδο των διακοπών και
μάλιστα με σοβαρή υπέρβαση της ημερήσιας
κατανάλωσης. Αυτή μπορεί να σας οδηγήσει σε
απότομη αύξηση της πίεσης, μέσω της κατακράτησης ύδατος από τους νεφρούς, η οποία με
τη σειρά της στρεσάρει το μυοκάρδιο, καθιστώ-

41

ντας το επιρρεπές σε αρρυθμίες όπως η ΚΜ.
œ Η δομική καρδιακή νόσος (π.χ. μετά από

έμφραγμα, μυοκαρδίτιδα, υπερτασική καρδιοπάθεια κλπ.). Οι άνθρωποι που πάσχουν από
δομική καρδιακή νόσο πρέπει να είναι διπλά
προσεκτικοί κατά τις περιόδους των διακοπών
και των εορτών.
Πως ορίζεται η υπερκατανάλωση
(κατάχρηση) του αλκοόλ
Κατάχρηση αλκοόλ στις γυναίκες ορίζεται ως η
κατανάλωση 7 ή περισσότερων ποτών ανά
εβδομάδα ή πάνω από 3 ποτά τη φορά. Για τους
άνδρες, ορίζεται ως πάνω από 14 ποτά την εβδομάδα ή πάνω από 4 ποτά τη φορά (Υπουργείο
Υγείας των ΗΠΑ).
Μπορεί βέβαια να ρωτήσετε ευλόγως ότι: «το
αλκοόλ δεν είναι υγιεινό για την καρδιά;».
Είναι, αλλά σε μικρές έως μέτριες ποσότητες. Η
χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ (1-2
ποτά δηλαδή ≤15 g / ημέρα για τις γυναίκες
και 1-3 ποτά δηλαδή ≤30 g / ημέρα για τους
άνδρες) είναι γνωστό ότι ασκεί προστατευτική
επίδραση στην καρδιά και σχετίζεται με λιγότερη στεφανιαία νόσο, εγκεφαλική αγγειακή
νόσο και περιφερική αγγειακή νόσο.
Προσοχή λοιπόν στην κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια των γιορτών για τους μη πάσχοντες από καρδιοπάθεια, αλλά διπλή προσοχή για
τους πάσχοντες από καρδιοπάθεια.
Είναι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλίσετε ότι
δεν θα κάνει και η καρδιά σας…..διακοπές.
Αναγνωστόπουλος Σωτήρης
MD, MHCS, MESC, MHSEER
Γενικός Κλινικός Καρδιολόγος
Ειδικός εργοσπιρομετρίας και συνταγογράφησης
προγραμμάτων άσκησης
Ειδικός Kαρδιολόγος Aποκατάστασης
Ολιστικός Kαρδιολόγος
Επιστημονικός υπεύθυνος της Cardiocare
Τέως βοηθός καρδιολογικής κλινικής ΠΑΓΝΗ
info@cardiocare.gr
www.cardiocare.gr
www.vimeo.com/cardiocare
www.scribd.com/kardiologikifrontida
www.facebook.com/cardiocare.gr

Ηλεκτροκαρδιογραφική εικόνα
ασθενούς με σύνδρομο καρδιάς των διακοπών (κολπική μαρμαρυγή)
σε αντιπαραβολή με μία καταγραφή φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού
R1

R3

R2

Κολπική μαρμαρυγή με χαμηλή καρδιακή συχνότητα (80-100 παλμοί / λεπτό)
όπου φαίνονται τα άνισα RR διαστήματα, ενδεικτικά της πλήρους καρδιακής αρρυθμίας
R

R

R

Φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός (70 παλμοί / λεπτό)
όπου φαίνονται τα ίσα RR διαστήματα