You are on page 1of 64

Netbhet eMagzine | January 2010

नेटभेट ई-मािसक - जानेवारी २०१०

पर्क
पर्कााशक व सप
ं ादक -
सिलल चौधरी salil@netbhet.com
पर्णव जोशी pranav@netbhet.com

मख
ुखपृ
पष्ठ
ृ - पर्णव जोशी pranav@netbhet.com

लख
ेखन
न-
महेंदर् कु लकणीर् - kbmahendra@gmail.com
अिनके त - aniket.com@gmail.com
अनुजा पडसलगीकर - anuja269@gmail.com
देवदत्त - maajhianudini@gmail.com
सिलल चौधरी - salil@netbhet.com
तन्वी देवडे - tanvi_amit@rediffmail.com
नीरजा पटवधर्न - saaneedhapa@gmail.com
भाग्यशर्ी सरदेसाई - shree_279@yahoo.com
चंदर्शेखर आठवले - shekhar.athavale@gmail.com
िवकास िशरपुरकर - vikas.shirpurkar@gmail.com
िदपक िशंदे - mebhunga@gmail.com
रिवंदर् कोष्टी - koshtirn@gmail.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

© या पस्ुस्तका
तकातील सव
सवर्र् लख
े , िचतर्
िचतर्े,े फोटोगर्
गर्ााफ्स याच
ं े हक्क लख
ेखक
काच्य
ंच्याा स्व
स्वााधीन.
© नट
ेटभे
भटे लोगो, मख
ुखपृ
पष्ठ
ृ व नट
ेटभे
भटे इ-म
मािसक
िसकााचे सव
सवर्र् हक्क पर्क
पर्कााशकाच्य
ंच्याा स्व
स्वााधीन.

सप
ंपकर्
कर् - सिलल चौधरी , पर्णव जोशी
www.netbhet.com

४९४, िविनत अपाटर्मेंट्स, साई सेक्शन, अंबरनाथ (पूवर्), ठाणे ४५१५०१


.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

अत
ंतरंरंग

सुस्वागतम २०१० !.............................................................................................. 0

गंुडाळलेल्या कापडाची कहाणी !!.............................................................................. 7

राजकोटचा थरार ............................................................................................... 10

ओठातलं.. मनातलं… .......................................................................................... 13

िदग्ली पोटर् ........................................................................................................ 16

चेरापंुजीमधे पाण्याचे दुिभर्क्ष ................................................................................. 21

भटकं ती : िशडीच्या वाटेने - भीमाशंकर !..................................................................25

एक आगळी वेगळी युिनव्हिसर्टी.............................................................................. 31

मंुबईतील हॉटेल्समधील निवन िनयम… ...................................................................33

Start new year with an empty Gmail inbox ! .................................................34

खारीचा वाटा - पयावरणाच्या


र् सेतुसाठी...... .............................................................38

eDiary 2010 .................................................................................................. 41

माझ्या कल्पनेतील इकोफर्ेंडली हाउस .........................................................................0

दाद द्यायलाच हवी असे........................................................................................ 50

कु सूम आिण मालती............................................................................................. 53

हेमलकसाच्‍या अरण्‍यातील ‘मंदािकनी’....................................................................56

तारें जमीं पर… ................................................................................................. 59

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

सस्ुस्वा
वागतम २०१० !

नेटभेट.कॉम आिण नेटभेट ई-मािसकाच्या सवर् वाचकाना


ं नववषर् २०१० च्या खुप खुप शुभेच्छा. हे निवन वषर् आपणा
सवाना
र्ं चागले
ं स्वास्थ्य, मनःशाती
ं आिण सौख्य देणारे आिण मराठीचा झेंडा आणखी उं चावण्यासाठी आपणा सवाना
र्ं
बळ देणारे ठरावे ही सिदच्छा .

२०१० चा हात धरुन पुढे वाटचाल सुरु करण्याआधी थोडे िसंहावलोकन करुया.
सरते वषर् आमच्यासाठी खुपच छान गेले. नेटभेट ची सुरुवात याच वषीर् झाली त्यामुळे २००९ हे वषर् कायम आमच्या
लक्षात राहील. नेटभेटच्या माध्यमातुन अनेक लोकाशी
ं नेट-भेट झाली. मंुबई, पुणे, लातुर, सातारा, कोल्हापुरमधल्या
लोकाशी
ं गप्पा तर झाल्याच त्याचसोबत सातासमुदर्ापारच्या मराठी बाधव
ं ाशी
ं देखील संपकर् झाला.

२००९ मिधल नेटभेटच्या वाटचालीचे काही मैलाचे दगड -

• १० माचर् २००९ - netbhet.blogspot.com या नावाने नेटभेट ब्लॉगची सुरुवात


• १० माचर् २००९ - फाईल एक्स्टेंशन वरुन फाईलचा पर्कार कसा ओळखाल? या पिहल्या लेखाचे पर्काशन
• २५ माचर् २००९ - netbhet.blogspot.com वरुन netbhet.com या डोमेनवर स्थलातर

• २९ माचर् २००९ - Planning to buy an Air-conditioner या लेखाला शेखर जोशी याची
ं नेटभेटला िमळालेली
पिहली कमेंट
• २७ मे २००९ - नेटभेटवरील १०० वा लेख. या िनमीत्ताने इतर ब्लॉगसर्ना आम्ही लोगो बनवुन दीले.
• ३ जुलै २००९ - How to calculate EMI in excel या आतापयर्ंत सवाधीक
र् वाचल्या गेलेल्या लेखाचे पर्काशन.
• ७ जुलै २००९ - वाचकाच्या
ं संगणक आिण ब्लॉगींगिवषयक पर्श्नासाठी
ं नेटभेट फोरम ची सुरुवात.
• २१ सप्टेंबर २००९ - मराठी पुस्तके नेटभेटच्या वाचकाना
ं िमळवुन देणार्‍या "पुस्तकभेट" या योजनेची सुरुवात.
• २१ ऑक्टोबर २००९ - उत्कृ ष्ठ मराठी ब्लॉगसर्च्या िनवडक लेखाचा
ं समावेश असलेल्या नेटभेट ई-मािसकाचा पर्ारं भ.
जगभरातील एक लाखाहुन अिधक मराठी बाधवाना
ं ईमेल द्वारे हे मािसक दरमहा पाठिवण्यात येते.
• २० नोव्हेंबर २००९ - "स्टार माझा" वािहनीतफेर् घेण्यात आलेल्या "माझा ब्लॉग" या स्पधेर्त नेटभेटची उल्लेखनीय
मराठी ब्लॉग म्हणुन िनवड.
• २२ नोव्हेंबर २००९ - Born to win या टर्ेनींग कं पनीचे संचालक शर्ी. अतुल राजोळी याचा
ं अितथी लेखक म्हणुन
नेटभेट मध्ये सहभाग.
• ३१ डीसेंबर २००९ पयर्ंतचे page views - 98526 (काही िदवसातच
ं 100000 पुणर् होतील.)
• नेटभेटचे सभासद (Email Subscribers) - ७८4 सभासद
• Average Daily pageviews (from last 1 month) - 900 - 1000
• आजपयर्ंत पर्कािशत झालेल्या एकु ण लेखाची
ं संख्या - 285

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

वाचकाच्या
ं आशीवादाने
र् च "नेटभेट" यापुढेही मराठी भाषेतील निवन उपकर्म राबवत राहील आिण यापुढेही वाचकाशी

नेटभेटने जोडलेली ही नाळ अिधकािधक घट्ट होत राहीलच या अपेक्षेने २०१० सालामध्ये आम्ही पदापर्ण करत आहोत.

निवन वषार्च्य
च्याा नट
ेटभे
भटटच्या
े च्या वाचकान
ं ा आिण सव
सवर्र् बाधव
ंधवााना खप
ु खप
ु शभ
ु च्ेच्छा
छा !

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

गंुडाळलेल्या कापडाची कहाणी !!

लहानपणापासून नव्वारी साडी म्हणजे काहीतरी पर्चंड अवघड, गूढ आिण एकदम खानदानी पर्करण असावं असा एक
समज बसला होता डोक्यात. माझी आजी काही नव्वारी नेसत नाही. पण नव्वारी नेसणार्‍या लाबच्या
ं आज्या घरी
आल्या की मला खूप मस्त वाटायचं. आपल्या नात्यात पण हे अवघड आिण खानदानी पर्करण आहे याचं समाधान
वाटायचं. पण तरी कधी नव्वारी नेसून बघण्याचा पर्यत्न के ला नव्हता.

'जाणता राजा' नाटकात मी सामील झाले मग नव्वारी नेसायला िशकणं, नेसणं, नेसवणं हे ओघानेच आलं. मग कधी
जाणता राजामधे लावण्या नाचता नाचता दोन एन्ट्र्याच्यामधे
ं घड्याळ लावून पाच िमिनटात घंुगरू, नव्वारी शालू
उतरवून परत दुसरा शालू नेसून घंुगरू बाधू
ं न परत नाचायला तयार इत्यादीची पर्ॅक्टीसही गरजेपर्माणे करून झाली.
नव्वारीमधला अवघड आिण गूढ पणा संपला. पण खानदानी पणा रूजून राह्यला.

पुढे नाटकिसनेमातलं कापडचोपड हाताळायच्या धंद्यात उतरायचं ठरवलं तेव्हा सगळ्याच वस्तर्ाभूषणाचा
ं अभ्यास
डोळसपणे सुरू के ला. आिण आपल्या म्हणजे भारताच्या वेशभूषेच्या पर्वासाने मोहवून टाकलं.
लाबलचक
ं कापड अंगावर वेगळ्या वेगळ्या जागी गंुडाळायच्या, लपेटायच्या के वढ्या त्या तर्‍हा, त्यातली कला,
त्यातलं सौंदयर्, त्यातली उपयुक्तता सगळं च अचंिबत करणारं होतं.

ितथे कु ठे तरी हे ही ठळकपणे जाणवलं की अरे नव्वार हे काही साडीचे, नेसायच्या पद्धतीचे नाव नाहीच्चेय. ते साडीचे
माप आहे के वळ. आिण मग आपसूक नव्वारीचा बोली भाषेतला संधी फोडू न नउवारी असं म्हणायला सुरूवात झाली.

पुढे अभ्यासत जाताना जगभरातल्या इतर पर्ाचीन संस्कृ तींमधील वेशभूषा आिण भारतीय वेशभूषा याची
ं नकळत
तुलना होत असायची. पर्ाचीन गर्ीक, रोमन, अिसरीयन, इिजिप्शयन, बॅिबलोिनयन इत्यादी सगळ्याच वेशभूषा आिण
भारतीय वेशभूषेत साम्यस्थळं पण अनेक आढळली. पर्ाचीन रोमन वेशभूषेमधे तरूण िस्तर्याच्या
ं डोक्यावर
ओढणीसारखं काही असे डोकं झाकण्यासाठी त्याला 'पल्ला' म्हणतात ज्याचा आपल्याकडे अथर् पदर असा होतो अश्या
काही गमती सापडल्या.

सगळ्या पर्ाचीन युरोिपयन व पिशर्यन वेशभूषाच्यात


ं मातर् सापडली नाही ती एक गोष्ट म्हणजे 'कासोटा' िकं वा
कपड्याचे 'दुटागीकरण'.

पर्ाचीन भारताच्या बाकी भागात हे 'दुटागीकरण'


ं पर्कषाने
र् िदसून येतेच. पण पर्ाचीन भारताचा िवस्तार आत्ताच्या
अफगािणस्तानपयर्ंत म्हणजे तेव्हाच्या गाधार
ं देशापयर्ंत मानला जातो. या गाधार
ं देशात सुद्धा कपड्याचे 'दुटागीकरण'

अिस्तत्वात असल्याचे भरपूर पुरावे िमळतात. हे 'दुटागीकरण'
ं बहुताशी
ं धोतर नेसल्यासारखे, एक पदर मागे कासोटा
म्हणून नेणे आिण दुसर्‍या पदराचा पुढे पंखा करणे िकं वा खरं च पदर म्हणून वापरणे असं िदसतं. िकं वा धोतरासारखे
दुटागीकरण
ं आिण दुसरे वेगळे वस्तर् वरचे शरीर झाकायला असं िदसून येतं. िस्तर्या व पुरूष दोघाच्याही
ं अंगावर याच
पर्कारचे 'दुटागीकरण'
ं िदसून येते.
Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe
Netbhet eMagzine | January 2010

गुप्त काळात मातर् (early 4th cent to mid 8th cent AD) आपल्याला आपल्या ओळखीची दुटागी
ं साडी िदसून
येते. िहचे दुटागीकरण
ं हे धोतरापेक्षा वेगळे आहे आिण तेच कापड सलगपणे पदरापयर्ंत गेलेले आहे. तेही अजंठाच्या
लेण्यात म्हणजे आपल्याच महाराष्टर्ात. आता ही साडी खरोखरच नऊवारी होती की नाही ते मातर् सागणं
ं कठीण आहे.
पण त्या गूढ, अवघड आिण खानदानी पर्काराचा पिहला िबंद ू हा धरायला हरकत नाही.

ही पद्धत नक्की कशी आहे याचं गूढ अनेकाना


ं असेलच त्याच्यासाठी
ं अगदी थोडक्यात म्हणजे आपल्या नेहमीच्या
साडीसारखीच सुरूवात करायची. पण साडीची लाबी
ं मोठी असल्याने ज्या भरपूर िनर्‍या येतात त्याचा
ं मध्य काढू न
तो दोन पायाच्या
ं मधून मागे नेऊन कमरे पाशी खोचायचा. झाली बेिसक पद्धत. कमरे शी खोचताना िनर्‍याची
ं िदशा
मातर् आपल्या नेहमीच्या साडीपेक्षा उलटी ठे वायची, पदराची एक कड उजव्या खाद्याच्याखालू
ं न तर दुसरी कड
गुढघ्याच्या खालून डाव्या खाद्याकडे
ं यायला हवी, पदर खूप मोठा काढायचा नाही, पदर मागे एका रे षेत असता कामा
नये तर तो दोन खाद्यावर/
ं डोक्यावर घेतल्यावर मागे एक समान पातळीवर यायला हवा अशी काही महत्वाची पथ्य
पाळायला िशकलं की बास.

याच साडीचा उजव्या पायावरचा घोळ उचलून डाव्या बाजूला कमरे पाशी खोचून पंखा तयार के ला आिण पदर के वळ
दोन्ही खाद्यावरूनच
ं घेतला की झाली बर्ाह्मणी नऊवारी.

दोन्ही पायावर
ं साडी चापूनचोपून घट्ट बसवली आिण मागच्या काष्ट्याला दोन्ही काठ एकाला एक लावून बसवले की
झाली नाचकामाची साडी.

दोन्ही पायावरून
ं घोळ उचलून त्या त्या बाजूला कमरे पाशी खोचले आिण पदर डाव्या खाद्यावरून
ं मग डोक्यावरून
आिण मग उजव्या खाद्याच्या
ं खालून नेऊन कमरे शी टोक खोचलं की झाली कामकरी, शेतकरी बाई.

एक मोठा वेढा साडीच्या आत घडी घालून घेऊन मग िनयार् आिण काष्टा घालायचा, दोन्ही पायावरचा घोळ िकं िचतसा
उचलून कमरे शी खोचायचा. क्युलॉटस सारखी पोटर्‍यापयर्ं
ं त साडी नेसायची. ही झाली िसंधुदग
ु ातल्या
र् िखर्श्चन
बायाची
ं साडी.

वेगवेगळ्या पद्धतीने पायावरचा घोळ आटवून त्याचे मोठ्ठे िखसे करायचे, साडी अगदीच शॉटर्स च्या उं चीची होते. ही
झाली गोवा आिण िसंधुदग
ु ातल्या
र् भागातली कामकरी लोकाची
ं भातलावणीच्या वेळी, डोंगरात काम करतेवेळी
नेसायची साडी.

या सगळ्या नेसण्यामधे
ं समान आहे ते म्हणजे साडीच्या एका टोकापासून सुरूवात करणे, कमरे भोवती गाठ मारून
त्यावर साडी तोलणे आिण िनर्‍या दंभ
ु गून दुटागीकरण
ं करणे.

पण याबरोबरच नऊवारच साडी पण िनर्‍या, गाठी असं काही न करता एकावर एक बरे च वेढे घेऊन नेसायच्याही
काही पद्धती आहेत. सुरूवातीलाच काष्ट्यासाठी चागला
ं लाबलचक
ं भाग ठे ऊन द्यायचा आिण खूप सारे वेढे घ्यायचे.
सगळे वेढे घेऊन संपल्यावर आतमधे काष्ट्यासाठीचा भाग दोन पायातू
ं न मागे नेऊन सगळ्या वेढ्याच्या
ं वरून मागे

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

कमरे शी खोचायचा अशी साधारण पद्धत. पदरासकटचे आिण पदरािशवायचे असे दोन्ही पर्कार यात िदसतात. ठाणे
िजल्ह्यातले वारली आदीवासी, रायगडातले कातकरी आिण ठाकर आदीवासी, मंुबईच्या कोळणी, मंुबईतलाच आगरी
समाज, रत्नािगरीतला कु णबी समाज, िसंधुदग
ु ातला
र् आिण गोव्यातला धनगर समाज अश्याच्या
ं साडी नेसायच्या
पद्धती या दुसर्‍या पद्धतीत येतात.

भारतातलं िवशेषतः मध्यभारतापासून दिक्षणेकडे हवामान उष्ण त्यामुळे अंगावरचं कापड चोपड हे हवा खेळती
राहील असं हवं. आिण एकावर एक थर नसलेलं हवं यातूनच मोठ्या कापडाची एकच साडी दुटागी
ं करून नेसायच्या
पद्धतीने जन्म घेतला असणार. एका नऊवार कापडामधे संपूणर् शरीर झाकलं जातं तरीही दुटागीकरण
ं के ल्यामुळे
कसंही वावरायला, बसाउठायला काहीच पर्ॉब्लेम नाही, काष्टा हा सगळ्या वेढ्याच्या/
ं थराच्या वर असतो त्यामुळे
नैसिगर्क िवधींच्यासाठीही संपूणर् साडी सोडायची गरज नाही. आिण शरीर झाकलं तरी शरीराची सगळी वळणं
बरोब्बर अधोरे िखत के ली जातात. त्यामुळे स्तर्ी शरीराची कमनीयता, सौंदयर्ही िदसून येते.

तसंच त्या त्या िठकाणची भौगोिलक पिरिस्थती, कामधंदे इत्यादीचा िवचारही त्या त्या नेसणीमधे िदसतो.
कोकणामधे िचखल, पाणी जास्त त्यामुळे ितथल्या सगळ्याच पद्धतींमधे साड्या ह्या पायघोळ नाहीत. घोट्याच्या
वरती िकं वा क्विचत गुडघ्याच्या वरतीही जाणार्‍य पद्धती िदसतात. तसंच डोंगरदर्‍यामधल्या
ं िबकट वाटाशी
ं दोन हात
करत रोजचं जगणं जगायचं असल्याने कातकरी, धनगरी पद्धतींमधे कमरे भोवती बरे च वेढे घेऊन पाठीला आधार
िदलेला िदसतो.

हे असं सगळं अभ्यासायला लागलं की पूवर्जाच्या


ं बुद्धीबद्दलचा आदर वाढतो. त्याचं
ं िनसगाशी
र् समजून उमजून जगणं
उलगडायला लागतं समोर. साड्या, त्याचे
ं तपशील हा एक भाग झाला पण िनसगाशी
र् पूवर्जानी
ं िटकवून ठे वलेलं नातं
आपण जपायला पाहीजे असं कु ठं तरी जाणवायला लागतं. काय म्हणता?

नीरज
रजाा पटवध
पटवधर्न
र् http://aatalyaasahitmaanoos.blogspot.com/

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

राजकोटचा थरार

कायालयात
र् येत असतानाच िमतर् म्हणाला, ‘सेहवाग सुटलाय नुसता’
संगणक चालु करुन लगेच ‘िकर्कईन्फो.कॉम’ चालु के ले. खरं च राव, चौकाराना
ं सुरुवात झाली होती. ८ च्या रन-रे टने
खेळत होते.
“च्यायला हा तेंडल्या बघ, नुसता शात
ं उभा आहे, िवचारले की म्हणतो, माझा खेळ परीपक्व झालाय, मी संयमी खेळी
के ली, आय वॉज एन्जॉयींग िवरुज इनींग वगैरे..”
थोड्यावेळाने तेंडल्या सुध्दा सुरु होतो.
“आयला, कश्याला दोघं पण तुडवताय, एकाने शात
ं नको का रहायला??”
िवरुचे ५० होतात. “जाईल बघ आता हा, िटकु न राहील जरावेळ तर शप्पथ..”
तेंडल्या आिण िवरू दोघंही शर्ीलंकन गोलंदाजाना
ं बधत नसतात. तेंडल्याही ५० मारुन घेतो. जरा बरं चाललं आहे
म्हणायला जावं तर कु ठे तरी माशी िशंकते आिण तेंडल्या आऊट.
“कसला रे हा मास्टर ब्लास्टर, अजुनही िक्लन बोल्ड होतो.”
धोनी अवतरतो.
“घ्या आले महाराज. गंभीर फॉमर् मध्ये आहे, त्याला नको का पाठवायला? काय िदवे लावणार हा असा मध्ये येऊन?”
पण नाही. धोनी स्वतःवरील िवश्वास साथर् ठरवतो आिण ‘धोनी धुलाई कें दर्” सुरु होते. दोघंही जण गोलंदाजीचा
यथेच्छ समाचार घेत असतात. अंदाजे स्कोर ३०० मग ३५०, ४०० आिण मग चक्क ४५० पयर्ंत येऊन पोहोचलेला
असतो.
कायालयात
र् कामात लक्षच लागत नसते आिण अचानक क्लायंट कॉलची वेळ येऊन ठे पते. भारतीय वंशाचा
अमेरीके तील क्लायंटसुध्दा मॅचमध्ये गंुग असतो. िकत्तेक वषाने
र् आज कॉल मध्ये कामा-व्यतीरीक्त गप्पा होतात. कॉल
लगेच संपतो आिण परत नजरा लंच-रुम मधील एल.सी.डी िकं वा संगणकपटलावरील स्कोरकाडर्कडे वळतात.
िवरूचे शतक झालेले असते.
“आज हा असाच खेळत राहीला ना, तर २०० मारतो.”
“अरे २०० सोड, १९८ मारले तरी खुप झाले, त्या सईद-अन्वरचे नाव वर बघवत नाही राव”
कु णी म्हणायचाच अवकाश आिण िवरें दर् सहवाग गचकतो.
“झालं.. संपलं. िटकु न रहायची सोयच नाही.”
“अरे , तो काय तेंडल्या आहे का रे कॉडर् साठी खेळायला, नैसगीर्क खेळ त्याचा..”
रै ना गंभीर कडु न आशा लागलेल्या असताना ते अपेक्षाभंग करतात. धोनी सुध्दा गचकतो.
अपेक्षीत स्कोर पुन्हा ३७० वाटायला लागतो.
“कसली रे आपली भक्कम फळी? एक गेला की मागे रागच
ं लागते. काही अथर् नाही बघ.”
“हो ना, आिण िपच इतके चागले
ं आहे. जयसुया,र् िदल्शान आणी संगकाराचे हात खाजत असतील. मला तर वाटतं
३०-४० ओव्हसर्मध्येच संपवतील मॅच.”
िवराट कोहली िकर्ज मध्ये असतो.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

“अरे एकदातरी तुझं टीम मध्ये असणं जस्टीफाय कर!, िनदान आज तरी खेळ”
तडफडत स्कोर कसाबसा ४०० पार करतो आिण ४१४ वर मॅच संपते.
आता वेळ असते शर्ीलंकेची. िदल्शान आिण थरं गा ओपनींग करतात. िदल्शान चा धडाका सुरु होतो. गोलंदाजाना
ं तुड-
तुड तुडवत सुटतो.
“कसले रे आपले हे गोलंदाज. वाईड काय, हाल्फ िपच काय, फु ल-टॉस काय. छ्या. लायकीच नाही आपली
िजंकायची.”
“काही नाही, हरलेच पाहीजेत, त्यािशवाय ताळ्यावर येणार नाहीत.”
झहीर नाही, नेहरा नाही, पर्वीण कु मार नाही, हरभजन नाही. कु णी सुटत नाही त्याच्या
ं तडाख्यातुन.
“मला तर वाटते आपण १०० एक रन कमी पडणार आहोत”
शेवटी रै नाकडु न बर्ेक िमळतो. थरं गा जातो. पण आपण आगीतुन फु फाट्यात पडतो. संगकारा टी-२०च्याच मुड मध्ये
असतो.
“उगाच थरं गा आऊट झाला राव, चालले होते ते बरे होते.”
आता काही खरं नाही. सगळे आप-आपल्या कामाला लागतात. पण नकळत नजर स्कोरकाडर् कडे जात असतेच.
िमस-िफिल्डंगला उधाण आलेले असते. कॅ च वर कॅ च सुटत असतात.
“श्या.. अजुनही कोणी आऊट नाही. काय करतोय आपला कॅ प्टन कु ल?”
शर्ीलंकन धुलाई-कें दर् जोरात चालु असते, आिण तळ्यातला गणपती पावतो. संगकारा आऊट.
पुन्हा एकदा दुदम्र् य आशावाद जागृत होतो.
जयसुया,र् भारताचा काळ अवतरतो.
“हा तर बघ आता काय करतो ते..” असं म्हणेपयर्ंत जयसुयार् सुध्दा आऊट.
“अमेझींग.. वॉव.. िजयो धोनी आिण भज्जी….”
पाठोपाठ अनपेक्षीतपणे िदल्शानही परततो.
पण डॅमेज झालेले असते. मॅच शर्ीलंकेच्या अजुनही हातात असते.
गणपती बाप्पा सुध्दा आता फामात
र् आलेले असतात. काही तुरळक शॉट्स नंतर जयवधर्ने रन-आऊट होतो.
“चला, चमकला बाबा कोहली कु ठे तरी.. वेल थर्ो..”
पाठोपाठ कं दंबीला सुध्दा तेंडल्या रन-आऊट करतो.
“जेष्ठ खेळाडंूनी कणर्धाराचा िवश्वास साथर् ठरवला”
“तेंडल्या ने िटकाकाराची
ं तोंड बंद के ली.”
शेवटु न दुसरी ओहर जहीर अल्टीमेट टाकतो. पुन्हा रन-आऊटस होतात.
शेवटची ओहर. सगळे लंचरुम मधील एल.सी.डी. समोर जमलेले असतात.
मॅनेजर शोधत येतो..”अरे ५.१५ ला िमटींग होती ना..” स्कोर बघुन तो सुध्दा थबकतो.
६ बॉल ११ रन.
गदीर्मध्ये उभी असलेली नेहराची बायको सुध्दा टेन्स्ड असते.
“हा नेहरा घोळ घालणार बहुतेक”
“िपच चागले
ं आहे, एक िथक एज, एक गुड शॉट आिण संपले सगळे ”

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

“अरे हा धोनी एवढा शात


ं कसा? जरा बॉलरजवळ जावं उगाचच चचार् करावी, िफल्डींग चेंज करावी म्हणजे बॅट्समन
वर टेन्शन येते रे …”
शेवटच्या ओव्हरचा पर्त्येक बॉल श्वास रोखणारा असतो.
शेवटचा बॉल… १ बॉल ५ रन.
पुन्हा एकदा चेतन शमाच्या
र् त्या ओव्हरची कडु आठवण जागी होते.
‘िसक्स नको राव मारायला..”
“फोर पण नको आहे रे ..”
“नेहराने नो बॉल टाकला नाही म्हणजे िमळवले.. नाहीतर एक रन एक्स्टर्ा आिण परत िफर्-िहट”
भयानक टेंन्शन..
नेहरा शेवटचा बॉल टाकतो आिण फक्त एक रन….
भारत िजंकला..
टाळ्याचा
ं कडकडाट..
बाहेर मुलाखतीसाठी आलेला उमेदवार स्वतःशीच .. “भारी कं पनी िदसतेय राव.. इथेच िसलेक्शन व्हायला पाहीजे..”
शेवट गोड होतो… सवाच्या
र्ं चचा,र् िशव्या शाप, सल्ले, कौतुकाचा वषाव
र् तुतासतरी
र् थाबतो,
ं पुढची मॅच सुरु होई
पयर्ंत……

अिनक
अिनकेे त http://manatale.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

ओठातलं.. मनातलं…

ऑक्सफडर् िडक्शनरी एक निवन िडक्शनरी काढण्याचा मागावर


र् आहे.
असं लक्षात आलंय की निवन लग्न झालेल्या पुरुषाना
ं ह्या िस्तर्याच्या

शब्दाचे
ं अथर् िनटसे कळत नाहीत त्यामुळे पुरुषाचा
ं नेहम
े ीच गोंधळ
होतो.. ह्या िडक्शनरीचा वापर के ल्याने िस्तर्याच्या
ं उपयोगातल्या
नेहम
े ीच्या शब्दाचा
ं नीट अथर् सगळ्या पुरुषाना
ं समजेल, आिण गैरसमज
,तसेच निवन दापत्यामधली
ं भाडणं
ं दुर होतील असे तज्ञाचे
ं मत आहे.
यावर काही लोकाचं
ं म्हणणं असंही होतं की काही एक फरक पडत
नाही..समजलं काय िकं वा न समजलं काय.. शेवटी पुरुषाना
ं करावं तर
िस्तर्याच्या
ं मनासारखंच ना??
ं तरी पण ऑक्सफडर् िडक्शनरीच्या
वतीने सगळ्याना
ं जर काही असे शब्द माहीती असतील, की ज्याचा

पुरुषाने वापरल्यास ’लौिकक अथर्’ असतो, पण िस्तर्यानी
ं वापरल्यावर ’गभीर्त अथर्’ असतो.. असे शब्द कृ पया
कॉमेंट्समधे िलहावेत, म्हणजे ऑक्सफोडर्ला फॉवर्डर् करता येतील- गिभर्त अथाच्या
र् िडक्शनरी साठी. एक इ मेल आला
होता, त्यावरुन सुचलं हे पोस्ट.
िनटसं कळलं नाही का??
ं काय म्हणणं आहे माझं ते? इथे एक लहानसा अनुभव िलिहतो, म्हणजे लक्षात येईल. आम्ही
( मी , सौ. मुली) िडमाटर्ला िकराणा सामान (म्हणजे आपली गर्ोसरी हो) घ्यायला संध्याकाळी गेलॊ होतो. आता
सगळं मिहन्याभराचं सामान घेउन , नंतर रागे
ं त उभं राहुन पैसे भरायला रातर्ीचे ८-३० झाले म्हंटल, आपण आता
हॉटेलमधेच जेवायला जायचं का??
ं तर यावर उत्तर होतं.. नको.. मी घरी गेल्यावर छान (?) गरम िखचडी लावते
…आता जर तुम्हाला िखचडी आवडत नाही हे मािहती आहे , म्हणजे याचा गिभर्ताथर् हो असा घ्यायचा आणी सरळ
हॉटेलसमोर गाडी पाकर् करायची. िडक्शनरीतलार् पिहला शब्द:- नको = हो आिण हो म्हणजे नाही
दुकानात गेल्यावर, अहो आपल्याला निवन चादरी घ्यायच्या आहेत ना??
ं आता चादरी, निवन काय , िकं वा जुन्या
काय, तुम्हाला काय फरक पडतो? पण ‘आपल्याला’ हा शब्द पहा िकती चपखल पणे वापरलेला आहे.. याचा अथर्
घ्यायचा असा… (आपल्याला = ितला ) म्हणजे ितला निवन चादरी घ्यायच्या आहेत, आिण बेटर यु से येस.. ..हो ’
आपल्याला’ घ्यायच्याय ..
एखाद्या िवषयावर तुम्ही सगळ्या नातेवाईकासमोर/
ं िकं वा िमतर् मैतर्ीणींमधे जर काही तरी बोललात, की जे
बोलायला नको होतं, आिण …. ’आपण एकदा यावर व्यविस्थत बोललं पािहजे’.. असं ितने कधी म्हंट्लं तर याचा अथर्
होतो की थोडा थाब,
ं पाहुणे गेले की तु आहेस आिण मी आहे….माझ्या मनात बरं च काही खदखदतंय.. आिण तु
ज्वालामुखी फु टणार आहे याच्या तयारीत रहा.. खुप कम्प्लेंट्स आहेत माझ्या- यु बेटर बी िपर्पेअडर्…
कधी भाडण
ं झालं नेमकं , तुमचं बरोबर आहे, म्हणुन तुम्ही अगदी तावातावाने भाडताय,
ं आिण नंतर हत्यारं
टाकल्यापर्माणे पण आवाजात जरब आणुन जेंव्हा ती “बरं …. मी सॉरी… आता सॉरी म्हंटलं ना…
ं बस्स.. िवषय

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

संपला….. असं म्हणते तेंव्हा याचा अथर् ’ बच्चमजी मला कोंिडत पकडतोस काय? यु िवल बी सॉरी फॉर धीस, आय
िवल सी दॅट यु िवल िरपेंट धीस…. असा घ्यायचा असतो..
एखाद्या वेळेस दुकानात गेल्यावर ितने पसंत के लेली ती मातकट रं गाची साडी नाकारुन तुम्ही दुसरी एखादी संुदर (
तुमच्या मते ) साडी ( कधी नव्हे ते.. ) पसंत करता.. आिण तुला ही छान िदसेल गं, घेउन टाकु या आपण ही.. असं
मोठ्या पर्ेमाने म्हणता, पण तेवढ्यात ितच्या चेहऱ्े यावरचे िनिवर्कार भाव पाहुन तुम्ही दुसरं काही म्हणण्यापुवीर्च..
’छान आहे..तुमची आवड ’ असं म्हंटलं की मग समजायचं की ितला ही साडी बाईसाहेबाना
ं आवडलेली नाही..
आिण मुकाट्याने खाली टाकु न द्यायची…
बरे चदा तुम्ही ितच्या बॉिड लॅंग्वेज कडे दुलर्क्ष करुन,िकं वा लक्षात न आल्यामुळे ’साडी पॅक करो’ म्हणुन दुकानदाराला
सागता,
ं तेंव्हा जर तीचं पुटपुटणं ऐकु आलं की हो….. ’घेउन टाका तुम्हाला आवडली असेल तर” ….. की सरळ
दुकानदाराला रुको भैय्या, ये नई मंगताय… म्हणुन सागायचं
ं .. कारण या घेउन टाका ना=
ं चा अथर् होतो की मला ही
साडी नकोय.. आिण तुम्ही घेतली तरी मी कधीच नेसणार नाही.. थोडक्यात गो अहेड , घेउन टाक/ करुन टाक =
माझी इच्छा नाही तु हे करावंस अशी
िदवसभर काम करुन आल्यावर रातर्ी आंघोळ करायचा कं टाळा आला, आिण ितने रातर्ी पलंगावर पडल्या पडल्या
कॉमेंट टाकली.. की तु िकत्ती मॅनली आहेस रे .. म्हणजे याचा अथर्.. असा की तुझ्या घामाचा खुप वास येतोय.. उठ, जा
, आिण आंघोळ करुन ये. जमलंच तर दाढी पण करुन ये…
कधी कधी रातर्ी लाइट ऑफ कर रे .. बी रोमॅंटीक.. असं म्हंटलं, की समजायचं, की अरे मी िकत्ती लठठ झाली आहे ना,ं
मला अिनझी वाटतंय लाईट सुरु असला की .. .. म्हणुन लाईट ऑफ कर..
जनरल घराबद्दल तर बरे चदा िनरुपदर्वी वाटणाऱ्या कॉमेंट्स या खुप महत्वाच्या असतात. जसे ह्या फ्लॅटला बाल्कनी
हवी होती बेडरुमला, िकं वा िकचन थोडं कम्फटेर्बल वाटत नाही, िकं वा हा फ्लॅट चागला
ं आहेच रे …. पण इथे कपडे
वाळत घालायला जागा नाही व्यविस्थत… या सगळ्याचा
ं अथर् म्हणजे मला ह्या घराचा कं टाळा आलाय, आिण आता
निवन घर बघणं सुरु कर..घर बदलु या आपण आता.
रातर्ी तुम्ही मस्तपैकी गाढ झोपलेले आहात. मस्त पैकी घोरणं सुरु आहे. तेवढ्यात.. ” अहो.. मला कसला तरी आवाज
ऐकु येतोय … जरा बघा नां दार उघडु न … ” याचा अथर्, मला अिजबात झोप येत नाही, आिण तु झोपला आहेस??
चल उठ आिण मग आपण गप्पा मारु या.. आिण हवं तर…………..
बरे चदा तुम्ही नुसते सहज बसलेले असता, तेवढ्यात ’तु खरं च साग
ं , तुला मी आवडते ना?
ं िकं वा तुझं माझ्यावर पर्ेम
आहे ना??
ं असं वाक्य कानावर पडलं, की आपलं पैशाचं पािकट तपासुन पहा.. िकती आहेत िशल्लक ते.. आिण बॅंक
बॅलन्स आठवण्याचा पर्यत्न करा. कारण याचा अथर् होतो की मी तुला खचात
र् पाडण्याचा प्लॅन के लेला आहे, िकं वा
काहीतरी खुप महागाचं िवकत घेउन मागणार आहे.
पर्ेमा बद्दल तर नेहम
े ीच बोलणं सुरु असतं.. मग एखाद्या वेळेस.. तुझं माझ्यावर िकती पर्ेम आहे?? ( वरच्या पॅरा मधे
तुझं माझ्यावर पर्ेम आहे का?
ं हे वाक्य होतं- फरक लक्षात घ्या) असं क्वाटीटीव्ह
ं वाक्य ऐकु आलं की समजावं ितने
नक्कीच तुम्हाला न आवडणारी कु ठली तरी गोष्ट के लेली आहे… मानिसक तयारीत रहा, की आता ती काय बॉम्ब
फोडते ते. …. म्हणजे सासुरवाडीचे लोकं सह कु टंूब सह पिरवार आिण इष्ट िमतर्ासह
ं तुमच्या एल टी सी च्या िपिरयड
मधे बोलावुन ठे वले आहेत, आिण पुणर् एल टी सी त्याच्या
ं बरोबर घालवायची आहे… असे काही तरी पण असु
शकते..

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

तुम्ही एखाद्या गोष्टीवर िडस्कस करताय ितचा मुद्दा तुम्हाला अिजबात पटलेला नाही, म्हणुन तुम्ही आपला मुद्दा पुन्हा
जोर लावुन माडताय,
ं तुम्हाला समजतंय की तुम्ही िजंकताय वाद िववादामधे… तेवढ्यात ितने जर तुम्ही नीट
कम्युिनके ट करा हो, तुम्हाला काय म्हणायचंय ते.. असं म्हंटलं म्हणजे याचा अथर् ” मी काय म्हणते ते नीट ऐका आिण
सरळ सरळ वाद िववाद न करता मान्य करा:.. असा घ्यायचा असतो.
संध्याकाळची वेळ.. तुम्ही तयार होऊन सोफ्यावर ितच्या तयार होण्याची वाट पहाताय. तेवढ्यात… माझं एकाच
िमिनटात होतंय बरं का..
ं असं म्हणाली की समजा.. बहुत देर है और… लॅप टॉप सुरु करा आिण टायपा एखादं पोस्ट
.. ब्लॉग साठी.. हा हा हा..
चला, झाली ती तयार.. मी येतो आता…
(हे फक्त एक िवनोदी पोस्ट म्हणुन िलिहलंय , कोणाला दुखवण्याचा उद्देश नाही)

मह
महेंदर्ें कु लकण
लकणीर्ीर् http://kayvatelte.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

िदग्ली पोटर्

पोटर् ब्लेअर ! नाव ऐकलं की काय आठवतं?? काळं पाणी?? स्वा. वीर सावरकराची
ं जन्मठे प??
या िशवाय पण बरं च काही आहे पोटर् ब्लेअरला.पण जे कोणी जातात ते फक्त या काही ठरािवक गोष्टी पाहुन परत
येतात. स्नेक आयलंड वगैरे िकं वा कोरल आयलंड.. पण ह्या पोस्ट मधे िदग्लीपुर पोटर् जे फारच कमी लोकानी
ं पािहलेलं
आहे त्याबद्दल थोडं िलिहतोय.. खरं तर िलहावं की नाही हा िवचार किरत होतो बरे च िदवस- , पण शेवटी बऱ्याच
गोष्टी िफल्टर करुन िलहायचं ठरवलंय.
पोटर् ब्लेअर पासुन साधारण ३०० िकमी अंतरावर हे िदग्ली पोटर् आहे. िहच ती जागा आहे िजथे आम्हाला काम
असतं. पोटर् ब्लेअर हुन िदग्लीपोटर् ला जायला जहाजाने िकं वा बसने पण पर्वास करावा लागतो.. जर जहाजाने गेलात
तर के वळ ८ तास लागतात, आिण बस ने गेलात तर १२ तास.. जहाजाने जरी लवकर पोहोचलो, तरी पण एक मस्त
पैकी अनुभव तुम्ही िमस करता, म्हणुन बसने पर्वास करणे किधही चागलं
ं , परतीचा पर्वास जहाजाने के लात तरी
हरकत नाही..

आज आपल्याला स्वातंत्र्य िमळु न ६०च्या वर वषर्ं झाले आहेत. पण आजही पोटर् ब्लेअर पासुन के वळ ४० िकमी वर
एक असा एिरया आहे की िजथे रहाणारे आदीवासी आजही अंगावर एकही कपडा न घालता रहातात. खोटं वाटेल
कदाचीत , पण दुदव
ैर् ाने हीच खरी पिरस्थीती आहे. अंदाजे ४० िकमी अंतरावरुन जरावा िरझवर् फॉरे स्ट ची हद्द सुरु
होते. इथुन जर तुम्हाला कर्ॉस करायचे असेल तर खाजगी वाहनाने पर्वास करण्याची परवानगी नाही… सकाळी ४
वाजता पोटर् ब्लेअरहुन बस िनघते ती संध्याकाळी ४ वाजता िदग्लीपोटर् ला पोहोचते.
इथुन, म्हणजे या पोिलस चेक पोस्ट वर सगळी वाहनं येउन थाबतात.
ं सकाली ६-३० वाजता चेक पोस्टवर जमा
झालेली सगळी वाहनं ही एक्सॉट्सर् वाहनाच्या
ं मधे डर्ाइव्ह करत हे िरझवर् फॉरे स्ट पार करतात.जंगलातुन जाताना

ते आदीवासी पण तुम्हाला िदसु शकतात.सरकारी वाहनाने पण पर्वास के ला जाउ शकतो.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

आिदवासी लोकाना
ं बस मधुन खायला देताना.

हे आिदवासी लोकं आजही धनुष्य बाण घेउन िशकार करतात. अंगावर एकही कपडा नसतो याच्या.या
ं काळातही
के वळ धनुष्य बाण वापरुन िशकार करुन पोट भरतात हे लोकं . माझ्या कडे काही िव्हडीऒ पण आहेत, पण ते इथे
पोस्ट करणे योग्य होणार नाही, आिण यु ट्युब वर टाकले तर कोणीतरी अती उत्साही त्याना
ं फ्लॅग करे ल म्हणुन पोस्ट
किरत नाही. या लोकाचे
ं फोटो आिण िव्हडीओ काढणे िलगली अलाउड नाही. तशा सुचना स्पष्ट स्वरुपात िदलेल्या
आहेत. इथे रहाणाऱ्या आिदवासी लोकाना
ं जवरा टर्ाइब म्हणतात. इथे बऱ्याच सुचना जागोजागी लावलेल्या आहेत.
जसे.. या आिदवासी लोकाना
ं काहीच देउ नका, त्याना
ं खुणा करुन तर्ास देउ नका, त्याच्याशी
ं बोलण्याचा पर्यत्न करु
नका वगैरे वगैरे… जर तुम्ही त्याना
ं तर्ास िदला तर ते तुम्हाला धन्युष्य बाणाने मारु पण शकतात .

पोटर् ब्लेअर हुन िनघाल्यावर या चेक पोस्ट ला येउन थाबावं


ं लागतं. वर सािगतल्या
ं पर्माणे ६-३०ला इथुन तुम्ही
िनघालात की मग बाराटाग
ं ला पोहोचता. इथुन पुढे समुदर् आहे. त्या समुदर्ातुन कर्ॉस करण्यासाठी राज्य पिरवहन ची
बस लहानशा टर्ॉलर मधे लोड करुन कर्ॉस के ली जाते. नंतर पुढे असलेले इथुन पुढे मग बाराटाग
ं रं गत वगैरे गावं आहेत.
अजुन पुढे गेल्यावर मग ह्या आयलंडच्या शेवटी पोहोचल्यावर कदमतला आयलंड पयर्ंत पुन्हा बसला बोटीवर चढवलं
जातं आिण बस िदग्लीपुरच्या रस्त्याला लागते. जर उन्हाळा असेल तर संुदर िनसगर्, आिण दमट हवामान, अंगातुन
घामाच्या धारा.. हे सगळं अगदी गृिहत धरुन चला- पण अगदी व्हिजर्न िनसगर् आहे इथे. तसं पोटर् ब्लेअरला कु ठे ही
गेलात तरीही संुदर िनळं पाणी असलेला समुदर्, तर तुमच्या सोबत असतोच..

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

टर्ॉलर मधुन बस एका अयलंड वरुन दुसऱया आयलंड वर नेली


जाते.
शेवटी एकदाचं िदग्ली पुरला पोहोचलात की हा अिवस्मरिणय
पर्वास संपतो. पण इथे पोहोचे पयर्ंत तुम्हाला जो िनसगाचा
र्
आनंद घेता येतो तो अवणर्िनय आहे. इथे पोहोचल्यावर मग
पुढे काहीच नाही करमणुकीकरता. फक्त ताजे मासे, जाड
तादु
ं ळाचा भात आिण संुदर िनसगर्. इथे आम्हालोकाना
ं जायचं
काम पडतं ते काही कामासाठीच, नाहीतर इतका दर्िवडी
पर्ाणायाम पर्वास करुन जाणं शक्यंच नाही. पण कामासाठी
जावं लागलं की मग असा थोडा िनसगर्सौंदयाचा
र् आनंद पण
घेता येतो. इथे दोन िदवस अगदी मस्त जातात, पण नंतर मातर्
कधी जातो परत असं होतं.

पोटर् ब्लेअरच्या सेल्युलर जेल बद्दल तर बरं च


काही िलहुन झालंय ( म्हणजे इतर लोकानी
ं बरं च
काही िलिहलंय)त्यामुळे फार काही िलिहत नाही
. ज्या कोठडीत स्वा. वीर सावरकराना
ं ठे वलं
होतं ती कोठडी पािहली की नतमस्तक होतं.इथे
जी फाशीची जागा आहे त्या जागेवर एखाद्याला
फाशी िदल्यावर खालची
पोकळ जागा सरळ समुदर्ाशी कनेक्टेड आहे. मृत
देह हा सरळ समुदर्ात पोहोचतो ..

सेल्युलर जेल स्वा. वीर सावरकराना


ं ठे वले ती कोठडी.

िबर्टीशानी
ं हे जेल फारच संुदर कन्स्टर्क्ट के लंय. किमत कमी माणसं ह्या
इतक्या मोठ्या जेल वर नजर ठे उ शकतात. अगदी एकच माणुस पण
पुरेसा आहे वॉच

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

ठे वण्यासाठी. पुवीर्च्या काळी या जेलच्या सात िवंग्ज होत्या ( ऑक्टॊपस पर्माणे पसरलेल्या) . पर्त्येक कोठ्डीच्या समोर
दुसऱ्या िवंगचा व्हेंटीलेटर यायचा. त्यामुळे एका कै दी िदसत नसे. आिण संपुणर् एकात
ं वासात िदवस कं ठावे लागायचे.
सातही िवंग्ज या मध्यभागी जुळलेल्या होत्या. ितथे एक वॉच टॉवर होतं. आिण त्या वॉच टॉवर वरुन के वळ एक माणुस
संपुणर् जेल वर लक्षं ठे उ शकत असे. सध्या एक िवंग ही म्युिझयम मधे आिण एक िवंग हॉिस्पटल मधे कन्व्हटर् के लेली
आहे.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

िदग्ली पोटर् जेटी आिण आजुबाजुचे फोटो

मह
महेंदर्ें कु लकण
लकणीर्ीर् http://kayvatelte.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

चेरापंुजीमधे पाण्याचे दुिभर्क्ष

भारताच्या ईशान्य कोपर्‍यातल्या ‘सात बिहणी‘ म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या राज्यापै


ं की एक राज्य म्हणजे
मेघालय. अितशय संुदर वनशर्ीने नटलेले हे राज्य, नेहमीच िहरवे गार असते. या मेघालयात,पिश्चम खासी टेकड्याच्या

भागात चेरापंुजी हे पर्िसद्ध गाव आहे. चेरापंुजी या गावाचे नाव एखादा शाळे त जाणारा मुलगा सुद्धा सागू
ं शके ल इतके
ते पर्िसद्ध आहे. जगातील सवात
र् जास्त पाऊस पडणारे गाव म्हणून चेरापंुजी ओळखले जाते. 1972 मधे जेंव्हा मेघालय
या राज्याची स्थापना झाली तेंव्हा या राज्याला इथल्या हवामानामुळे ‘मेघाचे
ं घर‘ असे अितशय समपर्क नाव देण्यात
आले. खरे म्हणजे हे नाव संपूणर् राज्याला देण्यापेक्षा चेरापंुजी गावाला देणे जास्त सयुिक्तक ठरे ल कारण सरासरीने या
गावात वषर्भरात िमळू न, तब्बल 1100 सें.मी. पेक्षा जास्त पाऊस पडतो. 1861साली चेरापंुजीला फक्त एका
मिहन्यात 2891 सें.मी. पाऊस पडला होता व हा आतापयर्ंतच्या मािहती असलेल्या इितहासातला उच्चाक
ं आहे.

याच चेरापंुजीत गेल्या चार-पाच वषापासू


र् न पडणार्‍या पावसाचे पर्माण 20 टक्के तरी घटले आहे असे इथले हवामान
खात्याचे ऑिफस सागते
ं . सध्या इथे वषर्भरात 800 ते 900 सें.मी. एवढाच पाऊस पडतो आहे. चेरापंुजीला
िमळालेला ‘जगातील सवात
र् जास्त पाऊस पडणारे गाव‘ हा िकताब आता चेरापंुजीच्या जवळच असलेल्या
मॉिसनराम (Mawsynram) या गावाकडे हस्तातिरत
ं झाला आहे.या गावात मागच्या वषीर् 1200 सें.मी.पेक्षा जास्त
पाऊस पडला.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

मेघालयात येणारे पर्वासी राजधानी िशलॉंग बरोबरच चेरापंुजीलाही भेट देतात. या पर्वाशाची
ं खाितरदारी
करण्यासाठी बर्‍याच स्थािनक लोकाना
ं उद्योगधंदा िमळतो. यामुळे चेरापंुजीची 1961 मधे असलेली लोकसंख्या
मूळ 7000 पासून 15 पटींनी तरी वाढली आहे. चेरापंुजी गावात पाणी साठवण्याची काहीच सोय नसल्याने
िहवाळ्याच्या मिहन्यात
ं एवढ्या लोकवस्तीला पाणी पुरेनासे झाले आहे व रोज सकाळी आजूबाजूच्या भागामधू
ं न
पाण्याचे टॅन्कसर् चेरापंुजीकडे येताना िदसतात.चेरापंुजीला येणारे बहुतेक पर्वासी इथला पाऊस बघण्यासाठी येत
असल्याने त्याच्या
ं संख्येत घट होण्याची िभती आता स्थािनक लोकाना
ं वाटू लागली आहे.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

चेरापंुजीला िनयिमतपणे भेट देणार्‍या एका पर्वाशाच्या मते नव्वदीच्या दशकात चेरापंुजीला येण्याच्या पर्वासाची
मजा काही औरच होती. रस्त्यावर उतरलेले दाट ढग व पाऊस यामुळे रस्ता िदसतच नसे व त्यातूनच मागर् काढावा
लागे. आता याच चेरापंुजीला िहवाळ्यात पाणी िवकत घ्यायला लागते आहे.चेरापंुजीचे सरासरी तपमान 2 ते 3 िडगर्ी
सेल्ससने वाढले आहे. अलीकडे पाऊस पडण्याचा पॅटनर्सुद्धा बदलला आहे. जेंव्हा पाऊस अपेिक्षत असतो तेंव्हा तो
पडत नाही व अनपेिक्षतपणे पडतो. सगळीकडे न पडता पाऊस काही जागाच्यावरच
ं काही वेळा पडू लागला आहे.
पाऊस कमी होण्यामागचे कारण तरी काय असावे? चेरापंुजीच्या आसपास
घनदाट जंगले कधीच नव्हती आिण जी काय वनसृष्टी आहे ती स्थािनक
लोकाच्यात
ं अितशय पिवतर् समजली जात असल्याने लाकू डतोड करण्यास
कोणी धजावत सुद्धा नाही. नवे उद्योग आल्यामुळे पाऊस कमी झाला आहे
असे म्हणावे तर या भागात एक िसमेंट कारखाना सोडला तर बाकी उद्योग
सुद्धा नाहीत.

स्थािनकाच्या
ं मते भू ताप वृद्धी (Global Warming) एवढे एकच कारण
चेरापंुजीमधल्या हवामानबदलासाठी असू शकते. कारण काहीही
असो! पण कमी पाऊस, वाढलेले तपमान व त्यामुळे वषातील
र् काही मिहने
अदृष्य़ होणारे चेरापंुजीचे पर्िसद्ध धबधबे हे सगळे येथे कमी पर्वासी
येण्याला कारणीभूत होत आहेत हे नक्की.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

चदर्
ंदर्शे
शख े र आठवल
खर आठवलेे http://chandrashekhara.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

भटकं ती : िशडीच्या वाटेने - भीमाशंकर !

पेबच्या भटकं ती नंतर आता पुन्हा पावसाळी टर्ेकची स्वप्नं पडु लागली होती.... पण कु ठं जायचं... तसे पयाय
र् भरभुर
होते, पण िवशाल म्हटला की त्याला भीमाशंकरला ितर्शुल आिण िशविलंग याची
ं पुजा करुन स्थापना करायची आहे...
मग काय.. भीमाशंकर लाच जायचं ठरलं... मेल - फोनची देवाण-घेवाण झाली आिण १ ऑगस्टला भीमाशंकरचा
जंगल टर्ेक करायचा ठरला! इं टरनेवरुन बरीच मािहती काढली... कसं जायचं... कु ठ रहायचं... आधी जाऊन
आलेल्याकडु
ं न मािहती घेणं वगैरे - वगैरे! िशडी घाट की गणेश घाट असा वाद बराच रं गला.... कारण िशडी घाट
म्हणजे "वन्स इन लाइफटाइम" म्हणता येइल असा िथर्िलंग आहे, अंदाज एकं दरीत मािहतीवरुन आला होताच! तेंव्हा
ितथे जाऊनच ठरवु असे ठरवुन पुढच्या तयारीला लागलो.

कै लासराणा िशवचंदर्मौळी । फणींदर्माथां मुकुटीं झळाळी ।


कारुण्यिसंधू भवदु:खहारी । तुजिवण शंभो मज कोण तारी ॥ १ ॥
पुणर् वाचा...

आमच्या ऑिफसमधुन मी, अनर्ब, सितश, अमोल आिण दोन िमतर् - सुिरं दर आिण रिव असे पुण्याहुन सातजण तयार
झाले.... तर मंुबईहुन िवशाल, उपेंदर्, स्टीव्ही, िवशालची बिहण अचर्ना आिण ितची मैतर्ीण रचना असे पाच जण...
एकं दरीत बारा लोक.. पुण्याच्या बर्‍याज जणाना
ं शिनवारीच परत यायचे होते त्यामुळे आम्ही मुक्काम रद्द के ला...
असो.. तर नेहमीचीच ठरलेली जीप - सुमो घेऊन आम्ही सकाळी सातला पुण्याहुन िनघालो... एक्सपर्ेसवे - खोपोली -

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

कजर्त करत, अंदाजे ९.३० ला "खाडस"


ं या गावात पोहोचलो... मंुबईकराना
ं टर्ेन लेट झाल्यामुळं १२.३० वाजले.. तो
पयर्ंत आम्ही हलकासा नाष्टा करुन घेतला... आिण िशडी घाटाने जाण्यासाठी एक गाइडही ठरवला. गाइड ठरवताना
शक्यतो तरुण ठरवा - कारण िशडी घाटामध्ये त्याची मदत लागतेच!

मंुबईकर आल्यानंतर वेळ न घालवता आम्ही खाडस


ं गावातीतुन आमच्या
मागीर् लागलो. ह्या डाबरी
ं रस्त्याने अंदाजे २ की.मी. चालल्यानंतर एक
आडवा रस्ता लागतो. उजव्या हाताला जाणारा रस्ता गणेश घाटातुन जातो
तर ओढ्याच्या जवळु न जाणारी पायवाट िशडीघाटाकडे जाते. सोबत गाइड
असल्यामुळे आम्ही जास्त डोकं चालवण्याच्या भानगडीत पडलोच नाही...!
पुन्हा एकदा सवाची
र्ं संमती घेऊन आम्ही िशडी रस्त्याने जायचे नक्की के लं
आिण त्या मागेर् चालुही लागलो! समोरचा िहरवागार डोंगर जणु खुणावतच
होता... दुरुन िदसणारे िशडी घाटातले दोन धबधबे त्यात भरच घालत होते... त्याच्या
ं खाली िदसणारा काळा कातळ
दगड मातर् िशडी घाटाचा अंदाज देत मनात धडली भरवणारा!

गप्पा मारत मारत आतापयर्तचे अंतर अगदीच आरामात कापले


होते...अंदाजे अध्यार् तासाने एक छोटासा ओढा लागतो... सगळ्यानी
ं मस्त
चेहर्‍यावर पाणी मारुन - िपऊन घेतले... सकाळपासुन आम्ही पावसाची
अपेक्षा करत होतो.. मातर् पाऊस पडण्याचे नावच घेत नव्हता... हवेतील
उकाडा आता जाणवायला लागला होता.. पाण्यात िभजऊन मी रुमाल
डोक्याला बाधला...
ं तेवढाच थंडावा! काही वेळानं आम्ही पिहल्या
िशडीच्या जवळ पोहोचलो... अगदी सोपी वाटणार्‍या ह्या िशडीजवळ
पोहोचल्या नंतरच ितचा अंदाज येतो.... खालुन दुसरी आिण वरुन पिहली पायरी तुटलेली ही "पिहली िशडी"! पिहली
िशडी ही दोन दगडी पॅच जोडते.. तेही अगदी उभी [ मातर् ९० अंशात नक्कीच नाही]... मध्ये - खाली पािहलं तर खाई!
तेंव्हा अगदी सावधानतेनेच ही िशडी पार करा.

पिहली िशडी पार के ल्यानंतर लागणारा दगडी पॅच अगदी तुमच्या हाताची
शक्ती अन् तुमच्या मनाच्या तयारीचा अंत पाहणारा....! खाली पाय ठे वायला
एखादी खाच.... त्या कातळ दगडाच्या खाचीत हात घालुन आपले पुणर्
वजनहातावर साभाळत
ं पुढे सरकावे लागते. याचवेळी आपल्या वाढलेल्या
वजनाचा अन् पोटाच्या घेराचा खरा अंदाज येतो! स्वतःला उभारण्यापुरती
जागा पाहुन मी एके काला पुढे जाण्यासाठी - त्याच्या
ं पाठी - दरीच्या बाजुना
उभा राहुन आिण "यु कॅ न डु इट!" असा मॉरल सपोटर् देत - देत एके काला पुढं
पाठवत होतो.... याच ठीकाणी "शाताराम"
ं नावाच्या गाइडने के लेली मदत ही न िवसरण्यासारखी! त्याच्या मदतीचे
आभार माणण्यासाठी १०० रु. देऊ के ले... मातर् ही त्याच्या मदतीची अन् चागु
ं लपणाची िकं मत नक्कीच नाही....! तुम्ही
जर प्लान करत असाल तर खाडस
ं गावातुन "शातारामला"
ं जरुर बरोबर घ्या!

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

पिहली िशडी पार के ल्यानंतर जवळच दुसरी िशडी आहे.. ही पिहली पेक्षा
जरा लाब...
ं मातर् कोणत्याच िशडीला खालुन वरुन सपोटर् नसल्यामुळे बर
चढताना बरीच हलत होती..... िशवाय थंडगार पाणीही अंगावर उडतच
होते.. पाऊस असता तर कदािचत वरुन पडणार्‍या पाण्याचा मार जोरदार
लागला असता.... आिण िशवाय हा रस्ताही अिधकच िरस्की झाला असता!
सवाना
र्ं पुढे धाडत ... खाद्यावरची
ं ती चार पाच िकलोची सॅक साभाळत
ं मी
सवात
र् शेवटी मी दुसरी िशडीही पार के ली!

दुसर्‍या िशडीनंतर थोडीशी उभी चढण आहे... सावध - साभाळत


ं आंम्ही
ितसर्‍या िशडीपयर्ंत पोहोचलो... ही िशडी सवात
र् निवन म्हणता येइल..
आधी िहच्या जागी लाकडी िशडी होती... पावसाळ्यात काय हालत होत
असेल ना? माझ्या मािहतीनुसार धुमके तु गर्ुपने ही िशडी - लोखंडी - बसवली
आहे... अशा या मोक्याच्या ठीकाणी िशडी लावुन रस्ता के ल्याबद्दल त्याचे

अनेक आभार! िशडी इतर दोन िशड्यापे
ं क्षा जरा लाबच
ं आहे.. िशवाय -
खाली आिण वरती फक्त टेकवली असल्याने भकाम असा सपोटर् नसल्याने
पुन्हा हवेतच! या िशड्या चढताना आपले वजन शक्यतो पुढच्या बाजुला झुकलेले ठे वा.... म्हणजे िशडी नेहमी पुढच्या
बाजुने दगडाला िचटकु न राहील...!

ही िशडी संपली की पुन्हा थोडी उभी दगडावरची चढण आिण एक वळण -


उजव्या हाताला. हे वळण घेताना, शेजारच्या दगडाला गोल - पकडु नच
सरकत रहा... शक्यतो खाली पाहु नका...! या टर्ेकचा बराचसा भाग एका-
वेळी-एकच जाऊ शके ल असा आहे.... त्यामुळे घाई - गडबड करु
नका...आिण हो.. स्वतःवर िवश्वास ठे वा.... भीतीमुळे तुम्ही अधेर् अवसान
गाळु न बसला तर तुमची ही अवस्था तुमच्या बरोबर इतरानाही
ं तर्ासदायक
ठरते!

हे वळण घालुन थोडं पुढे काही अजुन अंतर चालल्या - चढल्या नंतर मस्त
धबधबा लागतो.. [पिहल्या फोटोतल्या दोन धबधब्यापै
ं की हा डाव्या
हाताचा!]..... बस्स! सगळी मंडळी या ठीकाणी थोडा आराम म्हणुन
बसलो... पैकी काहीजण लगेचच धबधब्याखाली गेले.. मस्त पाण्याखाली
िभजुन, खाण्यासाठी बसले.... गुड-डे, खजुर आिण मंुबईवाल्यानी
ं आणलेल्या
बर्ेड - बटरवर मस्त ताव मारला.... मातर् पोट भरुन जेवणाचा - खाण्याचा
मोह अशावेळी टाळावाच लागतो.. नाहीतर बाकीचं अंतर चालणे होणारच
नाही....! गाइड काका चला - चला.... अजुन बरं च जायचं आहे असं म्हणुन सवाना
र्ं पुन्हा मागीर् लावत होते...
एकं दरीत आम्ही िशडीचा - अवघड भाग पार के ला होता.. मातर् अजुन बराचसा भाग चढायचा बाकी होता... मग..
पुन्हा चढाइला सुरुवात!

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

बाकी ... खाल्ल्यानंतर ... आपण आणलेला आपला मौल्यवान कचरा पुन्हा आपल्याच बॅगेत भरुन परत न्या!
शहाण्यासी पुन्हा - पुन्हा सागणे
ं न लगे!..!

हा चढ संपला की मस्त पठार लागते... थोडयाच अंतरावर एक झोपडीवजा


चहाची सोय असणारे हॉटेल [?] िदसते... गाइडकाकानी
ं पुन्हा समोरचा
डोंगर दाखवत तो चढायचा असल्याचे सािगतले
ं ....म्हणजे अजुनही जवळ -
जवळ अध्याहुनही
र् जास्त अंतर पार करायचे बाकी होते!.. तेंव्हा मातर् सगळे च
त्या झोपडीत घुसले... चहा िपल्यावरच पुढे - एकच कल्ला!.. मग काय....
तेरा चहा... [अमॄततुल्य चहाची अपेक्षा मनात सुद्धा आणु नका!]... िपत -
िपत .. काहींची फोटा-फोटी - फोटोिगरी सुरु... मातर् पुन्हा गाइड सायबाच्या

आज्ञेला मान देऊन पुढचे चालणे - पठारी - सुरु झाले.. समोरच्या डोंगरावर चढणारी मंडळी आता नजरे त भरु लागली
होती... काही अंतरावरच गणेश घाट आिण ह िशडी घाट रस्ता एक होतो... आिण मग दोन्ही रस्त्याचे मुसािफर
एकाच मागाने
र् वाटचाल सुरु करतात!

भीमाशंकरचा जंगल टर्ेक करण्यासाठी शािररीक तयारीबरोबर तुमची मानसीक तयारीही फार महत्त्वाची..
कोणत्याही टर्ेक - भटकं ती मध्ये मनात कधीही - मला शक्य नाही िकं वा मला जमणार नाही असं आणु नका...
बरे च कठीण पर्संग अगदी तुमच्या इच्छा शक्तीच्या पुढे सहज सोपे होतात... मातर् तुमची माघार तुमच्या बरोबर
असणार्‍या साथीदारानाही
ं कमजोर करते!

िजथे हे दोन रस्ते िमळतात त्या ठीकाणी मोबाइल नेटवकर् ही िमळाले.. लागलीच सवानी
र्ं "घरी यायला उशीर होइल -
सुखरुप आहोत" सागु
ं न टाकले!.... या ठीकाणी झोपडी सारखे हॉटेलही [२] आहेत.. तुम्ही जर परत उतरणार असाल
तर जेवणाची ऑडर्र देऊ शकता.... मस्त िचकन वगैरेचा बेत होऊ शकतो.... पण शर्ावणात नक्की सागता
ं येणार
नाही.... आिण िशवाय - देवाला - देव कायाला
र् गेल्यानंतर वेज खाणंच योग्य, नाही का?

चालुन चालुन सारे च दमले होते... िशवाय.. त्या जंगलात चावणारे लहान-
लहान कीडे आिण त्यानंतर होणारी खाज यामुळे सगळे च िपसाळु न गेले
होते..काही लोकं जे शॉटर्वर आले होते, त्याचे
ं पाय, िवशेषतः, अगदीच लाल-
लाल झाले होते... िजकडे - ितकडे लाल िटपके ..! आधी म्हटल्या पर्माणे ही
वाट अरुं द असल्यामुळे एका वेळी एकच जाऊ शकतो... त्यामुळे बर्‍याच
ठीकाणी टर्ािफक जाम झाल्यासारखं वाटत होतं िशवाय लाबच्या
ं लाब
ं रागही

होतीच... मंुग्यासारखी ..... या ठीकाणी वाटेत अवघड म्हणण्यासारखे पॅचेस
नाहीत मातर् बराच वेळ चढाई करत रहावे लागते!

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

जस जसं वरती चढत होतो.. तस तसं धुकं वाढत होतं.... मातर् .. वातावरण
पर्सन्न होत चाललं होतं.... मला स्वत:ला तरी बरं च हलकं आिण फर्ेश वाटत
होतं... रस्त्यात अनेक वृद्ध लोकही अगदी िवश्वासानं चालताना तर काही
अगदी अणवाणी [चप्पल वगैरे न घालता] चालताना िदसले... काही वेळानं
धुक्यात अगदी पुणर्पणे हरवलेलं तलाव िदसलं.. काही लोक ितथं स्नान
[डु बकी] करत होते... मी आिण इतर काहींनी - बम - भोले म्हणत- झटपट
पाण्यात एक-एक डु बकी मारुन घेतली.... वर - वर ठीक वाटणारं पाणी
अगदीच िचल्ड होतं, हे पाण्यात उतरल्यावरच जाणवलं! पटापट कपडे बदलले... तो पयर्ंत बाकीचे लोक येउन थाबले

होते..!..त्या पर्सन्न वातावरणात दुरवर टाळ - घंटानादाचा आवाज जाणवत होता!

एव्हाना टर्ेक सुरु करुन [१ ते६] पाच तास झाले होते... दाट धुक्यात मंिदर
शोधणं जरा अवघडच वाटलं.. पण पाणी भरायला आलेल्या एकानं मंिदराचा
रस्ता दाखिवला.... त्या धुक्यात
ं अगदी जवळच घंटा - टाळ वाजण्याचा
आवाज अस्पष्ट ऐकु येत होता.. आवाज्याचा िदशेने आम्ही पुढं चालत रािहलो
आिण अगदी धुक्यात गुडुप झालेलं मंिदर िदसु लागलं!

खाडसला
ं आम्हाला सोडु न गाडी पुन्हा भीमाशंकरला बोलावली होती... त्यामुळे पािकर्ं गमध्ये गाडी शोधुन त्यात बॅगा
वगैरे टाकु न आम्ही दशर्नाला रागे
ं त उभारलो! रागे
ं त असतानाच आरतीही सापडली... निशबवानच - आम्ही सारे !
आरती नंतर िपंडीवर डोकं टेकवुन िशवाचं दशर्न झालं... मन आिण शरीर अगदी ताजं - तवाणं..! मंिदराचं बाधकाम

अगदी भक्कम दगडी आहे.... अंदाजे १४०० वषापु
र् वीर्चं असावं! समोरच शिनचं छोटसं मंिदर.. वरती िचमाजी अप्पानी

वसईहुन आणलेली घंटा बाधली
ं आहे! त्याच्या बाजुलाच िदपमाळ ...! अजुनही काहीसं डाग-डु जींचं काम चालु आहे
वाटतं... !

दशर्न होईपयर्ंत ८.३० वाजले आिण आता आम्हाला परतीचा िवचार करावा लागला.. मंुबईकराच्या
ं राहण्याची सोय
करण्यातच पुन्हा दोन तास गेले... मंिदराच्या आवारातच असणार्‍या खोल्यात
ं राहण्यास "त्या मुली" तयार नसल्याने
पुन्हा शोधा - शोधी सुरु!... एक हॉटेल िमळालं.. ५-७ िक.मी . अंतरावर.. आिण आमची गाडी त्याना
ं सोडण्यास
गेली... मातर् दाट धुक्यात काहीच िदसत नसल्याने १० िमिनटात सारे परतले... आिण त्याना
ं मंिदराच्या आवारातच
रहावे लागले! ... असो.. त्याना
ं सोडु न आम्ही ११ वाजता आमच्या मागीर् लागलो... पण समोरचं काहीच िदसत
नव्हतं! फु ल लाइट लाऊनही! डर्ायवरला काचेवर तंबाखु चोळायला सागु
ं न... कागदाने काच साफ के ली... काचेवर
थोडा तरी फरक पडला... मातर् समोरचं धुकं हटायला तयार नव्हतं... समोरुन एक इं िडका वाला काही अंतर जाऊन
परत आला होता आिण आम्हालाच राहण्याचा पत्ता िवचारत होता....!

शेवटी बॅटरी हातात घेऊन मी, सुिरं दर आिण अमोल असं ितघाना
ं काही अंतर जीपच्या समोर रस्ता दाखवत
चालायचं ठरवलं... आिण त्यापर्माणं आमचा परतीचा पर्वास सुरु झाला!
समोरुन येणार्‍या वहानाना
ं लाइट दाखवुन - हळु करत आम्ही चालत होतो....एक - दीड िक.मी. नंतर धुकं
मावळलं आिण आिण आम्ही पुन्हा गाडीत बसलो....!

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

पोटातले कावळे आतापयर्ंत मरायला टेकले होते... ढाबा - हॉटेल शोधत राजगुरुनगर आले आिण आम्ही एका
ढाब्यावर इथेच्छ जेवण के लं!.... रातर्ीचे १.३० वाजले होते...जवेणानंतर सारे , गाडीत मस्त झोपुन गेले...! सकाळी
३.३० ला माझा शेवटचा डर्ॉप झाला...!

घरी पोहचुन मस्त फर्ेश झालो...आिण लागलीच िबछान्यात घुसलो!

काही आठवणी:
• खाडसमधे
ं च उिशर झाल्यामुळे आम्हाला आंधार पडण्याआधी जंगल पार करणे आवश्यक होते.... मातर्
िशडीघाटामुळे काही वेळ वाचवण्यास मदत झाली!
• या अभयारण्यात आढळणारा शेकरु - खारीसारखा - पर्ाणी आम्हाला िदसलाच नाही!
• धुक्यामुळं पुन्हा गाडीच्या पुढं रस्ता दाखवत चालावं लागत होतं... जणु- डु वन टर्ेक अँड गेट वन फर्ी!
• जर तुमचा राहण्याचा प्लान असेल तर त्याचं पर्योजन आधी च करा... ६-७ िक.मी. वर ब्लु ममोर्न नावाचे
हॉटेलआहे..

िदपक िश
िशंद
ं े http://bhunga.blogspot.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

एक आगळी वेगळी युिनव्हिसर्टी

2007 सालचा नोबल शातता


ं पुरस्कार, संयुक्त राष्टर् संघटनेच्या, पृथ्वीवरील हवामान बदलाच्या संबंिधत, एका
आंतराष्टर्ीय
र् पॅनेलला िदला गेला होता. हा पुरस्कार, या पॅनेलच्या वतीने, अमेिरके चे माजी उपराष्टर्पती अल-गोअर
आिण एक पर्िसद्ध भारतीय संशोधक शर्ी. राजेंदर् के . पचौरी या दोघानी
ं स्वीकारला होता . शर्ी. पचौरी हे हवामान
बदल, भू ताप वृद्धी, पयावरण,
र् पर्दूषण आिण उजार् बचत या िवषयामधले
ं जागितक स्तराचे तज्ञ आहेत.
या राजेंदर् पचौरींनी, दहा वषापू
र् वीर्, ‘आपले नैसिगर्क स्तर्ोत नष्ट होऊ न देता िवकास‘ कसा करता येईल?
(Sustainable Development)’ या मूलभूत बैठकीवर आधारलेले, एक नवीन िवद्यापीठ आपण स्थापन करणार
आहोत अशी घोषणा के ली होती. साहिजकच जगातील या िवषयासं
ं बंधीच्या तज्ञाचे
ं लक्ष, त्याच्या
ं या पर्कल्पाकडे
लागले होते. आज हे िवद्यापीठ नावारूपाला येऊ लागले आहे. अनेक औद्योिगक पर्कल्पामधले
ं कायर्कारी अिधकारी व
िशक्षणतज्ञ यानी
ं ज्या पद्धतीने हे िवद्यापीठ, पयावरण,पर्दु
र् षण, गिरबी िनमर्ूलन या संबंधीच्या िवषयाचे
ं िशक्षण देत
आहे आिण हे पर्श्न सोडवण्याच्या दृष्टीने संशोधन करत आहे त्या बद्दल वाखाणणी के ली आहे.

राजेन्दर् पचौरींची ही संस्था, तेरी िवद्यापीठ (TERI University) या नावाने ओळखली जाते. नवी िदल्ली मधल्या
वसंत कंु ज या िवभागात या िवद्यापीठाची वास्तू उभी रािहली आहे.ही वास्तू,आधुिनक स्थापत्यशास्तर्ाच्या
मदतीने, कमीत कमी उजार् वापरली जाईल अशी बाधले
ं ली िकं वा हिरत इमारत (Green Building) म्हणता येईल
अशी आहे. असे जरी असले तरी िशक्षण व संशोधन यासाठी लागणार्‍या सवर् आधुिनक सुिवधाची
ं सोय येथे के लेली
आहे. ज्ञानाजर्न व संशोधन यासाठी आवश्यक असे वातावरण िनमाण
र् होईल याची या वास्तूमधे खास काळजी घेण्यात
आली आहे. सूयर् उजेर्चा वापर, जिमनीखाली असलेल्या व ज्यातून हवा खेळती राहील अशा एका
भुयाराचा,इमारतीमधले तपमान योग्य राखण्यासाठीचा उपयोग, या सारख्या अगदी नवीन तंतर्ज्ञानाचा
ं उपयोग या
वास्तूच्या आराखड्यात करण्यात आलेला आहे. या वास्तूमधे सवर्साधारण इमारतींपेक्षा 40% तरी कमी उजार्
व 25% कमी िपण्याचे पाणी वापरले जाते. साडपाण्याचा
ं उपयोग िसंचनासाठी के ला जातो.पावसाचे पाणी सुद्धा
वापरले जाते.

तेरी िवद्यापीठाला, शर्ी पचौरी यानी


ं 1974 मधे स्थापन के लेल्या Energy and Resources Institute, या
पयावरण
र् िवचार कोषाचे (environmental think tank) सहकायर् िमळते. या मदतीमुळे हे
िवद्यापीठ,पयावरण,
र् पर्दुषण व गिरबी िनमर्ूलन सारख्या िवषयातले पर्श्न सोडवण्यासाठीचे पर्कल्प हातात घेऊ शकते व
त्यासाठी आवश्यक बौिद्धक पातर्ता असलेले संशोधकही िवद्यापीठाला उपलब्ध होतात.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

नैसिगर्क स्तर्ोत पर्बंधन, स्तर्ोत नष्ट न होऊ देता िवकासकायर्, जल स्तर्ोत पर्बंधन आिण
सावर्जिनक धोरणे अशा पर्कारच्या सात शाखामधल्या
ं पद्व्युत्तर पदव्यासाठी
ं (Master’s) हे
िवद्यापीठ िशक्षणकर्म उपलब्ध करून देते. यािशवाय हे िवद्यापीठ या सवर् िवषयामधे

डॉक्टरे ट करण्यासाठीही िवद्याथ्याना
र्ं पर्वेश देते.सवर्साधारणपणे दर चार िवद्याथ्यामागे
र्ं एक
िशक्षक असे पर्माण असते. सवर् िशक्षणकर्म हे सामािजक शास्तर् व पर्त्यक्ष शास्तर् िवषय याचे

िमशर्ण असते. एक वषाचा
र् अभ्यास पूणर् झाल्यावर िवद्याथ्याना
र्ं त्या त्या क्षेतर्ातील पर्कल्प
घेऊन तो पूणर् करणे आवश्यक असते. हे पर्कल्प, हिरत वायु उत्सजर्न कमी करणे, गावातील
साडपाण्यावर
ं पर्िकर्या करण्यासाठी पर्णाली िनमाण
र् करणे व गावे िकं वा खेडग
े ावे िनमाण
र्
करत असलेल्या कचर्‍याचे व्यवस्थापन यासारख्या पर्श्नामधले
ं असतात. व यावर काम करताना पयावरणाला
र् हानी न
पोचणार नाही अशा पर्णाली िनमाण
र् करणे आवश्यक असते. या संस्थेचे िवद्याथीर् पर्त्यक्ष कायर्क्षेतर्ात काम करण्यासाठी
नेहमीच तयार असल्याने औद्योिगक कं पन्या त्याना
ं नोकरीवर ठे वण्यास लगेच तयार असतात.

िवद्यापीठाच्या या कायामु
र् ळे पर्भािवत होऊन, अमेिरके तील
पर्िसद्ध ‘येल‘(Yale) युिनव्हिसर्टीने जेंव्हा या वषीर्च्या माचर् मिहन्यात,
Climate and Energy Institute पर्स्थािपत करावयाचे ठरवले तेंव्हा या
इिन्स्टट्यूटसाठी पर्मुख म्हणून राजेंदर् पचौरीना पाचारण के ले. येलमधले
शंभराहून जास्त संशोधक,अिभयंते ही नवीन संस्था सुरू करण्याच्या मागे
आहेत. ही संस्था पयावरण
र् ते सावर्जिनक धोरणे या सारख्या िवषयात
संशोधन करण्यासाठी पदव्युत्तर अभ्यासकर्म, तसेच कॉंफरन्सेस, वकर् शॉप, साठी िशष्यवृत्या देणार आहे.
interdisciplinary research वर या सवर् कायाचा
र् भर राहील. जागितक दजाचा
र् इतका पर्िसद्ध शास्तर्ज्ञ संस्थापर्मुख
म्हणून िमळाल्याने येल िवद्यापीठाचे लोक अथातच
र् आनंदी आहेत.

आपला ठसा जागितक स्तरावर उमटवण्यासाठी तेरी िवद्यापीठाने आता जगातील अनेक िवद्यापीठाबरोबर
ं सहकायाचे
र्
करार के ले आहेत यात Yale, North Carolina State, Michigan State and Brandeis िवद्यापीठे
आहेत. तसेच् Free University of Berlin, the University of New South Wales, Australia याच्या

बरोबरही करार झाले आहेत. ही सवर् आंतराष्टर्ीय
र् िवद्यापीठे , तेरी िवद्यापीठाबरोबर अभ्यासकर्म तयार करणे आिण
भारतातील िवकास कायर् याबद्दलच्या मािहतीचे आदान पर्दान करत असतात.
तेरी िवद्यापीठातून बाहेर पडलेले पदवीधर भारतात व बाहेर आपला चागलाच
ं ठसा उमटवतील याबाबत शंका वाटत
नाही.

चदर्
ंदर्शे
शख े र आठवल
खर आठवलेे http://chandrashekhara.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

मंुबईतील हॉटेल्समधील निवन िनयम…

मंुबईतील हॉटेल संघटनेने लागू के लेल्या नव्या िनयमापासून ताटात घेतलेले अन्न टाकल्यास पाच रू. दंड आकारण्यात
येणार आहे. वाढती महागाई व अन्न धान्याची कमतरता हे मुख्य कारण असल्याचे सागत
ं आहेत. तसेच ग्लासातील
वाढलेल्या पाण्याचाही अपव्यव टा◌़ळण्यात येणार आहे.
(स्टार माझावरील बातमी येथे वाचा. िव्हडीयोचा नेमका दुवा िमळाला नाही. स्टार माझाच्या संकेतस्थळावर येथे ११/
१२/२००९ च्या यादीमध्ये "खाऊन माजा टाकू न नको!" िव्हडीयो पहायला िमळे ल तसेच मटावरील बातमी येथे वाचा)

मनात िवचार आला की हे आधीपासून त्याच्या


ं लक्षात का येत नव्हते? असो, उशीरा का होईना लोकाना
ं जाग येत
आहे. मी तर गेले कमीत कमी ६/७ वषेर् हा िनयम स्वत: पाळत आहे. ताटात घेतलेले अन्न पूणर् संपिवतोच. तसेच सोबत
असलेले नातेवाईक िकं वा िमतर् ह्यानाही
ं करावयास सागतो.
ं खरोखरच खाऊन होत नसेल तर ते पािकटात बाधू
ं न देण्यास
सागतो.

पाण्याचेही तसेच. तसा मी कमीच पाणी िपतो (जास्त प्यावयास पािहजे हे मान्य. सध्या तरी तो मुद्दा नाही) आिण
पािहजे तेवढेच पाणी घेतो. पण ग्लास िरकामा झाला असेल आिण पुढील वेळी जर कोणी ग्लासात पाणी वाढू न देत
असेल तर मला पािहजे तेवढेच वाढायला सागतो.
ं काही वषापू
र्ं वीर् हॉटेलात पािहले होते की अधार् ग्लास िरकामा असला
तरी वेटर तो ग्लास उचलून त्याच्या जागी पूणर् भरलेला ग्लास ठे वत असे. मला ते पटले नव्हतेच. िमतर्ासोबत बोललो,
तर तो म्हणाला, "काही हॉटेलमध्ये पद्धत असते. चागली
ं सेवा द्यायची म्हणून वाढताना पाणी साडण्याची
ं शक्यता
असल्याने ग्लासच बदलवून द्यायचा." म्हटले ठीक आहे. तेव्हा काही म्हणालो नाही. पण आता ह्या हॉटेलवाल्यानीही

ग्लास बदलण्याची पद्धत बंद करावयाचे ठरिवले आहे असे ऐकू न चागले
ं वाटले.

तसेच फक्त हॉटेलच्या गर्ाहकानाच


ं पाणी देण्यात येणार असून फु ◌़कटात देण्यात येणारे पाणी बंद करणार आहेत. अथात
र्
त्याना
ं पडणारा पाण्याचा खचर्ही ते कमी करू इिच्छत असतील. तरीही पाण्यासारखी गरजेची गोष्ट नाकारणेही तेवढे
चागले
ं वाटत नाही. पण पर्त्येकाचे मत वेगळे म्हणता येईल.

सध्याचा िनयम म्हणजे दंड म्हणून नाही पण जनजागृती व्हावी ह्यासाठी असे पाऊल उचलले गेले असा त्याचे
ं म्हणणे
आहे. आता जरी गर्ाहकाचा
ं त्यात सकारात्मक पर्ितसाद असला तरी िकती िदवस चागला
ं सहभाग िमळे ल? तो सारखा
िमळू न हॉटेलला असा िनयम बनिवणे गरजेचे वाटणार नाही अशीच इच्छा आहे.
पण काही हॉटेलमध्ये ताटातील, मागवलेल्या पदाथातील
र्ं उरलेले पदाथर् बाधू
ं न देण्यास नकार करतात. अशा वेळी काय
करणार?

अशाच पर्कारे िवजेचा होणारा अपव्यव टाळण्यातही लोकानी


ं पुढाकार घेतला तर आणखी चागले
ं होईल असे वाटते.

दव
ेवदत्त
दत्त http://maajhianudini.blogspot.com/

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

Start new year with an empty Gmail inbox !

जीमेलने unlimited इनबॉक्सची सोय उपलब्ध करुन दीली आिण सवानी


र्ं जीमेलवर अकाउं ट उघडण्यासाठी उड्या
घेतल्या. बघताबघता इतर सवर् ईमेल अकाउं ट्स मागे पडत गेले आिण आपण फक्त जीमेल वापरु लागलो. ईनबॉक्स
भरत गेला आिण आता अशी अवस्था आहे की आपला जीमेल ईनबॉक्स म्हणजे जीवनाचा अिवभाज्य भाग झाला आहे.
हजारो इमेल्सने भरुन गेलेल्या आपल्या इनबॉक्सवरील सवर् ईमेल्स अचानक गायब झाल्या आिण Inbox(0) असे िचतर्
िदसले तर?

काय ! धक्काच बसेल ना तुम्हाला. अहो पण मला (िकं वा कोणत्याही पॉवर युझरला) मातर् असे काही झाले तर बरे च
वाटेल. आिण या वषाच्या
र् सुरुवातीला म्हणजेच १ जानेवारी २०१० ला मी असे करणार देखील आहे. २०१० ची
सुरुवात मी पुणर्पणे मोकळ्या इनबॉक्सने करणार आहे. मागच्या वषाचं
र् कोणतेही ओझं मला पुढे न्यायचं नाही आहे.

पण, िमतर्ानो
ं मी काही माझ्या ईमेल्स डीलीट करणार नाही आहे. मी फक्त सवर् ईमेल्सना नजरे आड करणार आहे.
ईनबॉक्समधुन नाहीश्या झाल्या तरी जीमेल सचर् ,Todo list आिण कॅ लेंडर या सवामध्ये
र्ं मातर् माझ्या जुन्या ईमेल्स
दीसणार आहेतच त्यामुळे मला िचंता करण्याची आवश्यकता नाही. तुम्ही पण या छोट्याश्या युक्तीमुळे निवन वषाची
र्
सुरुवात माझ्यासारखीच नव्या उत्साहात निवन ईनबॉक्सने करु शकता.

इनब
इनबॉॉक्स िरक
िरकाामा कस
कसाा कर
कराावा?

आपल्या जीमेल ईनबॉक्स मध्ये लॉग-ईन करुन सवर् इमेल मेसेजेस सीलेक्ट करा. त्यासाठी खाली िचतर्ात
दाखिवल्यापर्माणे अनुकर्मे All आिण Select allXXX conversation in inbox वर िक्लक करा.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

सव
सवर्र् ईम
ईमेल्ल्स
े स सीलक्
ेक्ट
ट के ल्य
ल्याानत
ंतर
र labels वर िक्लक करुन Create New चा पयाय
र् िनवडा.

यथ
े े आपल्य
आपल्याा जन्ुन्या
या ई-म
मल्ेल्ससा
ससाठी एक नाव द्य
द्याा. मी उद
उदााहरण
हरणाादाखल inbox 2009 अस
असेे नाव दीले आह
आहे.े आत
आताा तम
ुमच्या
च्या
इनब
इनबॉॉक्समध
क्समधीील सव
सवर्र् ईम
ईमेल्ल्सना
े सना निवन लब
ेबल
ल लागु होइल
इल.

ईनबॉक्सच्या डाव्या बाजुला सवर् लेबल्सच्या यादीमध्ये inbox 2009


हे लेबल दीसेल त्यावर िक्लक करा आिण पुन्हा (स्टेप १)
अनुकर्मे All आिण Select all XXX conversation in inbox 2009 वर िक्लक करा

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

.
सवर् ईमेल्स सीलेक्ट झाल्यावर more actions मध्ये जाउन Archives वर िक्लक करा.

खातर्ी करुन घेण्यासाठी एक डायलॉग बॉक्स उघडेल तेथे Yes हा पयाय


र् िनवडा.

आता inbox वर िक्लक के ल्यास जादु के ल्यापर्माणे सवर् ईमेल्स गायब होउन इन्बॉक्स एकदम मोकळा झालेला दीसेल.
सचर् के ल्यास िकं वा inbox 2009 या लेबलवर िक्लक के ल्यास या ईमेल्स पुन्हा दीसु शकतील.

अश
अशाा रीतीने गायब झालल्ेल्या
या ईम
ईमेल्ल्स
े स परत आण
आणाायच्य
यच्याा असत
असतीील तर -

• ईनबॉक्सच्या डाव्या बाजुला सवर् लेबल्सच्या यादीमध्ये inbox2009 हे लेबल दीसेल त्यावर िक्लक करा आिण
पुन्हा (स्टेप १) अनुकर्मे All आिण Select all XXXconversation in inbox 2009 वर िक्लक करा.
Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe
Netbhet eMagzine | January 2010

• आिण Move to मध्ये जाउन Inbox वर िक्लक करा. तुमच्या हरवलेल्या सवर् ईमेल्स इनबॉक्समध्ये परत
येतील.

ज ीम ल
े इनब
इनबॉॉक्स अगद
अगदीी नव्य
नव्याासारख
रखाा करण्य
करण्याासाठीची ही टीप कश
कशीी वाटल
टलीी ते साग
ं ायल
यलाा िवसरु नक
नकाा.

सिलल चौधर
धरीी www.netbhet.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

खारीचा वाटा - पयावरणाच्या


र् सेतुसाठी......

सध्या कोपेनहेगन च्या पिरषदेवर, जागितक पयावरण


र् व त्यातील राजकारणावर भरपूर लेख येत आहेत. िहमनगाचे

िवतळणे. समुदर्ाने सीमारे षा बदलणे, वाहतूक, औद्योिगक करण असे वषानु
र् वषर् चावून चोथा के लेले िवषय पुन्हा
नवीन घास घेतल्या सारखे चावत राहतात. हा िवषय आवाका फार मोठा आहे. वतर्मानपतर्ाचे एक पान सुद्धा अपुरे
पडेल.
घरचे पयावरण
र् पण अनेक वेळेला असेच चघळू न बोलले गेले आहे. मी काय नवीन िलिहणार, असे असले तरी खारीचा
छोटासा सहभाग पण रामाला महत्वाचा होता. आपण नुसते वाचतो, आपल्यावर वेळ आली तर कळवळू न िलिहतो.
पण खरे च आपण आपल्या घरापासून पयावरण
र् राखण्यासाठी कृ ती करतो का? लेखाची
ं मािदयाळी
ं त्यात सुद्द्धा जड
जड शब्द वापरून लेख पण समस्येसारखा होतो. जे कोणी पयावरण
र् वाचवण्यासाठी अगदी मनापासून कृ तीशील
आहेत त्याना
ं माझा सलाम!
आजच्या युगात कोणाला वेळ आहे असे करायला? खरय पहाटे पासून ते मध्य रातर्ी पयर्ंत कामाचे, जवाबदारीचे,
संसाराचे, तब्येतीचे, अशी अनेक ओझी आपण वाहत असतो अव्याहतपणे, अिवरत करतो कारण दुसरा पयाय
र् नाही.
स्पधात्मक
र् युगात राहण्यासाठी धडपड करणे हा िनिश्चत आयुष्याचा अिवभाज्य घटक आहे. पण आठवड्यात,
मिहन्यात असे छोटेसे काम के ले तरी त्याचे समाधान खूप काळ पयर्ंत साथ देते. हा अनुभव माझा आहे.
मी सोसायटी िकं वा गृह संकुल गृहीत धरून सागते
ं . आवारात घरची भाजीची देठे, िकं वा फळाचे
ं अवशेष, झाडाचा
पाचोळा असे एकतर् करून नैसिगर्क खत िमळू शकते. घरात गॅलरीत, गच्चीत कंु डीत असे खत तयार करू शकतो. ज्याचा
उपयोग पिरसरातील झाडां किरता के ला जावू शकतो. पण हे करणार कोण? कचरे वाला कचरा घेवून जातो, िकं वा
डक्ट मध्ये टाकतो. असा जैिवक कचरा वेगळा गोळा करून ठे वायचा हे काम लक्षात राहील का? खरे च अवघड आहे?
कचरे वाल्याला िशकवा, तो पण वेगळा चाजर् मागेल. पुन्हा सोसायटीचे िबल वाढेल. समस्या वाटेल पण सवाच्या
र्ं
मताने घेतल्यास पयाय
र् िमळू शकतो. अशक्य नाही, पण जमणार कसे? ह्या िवचारात हे सवर् िवसरतो. सवाचे
र् सहकायर्
सुरवातीला उत्साहाचे असते पण सातत्य कसे राहणार?
वतर्मान पेपर पासून िपशव्या बनवणे. स्वत: किरता उपयोग होतो. पण व्यवसाय म्हणून गृिहणी पिरसरातील
दुकानदाराना
ं िवकू शकतात त्या योगे घरात राहून व्यवसाय करता येईल. हे म्हणायला सोप्पे आहे पण पुन्हा करणार
कोण? बाजारात उपलब्ध असल्यास िवकत घेवू पण असे काही करायला वेळ नाही. ही वस्तुिस्थती मी नाकारत नाही.
कोणीतरी वाचून अमलात आणेल िह आशा मला नक्की आहे.
पुण्यात नवीन बाधकाम
ं ाना
ं रे न हावेर्िस्टंग सक्तीचे के ले आहे. नेहमी पर्माणे ह्या गोष्टी पर्त्यक्षात कायािन्वत
र् कमी
पर्माणात िदसतात. आपण गच्चीतले पाणी खाली डर्ेनेज ला सोडतो. त्याऐवजी जिमनीत टाकी बाधू
ं न साठवले तर,
आपल्याला व पिरसराला अडचणीच्या वेळेला उपयोगी पडेल. योजना माडायला
ं गोंडस असतात. पण आपण सवाना
र्ं
ह्यात सहभागी करून घेतले तर, गोंडस न राहता कणखर पणे कायािन्वत
र् िनिश्चत होतील. गरज आहे ती मिहन्यातून
एकदा एकतर् येण्याची व सातत्य पणे कायािन्वत
र् राहण्यासाठी िनयोजन करण्याची, तसेच पयावरणाचे
र् भान,
समाजाची बािधलकी
ं जपणे. ह्यातुनच मनातला राम आपल्याला िमळतो कारण कृ ती खारीच्या वाट्याची असते.
आम्ही घरच्या बाल्कनी, गच्चीत कंु ड्या मध्ये जैिवक खत तयार करतो. भाजी, तादू
ं ळ डाळ साधारण पणे दोनदा धुतो ते
पाणीझाडा किरता वापरते. घरी गाडू
ं ळ खत पण बरे च जण तयार करतात. घरच्या कंु ड्या मध्ये मका लावतो, त्याचा

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

जनावरासाठी ताजा िहरवा पाला संस्थेमाफर् त शेतकऱ्याला पाठिवला जातो. जुन्या साड्या पासून गोधड्या बनवतो.
साड्या, मका बी, खतासाठी लागणारे बेिसक सामान संस्थे तफेर् आणतो, तयार करून देतो.
कु ठलीही पर्िसद्धी नाही, गाजावाजा नसतो. पयावरणासाठी,
र् शेतकऱ्यासाठी. गिरबासाठी, देशासाठी जो तो आपल्या
परीने सेवा देतो. ह्याचे पर्िशक्षण पण िदले जाते. तुमची भक्ती आहे का ह्या बेस वर नक्की नाही तर तुम्हाला स्वता:साठी
िशकायचे आहे व त्याच बरोबर समाजाकिरता करण्याची इच्छा आहे. एव्हढेच मनात असावे लागते. मग तुमचा
परमेश्वर िकं वा शर्द्धा स्थान वेगळे असले तरी शेवटी एकाच जगतिनयान्त्र्याकडे ही सेवा जाणार आहे. राम असो िकं वा
रहीम असो!
बरे च जण अशी सेवा वेगवेगळ्या संस्थे माफर् त करीत असतात. बचत गट, मिहला गट, अशा अनेक माध्यमा तफेर् खूप
जण सेवा व अथाजर्
र् न करीत आहेत. मी माझ्या संस्थेशी िनगडीत आहे म्हणून माझा अनुभव िलिहला. असे काम
माजरीच्या
ं गळ्यातील घंटा सारख्या अशक्य पठडीतील नाही. व्यविस्थत िनयोजन के ले तर आपल्या मनातील मदत
करू इिच्छणारी खार आनंदाने िवहार करू शके ल. मन सुखी तर आयुष्य आनंदी. हाच तर राम आहे जीवनातला. भले
खूप मोठ्या पर्माणावर करणे शक्य नाही पण िजथे कु ठे जमेल ितथे फक्त पैशाने नव्हे तर कृ तीने पण सहभागी होणे
म्हणजे पयावरण
र् किरता आपल्या क्षमतेला सकर्ीय करणे होय.
घरात बऱ्याच वेळेला अकारण लाईट राहतो म्हणजे बाहेर जाताना बंद करण्याचे िवसरतो, आंघोळीचे पाणी बदली
भरून वाहत राहते, आवडते म्हणून अकारण भरपूर पाणी अंगावर घेतले जाते. िबल आम्ही भरतो कारण पैशाची

क्षमता आमची आहे. असे असले तरी िनसगार् कडू न तुम्ही िमळवता. हे नुकसान िकं वा ह्याची भरपाई िनसगाला
र्
पैशाच्या बळावर भरून देता येत नाही. रस्त्यावर लाईट िदवसभर चालूच राहतात असले तर????? पाणी पाईप
फु टलेला असतो. हे सवर् कोण साभाळणार
ं ?
मस्कत मध्ये ह्या गोष्टी व्यविस्थत िनयोजन बद्ध आहेत. परदेशाची सवय झाली की भारतात राहणे अवघड होते. ही
पण माणसे आपल्या सारख्याच रक्त मासाची आहेत. परदेशाची असा िशक्का त्याच्या
ं भाळी नाही. मग आपण नैसिगर्क
साधन संपत्तीने समृद्ध असूनही का मागे पडतो?. घरासाठी, पिरसरासाठी, देशासाठी पयावरणाचा
र् िवचार करून,
एखादी जरी गोष्ट के ली. काही अंशी तरी आपण खारीच्या पाठीवरील रामाच्या चार बोटाचे
ं पर्ेम िमळवू शकू .
इथे समुदर्ाचे पाणी गोडे करून आम्हाला पुरिवले जाते. मी पोस्ट करणार आहे ह्या वेगळ्या िवषयासाठी, मािहती
गोळा करणे चालू आहे. रत्याच्या दोन्ही बाजूला गच्च िहरवाई ची अनेक झाडे लावली आहेत. नयन रम्य भल्या
मोठ्ठ्या िनजामशाही बागा आहेत. बाथरूम चे साडपाणी
ं वेगळे गोळा करून त्यावर शुद्ध होण्याची पर्िकर्या के ले जाते.
हे पाणी बागाना
ं व झाडाना
ं वापरले जाते. अत्यंत काटेकोर पणे अमलात आणतात.
पावलोपावली भल्या मोठ्या डोंगर रागा
ं आहेत. सरळ सपाट जमीन कमी आहे. पर्त्येक रस्ता डोंगर कापून तयार के ला
आहे. डोंगरावर एकही साधे झुडूप पण नाही पण शहरापासून दूर जबल अकतर, सलालासारखे भाग मातर् भारताच्या
पयावरणाशी
र् िमळते जुळते आहेत. िवरुद्ध पयावरण
र् असूनही हे राष्टर् समतोल राखून आहे. िनसगाच्या
र् संतुलनाची
आपण मातर् जाण ठे वत नाही.
पयावरणाचा
र् सवर्कष िवचार जसा आंतरराष्टर्ीय पातळीवर के ला जातो. तसाच घरात चार जणाच्या कु टंुबात पण
व्हायला हवा. आपल्या जाणीवाना,
ं जवाबदारीला ओळखले पािहजे. आपली िनिष्कर्य झालेली चेतना उत्फु िल्लत
करण्यास हवी. चावून चावून चोथा झालेले पयावरण
र् िवषय आता कृ तीशील बनवून काहीतरी आपल्या परीने योगदान
करावयासच पािहजे. आपल्याला पिरसरात अशा योजना कु ठे राबवल्या जातात, आपण सहभागी होवू शकतो का?
अशी मािहती िमळवून काही ठोस उपाय करता येतील का? या बाबत आपण जागरूक होवून एकतर् आलो तर
पयावरणाचे
र् राजकारण संपुष्टात नक्की येईल.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

आपण समाजाचा एक छोटा परं तु महत्वपूणर् घटक आहोत. एकट्याने जमेल तसे करणे व अनेकाना
ं एकतर् करून भरीव
काम करणे. ह्यातच पयावरण
र् जपले जाते. छोटी खार पण िपढ्यान िपढ्या रामाची पर्ेमाची चार बोटे पाठीवरती घेवून
िदमाखदार पणे आपल्याच घराच्या आजूबाजूला दबकत, सावध, पण चाणाक्ष नजरे ने िफरते. खार मदत करीत होती.
बघता बघता सेतू सीतामाई कडे जाण्या किरता तयार झाला. पर्भू शर्ीराम ितचे दैवत होते. वानर ितचे आदशर् झाले व
खार मातर् सेतू जोडीत कधीच मनाने सीतामाईचे दशर्न घेवून आली
िनसगर् साभाळू
ं न के लेला सेतू, जो आपल्याला पयावरण
र् जोडण्यास सागत
ं आहे. िनसगासाठी,
र् आपल्या साठी मनातील
खार कृ तीशील होणे गरजेचे आहे.

अन
अनुज
ु ा पडसलग
पडसलगीीकर http://anukshre.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

eDiary 2010

निवन वषाच्या
र् संकल्पापै
ं की नेहमीचा असा एक संकल्प म्हणजे डायरी िलिहण्याचा. अगदी उत्साहात निवन डायरी
िलिहण्याचा संकल्प आपण माडतो
ं पण आपल्यापैकी बर्‍याच जणाचा
ं उत्साह पहील्या दोन आठवड्यापे
ं क्षा जास्त
टीकत नाही.

मुळातच पेन-डायरी हातात घेउन रोजच्या रोज डायरी िलिहण्यासाठी आपल्याकडे वेळ नाही हे आपल्याला मान्य
के लेच पािहजे. म्हणुनच िकतीही इच्छा असली तरी िनयमीतपणे डायरी िलिहली जात नाही. दुसरे आिण महत्वाचे
कारण म्हणजे डायरी िलिहली तरी इतरापासु
ं न ती लपवुन ठे वण्याची. अगदी िकतीही जवळची व्यक्ती असली तरी
डायरी अशा व्यक्तीने वाचलेली आपल्या कु णालाच आवडणार नाही. या पर्ॅक्टीकल कारणामु
ं ळे डायरी िलहीणे मागे
पडत राहीले तरी देखील डायरी िलिहण्याचे अन्य फायदे पाहता "डायरी" िलहण्याचा संकल्प सोडणे नेहमी चागले
ं च.

या सवर् अडचणींवर मात करुन डायरी िलिहण्यासाठी आज मी तुम्हाला काही सोपे ईलेक्टर्ॉनीक डायरीचे पर्कार
सागणार
ं आहे. तुमच्या संगणकावरच एक सोपी डायरी असली की मग िचंताच नाही.
पिहला आिण सवात
र् सोपा उपाय म्हणजेNotepad फाईल.

Start → Programs → Accessories →Notepad येथे जाउन नोटपॅड फाईल उघडता येते. एक नोटपॅड फाईल
उघडा त्यामध्ये .LOG असे िलहा (कॅ पीटल मध्ये). आिण फाईलला काही नाव देउन (उदाहरणाथर् -Diary 2010)
सेव्ह करा.

आता यापुढे कधीही फाईल उघडल्यावर निवन तािरख आिण वेळ दीसु लागेल. येथे आपल्या डायरीतील मजकु र
िलहुन सेव्ह करा. पुन्हा फाईल उघडल्यावर निवन तािरख सुरु
Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe
Netbhet eMagzine | January 2010

मातर् या डायरीला पासवडर् देउन सुरक्षीत करता येत नाही. यासाठी आणखी एक उपाय म्हणजे ईलेक्टर्ॉिनक डायरी
सॉफ्टवेअर.

गुगलवर सचर् के ल्यास अनेक फर्ी डायरी सॉफ्टवेअसर् िमळतील. मी मातर् Efficient Diary नावाचे एक सॉफ्टवेअर
वाचकाना
ं सुचवेन.

Efficient Diary ची काही पर्मुख वैशीष्ट्ये -


• सवात
र् महत्त्वाचा फायदा म्हणजे या डायरीला पासवडर्च्या सहाय्याने या डायरीला सुरक्षीत ठे वता येते.
• या डायरीमध्ये असलेल्या सचर्च्या सुिवधेमुळे कोणत्याही पानावरचा मजकु र शोधता येतो.
• िचतर्े, फोटोगर्ाफ्स, आिण वेगवेगळ्या अ‍◌ॅटेचमेंट्स जोडता येतात.
• डायरीला कलरफु ल बॅकगर्ाउं डने , emotion iconsिचतर्े, हायपरिलंक्स इत्यादी वापरुन सजवता येते.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

येथे िक्लक करुन Efficient Diary हे मोफत सॉफ्टवेअर डाउनलोड करता येईल.

या डायरीमधील एकमेव तोटा म्हणजे ही डायरी फक्त संगणकापुरतीच मयादीत


र् असते. म्हणजे जर संगणक िबघडला
िकं वा तुम्ही तुमच्या संगणकापासुन दुर असलात तर डायरी िलहीण्यात खंड पडेल. यासाठी मी तुम्हाला ितसरा उपाय
सुचवेन तो म्हणजे ऑनलाईन डायरीचा.

ब्लॉिगंग हा ऑनलाईन डायरीचा एक पर्कार तुम्हाला मािहत असेलच. पण तुम्ही िवचाराल डायरी ही तर खुप
व्यक्तीगत खाजगी गोष्ट आहे पण ब्लॉगतर इतर सवर्जण वाचु शकतात. पण िमतर्ानो
ं आपल्या ब्लॉगला जगापासुन
लपवुन ठे वण्याची सोय देखील आहे बरं का!

तशी ही सुिवधा जवळपास सवर्च ब्लॉगींग सवीर्सेसमध्ये आहे मातर् आपण उदाहरणादाखल ब्लॉगर.कॉम या सवािधक
र्
लोकपर्ीय सुिवधेबद्दल बोलुया.

• blogger.com वर जाउन आपल्या दैनंदीनीसाठी एक निवन ब्लॉग चालु करा.


• आता settings → Permissions मध्ये जाउन Blog readers साठी only blog authors हा पयाय
र् िनवडा.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

• व त्यानंतर Settings → Basic मध्ये जाउन add your blog to listings आिण Let search engines find
your blog या दोनही पयाय
र् ासमोर
ं NO असे िलहा.व सेव्ह करा.

यापुढे ब्लॉगवर िलिहलेली पर्त्येक पोस्ट ही फक्त आिण फक्त तुम्ही पाहु शकता.

पण ब्लॉगवर िलहल्यामुळे सुरक्षीततेचा आिण डायरीच्या उपलब्धतेचा पर्श्न सुटतो. डायरी िलहायला वेळच नाही हा
मुख्य पर्श्न अजुन अनुत्तरीतच आहे. यासाठी दोन उपाय आहेत माझ्याकडे.
• ब्लॉगरमध्ये settings → Email & Mobile → posting options मध्ये जाउन आपला सीकर्ेट ईमेल आयडी तयार
करा. खालील उदाहरणात मी salilchaudhary.ABCD@blogger.com हा सीकर्ेट आयडी बनवीला आहे.
यामधील ABCD हे मी दीलेले गुप्त शब्द आहेत. तुम्ही देिखल असा एक आयडी बनवा. या आयडीला पाठिवलेली
ईमेल आपोआप ब्लॉगरवर पर्िसद्ध होइल.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

म्हणजे ब्लॉग वर लॉग-इन न करता, फक्त एका ईमेलद्वारे तुम्ही डायरी िलहु शकता.
• याहीपुढे जाउन settings → Email & Mobile → posting options मध्ये Add mobile device येथे तुम्ही
आपला मोबाईल नंबर रजीस्टर करु शकता व फक्त SMS िकं वा MMS द्वारे ब्लॉग म्हणजेच तुमची ऑनलाईन डायरी
िलहु शकता. ही SMS ची सुिवधा सध्या फक्त US मधील नंबसर्साठी असली तरी मी यापुवीर् सागीतले
ं ली SMS to
email ची िवकत (Paid) सेवा घेउन आपण भारतातही फक्त SMS द्वारे ब्लॉगींग िकं वा डायरी लेखन करु शकतो.

मी तुम्हाला डायरी िलिहण्याचे एवढे उपाय सागीतले


ं आहेत की आता २०१० मध्ये डायरी न िलिहण्यासाठी
तुमच्याकडे काही कारणच उरले नसावे. २०१० ची डायरी नक्की िलहा.

सिलल चौधर
धरीी www.netbhet.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

माझ्या कल्पनेतील इकोफर्ेंडली हाउस

िमतर्ानो
ं घर हे घर असते. पण काही घरे महालासारखी असतात तर काहींना िभंती व छप्पर सुद्धा नसते. पण शेवटी ते
घरच असते. िभंती व छप्पर नसलेल्या घरानी
ं वातावरणात काही ही बदल होणार नाही कारण पृथ्वीवर त्याचे अिस्तत्व
नगण्य असते. खरा पिरणाम होतो तो या हनुमानाच्या शेपटी सारख्या वाढत असलेल्या कोन्कर्ीटच्या जंगलामुळेच. पण
त्याचे दुष्पिरणाम मातर् त्या छप्पर नसलेल्या घरानाच
ं भोगावे लागतात. त्याना
ं कोठे आहेत.
ग्लोबल वािमर्ंग मुळे तापमान वाढले की िबचारे तेच भोगतात. अवाजवी पाउस आला तरी तेच
भोगतात. कायकरणार. कोणाचे ओझे कोणाच्या खाद्यावर.
ं म्हणून माझे
सवर् कोन्कर्ीत जंगल वाल्या िमतर्ाना
ं असे म्हणणे आहे की शक्य िततक्या
लवकर जागृत व्हा व ग्लोबल विमर्न्ग्ला थोपवून धारा. माझे मन म्हणते
की आजच आपण जागृत झालो तर तसे घडू शकते. काही िमतर् म्हणतील
एकट्याने के ल्याने काय होते पण िमतर्ानो
ं जेव्हा एक करतो त्याला बघून दुसरा करतो. एकाचा चागला
ं अनुभव
दुसयाच्या
र् कामी येतो. त्यामुळे आपल्या पासूनच सुरुवात करायला काय हरकत आहे. कदािचत तो खारीचा वाटा ठरे ल
व वातावरणात फरक पडेल.
तर मी येथे माझ्या कल्पनेतील इको- फर्ेंडली हाउस ची कल्पना माडत
ं आहे. पटली तर घ्यावी अन्यथा सोडू न द्यावी. ही
पूणर्तया माझी स्वतःची कल्पना आहे.
१) एक साधी गोष्ट लक्षात असू द्यावी की नेहमी वारे पिश्चमेकडू न पूवेर् कडे वाहतात. म्हणून घर िनवडताना
ं पूवर्
पिश्चम असेल तरच चागले
ं . याने घरात नेहमी फर्ेश एअर दरवळत राहते. कर्ॉस सकर्ु लेशन साठी बहुतेक करून दोन
िवरुद्ध िखडक्या उघड्या ठे वाव्यात. जर पिश्चमेला टेरेस िकं वा बाल्कनी असेल तर दरवाजा उघडा ठे वावा व िवरुद्ध
बाजूला बेड रूम िकं वा दुसरी खोली असेल तर त्याची िखडकी अवश्य उघडी ठे वावी. घरात सतत फर्ेश एअर िमळणार
त्यामुळे पंख्याची गरजच भासणार नाही. तसेच घरामध्ये खूप सूयर्पर्काश खेळत राहतो. सायंकाळी उिशरा पयर्ंत उजेड
राहत असल्याने िदवे लवकर लावावे लागत नाहीत. पयायाने
र् िवजेची बचत होते व पयावरणाला
र् व आपल्याला ही
अपायकारक ठरणारा थमर्ल पावर प्लाट
ं मधून िनघणारा तो धूर कमी िनघेल. एकाच गोष्ठीचे िकती फायदे आहेत ते
आपण बिघतले असणारच.
(१) आपल्याला शुद्ध हवा िमळते.
(२) पर्कृ ती चागली
ं राहते.
(३) िवजेची बचत होते.
(४) पयायाने
र् पर्दुषण कमी होते.
(५) महत्वाचे म्हणजे ग्लोबल वािमर्ंग ला अटकाव होतो.
(६ ) िनसगाचा
र् समतोल िटकू न राहतो.

वस्तू शास्तर्ापर्माणे घर नेहमी पूवर् पिश्चम असावे. आपल्या पूवर्जानी


ं उगाचच असे सािगतले
ं असे का तुम्हाला वाटते.
पूवर्जानी
ं िजतके िनयम परं परा बनवून ठे वल्या आहेत त्या पूणर् अनुभवाती
ं तयार के ल्या असाव्यात यात दुमत असायचे

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

कारणच नाही. त्याला अंधिवश्वास सुद्धा मानू नये. पूवर् पिश्चम हवेचा पर्वाह असतो म्हणून त्यानी
ं असा िनयम घालून
िदला. म्हणजे ते आपल्या पेक्षा ही पर्गत होते असे म्हटले तर अितशयोक्ती ठरू नये.
मी पूवर् पिश्चम घराचे फायदे मागील पोस्ट मध्ये िदले आहेतच. आता मी सिचतर् वणर्न करून त्याचे फायदे सागू

इिच्छतो.
हे खाली िदलेले िचतर् पािहले तर यात िदसून येईल की पूवेर्च्या हॉल मध्ये असलेली िखडकी िकं वा दरवाजा िकं वा
दोघी उघडे ठे वले व मेन एन्टर्ीचा दरवाजा सुद्धा उघडा ठे वला तर कर्ॉस वेंटीलेशन होते आिण सतत फर्ेश एअर घरात
दरवळत राहते.

िकं वा हॉलचा मेन दरवाजा बंद ठे वला व बेड रूमची िखडकी उघडी ठे वली तर अितशय संुदर, कारण संपूणर् वास्तु
शुद्ध हवेत न्हाऊन िनघते असे म्हणणे जास्त योग्य होईल. या खालील स्के च मध्ये स्पष्ट पाने असे वेंटीलेशन िदसून
येईल.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

या िशवाय सूयर् देव समोरच असल्याने िदवसभर घरात उजेड असतोच. याने घरातील वातावरण चागले
ं राहते. उन्ह
असल्याने जम्सर् सहसा होत नाहीत पेस्ट कं टर्ोलची कदािचत आवश्यकता ही भासणार नाही. स्वास्थ्य िटकू न. राहते
खचात
र् बचत होते . असे बरे च फायदे आहे.

पूवर् पिश्चम घर असेल तर माझ्या मनातील घर कसे असेल ते मी ह्या लेखात देत आहे. मी फ्लेट मधेच राहत असल्याने
अशा पर्कारचे घर तयार करू शकत नाही पण आपण याचा फायदा घेऊ शकता. माझी खूप इच्छा होती स्वतः चे एक
छोटेसे टु मदार घर असावे त्यात हा पर्योग करून घ्यावा व एक खरे खुरे इकोफर्ेंडली घर तयार करावे. पण ह्या जगात
पर्त्येकाच्या सवर्च इच्छा पूणर् होत नसतात. त्यातील एक मी.
तर माझी कल्पना अशी आहे की पिश्चमेच्या िभंतीला खालील िचतर्ात दाखिवल्या नुसार आडवी एक फट तयार करून
ती फट संपूणर् िभंती मधून घरातील बाजूला उघडायला हवी. अथात
र् हे घर बाधत
ं ानाच
ं करावे लागेल. पिश्चम बाजूने
वाहणारे वारे त्या फटीतून घरात िशरतील व कोम्पर्ेस झालेली हवा त्या duct मधून घरात िशरे ल आिण घर थंड
ठे वेल. जरी दरवाजा व िखडक्या बंद असल्या तरी आपल्याला घरात िचल्ड वाटेल. कसले आले आहेत तुमचे ते एअर
कं डीशनर. हा पर्योग के ला तर माझी शंभर टक्के खातर्ी आहे की आपल्याला एअर कं डीशनरची मुळीच गरज भासणार
नाही. आिण शुद्ध हवा घरात खेळत राहील. इतके च नाही पंखा बंद, एअर कं डीशनर नाही म्हणजे िवजेची िकती तरी
बचत होणार. आिण पयायाने
र् पर्दूषण िकतीतरी पटीने कमी होणार.( थमर्ल प्लाटच्या
ं धुरामुळे होणारे ).

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

CROSS SECTION OF ROOM

Outside view

INSIDE VIEW
तर मग ही माझी पिरकल्पना कशी वाटली ते अवश्य कळवा व माझे अशा घराचे स्वप्न साकार होण्यासाठी ईश्वराकडे
पर्ाथर्नाकरा हीच इच्छा.

रिव
रिवंदर्
ं कोष्ट
ष्टीी http://mazyamana.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

दाद द्यायलाच हवी असे........

हल्लीच माझ्या मैितर्णीच्या मुलाची बॅग गडबडीत िरक्शातून घ्यायचीच राहून गेली. मुलगा िबचारा अगदी घाबरला,
गोंधळला....कपडे-सामान सुमान गेले वर आई-बाबा ओरडतील ही िभती. िरक्षा तर गेली िनघून. बरे याच्याकडे
सामान जास्त असल्याने िमतर् आलेला सोबत दुसऱ्या िरक्शातून आिण त्याने हा घोळ के लेला. आता िमतर्ाला िकती
दोष देणार आिण देऊनही उपयोग काय..... बॅग थोडीच िमळणार होती. शेवटी मन खट्टू करून हा घरी पोचला.
दुसऱ्या िदवशी िमतर्ाचा फोन.... िरक्षावाल्याने बॅग घरी आणून िदली आहे. एका क्षणात सगळ्याचे
ं चेहरे खुलले.
आनंदीआनंद पसरला. त्या िरक्षावाल्याला बक्षीस द्यायलाच हवे असे पटकन मैतर्ीण म्हणाली. हल्लीच्या जगात इतके
चागले
ं कपडे, इतर सामान कोण आणून देतेय परत. पर्ामािणक होता गं अगदी. िरक्षावाल्याच्या या पर्ामािणक कृ तीने
या सगळ्याची
ं रुखरूख संपली. मुलाची सुटी आनंदात जाणार.

ही घटना िजतक्या लोकाना


ं कळली िततक्या सगळ्याचा
ं चागु
ं लपणावरचा िवश्वास वाढीस लागला. उद्या जर
आपल्याला कोणाचे काही सामान सापडले आिण त्यात त्याच्या मालकापयर्ंत पोचण्याचा कु ठलाही मागर् उपलब्ध
असेल तर ते नक्कीच पोचते के ले जाईल हा मनात असलेला भाव अजून दृढ झाला. मला वाटते तात्कािलक फायदा तर
झालाच पण दूरगामी पिरणामकारक फायदा जास्त महत्त्वाचा. या घटनेतून काही घटना आठवल्या. पर्ामािणकपणा हा
वयातीत व सापित्तक
ं िस्थतीशी अिजबात संबंधीत नसतो. तो मुळात मनातच असावा लागतो. अितशय पैसेवाले
लोकही उचलेिगरी, भामटेिगरी करताना आपण पाहतोच. आिण एखादा अत्यंत गरीब अचानक सापडलेले कोणाचे
पैसे सचोटीने परत करताना िदसतो. खरे तर त्याची पिरिस्थती फार वाईट असते पण मनाने तो सच्चा असतो. िवश्वास
या शब्दाचा अथर् त्याला कळलेला असतो. बरे चदा बाहेरच्या देशात हे चागु
ं लपणाचे अनुभव जास्त येतात असे िदसते
परं तु मला मातर् नेहमी वाटते पर्ामािणकपणा देशातीत आहे. कारण त्याचे मूळ तुमच्या संस्कारात-मनात रुजलेले
असते.

लोकलने रोज पर्वास करणाऱ्या सगळयानाच


ं डब्यात येणाऱ्या कानातले, िक्लप्स, िपना, तत्सम खिजना घेऊन येणाऱ्या
बायका-पोरी म्हणजे खास िजव्हाळ्याच्या. घ्यायचे असो वा नसो स्तर्ीसुलभ हौस असतेच पर्त्येकीला. मैितर्णींसोबत
चचार् करत हे बघ गं... कसे िदसतेय? घेऊ का? वगैरे संवाद नेहमीचेच. या िवकायला येणाऱ्या पोरी-बायकाही
उत्साहाने व धंद्याचे टेक्नीक अंगी बाणवून असतात. मग कधी कधी एखादी नेहमीची खास सलगीने जवळ येईल व ताई
हे बघा खास तुमच्याकरता आणले मी. खूप छान िदसेल तुमच्या कानात. घेता का? अशी साखरपेरणी करत हक्काने
तुम्हाला घ्यायला भाग पाडेल. अशातलीच ती एक. संध्याकाळची ठाणा लोकल ठरलेली होती. अगदी ती चुकलीच तर
ितच्या मागची. रोजच ही साधारण िवशीच्या आसपासची मुलगी पाठीवरच्या झोळीत तान्हुले आिण हातात चार
खच्चन
ू भरलेले टर्े घेऊन भायखळा- करी रोडच्या मध्ये चढे. मरणाची गदीर् त्यात बाळ आिण या टर्ेंचे वजन. मला तर
िभतीच वाटे. पण ही एकदम िबनधास्त.

स्वच्छ धुतलेली टेरीकॉट-पॉिलएस्टर िमक्स साडी, नीट िवंचरलेले के स. पावडर-िटकली लावून हसतमुखाने गोड गोड
बोलत माल खपवत असे. िदवाळी अगदी दोन िदवसावर आली होती. जोतो काही न काही खरे दीच्या मागे होता.
सगळ्याच्या
ं मनातला उत्साह चेहऱ्यावरही िदसत होता. ही लगबगीने माझ्याजवळ आली. ताई हे पािहलेत का?

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

तुम्हाला आवडतात ना तसेच खडे व मोती एकतर् असलेले संुदर कानातले आणलेत मी. थोडे महाग आहेत पण खऱ्या
मोत्याला मागे टाकतील, एकदम झकास आहेत. घ्या न ताई. ती आजर्वे करू लागली. कानातले खरे च छान होते. मी
एक घेतले. पैसे द्यायला पसर् उघडली आिण लक्षात आले की एकदम पाचशेचीच नोट आहे. नाहीतर दहा व पाच.
कानातले पंचावन्न रुपयाचे
ं होते. िशवाय मी िटकल्याही घेतल्या होत्या. सगळे िमळू न साठ रुपये झालेले. ितच्याकडे
सुटे नव्हतेच. आता आली पंचाईत. ती म्हणाली ताई ठाण्याला खूप वेळ आहे मी तोवर आणत्ये सुटे करून.

मी ितला पैसे देऊन टाकले. समोरच बसलेल्या दोन-तीन अनोळखी बायकानी,


ं अहो कशाला िदलेत इतके पैसे?काय
मूखर्पणा.... असा दृिष्टक्षेपही टाकला. पण मी दुलर्क्ष के ले. दादर आले आिण पाहता पाहता डब्यात पर्चंड गदीर् झाली.
जरा इकडचे ितकडेही व्हायला जागा नव्हती. करता करता भाडु
ं पाला गाडी आली.... िनघाली आिण ती मला
प्लॅटफॉमर्वर िदसली. माझ्या समोरच्या बायाना
ं पण िदसली. एक पटकन म्हणाली, " आता ही बया कसली परत
करतेय तुमचे पैसे. गेले समजा. नको ितथे िवश्वास कशाला ठे वायचा मी म्हणते. " मलाही एक क्षणभर वाईट वाटले.
िनदान िहने मला सागायचे
ं तरी. मी पैसे तीच्या लेकराला िदले असते तर मला आनंद तरी झाला असता. आताही
लेकरालाच िमळतील पण कु ठे तरी माझी रुखरूख असणार त्यात. आिण पुढे मी कधीही कोणावर िवश्वास ठे वणार
नाही. जाऊ दे झालं....एक धडा िमळाला. असे म्हणून मी िवषय डोक्यातून काढू न टाकला.....अथात
र् म्हणून तो गेला
नाहीच.

िदवाळी धामधुमीत गेली. जोडू न चौथा शिनवार व रिववार आल्याने मस्त मोठी सुटी िमळाली. या सगळ्या मजेतही
कु ठे तरी मनात ठसठस होतीच. नंतरचा आठवडाही काहीतरी होत रािहले आिण माझी नेहमीची टर्ेन काही िमळाली
नाहीच. पंधरा िदवसानं
ं तर संध्याकाळी िखडकीत बसून छान डु लकी लागलेली तोच माझ्या हातावर एकदम काहीतरी
जड वजन जाणवले. कोणी काय ठे वलेय म्हणून डोळे उघडले तर ही समोर. " ताई, जीवाला नुसता घोर लावलात
माझ्या. अवो माझा नवरा एक नंबरचा उडाणटप्पू. रोजच माझे पैसे िहसकू न घेतोय. कसेबसे लपवत िफरते मी. त्यात
तुमची ही जोखीम गेले पंधरा िदवस साभाळू
ं न जीव दमला माझा. हे घ्या तुमचे उरलेले पैसे. मोजून घ्या नीट. म्हनला
असाल ना चंदर्ीने पैसे खाल्ले म्हणून. ताई अवो हे पैसे घेऊन कु ठं बंगला बाधणार
ं का मी. रोज तुम्हाला तोंड कसे
दाखवले असते सागा
ं बरं . या लेकराची शपथ. आपल्याला नग बा कोनाचा पैसा." असे म्हणून ितने ४४० रुपये माझ्या
हातावर ठे वले. ितचा तो आवेश आिण खरे पणा मनाला िभडू न गेला. त्यातलेच शंभर रुपये ितच्या लेकराच्या हातावर
ठे वले आिण थँक्स मानले. खुशीत गाणे गुणगुणत मला टाटा करून गेली.

गावदेवी माकेर् टमध्ये जुनेपुराणे कपडे घरी येऊन घेऊन जाणारे चारपाच जण बसतात. एकदा असेच ितथे चौकशी
करत होते. ितथलाच एक मुलगा...साधारण बारा तेरा वषाचा
र् असेल. म्हणाला, तुम्ही व्हा पुढे मी सायकलवरून
येतोच मागोमाग. मी बरे म्हटले आिण िनघाले. घरी गेले पाच िमिनटातच बेल वाजली. तो आलाच होता. कपडे बरे च
होते. मग त्याने अगदी धंद्याच्या खास सराईत नजरे ने पर्त्येक कपड्याचे मोजमाप के ले. िसल्क कसे उपयोगाचे नाही.
अजून पँट नाहीत का? साड्या काढा ना ताई अजून वगैरे बडबड करत शेवटी कसे उपयोगाचे कपडे कमीच आहेत मग
कसे जमायचे अशी गोळाबेरीज करून काही पैसे माझ्या हातावर ठे वले आिण तो गेला. दुसऱ्या िदवशी दुपारी बेल
वाजली, पािहले तर हा उभा. मला पािहले आिण िखशातून पाकीट काढले आिण माझ्या हातावर ठे वले. " अग बाई! हे
तुला िदलेल्या कपड्यात का गेले होते?" नवरा िनयमीतपणे सात वषेर् वैष्णवदेवीला जात होता त्यातल्या शेवटच्या
टर्ीपचा पर्साद, आठशे-नऊशे रुपये व एक मोठे देवीचे चादीचे
ं नाणे त्या पािकटात होते. आिण पाकीट मी देऊन
टाकलेल्या कोटाच्या िखशातल्या आतल्या कप्प्यात होते. त्यामुळे कळलेच नव्हते.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

त्या पोराने इतके पैसे व नाणे परत आणून िदलेत हे मला खरे च वाटेना. त्याचे आभार मानून त्याला शंभर रुपये बक्षीस
म्हणून िदले. तशी स्वारी खूश झाली. म्हणाला, " िददी भगवान का पर्साद हैं ना उसमें. में अगर ये सब नही लौटाता
तो बहोत पाप लगता. और मैं जानता था आप बहोत खूश होके मुझे बक्षीस दोगी. अब ये मेरा हक का पैसा हैं. बराबर
ना? " मी हो म्हणून त्याचे पुन्हा कौतुक के ले तशी, िफर कपडा देना हो तो बुला लेना मैं आजाउं गा. असे म्हणत उड्या
मारत पळाला.

माझी आजी एकटीच एकदा एिशयाडने पर्वास करत होती. नािशक-पुणे. मध्ये कु ठे तरी बस थाबली
ं तशी ही बाथरुमला
जायला उतरली. बाजूच्या माणसाला सामान ठे वलेय रे बाबा, आलेच मी पटकन असे सािगतले
ं ले. पण काहीतरी
गडबड झाली आिण आजी परत आली तर बस गायब. आजी गोंधळली. सामानही गेले. िशवाय आजीने पैसे बॅगेत
ठे वलेले होते त्यामुळे आता घरी पुण्याला कसे जायचे हा पर्श्न पडला.

आजीभोवती गदीर् जमली. ती पाहून दुसऱ्या एिशयाडच्या डर्ायव्हरने आजीला काय झाले म्हणून िवचारले असता हे
रामायण कळले. त्याने लागलीच फोन करून पुढच्या थाबण्याच्या
ं िठकाणी कळवले काय झालेय ते. वर त्याना

आजीला टाकू न गेलेच कसे असा दम भरून आजींचे सामान उतरवून घ्या आजी मागच्या बसने येतच आहेत असे
सािगतले
ं . आजीला दुसऱ्या बसमध्ये बसवले. आजी म्हणाली, " दादा ितिकटाला पैसे तर नाहीत रे माझ्याजवळ. "
तसे," आजी अवो चूक आमची हाये. आता त्या बसवाल्याने तुम्हाला शोधायला नको होते का? सागा
ं बरं ....असे कोणी
आजीला टाकू न जाते का? काही काळजी करू नका. सामान वाट पाहतंय तुमची. नीट सुखरूप जा बरं का आता. "

आिण खरे च की, सामान आजीची वाट पाहत होते. बस पोचल्या पोचल्या एका कं डक्टरने आणून आजीच्या ताब्यात
िदले वर सॉरी पण म्हणाला. नंतर आजीला मी िवचारले, " आजी तुला िभती वाटली असेल ना गं....एकतर सामान
गेले त्याचे दु:ख् राग व आता घरी कसे पोचणार याची िचंता. " आजी पटकन म्हणाली, " अग िचंगे सामानाची मला
िबलकू ल िचंता नव्हती. ते िमळणार होतेच. हा फक्त पुण्याला िमळतेय का मध्येच आिण मी घरी कशी आिण कधी
पोचणार हा पर्श्न मातर् पडला होता. मला बराच वेळ आजीच्या िवश्वासाचे नवल वाटत रािहले.

भाग्यशर्
ग्यशर्ीी सरद
सरदेस
े ाई http://sardesaies.blogspot.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

कु सूम आिण मालती

कु सुमअज्जी आिण ताईअज्जी दोघी ब-याच बाबतीत सारख्या होत्या पण तो सारखेपणा कधी जाणवलाच नाही. कारण
दोघींचे तीच गोष्ट करायचे मागर् अगदी वेगळे असायचे. ताजी िजतकी बोलकी होती िततकी कु सुमअज्जी शात.
ं दोघींनाही
फु लाचं
ं फार वेड होतं. पण ताजीचं बागकाम म्हणजे िनम्मं गप्पाकाम असायचं. ितची बाग सकाळी हीराक्काच्या
िमशरीबरोबर खुलायची. मग दुपारी आमचा धोंडीराम गवळी आला की त्याच्याकडू न कोल्हापुरातल्या बातम्या काढत
ितचे वेल माडवावर
ं चढायचे. संध्याकाळी रॉके लसाठी आलेल्या बायकाच्या
ं चुगल्याच्या
ं जोडीनं ितचा अंगणातला
सडा व्हायचा. कोणाचा नवरा िपऊन येतो, गावातल्या कु ठल्या अल्लड बािलके चं कु ठल्या होतकरू सुकुमाराशी सूत
जुळतंय, पाटलाच्या बायकोच्या अंगावरचे िकती दािगने खरे आहेत वगैरे खास बातम्या िमळवत ितची बाग उमलायची.
त्यात ितच्या बागेत िविवध नातेवाईकाकडू
ं न आणलेली कलमं असायची. अगदी कु सुमअज्जीच्या माहेरच्याकडू
ं नही ितनी
गुलाब, अनंत, मोगरा, बर्म्हकमळ वगैरेंची रोपं आणली होती.

कु सुमअज्जीचं बागकाम म्हणजे ितची ध्यान करण्याची पद्धत होती. ितच्याही बागेत संुदर गुलाब, मोगरा, चाफा, शेवंती
असायचे. पण कु णालाही न िदसेल अशा गच्चीच्या एका शात
ं कोप-यात ितची बाग होती. ितथे ती मन लावून बागकाम
करायची. कधी नरूमामाला मदतीला घ्यायची. ती धापा टाकत कंु ड्या उकरत असताना ितच्या चेह-यावर एक वेगळीच
शातता
ं असायची. त्यामुळे ितला मदत करायला जावं की नाही असा पर्श्न पडायचा.

ताजी आिण कु सुमअज्जी दोघीही कमालीच्या नीटनेटक्या होत्या. त्याच्या


ं खोल्याकडे
ं बघून अण्णाआजोबाच्या
ं िनवडीचा
हेवा वाटायचा. पण यातही दोघींचे मागर् वेगळे होते. कु सुमअज्जीच्या नीटनेटके पणात गाधीजींची
ं अिहंसा होती आिण
िहटलरचा आगर्ह होता! पुण्यात आई भंुग्यासारखी सारखी मागे लागायची. "सई, अभ्यासाचं कपाट आवरलंस का?"

"ऊठ आत्ता आवर!", अशा वाक्यामध्ये


ं माझी स्वच्छता चालायची. पण कु सुमअज्जी असं काहीही म्हणायची नाही.
सकाळी उठल्यावर माऊची िवचारपूस करायला पाच िमिनटं बाहेर जाऊन येईतो माझी रजई घडी घालून ठे वलेली
असायची. अंघोळीहून आल्यावर मामीच्या आमटीच्या वासाने कधी पंचा जिमनीवर टाकू न स्वयंपाकघरात गेले तर
परत आल्यावर पंचा मच्छरदाणीच्या दाडीवर
ं वाळत घातलेला असायचा. त्याची चारही टोकं कु ठल्याशा आकर्मक
भावनेने एकमेकाना
ं बरोब्बर जुळवलेली असायची. टेबलावर चहा िपताना कपाचा ठसा उठला की अज्जी हातानी तो
लगेच पुसायची. ितच्या या अगितकतेचा मला िवलक्षण संताप यायचा. मग ितनं माझं कु ठलंही काम करू नये या
ितरीिमरीत मीच माझी सगळी कामं ितच्याआधी उरकायचे. ितचा हा गाधीवाद
ं माझ्या आईच्या दटावणीपेक्षा खूप
पर्भावी ठरला!

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

ताजीसुद्धा खूप िनटनेटकी होती. पण ती मातर् एकसारखी बोलायची. बाहेरून आलं की आमचे पाय तपासायची. कधी
मुडिशंगीत िचंचा-आवळे काढू न परत आलो की माझ्याकडे बघून, "काय हे सई! काय अवतार के लायस बघ बरं ! एक
वेणी सोडलेली तर एक तशीच! काय म्हणतील लोक तुला बिघतल्यावर. तूच अरशात बघून ये", असं ऐकवायची.

ितच्या खोलीत मळक्या पायानी गेलो की ती सरळ बाहेर घालवायची.

दोघींनाही साड्या संुदर घडी घालायची कला अवगत होती. पण ताजीचं घडी घालणं दुपारच्या मािलका बघण्यात,
सुनाबरोबर
ं गप्पा मारण्यात असायचं. कु सुम अज्जी मातर् ितच्या खोलीत मन लावून साड्या आवरायची. जणू काही ती
देवपूजाच आहे अशा भावनेनं!

बोलण
लणंं आिण न बोलण
लणंं या एक
एकााच गोष्ट
ष्टीीमळ
ु े द ो घी ख प
ू वग
ेगळ्या
ळ्या वाटायच्य
यच्याा. ताजीला बोलायल
यलाा ओळख
ओळख, वळ
े , ज ात ,
भाषा, धम
धमर्र् हे कु ठल
ठलेह
े ी िनयम लागू नव्हत
नव्हते.े रे ल्ल्वे
वे पर्व
पर्वाासात िकत्य
िकत्येक
े वळ
कवे े ा अध
अधर्व
र् ट िह
वट िहंदं ीत ताजी गज
ुजरा
राथी बायकाश
ं ी
बोलायच
यचीी. ओळख
ओळखीी काढायच
यचीी ितल
ितलाा फार हौस होती. ती एक आिण दस
सरी
ु री लग्न जमव
जमवाायच
यचीी. माझ्य
झ्याा आईच्य
आईच्याा िकत्य
िकत्येक

कु." मिैितर्णीं
"क तर्णींचची लग्न माझ्य
झ्याा बाबाच्य
च्याा िमतर्ांशी जमव
जमवाायच
यचाा ताजीने पर्यत्न के ला. ितच्य
ितच्याा तरुणपण
तरुणपणीी काही लोकान
ं ा
घर
घराातन
ू पळ
पळूू न जाऊन लग्न कर
कराायल
यलााही ताजीनी मदत के ली होती. तर
तरीी नश
नशीीब ितच
ितचाा वर जायच
यचाा नब
ंबर
र लवकर लागल
गलाा
नाहीतर आत्त
आत्ताापय
पयर्ंत
र्ं माझं ितन
ितनीी वीसएकव
सएकवेळ
े ा लग्न ठरवल
ठरवलंं असत
असतं.ं कु सम
ु अज्ज
अज्जीी मातर् या बाबत
बतीीत ढ होती. सध्ंध्या
याकाळी
ती झोपाळ्य
ळ्याावर बस
बसाायच
यचीी. तव्ेव्हा
हा ितल
ितलाा पर्श्न िवच
िवचाारून तर्
तर्ाास िदल
िदलाा तर ती, "श
शात
ं बस जर
जराावळ
े . वा-य
याचा आव
आवााज कस
कसाा
यत
े ो ते बघ
बघ", अस
असंं सांगायच
यचीी. ताजी पण सध्ंध्या
याकाळी झोपाळ्य
ळ्याावर बस
बसाायच
यचीी. पण ती मातर् सगळ्य
सगळ्याा गावाला घऊ
ेऊन

बस
बसाायच
यचीी.

मला नक्की खातर्ी आहे की ताजी स्वगात


र् गेल्या गेल्या ितथे खूप बदल झाले असणार. सगळ्यात आधी ितनं नारदाला
आिण काितर्केयाला लग्न करायला भरीस पाडलं असणार.

"मी काय म्हणते नारदमुनी, असं िकती िदवस खाली-वर करणार तुम्ही? इकडच्या ितकडं काड्या लावण्यापेक्षा एखादी
इं दर्ाची अप्सरा धरा की! एवढ्या बायका अन् एकटा इं दर् बरं नाही िदसत!"
काितर्केयाला लग्नाचा सल्ला देण्याचं धाडस ताजीच करू शकली असेल.

काय हे काित
"क ितर्क
र् स्वामी! तम
कस्वा ुमचा
चा मोरस
रसुद्ध
ु ा तम
द्धा ुमचा
च ा डो ळ ा च क
ुकवू
वन ू रोज नव
नवीीन लाड
ं ोर िफरवत
िफरवतोोय! िनद
िनदाान तम्ुम्ही
ही लग्न के लत

तर त्य
त्यााला तर
तरीी चोरी होणार नाही! आिण बायकाच
ं ा राग वग
वगैरै े तम
ुमच्या
च्या मन
मनाात आह
आहेे हो! एकद
एकदाा सस
ं ारात पडल
पडलाात की
सगळ
सगळंं आवड
आवडाायल
यलाा लागल
े . अगद
अगदीी बायक
यकोोसकट
सकट! तम
ुमचा
चा भाऊ बघ
बघाा कस
कसाा दोन दोन बायक
यकाा घऊ
ेऊन
न बसत
बसतोो! आमच्य
आमच्याा ह्यान
ं ी
पण दोन के ल्य
ल्याा! काही वाईट होत नाही!"

एखाद्यावेळी शंकर नुकताच ताडव


ं करून शात
ं झाला असताना त्याच्या खोलीत जाऊन त्यालाही िशस्त लावेल.
"काय हे महादेवा! बघ जरा काय अवतार के लायंस! जटा िपंजारल्यास कशा ते तूच बघ. आिण तुझा डमरू एकीकडं,

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

गळ्यातली रूदर्ाक्षं बघ कशी खोलीभर साडलीत!


ं गंगेचं पाणी झालंय कसं बघ सगळीकडं. कु णी भेटायला आलं तुला तर
घसरे ल की नाही तूच साग.
ं तुझा नागोबा पण पलंगाखाली घाबरून बसलाय. इतका राग बरा नव्हे. आमचे हे पण असेच
दंगा करायचे. आता मी पण वर आले आिण कु सुमताईपण नुकत्याच आल्यात. कोण आता त्याचा
ं दंगा सहन करणार?
पावर्ती आहे म्हणून तुझे हे असले लाड चाललेत!"
त्याच्या जटाकडे
ं बघून , "आिण काय रे ? तुमच्याकडं खोबरे ल तेल िमळत नाही? काय अवतार के लायंस के साचा!
ं उद्या
तेल घेऊन येईन. मग तुझ्या डोकीत कडकडीत तेल घालून तुला न्हायला घालीन", असं सुद्धा म्हणाली असेल.

कु सम
ुमअज्जी
अज्जी मातर् एख
एखााद्य
द्याा इं दर्
दर्धनु
धनषु ी ढग
ढगााच्य
च्याा टोकावर बस
बसून
ू गर्
गर्ेस
े िक
िकंं वा मह
महाानोर वाचत असेल नक्की!

सई के सकर http://unhalyachisutti.blogspot.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

हेमलकसाच्‍या अरण्‍यातील ‘मंदािकनी’

”1970-72 चा तो काळ असावा. वैद्यकीय अभ्‍यासकर्माच्‍या


िशक्षणाला असताना पर्काशची आिण माझी पिहल्‍यादा
ं ओळख
झाली. कु ष्‍ठरोग्याच्
ं ‍या सेवेसाठी काम करणा-या बाबा आमटे
याचा
ं तो मुलगा एवढीच काय ती मला त्याच्‍याबद्दल मािहती
होती. बाबानी
ं के लेल्‍या कामाचा वारसा पुढे चालू ठे वत पर्काशनेही
पदवी घेऊन आिदवासी भागातील रुग्णाची
ं सेवा करणार
असल्‍याचं मला सािगतलं
ं . एखाद्या गोष्‍टीने भारावून जाण्‍याचाच
तो काळ होता. डॉक्टर होऊन पैसे तर सवर्च जण कमावतात मग आपण वेगळं काय करणार असा िवचार मनात आला
आिण मीही पर्काशला साथ देण्‍याचा िनणर्य घेतला. लग्नानंतर दुसर्‍याच िदवशी आम्ही हेमलकसाच्‍या घनटाट
अरण्‍यात आलो आिण पर्कल्‍पाच्‍या िदशेने काम सुरू झालं”, भूक, दािरद्र्य आिण अंधशर्ध्‍दन
े े िपचलेल्‍या
हेमलकसातील मािडया गोंड या आदीम जमातीच्‍या अंधारलेल्‍या आयुष्‍यात आशेचा ‘पर्काश’ पेरणा-या मंदाताई
आमटे भूतकाळात हरवून बोलत असतात.
पर्काश आमटेंसोबत लग्नाचा आिण इथं येऊन आिदवासींची सेवा करण्‍याचा िनणर्य घेतल्‍यानंतर तुमच्‍या आई-
विडलाची
ं पर्ितिकर्या कशी होती, असे िवचारले असता त्‍या म्हणाल्या, ”माझ्या घरातलं वातावरण तसं संघाचे. विडल
पक्के संघाच्या िवचाराचे
ं . पण बाबा आमटेंबद्दल त्यावेळी घरच्‍याना
ं फारसे माहीत नव्‍हते. कु ष्‍ठरोग्याचे
ं काम करणारी
ती एक व्‍यक्ती एवढेच त्‍याना
ं माहीत होते. त्‍यावेळी महारोगी म्हटलं म्हणजे एक पर्कारची भीती असायची आिण
मुलगी लग्न करून महारोग्याच्
ं ‍या वस्तीत जाईल म्हटल्‍यानंतर त्‍याना
ं भीती वाटणे साहिजकही होते. पण
आनंदवनला भेट िदल्‍यानंतर मातर् त्‍याचे
ं मत बदलले आिण ते तयार झाले.”
”जंगलात जाऊन आिदवासींची सेवा करणार असल्‍याचे पर्काश आिण मी ठरवले असले तरी या पर्देशाची काहीच
कल्पना माझ्यासमोर नव्हती. घनटाट िनबीड अरण्‍य, रस्ते, वीजेचा अभाव, शाळा आिण दवाखाना म्हणजे काय हे
मा‍िहतही नसलेल्‍या मािडया गोंडाचा
ं हा पर्देश. लग्नाच्‍या दुसर्‍याच िदवशी आम्ही आलो आिण उभे ठाकले हे वास्तव.
स्वप्नाळू दुिनयेतून बाहेर येण्यास तेवढे पुरेसे होते.” मंदाताई सागत
ं असतात.
त्या म्हणाल्या, ”आम्ही येथे आल्यानंतर अनेक गोष्टी जाणवल्या. वन िवभागाचे अिधकारी, जंगलातले ठे केदार आिण
बाबू
ं वाहून नेणार्‍या टर्क्सचे डर्ायव्‍हर याच्
ं ‍या शोषणाला िपढ्यानिपढ्या बळी पडलेल्‍या या आिदवासींना जंगलाच्‍या
पिलकडेही माणसाचं जग आहे याचा थागपत्ताही
ं नव्‍हता. ठार अज्ञान आिण मलेरीया, कॉलरा आिण
िवषमज्वरासारखे भीषण आजार इथे थैमान घालत असत. माणूस आजारी पडला की उपचारासाठी
ं भोंदू वैद ू अथवा
माितर्क
ं गाठले जायचे. त्‍याने िदलेल्‍या गंड्या-दोर्‍यावर रोगी बरा होणे शक्यच नाही, मग देवाचा कोप म्हणून त्याला
तसाच मरायला सोडू न द्यायचे. दोन वेळच्‍याच काय पण एका वेळच्‍या अन्‍नासाठीही िजथे रोजच जगण्‍याचा लढा
द्यावा लागतो, ितथे अशा रूग्णाईताना
ं साभाळणार
ं तरी कोण आिण कशासाठी?”
कपड्यातली माणसं िदसली तरी त्याना
ं घाबरून पळू न जाणार्‍या या लोकामध्
ं ‍ये काम करताना या दाम्पत्याला पर्चंड
अडचणी आल्‍या. सरकारकडू न जागा िमळाल्‍यानंतर बाबानी
ं काही िदवस इथे आपल्‍या कायर्कतर््‍यासह
ं राहून
कामाला सुरूवात के ली. मंदाताई सागतात,
ं वैद्यकीय िशक्षणात जे िशकलो त्यापेक्षा इथलं वास्तव भयाण होतं. एकतर
Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe
Netbhet eMagzine | January 2010

ते लोक जवळ यायलाच तयार नव्‍हते तर दुस-या बाजूला त्‍याची


ं भाषा आमच्‍यासाठी पूणर्तः वेगळी होती आिण
त्‍याना
ं आमची भाषा येण्‍याचा पर्श्‍नच नव्‍हता. मग वनकमर्चार्‍याच्
ं ‍या मदतीने आम्ही त्याची
ं भाषा िशकायला
आम्ही सुरूवात के ली. हाताला-पायाला काय म्हणायचं, डोकं दुखतं म्हणजे काय, नाव काय, गाव काय कसं
िवचारायचं अशी एक िडक्शनरीच आम्ही तयार के ली. पण तरीही त्याच्
ं ‍याकडू न आम्हाला कु ठलाही पर्ितसाद िमळत
नव्‍हता. यामुळे अनेकदा वैफल्‍यही आलं. मग हळू हळू आम्ही गावात जावून त्‍याच्
ं ‍याशी बोलायचा पर्यत्‍न के ला.
आिदवासींशी समरस होण्याचे अनेक पर्यत्न या दाम्पत्याने के ले. त्यातला एक पर्यत्न सागताना
ं त्यानी
ं एक िकस्सा
सािगतला.
ं ”एकदा पर्कल्‍पापासून अधा-एक
र् िकलोमीटरवर गावातला एक मुलगा एकदा िफटस् येऊन शेकोटीत
पडला. त्‍यात तो जवळपास 40 टक्के भाजला. या मुलावर त्‍यानी
ं माितर्काकडू
ं न काही घरगुती उपचार के ले. मातर्
जखमा िचघळल्‍या, त्‍यात अक्षरशः अळ्या पडल्‍या. आम्ही तो मुलगा आम्हाला द्या आम्ही त्याला बरं करू म्हणून
त्‍याना
ं मािगतलं ते लोक त्‍याला कं टाळले होते, म्हणून त्यानी
ं त्‍याला दवाखान्‍यात िदला. आम्ही त्‍याच्
ं ‍यावर
उपचार करून त्याला बरा के ला. हे पाहून त्या लोकाचा
ं आमच्‍यावर िवश्‍वास बसला. आपल्‍यासारखे बोलण्‍याचा
पर्यत्‍न करणारे आिण आपल्‍या सारख्‍याच झोपड्यामध्
ं ‍ये राहणा-या या लोकापासू
ं न आपल्‍याला कु ठलाही धोका
नाही असं त्‍याना
ं जाणवलं असावं आिण मग हळू हळू त्‍या गावातले लोक आमच्‍याकडे येऊ लागले.”
या आिण अशा पर्यत्नातू
ं न हे दाम्पत्य या आिदवासी पर्देशात रूजू लागले. काम वाढू लागले. नवी कामे उभी राहू
लागली. त्याच्या
ं चार हातात
ं अनेक हात येऊन वाढले. हे सगळे होत असताना या दाम्पत्याचा संसारही सुरूच होता.
शहरी वातावरणातून दूर राहूनही त्यानी
ं त्याच्या
ं मुलाना
ं त्या जगाशी कसे जोडले, या पर्श्नाचे उत्तर देताना मंदाताई
म्हणाल्या, माझ्या दोन्‍ही मुलाचे
ं िशक्षण हेमलकसाला पर्कल्‍पाच्‍याच शाळे त झाल्‍याने स्‍पधात्मक
र् वातावरणाची
तयारी त्याची
ं करून घेता आली नाही. त्‍यामुळे पुढच्‍या िशक्षणासाठी आनंदवनात पाठिवल्‍यानंतर दोघानाही
ं शहरी
शैक्षिणक वातावरणाशी जुळवून घेताना खूप अडचणी आल्‍या. अिनके तने 12 वीला डर्ॉप घेतल्‍यानंतर काहीसे
वाईटही वाटलं. खरे तर कामाच्‍या व्‍यापात त्याच्
ं ‍याकडे दुलर्क्षच झालं. मुलाना
ं चागलं
ं िशक्षणही आपण देऊ शकत
नाही यामुळे अनेकदा नैराश्यही आले हे मोक‍ळेपणानं मान्‍य करत आपल्‍या मुलाना
ं या मातीची आिण या घराची ओढ
कायम रािहली आिण इथल्‍या लोकासाठीच
ं काम करण्‍यासाठी आपल्‍या आई-बाबाना
ं मदत करायचा िनणर्य त्‍यानी

घेतला. हे सागताना
ं एक आई म्हणून मंदाताईंच्‍या चेहर्‍यावर तृप्‍तताही सहज डोकावून जाते.
आपल्‍या पुढच्‍या िपढीने काय करावं हा िनणर्य सवर्स्‍वी त्याचाच
ं असणार आहे. पण आपण सुरू के लेले हे काम बंद
पडू नये असे त्याना
ं वाटते. आता गावातील लोकाच्
ं ‍या वागण्‍या-बोलण्यात बरे च बदल झाले आहेत. पर्कल्‍पाच्‍या
शाळे तून िशकलेली अनेक मुले आज डॉक्टर, वकील होऊन पर्कल्‍पाच्‍या कामासाठीही सहकायर् करीत असतात.
आणखी काही वषानी
र्ं या लोकासाठी
ं काही काम करण्‍याची गरजच पडू नये इतके ते स्‍वतः तयार व्‍हावेत हे
सागायलाही
ं मंदाताई िवसरत नाहीत.
आमटे दाम्पत्याच्या कामामुळे आिदवासींचे हे जग बदलले असले तरी लोकाचा
ं दृिष्टकोन फारसा बदललेला नाही.
त्याच्यात
ं काम करणार्‍या आमटे दाम्पत्याला वैयिक्तक आयुष्यातही बरे च काही भोगावे लागले. हे सागता
ं सागता

अचानक िदगंत या आपल्या मुलाच्‍या लग्नाचा िकस्‍साही त्यानी
ं सािगतला,
ं ”िदगंतने वैद्यकीय िशक्षण पूणर् के ल्‍यानंतर
इथल्‍याच मातीत काम करण्‍याचा िनणर्य घेतला. आिदवासींसाठी काम करताना मला बायकोही याच भागात राहून
आिदवासींसाठी काम करणारी असावी अशी त्‍याची अट होती. त्‍यानुसार मुलगी िमळणं जरा कठीणच होतं मग
आम्ही एका वधू-वर सूचक मािसकात त्याची मािहती िदली. तरीही काहीही पर्ितसाद िमळाला नाही. माझ्या
मािहतीतल्‍या काही सामािजक काम करणा-या आिण डॉक्टर असलेल्‍या कु टंुबातील मुलींनाही मी पतर्े पाठिवली मातर्
त्यानी
ं चक्क नकार कळिवला.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

एक िदवस अनघाच्‍या (िदगंतची पत्नी) आईचा फोन आला आिण त्यानी


ं आपली मुलगी लग्‍नास तयार असल्‍याचे
सािगतले
ं . अनघाला हे शक्य होईल का? अशी भीती होती. ठरल्‍यापर्माणे िदगंत आिण अनघाची पुण्‍याला भेट झाली.
दोघानी
ं एकमेकाशी
ं बोलून लग्‍नाचा िनणर्य घेतला. अनघाने पर्कल्‍पातही येऊन काम पािहले आिण लग्‍नाला होकार
िदला. आज ती आिण िदगंत िदवसभर पर्कल्‍पाच्‍या कामात गंुतलेले असतात. मूळची गोव्‍यातली असूनही शहरी
सुखसुिवधापासू
ं न वंिचत असल्‍याचं दःुख ितला कधी वाटत नाही हे सागताना
ं त्‍याच्
ं ‍यातल्या सासूला अिभमानाने
भरून येते.
आमटे दाम्‍पत्‍य काहीसे अबोल आहेत. बोलण्‍यापेक्षा कु णाच्‍याही मदतीिशवाय आख्‍खे जीवन एखाद्या समाजासाठी
समिपर्त करणार्‍या या दाम्‍पत्‍याने कधी कु ठल्‍या पुरस्‍काराची आिण शाबासकीची अपेक्षाही के ली नाही. आिण
म्‍हणूनच त्‍याच्
ं ‍या कामाकडे कु णाचं लवकर लक्षही गेलं नाही. 1974 पासून काम करणार्‍या या दाम्पत्याच्‍या
कामाला जगासमोर आणलं ते गर्ीट आिण गाय बाथर्लेमी या फर्ेंच दाम्पत्याने. त्यानी
ं हेमलकसाला भेट देऊन आपल्‍या
देशात परतल्‍यानंतर ितथल्‍या सरकारकडे पाठपुरावा करून आमटे दाम्‍पत्‍यावर िकं ग्डम ऑफ मोनॅकोमध्‍ये िवशेष
टपाल ितिकट काढू न घेतलं. त्‍यानंतर आमटे कु टंुबीयाचे
ं कायर् समोर आले.
1951 साली समाजाने जगण्‍याचा हक्कच नाकारलेल्‍या महारोग्याची
ं सेवा करण्‍यासाठी बाबा आमटे नावाचा
हाडामासाचा
ं माणूस पुढे आला. समाजाच्‍या िवरोधाला आिण िनंदल
े ाही न जुमानता, कु ष्ठरोग्याच्या
ं पुनवर्सनाची
चळवळ त्‍यानी
ं सुरू के ली आिण ‘आनंदवन’ उभं राहीले. बाबाच्
ं ‍या कतर्ृत्‍वाचा हा वारसा हेमलकसाच्‍या लोक
िबरादरी पर्कल्‍पातून अिधकच उदात्त करून पर्काश आिण मंदािकनी आमटे दाम्‍पत्‍याने आपल्‍या पुढच्‍या िपढीकडे
हस्‍तातिरत
ं के ला.
‘मंदािकनी’ या शब्‍दाचा अथर् संथपणे वाहणारी असा होतो. पिवतर् गंगा नदीला म्हणूनच काही िठकाणी मंदािकनी
म्हणून संबोधले जाते. समाजाकडू न आिण सरकारकडू न कु ठलीही अपे‍क्षा न करता सातत्‍यपूणर् आिण शातपणे
ं काम
करत राहणार्‍या आिण आिदवासींच्‍या अंधारलेल्‍या आयुष्‍यात आशेचा ‘पर्काश’ पेरणा-या मंदािकनी आमटे
याच्
ं ‍याकडे पािहलं की त्याचे
ं नाव िकती साथर् आहे, याची खातर्ी पटते.

िवक
िवकाास िशरप
िशरपूररकर
ू कर http://yuvadunia.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

तारें जमीं पर…

ईशानची MS-Paint मधली कलाकारी…..

परवा मी त्याला रागावले की लॅपटॉप हातात िमळाला की गाणे ऐकणे हे एकमेव काम करत जाउ नकोस, त्याऐवजी
कािहतरी बनवत जा त्यावर…..थोड्या वेळाने जाउन पािहले तर त्याने पेंट मधे बरे चसे िचतर् काढलेले होते. मग
िदवसभर तेच िचतर् पुन्हा िचतर्कलेच्या वहीत काढले आिण रं गवले. आज त्याने सेव्ह के लेले पेंट मधले िचतर्
टाकतेय…..
हे पिहलेच िचतर्…..याचे नाव आहे ’24 hours service’
……मला आवडले. चंदर् काही जमला नाहीये पण कल्पना
आवडली सुयर् आिण चंदर्ाची…..त्याने सािगतले
ं मागे आपण
मॅकडोनाल्डच्या इथे थाबलो
ं होतो ना ितथे होते हे िचतर्……..
हे आहे सफरचंदाचे झाड, शेजारी झोपडी आिण त्याचा लाडका
सुयर्…..

याचे नाव आहे( सगळी नावं त्याने िदलेली आहेत)


mountains with face……
सगळ्या डोंगराना
ं डोळे , नाक आिण तोंड लावलेय…..वर
पुन्हा लाडका सुयर् आहेच. कु ठल्याही िचतर्ाची सुरूवात त्या गोलानेच करायची असा त्याचा अिलखीत िनयम आहे.

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

ही आहे Galaxy……हा कधी पहातोय हे सगळं असा पर्श्न


मला पडत होता. ही िपढी नक्कीच खूप हुशार आहे आिण
याच्या
ं पर्गतीचा वेग पहाता ७ वषाच्या
र् मुलाला अशी सगळी
मािहती असणे यात काही नवे नाही……िफर भी जब अपना
बच्चा कु छ करता है तो अच्छा तो लगता ही है!!!!

हा आणखी एक पर्चंड मोठा नाद….गाड्या. याच्या डोक्यात


सतत चाकं िफरत असतात असे मी िचडू न म्हणते कायम…पण
कु ठल्याही गाडीचा कोणताही कोपरा बघून जेव्हा तो त्याचे
मॉडेल, कपॅिसटी, िफचसर् असल्या मुद्द्यावर
ं बाबाशी गहन
चचार् करतो तेव्हा मला तो खुप आवडतो……
ह्याचे नाव आहे sun limousine and a house. वोल्स वॅगनची नवी जािहरात येते हल्ली ज्यात एक लहान मुलगा
आपल्या भिवष्यातल्या गाड्या बुक करत असतो तसाच आमचा लेक त्याच्या गाड्या रं गवत असतो. पण ही िचतर्ातली
गाडी माझ्यासाठी आहे…..पर्िसद्ध उद्योगपती शर्ी. धनंजय दातारानी
ं त्याच्या
ं पत्नीला ही गाडी िदली हे मी नवऱ्याला
सागत
ं असताना लेकाने मला ’पर्ॉिमस’ के लेय की तो मला ही गाडी देणार.
ह्या िचतर्ाला तो बाइक म्हणतो म्हणून मी पण
म्हणतेय…..याचे नाव आहे bick sun and the number
………………………………………………2468
2468 8642 6842 4262
आता हा भला मोठ्ठा नंबर का आहे या गाडीचा राम
जाणॆ!!!!!!पण ईशानच्या डोक्यातले ’धुम’चे खूळ बघता तो
बाईक न काढता तरच नवल होते…..
मला तारें जमीं पर मधले आिमरचे वाक्य राहून राहून आठवत होते काल,
’ये तेज िदमाग हजारों खयाल बुन रहे है रं गो में!!!!!’
मुलं आिण त्याच
ं िवश्व……..नेहम
े ी हाच िवषय येतो माझ्या पोस्टस मधे, कल्पना आहे मला. पण जेव्हा माझा मुलगा
आिण त्याचे िमतर् गप्पा मारतात तेव्हा ितथे घुटमळणे काही सोडत नाही मी!!!! ते ही अजून लहान आहेत त्याना
ं माझी
अडचण वाटत नाहीये सद्ध्यातरी!!!!!!
म्हणूनच लहानश्या िमश्या असणारे काटर्ून िहटलरसारखे आहे असे माझ्या लेकाला सागणारा
ं माझ्या मुलाचा िमतर्
,”Aunty do u know , who was Hitler?” असे सहज िवचारतो. या पर्श्नाला मी नकाराथीर् मान हलवते…….मग
तो सरसावून मला सागतो,
ं “Even I don’t know….but he was somebody related to Germany!!!!!”
…….पण या मठ्ठ बाईच्या डोक्यात कसा पर्काश पाडावा या िवचारात गंुतलेलं ते ध्यान थोड्या वेळाने माझ्या समोर
पुन्हा उभं रहातं आिण मला सागतं
ं , “Ok…u must be knowing Charlie Chaplin at least…….” यावेळेस मी

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe


Netbhet eMagzine | January 2010

’हो’ म्हणते!!!! तो सुटके चा श्वास टाकत असतो की आतातरी मला आठवेल त्या िमश्या कोणासारख्या आहेत……आिण
मी त्याच्या डोक्यावर टपली मारत त्याच्या अस्ताव्यस्त शटर्ची ईन नीट करून देत असते!!!!!!!
मोठे जेव्हा वयाने मोठे असूनही वृतीने लहान वाटतात….तेव्हा ही बच्चे कं पनी मातर् नेहम
े ी िनखळ आनंद स्वत:ही
उपभोगत असतात आिण तो मुक्त हस्ताने चौफे र उधळतही असतात……आपणही असेच होतो नाही का
लहानपणी!!!!!!

तन्व
तन्वीी दव
ेवडे
डे http://sahajach.wordpress.com

Netbhet.com | Marathi-Videos | Forum | About Us | Subscribe