 

1

Fum

1. Nafaay yati kakaraak Alukuraaney

2

  Kámik di sisooraas uñen sílamukaas sati Elíibarey

89

Ewáaniiney (Alukuraaney)
  icee sajake di buroab ati amisilimaau
  Ariibenumi Alukuraaney, di Sunnaay yati Anabiyoau oo
naoolene aciik ureesaw wati Emitey. Woowe:
  Mukaanaam mati ésigirey
 Kámikak kati kásuumaay tutoor Abdallah di Abdu Nabi
  Káyinenak mati bajut emit eceen púrutojaat Emitey
Kásuumaayak
  Káseediyaak mati Muhamad (An
kommi di oo di epakey) oo eenomi
Aboñaayau ati Emitey
  Kaposaak
10. Mukaanaay magore kuseekaku
11. Fujuumaf fati kuseekak di Lisilaamey
12. Kásalaak
13. Ejakaay mba esadaay yasenumi ekaan
. Balatab
15. Híjaay di Umuraay (híjaay yiikunaay)

69
71
87
97
113
115
117
122
124
128
137
140
143

16. 

148

17. Mukaanaay mupinaay manafae

149

18. Káyenikak (Rouqya) kasenumi di Lisilaam

155

19. Kalawak

163

20. Ulaw udanta wanafae waceee kaoolen

165

21. Ulaw udanta wanafae waceee kaoolen

170

22. Wiridaay yaatumi ekaani Fúnakoofunak bujom káliin

172

23. Kurim kubinaay di mukaanaay man bacaamab búkalaae 175
24. mukaanaay muceen mafireni

183

25. Kaja’aburuak Kúbandoorak

187

26. Eregey yati sálijaay
27. Kápajulak kásalaak
28. Emanjey tan étaañimi ekaaney wan umanjumi

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

   

60

Púr to jaa, wa ukaani usof fulayaf fati
kayitaak fulay fabajut mba falet malegen ?
Abu Emitey let yo efaumi manelebe
(manerege malegenam di kugamenaak1)
Suurat 96

(AL-ALAQ)

Suurat 95

(AT-TIN)
Butomboroab
Kurim kápurulo bálamuk éwuyey yati
Mohamad Maka bee Medin no 28
Di kareesak kati emitey di kabonketak
kooluyo káamakak
Di barakaaya yati butomboroab, di
barakaay yati buwoliiwab !
Poop di barakaay yati Mon sinayi !
Poop di barakaay yati ésukey uye
yafiumomi (Maka)
Niteteep anau di bateeper bafaumi
mambujake
Púr to niwalenulool bee di futiaf
fafaumi matiiti,
Púrutojaa, káyinenumi mankurok burok
bajake : buko kucila pankubaj bacaam baatut
eban múk

Fakolilaf fati fásimaf
Kurim kápurulo bálamuk éwuyey yati
Mohamad Maka bee Medin
Di kareesak kati emitey, di kabonketak
kooluyo káamakak
Ukara di kareesak kati Amansaau ooli
atuukimi !
Atuukumi anau di fakolil fati fásim
Ukara Amansaau ooli afae ejak
mukaanaay búrom,
Oo aliikumi akaraimi di fúciikum [kalam]
Naliliik anau wan amanjeenut
Malegen, anau bajut wan kure’e
Nasof ya oo bajut an kure’e (mati
fubajaf foola)
Ban au bee elaañ bee di Amansaau ooli
Abu nujujuk áfirene amiikeel ati Emitey
(Muhamad) kásali ?
Abu nujuk eeno buru bajake nasofe ?
Mba narereg bukanak kuwonk mee
Emitey di kukaan wajakaaw ?
Abu nujujuk eeno aamu oomu bo
eñoosey manakat buruab bajakaab ?
Manteer amanjut mati Emitey yoo ejujuk
búrom ?
Kama moo nen akatut, panisof
ejondoolaay (yati walaw wati fúkaaf)
Ejondoola yati agaajoora, awoofoora,
Kama áwonkul bukanak koola,
Injé pániwonkul kuraenaak (kati Jahanama)
Hani,
jakumujantenool,
úkuntaajen
mánulofacul (Emitey)
 hani, jakum ukobool, bare u kuntaajen,
manuloofool (Emitey)

1

Kumamma ureg : « Eé, moo fa di kareesak
kati Amansaau úmba épuruley, eceeey uyu
élamukaay

61

62

63

64

65

66

67

 

Suurat 112

(ALIKHLAS )



Emanjey mati Emitey yákon n0 22
D kareesak kati Emitey, di kabonketak
kooluyo káamakak.

Ureg : "Yoo elakomi Emitey yákoney
Emitey yákoney yan ootaami elaw wan
umaaalemi
Ebajut añiil, poop ebajut eciluyo.
Poop bajut wan kunaame di yo".
Suurat 113




(AL-FALAK)
Subaay warabarabaw
Kurim 5 bálamuk éwuyey n020
Di kareesak kati Emitey, kabonketat
kooluyo káamakak.
Ureg : "ínje eñes kágongoto nounu di
warabarabaw di Amansaau ati warabarabaw
subaay

Suurat 114

(AN-NAAS)

Bukanak
Kurim 6 bálamuk éwuyey n021
Takum waaf ubajom di úteepumaw wan
Di kareesak kati Emitey, di kabonketak
káamakak kooluyo.
Eteepumi.
Ureg : "ínje eñes kágongoto di
Tamkum majakutam mati érimey nan
Amansaau ati bukanak.
tijuute
Amansaau acilumi bukanak,
Di majakutamu matikafuutenemi di
Di Emitey yati bukanak
kútukenaku
Takum poop araanomi akaanom búlaput Takum búlaputab bati agama ajakut
nan araanoe."
(seetaanaay),
Yaregemi bukanak kukaan wajakutaw,
Kaan éjina, mba an."

68

Cicee sajake di buroab
bati amisilimaau
1 Amisilimaau tei nabajulomi káyinenak koola? Amislimaau di éliibarey yati
Kásuumaayak
Emitey (alukuraanay), di Sunnay yati Aboñaau (An
kommi di oo di epakey) ati Emitey, nabajulo
káyinenak koola oo áregeriit wápuruloot di ésigirey (kurim kúpurulool mati
bukanak) [An-Najim, 4]. Kurim kucila koote kúlien emanjey yati kuriibooraak kati
Aboñaayau, di karungolaami di Alikuraaney,di sunnaay.
2 Nen baje kájamooraati, ai nootaale éwonkul manajoonenolaal?
Pánujawumaal di uruaw wati éliibarey wan Emitey ejuumenumi, di sunnaay yati
Kásuumaayak
Anabiyoau (An
kommi di oo di epakey) ooluyo. Panugameniaal di uruaw uwu ugabaaw, mati
Emitey yoone : “ nen joom di kañoosoor mati wanoowan, jilaañenuwo bee di
Kásuumaayak
kurimak kati Emitey di kati Aboñaayau [An Nisa, 59]. Anabiyoau (An
kommi di oo di epakey)
naane : « nikatuukat waaf ugaba ; nen jimeee di kariibenuwo, léejijim múk ! :
Elíibarey yati Emitey di sunnaay yati Anabiyoau ooliyo. » [búregum Amod].
3 Etúuk (kayoo) kei yoote epak fulay kayitaak? Aboñaayau ati Emitey
Kásuumaayak
(An
kommi di oo di epakey) naane: “ban bukanak kúmbaam pankuwaasoor kaan sítuuk
búkankufeejiir di uñen di sífeejiir; soo búrom pansinoken di sambun kat étuuk
yákon.” Kuriibooraak di kuceeool: “yoo elakomi yei ? Au Aboñaayau ati Emitey
?” Nápuk dán eemumi, ínje di kuriibooraom.” [búregum Ahmad di At Tirmidhi].
Kásuumaayak
Malegenal mo di wan Aboñaayau (An
kommi di oo di epakey) di kuriibooraak kukaanemi. Joote
An
jiriiben sunnaay yati Aboñaayau (kommi di ooKásuumaayak
di epakey) mánjikaanum kariuloorak
(kábatuloorak) eeno jimamma kásuumaayak, poop man EMitey eyab urokaw
wooluul wajakaaw.
4 Waa uoolene ukaan mankuyab burok bajake ? Woo ucile woo eenomi :
1)káyinenak Emitey manusofuyo ceb (At yawuhid). Kaanumojaat, an áyinenumi
simit siceen letayab bacaam bajake. 2) Eregey malegenam(Al ikilos) yoo eenomi
Kásuumaayak
ekaaney jak di Emitey. 3) Burok bucila siriiboor di wan Anabiyoau (An
kommi di oo di epakey)
aregumi bukanak kukaan. (Al Ittibaa). Kaanumojaa, panuboñulaal Emitey di
uruaw wati ekobeyuwo wan ejuumenumi. Kaanutumo, leekuyab burokab
bajakaab ban ukanaami di ekobey Emitey. (bujajak) I fum kaan kapor, I
ranenko [Al Furukaan 23]
5 Kútaagul koono buu kubaje di buruab bati Lisilaamey ? Kútaagul kúfeeiir
Lisilaamey (Al islaam) káyinenak (Al imaan) di ekaaney jak (Al Isaan)
6 Waa ulakomi Lisilaam, sísaagumas sooluyo soono buu ? Lisilaamey yoo
elakomi emanjey mati Emitey yákon (tawhid) di ekaaney wan eregumi, takum
bukanak kukob simit siceen, di kukobaak kooluso. Sísaagumas sati Lisilaamey san
Kásuumaayak
Aboñaayau (An
kommi di oo di epakey) apinumi soono futok :“ Lisilaamey ejunjuum di
sísaagum soono futok : káyinenak mati bajut Emit eceen ekobaay púrutojaat
Emitey yákoney ban Muhammed oo alakomi Aboñaayau ooluyo, násali waataas,
nusen jakaay, nujaw híjaay, nusu fuleeaf fati balatab” [búregum Al Búkari di Musilim]
7 Waa ulakomi káyinenak, sísaagum soono buu kubaje ? Káyinenak koo
kommi káyinenak ríi di ésigirey, poop ekaaney wan uregumi pankubeneno
ukaanujaat wan Emitey emaumi, di kugumbulo di añoosumi, Emitey. Emitey
yoone : “ mankubenen káyinen di káyinenak kooliil [Al Faat, 4]
Kásuumaayak
Aboñaayau ati Emitey (An
kommi di oo di epakey) naane: “káyinenak kubabaj saan soono
búkankufeejiir di uñen wuuj to yafaumi mánejaalie yoo eenomi eregey mati

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

151

152

153

154

155

156

157

158

159

160

161

162

163

164

165

166

167

168

169

  

170

Emitey, mati amaumi waaf panalawuwo taari. nan anau ákolie di kalawuyo
Emitey di kamaayoor, pasepooyool; abaje mátaañi, káfauma nan aam di ecetey, mba
di mátaañiam mooluyo. kalawak kati Emitey mukaanaay mapakenolaal di kuulak
kati Emitey. Koo kúareuumi káyokulaak di kabonketak kati Emitey simaleekaas di
silaw kabonketak bee di akaanukomi. pántiiw fúrerepaf di wanafawutaaw , di
etemey , ebuntey , kagaajoorak mba mukaanaay mucee majakut mba mánkufirene.
koo kommi káyinenak kafaumi; kunannaam di wafaumi manubaj sembe di
káyinenak kafaumi koo kommi kalaakak kati ewañey kati Arijana.  kusensen
walakomi kásuumaay, majinlene, mba buul bawue; ban kankaan éwuenuma di
buruab bati jaat; éwuenuma di fuyaakaf, éwuenuma di buroab bati kajom.
kalawak kúareuumi kasalak kati Emitey di dúwaay yati simaleekaas sooluyo bee di
akaanukomi; Emitey panatebalenoor mati kakaanemi kalawak bújonnoor simaleekaas
sooluyo. kákoyummi di kakaanumi burok bajake buko kommi, kalawemi taari
Emitey di ekaaney mukaanaay mucila. Nounu, asuaau ákoyummi oo alawumi fanfa
Emitey oo di suey. kalawak kati Emitey kurentenrenten wátaañimi, di kúsuumen
wayokenumi di kugumbul bugaalab. Di renten ebajey furiaf di kusen sembe eniiley.
 kalawak kucesoorecesoor Asaayau ban di kutobojool, pánkukoolenool mba di
kugumbulool, ban di ésuumen Abonketaau abándoorau.

Wiridaay yaatumi ekaani Fúnakoofunak bujom káliin
Wíridaay funakoofunak1
1
Esooraay yati kursy2
2
3
4

5

6

1
2

Waataay di ñoono buu Buuñaay yooluyo di majakam
Ñákon bújom di kaloof
Asaayau letalofool; poop
mukaanaay mati kanoken
bálamuk kásalaak kaatumi
kukaani
Arijana
kurimak kugabak, kúlamukaak Ñákon kalooforaay,
Kapooy mátaañiam peh
kati esooraay Al Baqara2
mba bala umoor.
Sisooraas Al Iklas (no112; Al Ñáfeejiir bújom,
Kapooy mátaañiam búrom mati
Falaq no113 di An-nass no114)2
ñáfeejiir kaloof.
binab bucila.
     Ñáfeejiir bújom, Létawago búlamuk
    
di ñáfeejiir
búyeg ban waaf
   Di kareesak
kaloof.
letugaalenool
kati Emitey kan waaf uoolenut uyuulen di
(letubajool)
kalawak di kareesak koluyo tentaam mba
fatiya ban yoo ejamemi peh, di emanj búrom
    Ñáfeejiir kaloof,
Upooy tinat di
 Nilako di kapooyak kati mba ajuumumi
mátaañii manoosan
kurimak kajakaak kati Emitey jakum
tin.
mátaañiam mati waaf wan átuutumi.
    Nan oom di épur
Pankupakeni di

di eluupey
kupooyi ban asaayau
di kareesak kati Emitey ninennen kafiumak
pánaloi di oo.
kúmbaam di Emitey bajut mákalaa , bajut
wabaje sembe kaanutujaat Emitey.

Kakara Alkuraaney, di kásalaak kati fukaraay kan anau akaanemi funakoofunak.
Panjijuk ró kurim kati Kursy di kurim kugaba kúlamukaak kati Surat Al-Bakarah di kamikak kati
muyaalamu di Lisilaamey.

 

171

7       Ñoono futok di Emitey eyajooyaj
     ñagaba bújom di ban panepooyool
 Emitey eyajanyaj. Yoo ceb ebajumi futok di ñagaba di máyooneniam
sembe. Kafiumak kúmbaam di yoo, ban yoo
kaloof.
mati dúniyaay uye
elakomi Amansaau afaumi dúniyaay búrom.
di mati Alaakira.
8  Ñáfeejiir bújom
Emitey ebaje
  Nisonso Emitey mati
di ñáfeejiir
buru , bati eyab
yoo eenomi Amansaau , Lisilaamey mati yoo
kaloof.
kalawak.
eenomi díinaay di Muhammad mati oo Aboñaayau
9         Ñákon
Koone
       bújomoraay panuma fa
Emitey di au wóli úkamboore di bújom ban di au wóli
di
kakarauyo
úkamboore kaloof. Di au wóli úroume ban di au wóli ñákon
úcetume baabu di au kayuitaak koote ekaan kalooforaay, kaloofaraay
naan: 
 Emitey,
di au núkamboorumemi kaloof, ban di au núkamboorumemi
bújom. [..] ban baabu di au noo kalaba (eban)
10          Ñákon
Anabiyoau
        bújomoraay (an kásuumaay
      
kommi di oo di
 Wóli núkamboorekamboor bújomoraay
epakey)
di mukaanaay mútiyaaram mammi Lisilaamey, di
nakarae
kasanken kalegen di díinaay yati Aboñaayau Muhammad,
karauyo
di buarab bati ampaolaal Aburaham asoumi Emitey
(amisilime) ban anaamut di kunaamenaak.
11       Ñákon
Nakankaan
 bújomoraay aban kalawak
Au Emitey, majake manoosan nibaje bújomoraab ube, di di Ñákon
kan aatumi
au ceb mújawumulo; bajut an jire’e mukaanaay. Kasalak kaloofaay ekaan fulay
kooku di au di dúwaay (ban kaloofaraay di koon:
fucila
wan ibajumi kaloofaraak uke.
12  Ñabaciir
Aregumomi
       bújomoraay bee ñabaciir,
 di Ñabaciir Emitey pan
      Au kalooforaay epakenool di
Emitey , ínje oomu di bújom, niari áseeda, kúje’etumaak
jahanama
kati furungaf fiiya, simaleekaas siiya, kuboñaayak kiiya
di batuukerab búrom kúseeda, mati au emmi Emitey, bajut
káyinen kalegen bálamuk au ban Muhammad emmi
amiikeelau ati
Emitey. Aboñaayau ooluyo (man
kalooforaay, noon : ínje oomu di kaloof)
13     Ñákon Pampakenoo di
      bújomoraay
wan
 di ñákon
seetaanaay
 kaloofaak ekaanemi di
 na ufintoe
sisigiras
Au Emitey amanjaau ati wajukutimi di wajukimi, aátuutaau bee kamoor
ati fatiya di tentaam, Amansa di Apooyaau ati wanoowan,
níyinene mati bajut áyinenaay alegen alet au, niñeñes kapooy

  

172

di au jakum mátaañi mati yuutey yúmbaam, jakum
mátaañiaam mati asaayau di uruaw woola waawu, di jakum
ioolen ikaan kayuulen di ínje faom mba di amisilime
14       Ñákon
 bújomoraay
      ñákon
Au Emitey, kaloofaay.
niñeñes kapooyak kiiya jakum báyinaab (kayinoorak) di
ébotenaay yúmbaam, jakum káoolenaataak di feñaakey,
jakum máwulaataam di siwonooras, jakum málabiam mati
kaneewak di kakumbaak kati bukanak,
15  Kareesool
 “
       
        
elaw
  Au Emitey, au emmi yafaumi

16

17

18

19

Pámpuren
jaakalaay, di
ebotenaay, di
rambeni ucaam
kuneewak
kooli
Akaraayomi di
kayinen
funakafu ban
nacet funakafu
fukila mba
nakaraayo man
tijone ban
nacet
Pananoken
arijana

Amansaau úmbaam bajut ema, káyinen acee alet au, au mani ejake
uteepaam ban ínje amikeel iiya ban paniriiben kaanujaat di kabonket
panioolen esof lí emaey yúmbaam di kabaatak Ñákon
kúmbaam di au. Nimamanj bakaanerab biiya bajakaab di bújomoraay
ínje ban nimamanj júnubaas súmbaam . ubonketom mati di ñákon
au ceb uoolene ubonket júnubaas.
kaloofaay
     Ñákon
Anabiyoau (an
      bújomoraay
kasuumaayak
kommi di oo di
Au Aroaau, au uoolenumi di ñakon
epakey) moo
di au fai. Nilalaw karamben di kabonketak kiiya, kaloofaay
naregumi añoolool
úlien fujuumaf fúmbaam ban jakumukatom bo di
mukaanaayom haani kamoy kákon.
faatima akaan
       Ñáfeejiir Koone anabiyoau
       bújomoraay (an kasuumaayako
 di Ñáfeejiir
kommi di oo di
Au kaloofaay epakey) naregereg
Emitey usen éjuwey eniiley yúmbaam, nusen éjuwey
mo
uwosaw wúmbaam. Emitey nusen éjuwey kúcilak
kúmbaam. Emitey nigoogogoogo di au jakum
káyinenaataak di kábajaataak, jakum mátaañiam mati
fuyaakaf, bajut káyinen acee kalegen afae au
     
Kankaan nen amikel
     
Ñákon
nupakene, mukaanaay
    Bajut bújomoraay mba 10 majake, poop panfat
ñoono uñen
moono 10 majakut, di
káyinen Emit
ecee ekobaay kalegen
bálamuk Emitey ceb. Ebajut apaalaay ; yoo bújom di kaloof muruukeni noono 10
mupakenuma di
ecile Mansayaay, kasalak kooku di yo. Yoo
ékalaami
seetaanaay
   
Ñáfeejiir
Yoo efae esoora
 bújomoraay
eduya yanoosan yati
  Usal Emitey nen
ekobey Emitey, yan
man batuukerab booluyo buremi eeno, di nen
ukarae subaay biyok
manumaaami re di málabiam mati
tirab
Mansayaay yooluyo di mameeam mati
súwaay (beet eciikey) kurimak kooluyo

173

174

175

176

177

178

179

180

181

182

183

184

185

186

187

188

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.