You are on page 1of 83

Cukai Barang & Perkhidmatan

Goods & Services Tax

KIT PENERANGAN GST


1

KANDUNGAN

PENDAHULUAN

SENARIO SEBELUM GST

MENGENALI GST

SEMBANG-SEMBANG ISU GST

RUMUSAN

PERKARA UTAMA YANG KITA PERLU TAHU


MENGENAI GST
Senario percukaian sebelum GST

P b
Perbezaan
SST dengan
d
GST

Isu-isu yang sering dibangkitkan


mengenai GST

Kebaikan VS. Cabaran GST

1. PENDAHULUAN

PERSOALAN UTAMA YANG PERLU DIJAWAB


MENGENAI GST
Adakah semua barang akan naik
harga bila laksanakan GST?

Adakah GST akan membebankan


kos sara hidup rakyat?

Apa kebaikan & kelemahan sekira


GST dilaksanakan?

Bagaimana menangani kesan dari


pelaksanaan GST?

1. PENDAHULUAN

SALAH FAHAM MENGENAI GST


Sekarang saya
tidak bayar
cukai.. Dengan
cukai
GST, saya kena
bayar cukai
cukai!!!
!!!

Sebenarnya, kita semua


Sebenarnya
selama ini sememangnya
telahpun membayar cukai
tanpa kita
ki sedari.
d i

2. SENARIO SEBELUM GST

SENARIO SEBELUM GSTCukai Jualan dan Cukai


Perkhidmatan (SST)
KITASEMEMANGNYATELAHMEMBAYARCUKAIJUALAN/
CUKAIPERKHIDMATANSELAMAINIAPABILAKITA

BARANGAN
Cukai dikenakan di bawah
Akta Cukai Jualan 1972

PERKHIDMATAN
Cukai dikenakan di bawah Akta
Cukai Perkhidmatan 1975)

2. SENARIO SEBELUM GST

SENARIO SEBELUM GSTCukai Jualan yang


kita bayar dibawah SST selama ini
Contoh barangan keperluan harian yang diproses yang
dikenakan Cukai Jualan

5%

Makanan segera

Minuman

Perencah makanan

Produk tenusu

2. SENARIO SEBELUM GST

SENARIO SEBELUM GSTCukai Jualan yang


kita bayar dibawah SST selama ini
Contoh barangan keperluan harian yang dikenakan Cukai
Jualan

10% Barang kegunaan harian

Kenderaan

Barangan Elektrik

Perabot

2. SENARIO SEBELUM GST

SENARIO SEBELUM GSTCukai Perkhidmatan


yang
g kita bayar dibawah SST selama ini
Contoh perkhidmatan yang dikenakan cukai

6%
Restoran

Tempat Letak
Kereta

Pusat Servis
Kenderaan

Perkhidmatan Profesional

Hotel

Tiket Penerbangan

Perkhidmatan Kawalan
Keselamatan

2. SENARIO SEBELUM GST

10

11

KEKELIRUAN MENGENAI GST


Sekarang
k
pun
sudah ada
GST.. D
Dalam
m
resit ada catit
bayar GST.

GST yang dimaksudkan adalah Government Service


Tax atau cukai perkhidmatan.
GST yang akan
k diperkenalkan
di
k
lk pada
d 1A
April
il 2015 adalah
d l h
Goods & Service Tax atau Cukai Barang &
Perkhidmatan. Government Service Tax atau cukai
p
p
g
perkhidmatan akan dihapuskan.
Pengusaha
boleh
mengenakan caj perkhidmatan (service charge).

3. MENGENALI GST

12

PERALIHAN CUKAI JUALAN DAN PERKHIDMATAN


((SST)) KEPADA CUKAI BARANGAN DAN
PERKHIDMATAN (GST)
Cukai
C
k i Jualan
J l & Perkhidmatan
P khid t
1. Cukai Jualan 5% & 10%
2. Cukai Perkhidmatan - 6%
3. Pelbagai *nilai ambang
(threshold)
Jualan > RM100,000
RM100 000
Perkhidmatan: RM0 RM3 juta
Dua akta :
1. Akta Cukai Jualan &
2. Akta Cukai Perkhidmatan

C k i Barang
Cukai
B
d Perkhidmatan
dan
P khid t
(GST)
Kadar = 6%
Nilai Ambang diselaraskan
kepada
> RM500,000

1. Akta Cukai Barang &


Perkhidmatan (GST)
Berkuatkuasa p
pada 01/04/2015

* Nilai ambang ialah had minima jualan yang dikenakan cukai

3. MENGENALI GST

13

Perbandingan kadar GST dalam


kalangan negara
negara-negara
negara ASEAN

Indonesia
10%

Thailand
10%

Filipina
12%

Singapura
7%

Kemboja
10%

Malaysia
6%

Vietnam
10%

3. MENGENALI GST

Laos
7%

14

15

SEMUA BARANG AKAN NAIK HARGA!!!


Saya khuatir,
semua barang akan
naik harga tahun
depan!!!

Saya dengar
nanti kena bayar
y
lebih cukai
Aiyoo!!!

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

16

Barang dan perkhidmatan yang menjadi


keperluan asas & kegunaan harian TIDAK
DIKENAKAN GST
Kategori barangan & perkhidmatan yang tidak akan dikenakan GST
MAKANAN
ASAS

MAKANAN
RUJI

PENGANGKUTAN
AWAM

UTILITI

PERKHIDMATAN

Makanan laut

Beras

Darat

Air

Kesihatan

Hasil Pertanian

Gula

Air

Elektrik

Pendidikan

Binatang
ternakan &
d i
daging

Tepung
Gandum

Penerbangan
Antarabangsa

Tanah @ fasiliti
kegunaan umum

Rempah ratus

Tol

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

17

Contoh barang makanan asas dan ruji dan


barang kawalan yang tidak dikenakan GST

Produk pertanian
(sayursayuran
d ulam
dan
l
ulaman)

Makanan laut
(termasuk ikan bilis
&ikan kering)

Barang
keperluan
memasak

Binatang
ternakan &
daging
Makanan
ruji
j

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

18

Contoh pengangkutan awam yang tidak


dikenakan GST

Pengangkutan Bas
(bassekolah,basekpress,bashenti
henti &baspengantara)

Pengangkutan Air
(k
(kapal,feri,bot&sampan)
l f i b t&
)

Pengangkutan Rel
(KTM,ERL,LRT,Monorail)

Teksi &Kereta Sewa

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

19

Contoh utiliti dan kemudahan lain yang tidak


dikenakan GST

Penggunaan
Sendiri
d

Perkhidmatan Kesihatan

Utiliti

Kurang 300Unit
Sebulan
Penggunaan Sendiri
d

Perkhidmatan
Pendidikan

TanahKegunaan Umum

Tol Lebuhraya

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

20

SST vs GSTSenario turun/naik kadar cukai


selepas
p GST
Kadar
SST

Barangan
Pakaian

Perabot

Peralatan
Dapur

Kenderaan

Kadar
GST

Peningkatan/
Penurunan

10%

6%

4%
%

6%

6%

= 0%

Barangan
Elektrik

Perkhidmatan

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

21

SST vs GSTSenario turun/naik kadar cukai


selepas
p GST

Barangan

Kadar
CJ

Kadar
GST

Peningkatan/
Penurunan

5%

6%

1%

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

22

GST MEMBEBANKAN RAKYAT!!!

GST katanya akan


memiskinkan
mereka yang
berpendapatan
rendah. Ye ke???

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

23

Pelaksanaan GST TIDAK MEMBERI KESAN


KETARA dari segi kos sara hidup rakyat
MENGALAMI

47%
BARANGAN

PENURUNAN
PENURUNAN

7%
BARANGAN

KADARCUKAI

46%
BARANGAN

KADARCUKAI

TIDAKBERUBAH

MENGALAMI KENAIKAN
KADAR CUKAI

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

24

PILIHAN DI TANGAN ANDA


Makanan mahal?

Masak Sendiri

Makan Di Luar
Kos Pengangkutan?

Mengguna kenderaan
persendirian

Menggalakkan Penggunaan
Pengangkutan Awam

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

25

PILIHAN DI TANGAN ANDA

Kos Utiliti Tinggi?

Kurang 300
UnitSebulan

Penjimatan air & elektrik

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

26

Pilihan ditangan anda.bersambung


Pakaian & keperluan harian mahal?

Tawaran Murah Barangan

Jualan Barangan Harga Biasa

Pakaian & keperluan harian mahal?

Barangan Tempatan

Barangan Import

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

27

Pilihan ditangan anda.bersambung


Kos rekreasi & percutian mahal?

TamanRekreasi Awam

HotelBajet

TamanRekreasi Swasta

Hotel5Bintang

Bukit Broga

ANDA YANG MENENTUKAN


CORAK KEHIDUPAN DAN
PERBELANJAAN SENDIRI!!

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

28

GST tidak dikenakan ke atas makanan


asas & p
perkhidmatan
asas, keperluan
p
kerajaan
Subsidi bersasar bagi petrol, diesel & gas

Insentif kerajaan
Mengimbangi
GST & Kos Sara
Hidup
p Rakyat
y

Bantuan tunai RM300 diberi kepada


penerima BR1M (one-off)
Kadar cukai pendapatan individu
diturunkan antara 1% dan 3%
Kumpulan pendapatan bercukai tertinggi
di ikk kepada
dinaikkan
k
d RM400,000
RM400 000 daripada
d i d
RM100,000
Kadar cukai pendapatan maksimum 26%
dikurangkan kepada 24%, 24.5% dan
25%
%
Kadar GST rendah, Nilai Ambang
(RM500,000) adalah tinggi (Banyak PKS
akan
a
a te
terkecuali)
ecua )

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

29

BILA NEGARA LAIN BUAT GST TAK


BERMAKNA MALAYSIA KENA BUAT!!!

Dah banyak negaranegara lain buat GST,


mesti ada
kebaikannya!! Apa
ye???

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

30

LEBIH 90% rakyat di dunia berada di


negara GST/VAT
EROPAH
53 NEGARA
8% - 27%
CARIBBEAN, AMERIKA
UTARA & TENGAH

19 NEGARA
2.1% - 20%

ASIA
19 NEGARA
5% - 20%

160 daripada
193 Negara

AMERIKA SELATAN
11 NEGARA
10% - 22%

AFRIKA
44 NEGARA
5% - 20%

GST diperkenalkan seawal tahun 1954 di


Perancis

ASEAN
7 NEGARA
7% - 12%

OCEANIA
7 NEGARA
5% - 15%

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

31

MAJORITI NEGARA ASEAN


telah melaksanakan GST
7 negara ASEAN telah
melaksanakan GST
Tahun
Mula

Kadar
Mula

Kadar
Sekarang
g

Indonesia

1984

10%

10%

Thailand

1992

10%

7%

Singapura

1993

3%

7%

Filipina

1998

10%

12%

Kemboja

1999

10%

10%

Vietnam

1999

10%

10%

Laos

2009

10%

10%

Negara

Brunei

Malaysia
(1.4.2015)

Myanmar

Hanya 3Negara
AsiaTenggaraBelum
Laksanakan GST

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

32

MAJORITI NEGARA MENENTANG GST


t l h kembali
telah
k
b li melaksanakan
l k
k
GST
BIL

NEGARA

DIPERKENALKAN

MANSUH

DIPERKENALKAN
SEMULA

GHANA

Mac 1995

Mei 1995

1998

VIETNAM

1970-an
1970
an

1970-an
1970
an

1999

MALTA

1995

1997

1999

BELIZE

1996

1999

2006

GRENADA*

1986

1986

2010

Hanya di Ghana, pemansuhan disebabkan civil unrest


*Diperkenalkan semula sebagai General Consumption Tax

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

33

Kebaikan dan Cabaran GST


Kebaikan
Meningkatkan ketelusan dalam kutipan cukai dan
mengurangkan berlakunya pengelakan cukai oleh
peniaga-peniaga
Meningkatkan kecekapan proses penaksiran cukai
kepada peniaga-peniaga
Lebihan pendapatan akan berupaya membiayai lebih
banyak projek sosio-ekonomi negara (infrastruktur,
pendidikan, kesihatan & keselamatan)

Cabaran Jangka Pendek

Kebimbangan mengenai kenaikan harga


selepas pelaksanaan GST

4. SEMBANG-SEMBANG ISU GST

34

FAEDAH BERSAMA
SISTEM
PERCUKAIAN

PENGGUNA

PENIAGA

Harga yang
lebih telus

Kurangnya
karenah
birokrasi
b
o as

Komprehensif,
cekap, telus, adil
dan berkesan

Mengurangkan
kos
menjalankan
perniagaan
i

Pematuhan
cukai

Barangan
makanan dan
perkhidmatan
asas tiada GST
Model GST
yang bersifat
progresif

g
g
Mengurangkan
ketirisan
Perkembangan
selaras dengan
KDNK

EKONOMI

KDNK

0.3%

Eksport

0.5%

Pelancongan

kaw. dikecualikan
(Langkawi Tioman,
(Langkawi,
Tioman
Labuan)
Tourist Refund
Scheme

35

36

GST DAN RAKYAT


GST - mewujudkan sistem percukaian yang
cekap, berkesan dan telus melalui
penyusunan semula struktur percukaian
g
negara
GST - menyesuaikan sistem percukaian
selaras dengan perkembangan ekonomi dan
taraf hidup masyarakat

d l h penting
ti
d l
k t k
GST adalah
dalam
konteks
masyarakat bernegara dan berkerajaan

GST mencerminkan transformasi sistem cukai


tidak langsung dengan menggabungkan cukai
jualan dan cukai perkhidmatan kepada Cukai
Barang & Perkhidmatan

5.RUMUSAN

37

JADILAH PENGGUNA YANG BIJAK


MENJADIPENGGUNAYANG
BERPENGETAHUAN(SHOPPERSGUIDE)
BERHEMAHDALAMBERBELANJA
(KETAHUI BARANG YANG TAK KENA GST)
(KETAHUIBARANGYANGTAKKENAGST)
BUATPERBANDINGANSEBELUM
MEMBELI
MENGEMUKAKANADUAN
(MINTA&PERIKSARESIT)

5.RUMUSAN

38

SALURAN PERTANYAAN/ADUAN
Pertanyaan/ Aduan Umum GST
Kementerian Kewangan &Kastam Diraja Malaysia

1300-888-500
1300
888 500
03-8882 2111

www.gst
g .customs.gov.my
g
y
Pertanyaan/ Aduan Kenaikan Harga Barang
Kementerian Perdagangan Dalam Negeri,Koperasi &Kepenggunaan

1 800 886 800


e-aduan@kpdnkk.gov.my
p
g
y

www.kpdnkk.gov.my

5.RUMUSAN

39

Terima Kasih

42

41

CORAK PERBELANJAAN RAKYAT

%
40 0
40.0

38.8

27.8

27.5
22.7

22.2

18.7

20.0

13.7
9.4
4.2

5.0
Makanan dan
minuman bukan
alkohol
Pendapatan

Utiliti

Rendah

Pengangkutan

Pendapatan

Sederhana

Pendapatan

Tinggi
Sumber: HES

42

MODEL GST MALAYSIA

Bekalan Berkadar
Standard(6%)
Threshold>RM500,000

Perkhidmatan
Jabatan Kerajaan

Perkhidmatan PBT&
Badan Berkanun
Berkanun*

Tidak dikenakan GST


*perkhidmatan pengawalseliaan
dan penguatkuasaan

(peniaga <thresholdtidak perlu caj GST)

M d l GST M l i
ModelGSTMalaysia

Bekalan Berkadar
Sifar ((0%))

Dikecualikan
GST
43

GST DAN SEKTOR KERAJAAN

Di luar
skop
GST
Tertakluk
Kepada
GST

Perolehan

Kerajaan Persekutuan&
Kerajaan Negeri

Pihak Berkuasa Tempatan &


Badan Berkanun

Semua p
pembekalan Kerajaan
j
Persekutuan&Kerajaan Negeri

Pembekalan berkaitan fungsi


g
Mengawalselia & penguatkuasaan (R&E)
Cth.Kutipan cukai pintu ,pengeluaran
lesen,penalti

Pembekalan yangdiwartakan oleh


Menteri melalui Perintah
(Pembekalan bercukai oleh
K j
Kerajaan)
)
Cth:Pembekalan oleh RTM,
Jabatan Penjara

Fungsi bukan R&E:


Aktiviti perniagaan sebagai contoh
perkhidmatan sewaan dsbnya

Keperluan
p
membayar
y GSTatas
perolehan yangdibuat.
o Pelepasan dari membayar
GSTatas semua jenis barang
o Perlu bayar GSTke atas
perkhidmatan

Keperluan
p
membayar
y GSTatas semua
perolehan yangdibuat (R&Edan bukan
R&E)
o Boleh tuntut cukai inputyangdibayar
atas perolehan (barang dan
perkhidmatan)
o Perlu menjadi orangyangberdaftar
44

ModelGSTMalaysia.bersambung

JENIS PEMBEKALAN

Kadar standard
Kadar sifar
Dikecualikan

CUKAI OUTPUT

CUKAI INPUT

6%

Boleh dituntut
kembali

0%

Boleh dituntut
kembali

Tiada
Ti
d GST
dikenakan

Tidakk boleh
Tid
b l h
dituntut kembali

45

ModelGSTMalaysia.bersambung
Bekalan Berkadar Sifar (0%)
Barang
makanan

Produk
pertanian

padi
sayuran segar &ulamulaman

Binatang
ternakan
&daging

lembu,kambing,kerbau,khinzir
ayam &itik (termasuk telur ayam &itik)

Makanan
laut

semua jenis termasuk ikan kering &ikan bilis

Utiliti

bekalan airpaip (domestik)


bekalan elektrik 300unitpertama (domestik)

Eksport

barangan &perkhidmatan dieksport

beras,tepung gandum &sagu serta kacang dhal


gula
l pasir
i &garam
&
minyak masak (kelapa sawit,kelapa &kacang tanah)
rempah ratus dan cencalok,budu,belacan
susu bayi

46

KONSEP PENGIRAAN GST

Offset - cukai output tolak cukai input


CBP atas
pembekalan barang/
perkhidmatan
(O t t tax)
(Output
t )

+ve
Peniaga
g bayar
y
kepada Kerajaan

tolak

Net
CBP

CBP yang
ditanggung oleh
orang berdaftar CBP
(I
(Input
t tax)
t )

-ve
Kerajaan
j
bayar
y
kepada peniaga
47

Pengiraan Harga SST & GST


Harga Di bawah SST (10%)
Harga Jualan
kepada
Pemborong

Harga Jualan
kepada Peruncit

Harga Jualan

RM110.00

RM132.00

RM158.40

Pemborong

Peruncit

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(0%)

Harga
= kos+nilaitambah(20%)

Harga
= kos+nilaitambah(20%)

= RM100.00 + RM0.00
= RM100.00

= RM110.00 + RM22.00
= RM132.00

= RM132.00 + RM26.4
= RM158.40

Pengilang

CJ ((10%))

CJ tersembunyi
y ((20%))

Pengguna
gg

CJ tersembunyi
y ((20%))

= RM100.00 X 10%

= RM10.00 X 20%

= (RM10.00 + RM2.00) X 20%

= RM10.00 (Cukai Output)

= RM2.00

= RM2.40

RM14.40
Amaun CJ
dibayar oleh
pengguna

GST di kutip oleh Kerajaan = RM10.00


48

Pengiraan Cukai Jualan (5%)

Harga Jualan

Harga Jualan

Harga Jualan

RM105.00

RM126.00
126 00

RM151.20
1 1 20

Pemborong

Peruncit

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(0%)

Harga
= kos+nilaitambah(20%)

Harga
= kos+nilaitambah(20%)

= RM100.00
RM100 00 + RM0.00
RM0 00
= RM100.00

= RM105.00
RM105 00 + RM21.00
RM21 00
= RM126.00

= RM126.00
RM126 00 + RM25.2
RM25 2
= RM151.20

CJ tersembunyi (20%)

CJ tersembunyi (20%)

Pengilang

CJ (5%)
= RM100.00 X 5%

= RM5.00
RM5 00 X 20%

= (RM5.00
(RM5 00 + RM1
RM1.00)
00) X 20%

= RM5.00 (Cukai Output)

= RM1.00

= RM1.20

Pengguna

RM7.20
Amaun CJ
dibayar oleh
pengguna

GST di kutip oleh Kerajaan = RM5.00

49

Pengiraan Cukai GST(6%)

Harga Jualan

Harga Jualan

Harga Jualan

RM106.00

RM127.20

RM152.64

CukaiInput
RM6.00

CukaiInput
RM7.20

Pemborong

Peruncit

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(0%)

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(20%)

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(20%)

= RM100.00 + RM0.00
= RM100.00

= RM100.00
RM100 00 + RM20.00
RM20 00
= RM120.00

= RM120.00
RM120 00 + RM24.00
RM24 00
= RM144.00

GST (6%)

GST (6%)

Pengilang

= RM100.00 X 6%
= RM6.00 (CukaiOutput)

GST di kutip
k ti oleh
l h
Kerajaan= RM6.00

Pengguna

GST (6%)

= RM120.00 X 6%
= RM7.20 (CukaiOutput)

GST di kutip
k ti oleh
l h
Kerajaan= RM1.20

= RM144.00 X 6%
= RM8.64 (CukaiOutput)

RM8.64
Amaun GST
dibayar oleh
pengguna

GST di kutip
k ti oleh
l h
Kerajaan= RM1.44

Jumlah GST di kutip oleh Kerajaan = RM8.64


50

Perbandingan Harga GST&SST.bersambung


Ringkasan Perbandingan
Andaian: (i) Rantaian jualan oleh empat pihak iaitu bermula dari
Pengilang,
P
il
Pemborong,
P b
Peruncit
P
it dan
d Pengguna;
P
dan
d
(ii) Faktor-faktor lain yang boleh mempengaruhi harga
adalah malar atau konstan

Kos Asal
Barangan

Harga Barang Dibayar


Pengguna

Cukai Dibayar Oleh


Pengguna

Cukai Dikutip oleh Kerajaan

SST 5%

SST 10%

GST 6%

SST 5%

SST 10%

GST 6%

SST 5%

SST 10%

GST 6%

RM50.00

RM75.60

RM79.20

RM76.32

RM3.60*

RM7.20*

RM4.32

RM2.50

RM5.00

RM4.32

RM100 00
RM100.00

RM151 20
RM151.20

RM158 40
RM158.40

RM152 64
RM152.64

RM7 20*
RM7.20*

RM14 40*
RM14.40*

RM8 64
RM8.64

RM5 00
RM5.00

RM10 00
RM10.00

RM8 64
RM8.64

RM150.00

RM226.80

RM237.60

228.96

RM10.80*

RM21.60*

RM12.96

RM7.50

RM15.00

RM12.96

*Adalah merupakan cukai tersembunyi yang


dibayar oleh pengguna
51

Perbandingan Harga GST&SST.bersambung


Andainya kadar GST adalah 10%, Harga Jualan Barangan
adalah sama dengan Harga Jualan Barangan yang
dikenakan kadar SST 10%
Harga Jualan

RM110.00
CukaiInput
RM10.00

Harga
H
Jualan
J l

Harga
H
Jualan
J l

RM132.00

RM158.40

CukaiInput
RM12.00

Pemborong

Peruncit

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(0%)

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(20%)

HargaSebelumCukai
= kos+nilaitambah(20%)

= RM100.00 + RM0.00
= RM100.00

= RM100.00 + RM20.00
= RM120.00

= RM120.00 + RM24.00
= RM144.00

Pengilang

GST (10%)

GST (10%)

= RM100.00 X 10%
= RM10.00 (CukaiOutput)

GST di kutip
k ti oleh
l h
Kerajaan= RM10.00

Pengguna

GST (10%)

= RM120.00 X 10%
= RM12.00 (CukaiOutput)

GST di kutip
k ti oleh
l h
Kerajaan= RM2.00

Jumlah GST di kutip oleh Kerajaan


= RM14.40

= RM144.00 X 10%
= RM14.40 (CukaiOutput)

RM14 40
RM14.40
Amaun GST
dibayar oleh
pengguna

GST di kutip
k ti oleh
l h
Kerajaan= RM2.24

52

ISU KENAIKAN HARGA

FAKTOR

FAKTOR

LUARAN

DALAMAN

PERTUKARAN
MATAWANG

STRUKTUR
PEMASARAN

POLISIPOLISI
KERAJAANNEGARA
ASAL

KOSINPUT

BEKALANDARI
NEGARAASAL
NEGARA ASAL

CUACA / BENCANA
CUACA/BENCANA

53

INISIATIF MENGURANGKAN KOS SARA HIDUP


Program
1.

Kedai Rakyat 1Malaysia (KR1M)

Pencapaian

2.

Menu Rakyat 1Malaysia (MR1M)

3.

Kedai Kain Rakyat 1Malaysia


(KKR1M)

Berkonsepkan pasar mini yang menjual


p
pelbagai
g
barangan
g
keperluan
p
asas
dengan harga yang rendah
126 premis seluruh Malaysia
(sehingga 21 Feb 2014)
397 jjenis barangan
g jjenama KR1M
Pakej makanan harga berpatutan bagi
sarapan pagi dan makan tengahari
4367 premis seluruh Malaysia
( hi
(sehingga
21 Feb
F b 2014)
Pakej Sarapan Pagi - RM2.00 (SEM)
- RM2.50 (S&S)
Pakej Makan Tengahari RM4.00 (SEM)
- RM5.00
RM5 00 (S&S)
Menjual pakaian dan tekstil pada harga
10% hingga 70% lebih murah berbanding
barangan
g yyang
g sama kualiti di kedai-kedai
lain
15 premis seluruh Malaysia
54

Initiatif mengurangkan kos sara hidup.bersambung


Program
4.

5.

6.

Pencapaian

Baucer Buku 1 Malaysia (BB1M)

Pelajar pra universiti,


universiti diploma sehingga PhD
Pelajar sepenuh masa dan separuh masa
Rm250.00 seorang pelajar IPTA/IPTS
(warganegara malaysia)

Pelaksanaan bermula pada 23 Januari 2014


Bil
Bilangan
: 269 premis
i

Membantu
pengguna
mendapatkan
barangan keperluan persekolahan anak-anak
pada harga yang berpatutan.
Bertujuan
j
untuk mempergiatkan
p g
aktiviti
perniagaan dalam negeri bagi merangsang
pertumbuhan ekonomi domestik.

Anugerah Kedai Harga Patut

Program Jualan Kembali Ke


Sekolah

55

Initiatif mengurangkan kos sara hidup.bersambung

Program
7.

Pencapaian

Bantuan Persekolahan

Semua pelajar sekolah rendah & menengah


Melibatkan kira-kira 5.3 juta pelajar
Bantuan RM100.00 seorang pada awal tahun
persekolahan
Menampung keperluan alatan persekolahan
(buku, pakaian dll)

Kempen Penurunan Harga

Kempen sepanjang tahun dengan tempoh


minima penyertaan adalah 30 hari.
Melibatkan
semua
barangan
kecuali
barangan
bersubsidi
yang
harganya
ditetapkan oleh kerajaan.

56

Initiatif mengurangkan kos sara hidup.bersambung


TINDAKAN TERKINI KERAJAAN
PENUBUHAN JAWATANKUASA KHAS UNTUK MENANGANI KOS SARA HIDUP
RAKYAT YANG DI PENGERUSIKAN OLEH TIMBALAN PERDANA MENTERI,
TAN SRI MUHYIDDIN YASSIN PADA 15 JANUARI 2014.
TINDAKAN PENDAKWAAN DI MAHKAMAH TERHADAP PENIAGA-PENIAGA
DAN SYARIKAT YANG GAGAL UNTUK MEMATUHI PERATURAN YANG
DIPERUNTUKKAN.

KERJASAMA DENGAN PIHAK PEMBEKAL / NGO DAN AGENSI-AGENSI


KERAJAAN LAIN YANG TERLIBAT.

TINDAKAN TEGAS MELALUI AKTA PERSAINGAN 2010.

57

30Tahun Ke arah Melaksanakan GST


Bajet 1989

Bajet 2005

Cadangan
pelaksanaan
l k
VAT

Cadangan
pelaksanaan
l k
GST

1992
1988

Cadangan
pelaksanaan
CJP

Tarikh
pelaksanaan
GST diumumkan

RUU GST
dibentangkan

2010

2006

2004

Bajet 1993

Bajet 2014

16 Dis

2009

22 Feb
Tangguh
pelaksanaan

2015

2013

13 Okt

1 Apr

Tangguh
pelaksanaan

Tarikh
pelaksanaan

Malaysiamenghantar satu pasukan mengkaji kaedah pelaksanaan


GST ke KoreaSelatanpada
GSTke
Korea Selatan pada tahun 1983dan
1983 dan ke Australia,New
Australia New
Zealanddan Indonesiapada tahun 2005
58

Pelaksanaan GSTNegaraNegaraLain
Tahun
Pelaksanaan

Kadar Terkini
(%)

Perancis

1954

19.6

Indonesia

1984

10

United Kingdom

1973

20

New Zealand

1986

12.5

Jepun

1989

Kanada

1991

Afrika Selatan

1991

14

Thailand

1992

10

Kazakhstan

1992

12

Singapura

1993

Phillipines

1998

12

Sri Lanka

1998

12

Kemboja

1998

12

Vietnam

1999

10

Laos

2000

10

Australia

2000

10

Sudan

2000

15

Malaysia

2015

Negara

Source:
World Development Indicator
Database;
World Bank as at
15 December 2010

Kadar6%adalah
bersesuaian dengan
keadaan ekonomi semasa
setelah mengambilkira
faktor termasuklah
pengurangan cukai individu,
cukai korporat dan bantuan
kewangan seperti BR1M

59

Pelaksanaan GSTNegaraNegaraLain.bersambung
GST telah dilaksanakan bukan sahaja di negara berstatus maju
malahan juga berpendapatan rendah. Malaysia dikategorikan
sebagai
g negara
g
berpendapatan
p
p
sederhana tinggi.
gg
Kumpulan Pendapatan (USD)

Bilangan Negara

Rendah (<$1,025)
(Cambodia Bangladesh,
(Cambodia,
Bangladesh
Ethiopia)

28

Sederhana rendah ($1,026-$4,035)


(Indonesia, Sri Lanka, Filipina)

41

Sederhana tinggi ($4,036-$12,475)


(Brazil, Thailand, Panama)

39

Tinggi (>$12,476)
(A t li Jepun,
(Australia,
J
Si
Singapura)
)

42

Tidak diketahui
(Argentina, Jamaica, Ivory Coast)

10

Jumlah

160

60

TANGGUNGJAWAB

61

FAEDAH BERSAMA
SISTEM
PERCUKAIAN

PENGGUNA

PENIAGA

Harga yang
lebih telus

Kurangnya
karenah
birokrasi
b
o as

Komprehensif,
cekap, telus, adil
dan berkesan

Mengurangkan
kos
menjalankan
perniagaan
i

Pematuhan
cukai

Barangan
makanan dan
perkhidmatan
asas tiada GST
Model GST
yang bersifat
progresif

g
g
Mengurangkan
ketirisan
Perkembangan
selaras dengan
KDNK

EKONOMI

KDNK

0.3%

Eksport

0.5%

Pelancongan

kaw. dikecualikan
(Langkawi Tioman,
(Langkawi,
Tioman
Labuan)
Tourist Refund
Scheme

62

KESAN GST KE ATAS INFLASI

Apabila GST dilaksanakan, inflasi akan


naik dan akan memberi kesan negatif
kepada rakyat
Wilayah (HES)

IHP

Semenanjung Malaysia

2 0%
2.0%

Sabah

1.5%

Sarawak

1.6%
Purata

1.8%

63

GST CUKAI PROGRESIF


Perbandingan perbelanjaan cukai di antara SST dan GST adalah
seperti berikut:
*N
*Notadib di
dibanding
d
dengan
j
jumlah
l h perbelanjaan
b l j
b l
bulanan

PERBELANJAAN
(RM)

PERBELANJAAN CUKAI

PERBEZAAN
(RM)

SST

GST

2,000

36.83

1.84

51.89

2.59

+15.06

8
8,000
000

168 00 2
168.00
2.80
80

290
290.00
00

4 14
4.14

+122.00
122 00

PENDAPATAN TINGGI = CUKAI TINGGI

Rujukan: HES 2012


64

CUKAI DALAM KITARAN KEHIDUPAN SEHARIAN


Pagi

Kereta Sendiri

Sarapan Di rumah

Teksi/Kereta Sewa

CUKAI SEBAHAGIAN DARI KEHIDUPAN KITA

Kenderaan Awam

Sarapan Di Luar

65

Cukai dalam kitaran kehidupan seharian.bersambung


Waktu Kerja

Tengahari

Bekerja Sendiri

Petang

Bekal Dari Rumah Memasak Di Rumah

Malam

Rumah Sendiri

CUKAI SEBAHAGIAN DARI KEHIDUPAN KITA

Bekerja Di Syarikat

Makan Di Kantin/
Kafe

Makan Di Restoran

Rumah Sewa
66

KAWALAN HARGA & PROFITEERING

Mekanisme Pengawalan Kenaikan Harga &Profiteering


Shopper
s Guide
Shoppers
(dikeluarkan 3 bulan
sebelum dan 3 bulan
selepas pelaksanaan
GST)

Akta Kawalan Harga


dan Anti Pencatutan
2011

Jawatankuasa Khas
Menangani Kos Sara
Hidup
p Rakyat
y

67

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Peruntukan Akta
KAWALAN HARGA

ANTI PENCATUTAN

REGIM KAWALAN
HARGA MASIH
DIKEKALKAN

PENCATUTAN
ADALAH SATU
KESALAHAN

KAWALAN HARGA
KE ATAS GULA &
TOPENG MUKA

MENCATUT IALAH
MEMBUAT
KEUNTUNGAN
TINGGI YANG TIDAK
MUNASABAH

KAWALAN HARGA
BARANG-BARANG
KEPERLUAN
SEMASA MUSIM
PERAYAAN

MEKANISME
DITETAPKAN
MELALUI
PERATURAN
68

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Kawalan Harga
(Barang Kawalan Bersubsidi)
GAS PETROLEUM CECAIR
AKTAKAWALANBEKALAN1961
KAWALANHARGASECARA
PENTADBIRAN
MANIPULASIBEKALANDAN
PENYOROKAN

PETROL RON 95 (RM2.10/LITER)


(RM2 10/LITER)
PETROL RON 97 (RM2.90/LITER)
*
DIESEL (RM2.00/LITER)
TEPUNG GANDUM KEGUNAAN
AM (RM1.35/KG)

10KG (RM19.00)
12KG (RM22.80)
(RM22 80)
14KG (RM26.60)

MINYAK MASAK SAWIT TULEN


(SEM)
500G (RM1.85)
1KG (RM3.30)
2KG (RM6.25)
3KG
3KG (RM9.00)
(RM9 00)
5KG (RM13.35)
MINYAK MASAK SAWIT CAMPURAN
(SEM)
500G (RM2
(RM2.05)
05)
1KG (RM3.60)
2KG (RM7.20)
3KG (RM10.35)
5KG ((RM14.70))

MINYAK MASAK KAMPIT


PLASTIK (RM2.50/KG)
69

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Kawalan Harga
(Akta Kawalan Harga dan Anti Pencatutan 2011)

GULA

GULA PASIR PUTIH BERTAPIS KASAR


(RM 2.84/KG)

GULA PASIR PUTIH BERTAPIS HALUS


(RM 2.94/KG)
2 94/KG)

TARIKHMULA
KUATKUASA
KUATKUASA
13SEPTEMBER2006
HARGAMAKSIMUM
RUNCITSEMASA
26 OKTOBER 2013
26OKTOBER2013

TOPENG MUKA 1 LAPISAN


(RM7.00/KOTAK)

TOPENG
MUKA

2 LAPISAN
(RM10.00/KOTAK@ RM0.20/PCS)

3 LAPISAN
(RM0.80/PCS)

TARIKHMULA
KUATKUASA/ HARGA
KUATKUASA/HARGA
MAKSIMUMRUNCIT
26OGOS2009

N95
(RM6.00/PCS)
70

Kawalan harga &profiteering.bersambung


SkimKawalan Harga Musim Perayaan
AYAMHIDUP/AYAMSTANDARD/AYAMSUPER

SEBAGAISATUKAEDAHUNTUK
SEBAGAI SATU KAEDAH UNTUK
MENYEKATKENAIKANHARGA
BARANGANTERTENTUYANG
BERPOTENSIBERLAKUKENAIKAN
HARGAYANGTIDAKMUNASABAH
SEMASAPERMINTAANTINGGIPADA
MUSIMMUSIMPERAYAAN.

TELURAYAMGREDA/GREDB/GREDC
DAGING KAMBING TEMPATAN BERTULANG
DAGINGKAMBINGTEMPATANBERTULANG
DAGINGLEMBUTEMPATAN
TOMATO

DILAKSANAKANSEMASAPERAYAAN
TAHUNBARUCINA
TAHUN BARU CINA
PESTAKAAMATAN
HARIGAWAI
HARIRAYAPUASA
DEEPAVALI
KRISMAS

KOBISBULAT
KELAPAPARUT
BAWALPUTIH
IKANKEMBUNG
71

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Peruntukan Perundangan
AKTA KAWALAN HARGA DAN ANTIPENCATUTAN 2011
SEKSYEN 14(1) AKHAP 2011
KESALAHAN MENCATUT
MENCATUT
MENCATUT ERTINYA MEMBUAT KEUNTUNGAN TINGGI YANG TIDAK MUNASABAH.
MUNASABAH
SEKSYEN 15(1) AKHAP 2011
MEKANISMA PENENTUAN PENCATUTAN- KUASA YB MENTERI PPDNKK MENETAPKAN
PENCATUTAN
MEKANISMA BAGI MENENTUKAN BERLAKUNYA AKTIVITI PENCATUTAN.
KAEDAH-KAEDAH KAWALAN HARGA DAN ANTI PENCATUTAN
((PENGENAAN CUKAI BARANG DAN PERKHIDMATAN)) 2011
PENALTI KESALAHAN MENCATUT
SYARIKAT
INDIVIDU
72

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Mekanisme Menentukan Pencatutan
TIDAKMEMASUKKANAPAAPAELEMEN
CUKAIYANGBOLEHDITUNTUTDALAM
MENENTUKANHARGABARANGATAU
CAJ PERKHIDMATAN
CAJPERKHIDMATAN

SEKSYEN10AAKHAP
(PINDAAN)2014

TIDAKBOLEHMENAIKKANMARGIN
KEUNTUNGANBERSIHDALAMTEMPOH
YANGDITETAPKAN

PERATURANPERATURAN
KAWALANHARGADAN
ANTIPENCATUTAN
(MEKANISMEUNTUK
MENENTUKAN
MENENTUKAN
KEUNTUNGANTINGGI
YANGTIDAK
MUNASABAH)(CUKAI
BARANGDAN
PERKHIDMATAN)2014
) 0

MENCATUT

73

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Mekanisme Kawalan Pencatutan
KAEDAHPENETAPANHARGAOLEHPENIAGA:DILARANGMEMASUKKAN
SEBAGAISEBAHAGIANDARIPADAHARGAATAUCAJBAGIPERKARAPERKARA
SEPERTIBERIKUT:
APA2KREDITCUKAIINPUTYANGBOLEHDITUNTUTTERHADAPCUKAI
OUTPUT
APAAPABAYARANBALIKKHASCUKAIJUALANDIBAWAHAKTAGST

MENGEKALKANKADARKEUNTUNGANBAGISESUATU
BARANG/PERKHIDMATAN(MARGINKEUNTUNGANBERSIHDALAM
RINGGITMALAYSIA)
TEMPOHYANGWAJARDITENTUKANSEBELUMDANSELEPASGST

ASASPENGUKURANKADARMARGINKEUNTUNGANBERSIH
BERASASKANPADASATUTARIKHDALAMTEMPOHSEBELUM
PENGENAANGST
MELIPUTISEMUAJENISPERNIAGAANDANSEMUAPERINGKAT
PERNIAGAAN
74

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Penguatkuasaan Menangani Aktiviti Pencatutan

6%

CUKAIINPUT

PENGILANG

PEMBORONG

CUKAIOUTPUT

PERUNCIT

PENIAGATUNTUTKREDITATASCUKAIINPUT

PENGGUNA

BARANG &
PERKHIDMATAN

PENETAPAN HARGA OLEH PENIAGA


TIDAK MEMASUKKAN INPUT TAX
YANG BOLEH DITUNTUT
BAYARAN BALIK KHAS CUKAI
JUALAN

KEKALKANMARGINKEUNTUNGAN
BERSIH

MEKANISMEPENCATUTAN
75

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Tempoh Mengekalkan MarginKeuntungan Bersih Dalam Ringgit
TEMPOHASASPENGUKURANKADAR
TEMPOH ASAS PENGUKURAN KADAR
KEUNTUNGANSEBELUMPENGENAANGST

TEMPOHMENGEKALKANKEUNTUNGAN
TEMPOH
MENGEKALKAN KEUNTUNGAN
SELEPASPENGENAANGST

(TEMPOHMENGEKALKANMARGINKEUNTUNGANADALAHSELAMA18BULANBERMULAPADASESUATUTARIKH
YANG DITETAPKAN )
YANGDITETAPKAN)

1/1/2015
AKTAGST
BERKUATKUASA

1/4/2015
TARIKHEFEKTIF
(PENGENAANGST)

TAMATTEMPOH
MENGEKALKAN
KEUNTUNGAN

SEMUA PENIAGA
SAMA ADA YANG BERDAFTAR
ATAU TIDAK BERDAFTAR
DIKEHENDAKI MENGEKALKAN MARGIN KEUNTUNGAN BERSIH DALAM RINGGIT
MALAYSIA
76

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Pendaftaran
OrangBerdaftar

OrangTidak Berdaftar

MENGENAKANCUKAIBARANGAN
DANPERKHIDMATAN

TIDAKBOLEHMENGENAKANCUKAI
BARANGANDANPERKHIDMATAN

CUKAIINPUTBOLEHDITUNTUT

CUKAIINPUTTIDAKBOLEHDITUNTUT

MENGELUARKANAPAAPAKREDIT
CUKAIINPUTYANGBOLEH
DITUNTUTTERHADAPCUKAI
OUTPUT@BAYARANBALIKKHAS
CUKAIJUALANSEBELUM
MENGENAKAN CUKAI GST
MENGENAKANCUKAIGST

CUKAIYANGTIDAKBOLEH
CUKAI
YANG TIDAK BOLEH
DITUNTUTDARIKERAJAAN
DIMASUKKANDALAMPENGIRAAN
KOSHARGABARANGATAUCAJ
PERKHIDMATAN

CUKAIINPUTTIDAKSEPATUTNYA
MENJADISEBAHAGIANDARIPADA
KOSKEPADAPERNIAGAAN

CUKAIINPUTMERUPAKAN
SEBAHAGIAN KOS YANG PERLU
SEBAHAGIANKOSYANGPERLU
DITANGGUNGOLEHPENIAGA

77

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Perekodan
SEKSYEN 53A AKHAP 2011

KEWAJIPAN UNTUK MENYIMPAN REKOD


PENYIMPANAN DAN PENYELENGGARAAN REKOD
DIWAJIBKAN KEPADA PENIAGA BERDAFTAR DAN TIDAK BERDAFTAR
SIMPANAN REKOD BERKAITAN DENGAN OPERASI PERNIAGAAN
SELAMA 7 TAHUN (DARI TARIKH TERAKHIR BAGI REKOD YANG MANA IANYA
ADALAH BERKAITAN)
TERSEDIA DAN DIKEMASKINI DENGAN TERATUR DAN BAIK
JENIS-JENIS REKOD
REKOD JUALAN CTH RESIT,
RESIT BUKU JUALAN
JUALAN, PENYATA BANK
REKOD PEMBELIAN/PEROLEHAN CTH INVOIS PEMBEKAL
REKOD PERBELANJAAN (KOS) CTH INVOIS, DOKUMEN BAYARAN,
PEROLEHAN
REKOD SARAAN, ELAUN, GAJI
PENCUKAIAN
DOKUMEN PENENTUAN HARGA BARANGAN / PERKHIDMATAN YANG
BERKAITAN
78

Kawalan harga &profiteering.bersambung

Penalti
PERTUBUHAN
PERBADANAN

INDIVIDU

KESALAHANPERTAMA
DENDA<RM500,000.00
KESALAHANKEDUA
DENDA<RM1JUTA

KESALAHANPERTAMA
DENDA<RM100,000.00ATAU
<3TAHUNPENJARA
< 3 TAHUN PENJARA
KESALAHANKEDUA
DENDA<RM250,000.00ATAU
< 5 TAHUN PENJARA
<5TAHUNPENJARA

79

Kawalan harga &profiteering.bersambung


DataBarang &Perkhidmatan
KATEGORI
MELIPUTISEKUMPULAN
MELIPUTI
SEKUMPULAN
BARANGDANPERKHIDMATAN
YANGLUAS
ASASKEPADAPENENTUAN
ASAS
KEPADA PENENTUAN
KADARKEUNTUNGANYANG
BOLEHDIANGGAP
MUNASABAH
SUMBERRUJUKANYANG
SUMBER
RUJUKAN YANG
PENTINGMENGENAI
PERUBAHANDAN
KEDUDUKANTRENHARGA
DANCAJYANGBERPATUTAN
DALAMPASARAN.

BARANGAN &
PERKHIDMATAN

KAWASAN
PARLIMEN

LOKASI
SASARAN

PENGUATKUASA/CALLCENTRE/
PENGGUNA/ PENIAGA
PENGGUNA/PENIAGA

80

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Kategori Barangan &Perkhidmatan
Barangan segar,

Pakaian,peralatan rumah

makanan
k
Sejuk beku, makanan
terproses, Makanan siap
masak, minuman, Barangan
kawalan/bersubsidi, produk

dan perabot,alat

Kenderaan, penjagaan

80

susu,

Makanan berbungkus
g

ganti

KATEGORI

Diri,Buku,suratkhabar
B k
kh b &
&
Percetakan,Barang rekreasi

&sukan,Peralatan

Komputer,Peralatan
Perkhidmatan berkaitan isi rumah,
P khid t kesihatan
Perkhidmatan
k ih t (health
(h lth

Elektronik,

alat tulis

tourism),
t
i )

Percutian domestik,
servis kenderaan, Peralatan

audiovisual,

Rekreasi, haiwan peliharaan,


Perkhidmatan pengangkutan/ logistik
81

Kawalan harga &profiteering.bersambung

OBJEKTIFPENANDAAN
HARGA

Penandaan Harga
PERBANDINGANHARGA
SEBELUMMEMBELI

MEMBUATKEPUTUSAN
UNTUKMEMBELI
BERASASKANMAKLUMAT
HARGA

MEWUJUDKAN
MEWUJUDKAN
PERSAINGANDIKALANGAN
PENIAGA

MEKANISMEPENTING
DALAMURUSAN
PERNIAGAAN

URUSANPENJUALANLEBIH
MUDAHDANTERATUR

82

Kawalan harga &profiteering.bersambung


Kewajiban Peniaga Dibawah Perintah Kawalan Harga
(Penandaan Harga Oleh Penjual Runcit)1993
Meletakkantanda
M
l t kk t d
harga padasetiap
barang atau
contoh barangan
Tandahargatunai
tiapsatuunit,satu
unittimbangan
/sukatan

Penggunaboleh
membuatrujukan
kepadahargapada
setiapmasa.

Bolehmenggunakansatu
Boleh
menggunakan satu
senaraiharga yang
menyatakanperihalbarang
danhargajelassekiranya
jenis/saizbarangantidak
sesuai ditandakan dengan
sesuaiditandakandengan
harga

Hargadalam
Ringgit Malaysia
RinggitMalaysia
(RM)

Saiz danwarna
tanda harga dilihat
tandahargadilihat
denganjelas

Ditandakandalam
BahasaMalaysia
y
/BahasaMalaysia
danterjemahan
83