You are on page 1of 12

KABABAIHAN

(ISANG PAGSUSURI SA MGA KUWENTONG BUHAY NG
MGA NATATANGING PINAY) NA TUMATAHAK NG
PANGKALALAKIHANG TRABAHO
ISANG PAMANAHONG PAPEL
NA INIHARAP KAY:

GNG. TORRES
BILANG BAHAGING KATUPARAN SA
ASIGNATURANG FILIPINO
IKATLONG TAON
PAARALANG SEKONDARYA
NI:

QUIRUBIN B. BOQUEO
111-D
BACOOR,NATIONAL HIGH-SCHOOL(ANNEX)

I. Panimula
Dati-rati’y nasa bahay lamang ang mga babae at taga-alaga ng mga
anak nila. Pagkatapos ay untiunting nabigyan sila ng kalayaang
magtrabaho. At ngayon, mabibilang na ang trabahong
pangkalalakihang tinatahak ng babae dahil na rin sa mga
indibidwalisadong salik. Ang mga hindi tradisyunal na trabaho o
“trabahong pangkalalakihan” ay ang mga trabaho kung saan
dominante ang bilang ng mga lalaki. Nararapat na hindi tataas sa
dalawampu’t limang porsyento ng kabuuang bilang ang mga
nagtatrabahong babae upang matawag itong hindi tradisyunal (Wider
Opportunities for Women, 2005). Halimbawa ng mga trabahong ito ay
ang propesyong inhinyero. Mayroon din namang babaeng nagiging
drayber, mekaniko at piloto ng
eroplano. Ang mga trabahong nabanggit ay nangangailangan ng
kaalamang teknikal na kadalasang itinuturo lamang sa lalaki. Bukod pa
sa mga naibigay na trabahong pangkalalakihan, ang piling mga Pilipina
ay nagawang pasukin ang ibang trabahong nangangailangan ng lakas
ng katawang karaniwang taglay lamang ng mga kalalakihan. Sa
pananaliksik na ito’y palalawakin pa ang kaalaman ukol sa trabahong
pangkalalakihang tinatahak ng piling mga Pilipina. Tatalakayin ng
husto ang isa sa mga yugtong kalakip ng modernisadong pamumuhay-
“Ang Pinay Sa Trabahong Pangkalalakihan”.
II. Layunin
Sa pananalisik na ito’y hinahangad namin ang mga sumusunod:
1. Maibigay ang mga salik sa pagpasok ng Pilipina sa trabahong
pangkalalakihan.
2. Isa-isahin ang mga adbentahe o kalakasan ng kababaihan sa mga hindi
tradisyunal na trabaho.
3. Mailantad ang mga balakid ng mga kababaihan tungo sa pagkamit ng
isang trabahong panlalaki lamang.
4. Mabigyan ng karagdagang tugon ang mga nasabing balakid.
III. Mga Kaugnay na Babasahin o Literatura
A. Ang Kababaihan at Kasaysayan
Sa sulatin ni Fr. Anton CT Pascual na Laborem Exercens (2008), bago pa
man dumating ang mga
mananakop sa Pilipinas umaani na ng mataas na respeto ang mga
kababaihan. Sila noo’y may mga mataas na katungkulan bilang Babaylan1
na siyang namumuno sa mga ritwal halimbawa na ang para sa may sakit.
Tinatayang sila ay edukada at kung may pagkakataon ay kinukunsulta ng
mga kalalakihan ukol sa mga desisyong makakabuti sa ginagalawan
nilang lipunan. Ngunit sa pagdating ng mga mananakop sa bansa naging
tunay na larawan ng isang Maria Clara ang mga kababaihan. Sila ay
naging mahinhin, kimi at mangmang ngunit marangal (Valdez et al.,
2006).
B. Mga Tradisyunal at Hindi Tradisyunal na Trabaho ng mga
Kababaihan
Ang babaylan ay isang salitang katawagan para sa mga katutubong Pilipinang
1
manggagamot (karamihan ay mga
kababaihan) at pinuno ng pamayanan
Sa pagdaan ng panahon, unti-unting nabago ang mga kilos ng mga
kababaihan at natutunan nila ang
mga gawaing panlalaki. Ang pagbabagong ito ang naging daan sa pag-
unlad ng kanilang sarili at maging ng bayan. Sa kasalukuyan, parami na
nang parami ang mga kababaihang nagtatrabaho sa labas ng bansa. Ang
mga pinakasikat nilang gawain doon ay ang pagiging caregiver, domestic
helpers at nars. Sa ating bansa, kilala ang mga kababaihan sa pagsasaka
at pangingisda (Rodriquez, 2001). Nagtitinda sila ng mga lokal na
produkto at nagmamay-ari ng mga sari-sari store. Pinapamahalaan nila ito
at ginagamit ang pera para sa pamilya. Pinakakilala sila bilang mga
housewives. Karamihan sa kanila ay mga community volunteers at
developmental workers sa kanilang bayan.
(http://www.ecop.org.ph/news.php?1d=40)
Mula rito ay umusbong ang hindi tradisyunal na trabaho ng kababaihan o
mas kilala sa tawag na
“trabahong pangkalalakihan”. Ito ay mga trabahong madalas pinapasok
ng mga kalalakihan at bihira lamang para sa mga kababaihan. Ayon sa
Women in Non-Traditional Jobs ni Robert Rector, sa isang trabaho hindi
dapat tataas sa dalawampu’t limang porsyento ng kabuuang bilang ng
mga nagtatrabong babae upang matawag itong trabahong
pangkalalakihan. Kadalasang nangangailangan ng pisikal na kalakasan
rito. Halimbawa na ang pagiging piloto, inhinyero, bumbero, barbero,
traysikel drayber, jeepney drayber, atbp.
(Singson, 2008)
C. Mga Dahilan o Adbentahe ng Pagtahak ng mga Kababaihan sa
Isang Hindi Tradisyunal na
Trabaho
1. Nagkakaroon ng mas malakas na pangangatawan buhat sa mga
mabibigat na trabaho.
2. Ang kailan mang pagpapaliban sa trabaho kung kinakailangan, dulot ng
hindi inaasahang
pagkakasakit o kaya nama’y pagbubuntis.
3. Nakakapagbigay ng pagkakuntento sapagkat nagbubukas ito ng mga
panibagong alternatibo.
4. Mula sa kinagawiang trabaho ay maaaring lumipat ang isang babae sa
isang trabahong mas pasok at husto sa kanyang interes at kakayahan.
Dito ay maaari siyang magtagumpay. Halimbawa na lang ay
nabibigyan ng pagkakataon ang mga kababaihang mag-ayos at gumamit
ng mga makina. (Lato,
2008)
5. ‘Di hamak na mas malaki ang kinikita ng isang babaeng nasa
panlalaking trabaho kaysa sa isang
babaeng may pangkaraniwang trabaho lamang. Kadalasa’y 20 hanggang
30 porsyento ang itinataas
ng kanilang kita. (Wider Opportunities for Women, 2005)
D. Mga Disadbentahe sa Pagpasok ng Kababaihan sa Isang Hindi
Tradisyunal na Trabaho
Bagamat maraming adbentahe ang pagpasok ng isang babae sa
pangkalalakihang trabaho, lantad pa
rin ang mga balakid sa kanila na maaaring harapin. Una, maraming
suliraning kaugnay ng kanilang
pamumuhay sosyal ang naaapektuhan gaya na ng hindi pagtanggap ng
kanilang mga kapamilya sa uri ng trabaho. Ayon pa kay Robert Rector,
ipinahayag niya sa kanyang sulating Women in non-Traditional Jobs na
may posibilidad ding kaharapin ng mga kababaihan ang stereotyping sa
trabaho. Ito ay isang konsepto ng isang grupo, partikular na ng mga
kalalakihan na maaaring mag-isip ng negatibo tungkol sa katrabahong
babae. Ito’y nagiging dahilan ng kawalan nila ng tiwala sa kanilang
sariling kakayahan. Pangalawa, limitado ang edukasyon para sa
kababaihang hangad na tahakin ang pangkalalakihang trabaho. Hindi
sapat ang kaalamang ibinibigay sa mga kababaihan tungkol sa hindi
tradisyunal na trabahong maaari nilang kunin bilang propesyon.
Kadalasan ay iminumulat sila sa konseptong ang mga tradisyunal na
trabaho ang maaari lamang nilang pasukin. May pagkakataon pa na sa
“On-the-job training” ay hindi kaagad nabibigyang kahalagahan o suporta
sa babae. Kadalasan ay sila ang hinuhuli. Karagdagan pa rito ay hindi
pabor ang ibang propesor o instruktor sa mga babae na kumukuha ng
pangkalalakihang kurso kaya maari itong magdulot ng
hindi maayos na daloy ng klase o kaya’y ipagkait sa estudyanteng babae
ang karapatan sa edukasyon.
Pangatlo, isang malaking salik sa trabaho ang kasarian mula sa pananaw
ng ibang employer. Iniisip nila na malaking salik ang pisikal na abilidad
lalo na sa mga pangkalalakihang trabaho. Kung kaya’t ito ay maaring
magbunga ng diskriminasyon sa pagitan ng babae at lalaking
nagtatrabaho.
E. Mga Paraan Upang Malutas ang mga Balakid sa Pagtahak ng
mga Kababaihan sa mga Hindi
Tradisyunal na Trabaho
Ipinahayag ng WOW (Wider Opportunities for Women) . taong 2005 sa
Estados Unidos na nararapat bigyang pagpapahalaga ang dalawang
bagay, ang pagbabagong institusyon at suportang indibidwal upang
malampasan ang mga balakid sa pagtahak ng mga kababaihan sa
trabahong pangkalalakihan. Ang pagbabagong institusyon ay maaaring
ilapat sa pamamagitan ng paghihikayat ng mga guro, propesor at
instruktor na suportahan ang kababaihan sa pagkuha ng hindi tradisyunal
na trabaho. Maipapakita ito sa pamamagitan ng pagbuo ng mga
programang maghihikayat sa mga kababaihang pasukin ang trabahong
ito. Sa mga programang ito ay mabibigyan din ng “training” at mga
insentibo ang kababaihan. Nararapat ring ayusin ang kolaborasyon ng
mga iba’t ibang organisasyon, kasapi, employer at ang iba pang bumubuo
sa programang ipapatupad upang mabantayan ang lokal na
pamamalakad at mga estadong pamamahala nito. Huli, magsimula ng
panibago at alagaan ang lumang mga lehislasyon na magpapataas ng
partisipasyon ng kababaihan sa mga trabahong matataas ang
pangangailangan ng empleyado. Partikular na
rito ang mga hindi tradisyunal na trabaho. Ilan sa mga paraan upang
mapalawak ang indibidwal na suporta sa mga kababaihang ito ay sa
pamamagitan ng mga “career counseling” na makakatulong nang husto
sa pagpili nila ng kukuning trabaho. Dito ay mabibigyan sila ng
karampatang impormasyon ukol sa trabahong pangkalalakihang maaari
nilang pasukan. Ang pagtuturo rin ng “survival skills” para sa makatagal
ang babae sa nasabing trabaho lalo na sa pagkontra ng pangliligalig
sekswal (sexual harassment) at ang pagbuo ng mga grupong tutugon sa
kanilang pangangailangan ay mabibisang paraan. Kaugnay rin dito ay ang
pagbibigay ng prevocational training tungo
sa pisikal na paghahanda ng mga kababaihan at ang pagkilala nila sa mga
kagamitang dapat nilang alamin. (Coleman, 1994)
IV. Paglalahad ng Sariling Pag-aaral
A. Metodolohiya
Sa pag-aaral na ito nag-interbyu ang mga miyembro ng apat na babaeng
respondante. Sila ay mga
sumusunod: Gng. Cynthia Salas (42, Bus Driver), Gng. Anale G. Cagalitan
(38, Inflatable Liferaft
Technician), Bb.Cristina V. Lanes (21, Jet Fighter Pilot) at si Engr. Carmela
Gacita (49, Geodetic Engineer). Lahat sila, maliban na lang kay Gng.
Cynthia Salas na kinapanayam ng personal ay nakapanayam sa tulong ng
e-mail. Dahil sa nasa malalayong lugar at gipit na iskedyul, sila ay
pinasagot na lang ang questionnaire sa kanila sa pamamagitan ng palitan
ng e-mail sa tulong ng internet. Ang mga instrumentong ginamit ng grupo
upang maitala ang mga datos ay papel, bolpen, computer at 19 na mga
gabay na tanong sa questionnaire. Ang unang limang tanong ay binigyang
pansin ang pangalan, edad, trabaho, civil status at katagalan sa trabaho.
Sumunod ang mga katanungang naglalayong malaman ang mga
adbentahe, disadbentahe, dahilan ng pagtahak, kinikita, mga balakid at
mga solusyon sa nasabing balakid. Dinokumento rin ang aktwal na
interbyu sa tulong ng camera. ay mataas na ang pangangailangan ng
malakas na pangangatawan o ang tinatawag nilang “physically fit”
dahil kadalasan ay sunud-sunod ang mabibigat na trabahong kailangan
nilang tapusin
B. Presentasyon, Interpretasyon at Pagsusuri ng Datos
Mga Adbentahe
1. Nagkakaroon ng mas malakas na pangangatawan buhat sa mga
mabibigat na trabaho.
2. Ang kailan mang pagpapaliban sa trabaho kung kinakailangan, dulot ng
hindi inaasahang
pagkakasakit o kaya nama’y pagbubuntis.
3. Nakakapagbigay ng pagkakuntento sapagkat nagbubukas ito ng mga
panibagong alternatibo.
Halimbawa na lang ay nabibigyan ng pagkakataon ang mga kababaihang
mag-ayos at gumamit ng
mga makina. (Lato, 2008)
“Untiang naging physically fit ako… ‘di ko na kailangan pang pumunta ng
gym para magwork-out”
- Anale G. Cagalitan (Inflatable Liferaft Technician)
“Hindi (magpapalit ng trabaho kung mabibigyan ng pagkakataon), kasi
interesado ako sa trabaho ko. Ito ang pinagkakakitaan ko. Dahil dito,
madami akong natutulungan”
“Dahil sa ito ang tinapos kong kurso, mas madami akong natutulungan na
mga tao. Marami din akong nalaman sa pagsusukat ng lupa. Lahat ng
problema sa lupa ay nalaman ko.”
– Engr. Carmela Gacita (Geodetic Engineer)
“Hindi na (magpapalit ng trabaho kung maabibigyan ng pagkakataon),
dahil dito na ako nakaipon at naparami na rin naming an gaming mga
sasakyan. Kung mamarapatin at hindi ko na kaya, kukuha na lang ako ng
drayber.” “Natuto akong dumiskarte sa pagmamaneho, natutong mag-ipon,
at nalaman ko ang iba’t ibang mga daan.”
- Cynthia Salas (School Bus Driver)
“Natutunan ko dito na may mga bagay na gawaing panlalaki na kaya rin
gawin ng babae, at mga bagay na hindi kayang gawin ng lalaki, ngunit kaya
ng mga babae. Halimbawa na ang pagdadala bata sa sinapupunan ng
babae sa loob ng siyam na buwan.” – Cristina V. Lanes (Jet Fighter Trainee
Pilot)
Mga Dahilan ng Pagtahak
1. Dahil sa ang kababaihan ay pumasok sa isang trabahong husto sa
kanyang interes at kakayahan,
maaari siyang magtagumpay.
“Kinuha ko ang kursong ito dahil may nagpayo sa akin na kunin ko ang
kursong ito dahil matatas naman ang grade ko sa Math. Bukod pa dun,
gusto ko din naman talaga maging isang inhinyero dahil interesado ako sa
kursong iyon.”
“Interesado ako sa trabahong ito at ito ang bumubuhay sa aking pamilya.”
– Engr. Carmela Gacita (Geodetic Engineer)
“Gusto ko talaga ang aking gawain sa kasalukuyan” “Curiosidad,
patrionismo at hilig sa paglipad” “Sa aking palagay ay may bukod tanging
gawain ang mga babaeng piloto sa ganitong klaseng trabaho sapagkat mas
sensitibo sila kung ikukumpara sa mga lalaking piloto. Ang ibig kong
sabihin ay ang mga babae ay maaaring mas mabuting ilagay sa search and
rescue kaysa sa pag-atake ng kalaban.” Mensahe sa mga kababaihan:
“Huwag kayong pumili ng trabaho para may patunayan ngunit pumili ng
trabaho dahil gusto niyo ang gawaing ito. Hindi lang ito makapagbibigay ng
mabuting halimbawa sa ibang kababaihan, ngunit mas magiging madali
ang pamumuhay at mas magbibigay ng kaligayahan at gantimpala ito sa
inyo.”
– Cristina V. Lanes (Jet Fighter Trainee Pilot)
2. ‘Di hamak na mas malaki ang kinikita ng isang babaeng nasa
panlalaking trabaho kaysa sa isang
babaeng may pangkaraniwang trabaho lamang. Kadalasa’y 20 hanggang
30 porsyento ang itinataas
ng kanilang kita. (Wider Opportunities for Women, 2005).
“Ang kinikita rin naman sa pagiging inflatable liferaft technician ay mas
malaki kung ikukumpara sa dati kong trabaho (sekretarya ng Manila
International Aero-Marine Safety System, kung saan siya nagtatrabaho sa
kasalukuyan). Bukod pa rito ay may dagdag pa per unit sa liferaft na
natapos ayusin o serbisyuhan.”
- Anale G. Cagalitan (Inflatable Liferaft Technician)
“Tatlumpung libong piso kada buwan (kinikita).” - Cynthia Salas (School
Bus Driver)
“Hindi pare-pareho. Minsan Php50,000 kada buwan o kung sinuswerte mas
mataas pa. pero depende rin ang kinikita ko sammga pumapasok sa
kontrata.” - Engr. Carmela Gacita (Geodetic Engineer)
Mga Disadbentahe
1. Hindi sapat ang kaalamang ibinibigay sa mga kababaihan tungkol sa
hindi tradisyunal na
trabahong maaari nilang kunin bilang propesyon.
“Sa umpisa oo (naging hadlang ang pagiging babae sa trabaho). noong
minsan, nasiraan ang dala naming sasakyan. Hindi ako nakakaintindi sa
sira ng sasakyan. Kailangan kong matutunan ang mga minor na sira ng
isang sasakyan. Ito ay aking pinag-aralan.” - Cynthia Salas (School Bus
Driver)
Mga Salik na Nag-udyok sa mga Pilipinang Pumasok sa Hindi
Tradisyunal na Trabaho
1. Impluwensya ng asawa.
“Ang asawa kong marino ay ang nagpasok sa akin sa kumpanyang Manila
International Aero-Marine Safety System bilang secretary. Na-curious sa
ginagawa ng iba kong mga kasamang lalaki kaya naman sinubukan ko.
Noong ako’y natuto na, ipinasya ko na iyon na lamang ang gawing trabaho
at pumayag naman ang kumpanya."
- Anale G. Cagalitan (Inflatable Liferaft Technician)
“Sa aking maybahay (nagkaroon ng ideya sa trabahong ito). Siya ang
unang naghanapbuhay sa ganitong trabaho. siya ay aking tinulungan
lamang hanggang ako ay nagengganyo sa income nito. Nagsimula ang
asawa ko sa trabahong ito. Nakabili kami ng isa pang sasakyan. Nakita
kong kaya ko ito at ito ay isang magandang hanapbuhay kaya ninais kong
ako na lang ang humawak sa isa naming sasakyan.” - Cynthia Salas (School
Bus Driver)
2. Ang nais na matulad ang idolo, kamag-anak, maimpluwensyang tao.
Nang tanungin si Cristina V. Lanes, isang Fighter Pilot Trainee kung saan
siya nagkaroon ng ideya sa trabaho, ito ang sinagot niya: “Noong nakita ko
yung mga babaeng pilotong pangmilitar sa Norwegian Air Force ay
nagkoroon ako ng ideya sa ganitong klaseng trabaho.”
Mga Nahinuhang Adbentahe
1.Nagkakaron ang kababaihan ng sariling kontrol sa napiling trabaho.
“…at least, ito ay marangal at kapuri-puri.” - Anale G. Cagalitan (Inflatable
Liferaft Technician) “Ito ay marangal na trabaho, may magandang income,
walang amo, sarili ang nagpapatakbo at sarili rin ang kita.” - Cynthia Salas
(School Bus Driver)
“Ang Norway ay kadalasang liberal sa karaniwang mga trabaho at dahil
dito ay nakasalalay na sa mga Filipina ang pagtuloy sa kanilang pangarap,
maging sa mga trabahong kadalasang panlalaki. Nasa isang Filipina ang
desisyon.” – Cristina V. Lanes (Jet Fighter Trainee Pilot)
2.Mas nagiging kilala at rinerespeto ang mga kababaihan.
“Mas marami ang tumitingala sa akin dahil babae ako na nasa panlalaking
trabaho.” - Eng. Carmela Gacita (Geodetic Engineer)
3.Nakakatanggap ng ibayong mga benepisyo habang nagtatrabaho.
“Ang mga adbentahe ay ang mataas na antas ng social welfare at
securidad, libreng edukasyon sa proseso ng pag-aaral (training), at libreng
pagpapalipad sa mga destinasyong hindi palaging meron sa isang
pangopisinang trabaho.” – Cristina V. Lanes (Jet Fighter Pilot Trainee)
Mga Nahinuhang Balakid
1. Nangangailangan ng malakas na pangangatawan ang mga trabahong
dominante ng kalalakihan.
“Mataas ang pangangailangan ng malakas na pangangatawan sa trabaho
ka dahi na rin sa madalas ay sunudsunod ang mabibigat na trabahong
kailangan nilang tapusin.” - Anale G. Cagalitan (Inflatable Liferaft
Technician)

“Nasasabak talaga ako sa init ng araw. Masyado din matrabaho kapag nasa
labas ako at nagsusukat ng lupa.” – Eng. Carmela Gacita (Geodetic
Engineer)
2. Tulad ng lahat ng mga trabaho, nakakapagdulot rin ito ng stress.
“May stress rin sa trabahong ito. Naghahabol ng oras lalo na kapag
nasiraan ang dala naming sasakyan.” - Cynthia Salas (School Bus Driver)

“Wala naman masyado kundi ang mga piling buwan kung kalian hindi kami
pinapayaang magpalipad. Kung sa lalaki naman ay kahirapan sa
paghahanap ng makakasama, ngunit sa akin naman ay hindi ito ganoon
kahirap.” – Cristina V. Lanes (Jet Fighter Pilot Trainee)
Mga Nahinuhang Tugon sa mga balakid
1. Maging matiyaga sa pagtatrabaho at patuloy na pagkatuto. Ipagmalaki
rin ito.
“Pag-igihan nila (kababaihan sa pangkalalakihan trabaho) ang trabaho at
huwag tumigil mag-aral para umunlad ang kanilang kaalaman sa tinapos na
kurso. Sana dumami pa ang mga kumuha sa kursong panlalaki dahil hindi
dapat gawing balakid ang pagiging babae sa pagkamit ng tagumpay.” “Oo
siyempre (palawakin pa ang bilang ng mga kababaihan sa pagiging isang
geodetic engineer) dahil mas maayos ang babae. Mas matiyaga ang mga
babae sa paglalakad ng mga papel ng lupa.” -Eng. Carmela Gacita
(Geodetic Engineer)

“Oo (lalawak pa ang trabahong panlalaking tanggap at ginagawa ng mga
babae), basta ito ay hindi mo ikahiya at pagsisikapan din. Maging masipag.
Huwag ikahiya ang isang marangal na trabaho. hindi ka magugutom kung
ikaw ay masipag at marunong maghanapbuhay.” - Cynthia Salas (School
Bus Driver)
2. Upang mabura ang pag-aalangan sa desisyong magtrabaho sa isang
pangkalalakihang trabaho, dapat
huwag gawing batayan ang dominanteng kasarian sa nasabing trabaho.
“Hindi naman ako (nag-alangan) kasi nasanay na ako na palaging mas
madami ang kalalakihan sa kursong ito.” - Eng. Carmela Gacita (Geodetic
Engineer)
3. Sa mausad at modernisadong panahon natin ngayon, mas tanggap na
ang mga kababaihan sa mga
trabahong pangkalalakihan.
“Oo, ang pagtanggap ay bunga ng modernisasyon. Patunay na rito ang
pagkakaroon ng babaeng pangulo”. - Anale G. Cagalitan (Inflatable Liferaft

“..ang kakayahan ng babae at lalake ay pareho lang. lalo na sa panahong
ito, mas madami na ang tumatanggap sa mga kababaihan sa mga kursong
panlalaki.” “..kasi ang mga babae naman worthy magtrabaho ng mga
kursong panlalaki.” “Hindi (naging hadlang ang pagiging babae) dahil
trabaho lang naman ito.” -Eng. Carmela Gacita (Geodetic Engineer)
4. Isipin natin na ang ating kakayahan, kapag ating pinaunlad,
magdudulot sa atin at sa ating pamilya ng kaunlaran.
“Dapat nating tulungan ang mga katuwang natin sa buhay upang medaling
umunlad. Pagtulungan ang hanapbuhay ninyo bilang mag-awasa at madali
ninyong makakamit ang inyong mga hangarin.” (mensahe) - Cynthia Salas
(School Bus Driver)
Nang tanungin ang mga kababaihang ito kung nakaranas sila ng
pag-aalangan sa trabaho sa
pagiging dominante ng kalalakihan sa nasabing trabaho, ito ang
kanilang mga naisagot:
“Hindi. Sa trabaho naming ay tulong-tulong ang grupo kaya naman. Kahit
ako lang ang babae ay wala naming diskriminasyon.” - Anale G. Cagalitan
(Inflatable Liferaft

“Kailanman ay hindi ako nakaranas ng pagkailang sapagkat karaniwan ay
pantay naman ang tingin ng isa’t isa sa Norway.” – Cristina V. Lanes (Jet
Fighter Trainee Pilot)

“Hindi dahil nakita ko na kaya ko ang uri ng trabahong ito.” - Cynthia Salas
(School Bus Driver)

“Hindi naman ako (nag-alangan) kasi nasanay na ako na palaging mas
madami ang kalalakihan sa kursong ito.” - Eng. Carmela Gacita (Geodetic
Engineer)
V. Konklusyon
Sa kasalukuyan, mapapansing bibihira na ang diskriminasyon ugat sa
kasarian. Dahil sa unti-unting
pagtanggap ng mamamayan sa mga Pilipinang nasa trabahong
pangkalalakihan, wala na ring mga
negatibong sikolihikal at sosyal na pagbabago ang nararanasan ng
kababaihan. Hindi maglalaon ay lalawak pa ang saklaw ng kakayahang
pangkababaihan. Bukod pa rito, magiging mas matiwasay ang pag-usad
ng bansa tungo sa modernisadong pagbabago. Uulitin muli na maaaring
hindi lahat ay sang-ayon dito ngunit ang pagbabagong ito ay hudyat
ngpagtutulungan ng bawat Pilipino upang makaraos sa kahirapan at
umunlad pa ang bansa. Si Eba ay karamay ni Adan at hindi sunud-sunuran
lamang.
VI. Rekomendasyon
Bilang tugon sa mga balakid ng pagtatrabaho ng mga kababaihan sa mga
non-traditional jobs, bukod
pa sa mga nahinuhang tugon, inirirekumenda rin ng grupo na magkaroon
ng mga job training at career counseling ang mga kababaihang ito upang
maihanda sila kung anumang mga problemang maari nilang harapin sa
pagtatrabaho. Iminumungkahi ng pangkat ang pamanahong papel sa mga
susunod pang mga pananaliksik upang makatulong sa mga pag-aaral
nauukol sa paksa. Para sa susunod pang mga pag-aaral, iminumungkahi
ng grupo na magkaroon din ng bahagyang panayam sa mga kapamilya at
malalapit na tao sa susunod pang kakapanayamin upang magbigay ng
kakaibang lalim at laman ang kanilang pag-aaral.Iminumungkahi ng
pangkat ang pamanahong papel sa mga babaeng nasa "non-traditional
jobs" upang maging kanilang gabay at inspirasyon na ipagpatuloy ang
kanilang nasimulan, at higit sa lahat upang kanilang ipagmalaki ang
pagiging matapang at matatag ng isang babae.
Bibliyograpiya
AFSCME Education & Leadership Training Department. (2008). Women
in nontraditional jobs. Nakuha noong Enero 1, 2009 sa
http://www.afscmc.org/issues/1751.cfm

Coleman, E. (1994). Breaking out of the pink-collar ghetto:
Nontraditional jobs for women. Nakuha noong Enero 1, 2009 sa
http://findarticles.com/p/articles/mi_m1272/is_n2588_v122/ai_1528253
9/pg_3?tag=artBody:coll

Halloran, R. (2008). Women moving into non-traditional jobs. Nakuha
noong Enero 1, 2009 sa
http://lmi.ides.state.il.us/lmr/women.htm

Lato, C.E. (2008). CEO gives women, men equal chances at work.
Nakuha noong Enero 2, 2009 sa
http://globalnation.inquirer.net/cebudailynews/enterprise/view/200802
11-118144/CEO-giveswomen- men-equal-chances-at-work
McEwan, M. (2006). Manly Mcmoustache clears up the myth of unequal
pay. Nakuha noong Enero 1, 2009 sa
http://shakespearessister.blogspot.com/2006/05/manly-mcmoustache-
clears-up-mythof. html

Pascual, Fr.A. (2008). Laborem exercens. Nakuha noong Enero 2, 2009
sa
http://www.filamnation.com/topicdetail.php?uniqueid=1793
Rector, R. (1988). The pseudo-science of comparable worth:
Phrenology for modern times. Nakuha noong Enero 1, 2009 sa
http://www.heritage.org/Research/Labor/bg635.cfm

Rodriguez, L. L. (2001). The fishers of Talangban: Women’s roles and
gender issues in communitybased coastal resources management.
Nakuha noong Enero 2, 2009 sa http://www.cbcrmrcfreeservers.
com/CaseStudies/rodriguez.html

Singson, R. B. (2008). Sex Education starts at home. Nakuha noong
Enero 2, 2009 sa
http://66.218.69.11/search/cache?ei=UTF-

8&p=gender+role&rd=adv&meta=fl%3D0%26vc
%3Dph&xa=TTplPBZYZHYUBlukCmOf2Q-
-%2C1230958637&fr=yfp-t-
104fp_ip=PH&u=www.malaya.com.ph/aug30/livi2.htm&w=gender+rol
e+roles&d=LpSgFkfiSB
q9&icp=1&.intl=us Sobritchea, C.I. (2004). Gender assessment of
usaid/Philippines strategy for 2005-2009. Nakuha noongEnero 2, 2009.

Valdez, J., Arcega, A., Yonzon, R., Guimba, N.G. (2006). Api nga ba si
eba? Nakuha noong Enero 2, 2009 sa
http://www.xanga.com/annej18/461244088/item.html

Wider Opportunities for Women. (2005). Women and nontraditional
work. Nakuha noong Enero 1, 2009 sa
www.wowonline.org/pdf/womennontradsheet2005.pdf

Wikipilipinas.org. (2008). National commission on the role of filipino
women. Nakuha noong Enero 2, 2009 sa
http://en.wikipilipinas.org/index.php?
title=National_Commission_on_the_Role_of_Filipino_Women

Ano ang teoryang feminismo? Nakuha noong Enero 2, 2009 sa
http://wiki.answers.com/Q/Ano_ang_teoryang_feminismo

Babae. Nakuha noong Enero 2, 2009 sa
http://tl.wikipedia.org/wiki/babae
Gender 101. Nakuha noong Enero 2, 2009 sa
http://www.ncrfw.gov.ph/inside_pages/gender_mainstreaming/gender_
101.html

Manggugupit. Nakuha noong Enero 2, 2009 sa
http://tl.wikipedia.org/wiki/Manggugupit
Myths and realities about women in nontraditional jobs. Nakuha noong
Enero 1, 2009 sa
http://phase.arizona.edu/NONTRAD/NT101/NewLook/doc/myths.rtf
Appendix A
1. Ano po ang inyong buong pangalan?
2. Ano po ang inyong edad?
3. Ilang taon na po kayo sa trabaho ninyo?
4. Ano po ang inyong Civil Status?
a. Single – ilan po kayo sa pamilya?
b. Married – ilan po ang inyong anak?
5. Ano po ang inyong trabaho?
6. Saan o paano po kayo nagkaroon ng ideya sa trabaho ninyo sa
kasalukuyan?
7. Dominante po ang mga kalalakihan sa trabahong iyan, hindi po ba
kayo nagalangan?
8. Anu-ano po ang mga salik na nagtulak sa inyo na pasukin ang
kasalukuyang trabaho?
9. Ano po ang inyong kinikita buwanan?
10. Sa pagiging _____________, anu-ano po ang mga advantages na
inyong naranasan sa pagtatrabaho gayong panlalaki ang inyong
trabaho?
11. Anu-ano naman po ang mga disadvantages?
12. Sa umpisa, ang pagiging babae po ba ay medyo naging hadlang sa
inyong trabaho?
a. Kung Oo, ano po ang inyong mga naranasan na makapagpapatunay
nito?
b. Paano po ninyo ito nalampasan?
13. Kung mapagbibigyan kayo, mag-papalit po ba kayo ng trabaho?
Kung Oo, ano po ang ipapalit ninyo?
14. Tanggap na ba sa Pilipinas ang ______________?
15. Twenty First Century na, sa tingin ninyo, ang pagusad at pagiging
modernisado ng mga Pilipino ay naka-apekto ba sa pagtanggap ng
mga babaeng nagtatrabaho sa _________? Paano?
16. Sa inyong palagay, mabuti po bang palawakin ang mga babaeng
nagtatrabaho sa pagiging
___________? Bakit?
17. Sampung taon mula ngayon, sa tingin ninyo po ba ay lalawak ang
trabahong panlalaking tanggap at ginagawa ng mga babae?