You are on page 1of 2

12.

Tipovi solidarnosti i podela rada kod Dirkema


Dirkemovo prvo znaajno delo je Podela dr.rada. Osnovna tema podele dr.rada je dr.solidarnost. Nju
bismo danas nazvali dr.integracijom. Da bi objasnio dr.solidarnost Dirkem uvodi i analizira mnoge
razliite koncepte meu kojima je i kolektivna svest. On kolektivnu svest definie u smislu totaliteta
verovanja i oseanja koja su zajednika prosenim pripadnicima istog dr. Dr.strukturu je nazivao
dr.morfologijom koja podrazumeva bavljenje funkcijom, brojem, ureenjem i meusobnim odnosima
delova sturkture. Kao kljune odlike dr.morfologije Dirkem navodi materijalnu i dinamiku ili
moralnu gustinu. Materijalna oznaava stepen migracija, rasta populacije i ekoloske koncentracije
stanovnitva, a dinamika stepen dr.interakcije meu pojedincima. Dirkem razvija tipologiju drutava
na osnovu njihovog karakteristinog tipa integracije ili solidarnosti. Jedan tip je nazvao mehanikom,
a drugi organskom solidarnou.
Dirkemova teorija osvetljava problem istorijske transformacije primitivnih mehanikih drutava u
moderna organska drutva. Ono sto sutinski razlikuje ta dva tipa drutva jeste drugaije poreklo
njihove solidarnosti, kao spone koja ih povezuje i drzi na okupu. Kljuni pojam za razumevanje tog
problema jeste drutvena podela rada. Pripadnike drutava koja karakterie mehanika solidarnost
povezuje injenica da svi obavljaju iste poslove (kao to su lov ili sakupljanje plodova). Drugim
reima, u primitivnim drutvima ljude na okupu dri nerazvijena podela rada ili, jos bolje reeno,
njeno odsustvo. Za razliku od toga, u savremenim drutvima, koja odlikuje organska solidarnost,
javlja se razvijena podela rada u kojoj sve vei broj ljudi obavlja specijalizovane poslove (na primer,
jedni prave cipele, drugi peku hleb, trei podiu decu itd.) Solidarnost ovde proizilazi iz razliitosti;
da bi ljudska zajednica funkcionisala i preivela, potreban je doprinos veeg broja ljudi.
Poveanje dinamike gustine, odnosno poveanje stepena dr.interakcija dovodi do transformacije
mehanike u organsku solidarnost. Za dinamiku gustinu drutva vana su dva inioca. Prvi je sam
broj pripadnika drutva: on se neprekidno uveava. Meutim, porast stanovnitva sam po sebi nije
dovoljan da prouzrokuje promene u podeli rada, jer ak i u drutvima s brojnom populacijom svaki
pojedinac moe nastaviti da obavlja najvei deo potrebnih poslova samostalno. Prema tome,
neophodno je da doe do poveanja interakcije koja se odvija izmeu veeg broja pripadnika drutva.
to u drutvu ima vie ljudi, intenzivnije je takmienje oko upotrebe oskudnih resursa. Poto se svi
nadmeu oko svega, rastu drutveni neredi i sukobi. Nasuprot tome, razvijena podela rada donosi
podelu odgovornosti u raspolaganju resursima. To vodi smanjenju sukoba i jaanju harmonije u
drutvu. to je jo vanije, vea specijalizacija u obavljanju pojedinih zadataka doprinosi veoj
efikasnosti i produktivnosti. Sledstveno, uslonjavanjem i razvojem podele rada bie vie svega za
rastuu populaciju.
Drugi vaan aspekt Dirkemovog argumenta o preobraaju mehanike u organsku solidarnost jeste
tvrdnja da je taj preobraaj praen dramatinom promenom u onome to on naziva kolektivnom
sveu, odnosno, totaliteta verovanja i oseanja koja su zajednika prosenim pripadnicima istog dr.
Ona su kolektivna u smislu da ih nijedan pojedinac ne zna i ne poseduje u celini.
U malim, neizdiferenciranim drutvima, povezanim mehanikom solidarnou, kolektivna svest utie
na svakoga i od velikog je znaaja za zajednicu. Ljudima su kolektivne predstave veoma vane. One
deluju veoma snano, pa e ljudi verovatno postupati u skladu s njima. Takoe, kolektivne predstave
prilino su rigidne i obino povezane s religijom.
U velikim, izdiferenciranim drutvima, povezanim organskom solidarnoscu, manje ljudi je pod
uticajem kolektivne svesti. Kolektivna svest nije vie toliko vana. Osim toga, daleko je slabija i ne
vri ni priblino tako jaku kontrolu nad ljudima; mnogo je fleksibilnija i prilagodljivija i manje je
povezana s rigidnim nainom razmisljanja.
Na primer, u primitivnim drustvima koja se zasnivaju na mehanickoj solidarnosti, ljudi smatraju da je
vazno aktivno uce-stvovati u velikom broju plemenskih aktivnosti, ukljucujuci tu i izbor novog
poglavice. Pojedinac koji ne bi zeleo da ucestvuje u plemenskim aktivnostima bio bi obelezen od
strane kolektiva i ostali clanovi bi ga gledali popreko. Nasuprot tome, u savreme-nim drustvima
povezanim organskom solidarnoscu, interesova-nje za takvu politicku participaciju (na primer,
glasanje za pred-sednika drzave) nije ni priblizno toliko jako.

Kako da znamo da li je bilo prelaska mehanike solidarnosti u organsku solidarnost? Dirkem


objanjava da te promene moemo opaziti posmatrajui transformaciju pravnog sistema. Mehaniku
solidarnost karakterie krivino pravo. To je oblik prava u kome se prestupnici otro kanjavaju za
svaki postupak koji vrsto integrisana zajednica doivljava kao prekraj snane kolektivne svesti.
Kraa moe dovesti do odsecanja ruku kradljivca.
Pokazatelj postojanja slabe kolektivne svesti i organske solidarnosti jeste restitutivno pravo. Umesto
da pojedince surovo kanjava i za naizgled beznaajne prekraje kolektivne moralnosti, savremeno
drutvo e od njih zahtevati da se dre zakona ili da se oduze onima kojima su naneli tetu. Reci mo,
od nekoga ko ukrade moe se zahtevati da plati kaznu, ili da se oduzi drutvu tako to e provesti
krai period u zatvoru. To je oigledno daleko blaa reakcija od odsecanja ruke lopovu. Umesto
kolektiva, za sprovoenje prava, a time i ukljuivanje morala u drutvo, staraju se izabrani slubenici
(policajci, sudski cinovnici).