You are on page 1of 7

ZBULIMET MATEMATIKORE

#MesueseAurela

PROJEKT
LENDA : MATEMATIKE

TEMA :
Leonard Euler
Rene Descartes
ZBULIMET MATEMATIKORE

PUNOI :#MesueseAurela

ZBULIMET MATEMATIKORE

#MesueseAurela

Leonard Euler
Euler (1707-1783) është konsideruar si matematikani më i zoti i rruzullit
tokësor.
Euler për herë ta parë paraqiti simbolet moderne të matematikës të cilat
përdoren edhe sot; koncepti i funksionit f(x), funksione e trigonometrisë, “e”,
baza e logaritmit,
1.
2.
3.
4.
5.
6.

“The Euler Constant”- “konstanti Euler”,
Shkronja greke Sigma për mbledhjen
Shkronja “i” për njësitë imagjinare,
Simbolin “pi” për diametrin e rrethit.
Problemin e teorisë grafike të Shtatë Urat të Koengsberg-it.
Për më tepër, ai vazhdoi të zhvillojë llogaritje, teorinë e numrave, analizën
dhe zbërthimin e shumë teoremave dhe funksioneve.

Euler ka kontribuar dukshëm për ndjekësit ose pasuesit e matematikës
moderne.

ZBULIMET MATEMATIKORE

#MesueseAurela

Kontributet në matematikë
Rruga e Eulerit

Grafi i urave të Königsbergut. Ky graf nuk është Eulerian.

Ç'do nyje e këtij grafi është e shkallës çift, pra ai është një graf Eulerian . Duke
ndjekur degët sipas rendit alfabetik fitojmë një rrugë të mbyllur ose cikël të
Eulerit.
Në teorinë e grafeve, një rrugë e Eulerit në një graf është rruga e cila secilën nyje
të grafit e viziton vetëm një herë. Cikël i Eulerit është rruga e Eulerit e cila
mbaron në të njëjtën nyje prej ku ka filluar. Këtë lloj grafesh e studioj Leonhard
Euler kur e zgjidhi problemin e famshëm të shtatë urave të Königsbergut në vitin
1736. Matematikisht problemi i shtatë urave formulohet si më poshtë:
Është dhënë grafi në të djathtë,
A është e mundur të konstruktohet rrugë ose cikël e cila fillon dhe mbaron në të
njejtën nyje dhe secilën prej nyjeve tjera e viziton vetëm një herë?
Euleri vërejti se kusht i nevojshëm që një graf të ketë rrugë ose cikël të Eulerit
është që ç'do nyje e tij të jetë e shkallës çift me fjalë tjera nga ç'do nyje del një
numër çift degësh; Kjo do të thotë se grafi i Königsbergut nuk është Eulerian.

ZBULIMET MATEMATIKORE

#MesueseAurela

Teorema e Eulerit
Teorema e Eulerit, ndryshe Teorema Euler-Fermat, ka marrë emrin për nder
të Leonhard Euler dhe Pierre de Fermat.
Teorema në fjalë është :

Ku PMP(a,n)= 1, ndryshe thuhet që a dhe n janë relativisht të thjeshtë, si dhe
φ(n) është Funksioni i Eulerit φ. Funksioni i Eulerit φ(n) tregon numrin e
numrave më të vegjël se n dhe që janë relativisht të thjeshtë me të.
Për një numër të thjeshtë p vlen φ(p) = p-1.

Shembull
Cila është shifra e fundit e numrit 7222, ose cili numër është 7222 moduli 10 ?
Sëpari ne shohim që pmp(7,10) = 1 dhe që φ(10) = 4. Pra përdorim Teoremën e
Eulerit

nga ku kemi :

Në përgjithësi vlen :

Përdorimi
Funksioni i Eulerit praktikisht përdoret në kriptologji, informatikë etj. Për më
tepër shikoni rreth sistemit RSA.

Analiza matematikore
Euleri është i njohur në analizën matematike për implementimin e serive të
pafundme potenciale dhe zbërthimin e funksioneve në seri të tilla. Ai e zbuloi
serinë për funksionin eksponencial e dhe zbërthimin në seri të pafundme të
funksionit invers të tangjentit.
Përdorimi i tij i guximshëm (ku sipas standardeve moderne teknikisht jo
korrekt) i serive potenciale mundësoi zgjedhjen e problemit të famshëm të
Bazelit në vitin 1735:

ZBULIMET MATEMATIKORE

#MesueseAurela

Interpretimi gjeometrik i formulës së Eulerit
Euleri filloi zbatimin e funcksioneve eksponenciale dhe logaritmeve në
vëertetimet analitike.
Ai zbuloi mënyrën e zbërthimit të funksioneve llogaritmike në seri potenciale
dhe e dha përkufizimin e logaritmit të numrave real negativ por pastaj edhe të
numrave kompleks, në këtë mënyrë e zgjëroi fushën e aplikimit të logaritmeve
. Ai po ashtu e përkufizoi funksionin eksponencial për numrat kompleks, dhe
zbuloi lidhjen e tyre me funksionet trigonometrike.

Për ç’do numër real φ, funksioni eksponencial kompleks e plotëson
barazimin
Ky barazim njihet si formula e Eulerit. Rast special i formulës së mësipërme
është barazimi i cli njihet si identiteti i Eulerit dhe vlerësohet si formula më e
shquar në matematikë sipas Richard Feynman, sepse në të jepet lidhja në mes
5 konstantave të rëndësishme të matematikës 0′, 1, e , i dhe π dhe vetëm nga
një herë përdoen shenjat e koncepteve të mbledhjes, shumëzimit, fuqizimit, dhe
barazimit
Në vitin 1988, lexuesit e Mathematical Intelligencer e zgjoddhë atë “the Most
Beautiful Mathematical Formula Ever”.(Formula më e bukur e matematikës)
Në përgjithësi ndër pesë formulat më të bukura matematikore Euleri merr
pjesë me tre prej tyre.
Formula De Moivre është rrjedhim i drejtpërdrejtë i formulës së Eulerit.

ZBULIMET MATEMATIKORE

#MesueseAurela

Rene Descartes

Rene Descartes ishte filozof francez, fizikan dhe matematikan. Ai është i njohur
për “Cogito Ergo Sum’philosophy” që do të thotë “Meditacione Filozofike”.
Shkrimet e tij edhe sot studiohen me vëmendje.
Krahas matematikanëve të
tjerë Newton dhe Leibniz vuri themelet e llogaritjes moderne.
Descartes dha kontribut të çmueshme për “Cartesian Geometry” – Gjeometria
Analitike ku përfshihen grafikët standard (abshisat X dhe Y). Si shumë të tjerë
që renditën në këtë listë Descartes është figurë kyçe në zhvillimin e nocione
moderne të matematikës.

ZBULIMET MATEMATIKORE

#MesueseAurela

Spirale logaritmike

spirale logaritmike
Logaritmik, ose kënde të barabarta, spiral u studiuar pari nga René Descartes
në 1638. Në simbol modern ekuacionit i spirale është r = aeθ ahur b, në të cilën
r eshte rrezja e çdo ana e spirale, a dhe b janë konstante që varet nga spirale të
veçantë, θ është këndi i rrotullimit si spiralet kurbë, dhe e është baza e logaritmi

Rrënja katrore:

Rrënja katrore: Llogarit Descartes-it
Matematikan francez René Descartes (1596-1650) tregoi se rrënja katrore e çdo
segmentin linjë do të mund të ndërtohet nga e thjeshtë, por të zgjuar, shtimin e
një segmenti line me gjatësi njësi.