You are on page 1of 6

UNIVERZITET U BIHAU

TEHNIKI FAKULTET
BIHA
Odsjek: MAINSKI
Smjer: PROIZVODNO-KONSTRUKCIONI
k.god. 2014/2015

PROIZVODNE TEHNOLOGIJE I
SEMINARSKI RAD
Kontinualno livenje sivog liva

Predmetni nastavnik: Doc. dr. sc. Edina Karabegovi


Vii asistent: Mr. sc. Said Paali
Student: Ferizovi Silmija 1197
1. UVOD

Liveno gvoe ili gvoe predstavlja leguru elementarnog eljeza i ugljika. Naziv se esto
odnosi na sivi liv, ali identificira i veliku grupu legura na bazi eljeza, koji ovravaju
na eutektikoj liniji.
3
Liveno gvoe ima gustinu od priblino 7200 kg/ m

i temperaturu topljenja od priblino

1150C.Zbog visokog sadraja ugljika, liveno gvoe se ne moe kovati kao elik. Liveno
gvoe sadri od 2,5 do 4,5 % ugljika. Razlikuje se od elika prije svega po postotku ugljika,
jer elik maksimalno sadri do 2,14 % ugljika, kao i po stanju u kojem se ugljik nalazi. U
livenom gvou je ugljik esto u slobodnom stanju (kao grafit ili kao temper ugalj).Zbog
velike koliine ugljika u livenom gvou njegova mehanika svojstva su znatno loija, pa se i
manje primjenjuje. U zavisnosti od toga u kojem se stanju ugljik u livenom gvou pojavljuje,
livena gvoa se dijele na siva livena gvoa gdje se ugljik izdvaja u stabilnom sistemu u
obliku grafita i bijela livena gvoa gdje se ugljik izdvaja metastabilnom transformacijom u
obliku cementita.Najjednostavnija i najrasprostranjenija legura gvoa je obini sivi liv ili
liveno gvoe sa lamelarnim grafitom.

2. LIVENJE, KONTINUALNO LIVENJE

2.1. Livenje
Livenje ( Foundry ) je postupak obrade metala bez skidanja strugotine. Livarstvo predstavlja
tehnologiju oblikovanja metalnih predmeta livenjem rastopljenog metala u uraene kalupe
pomou modela, da bi se tako, poslije hlaenja dobio odlivak.
Livenje je veoma pogodan postupak izrade mainskih delova iji je oblik komplikovan sa
unutranjim konturama i nepravilnim kanalima. Livenje se takoe koristi i za ekonominiju
izradu mainskih dijelova i elemenata.
Savremena tehnologija i modernija oprema za livenje omoguavaju dobivanje odlivaka
razliitih dimenzija, tanosti i kvaliteta povrine, ime je potreba za naknadnom mehanikom
obradom sve manje prisutna.
Gotovo sve vrste metala i njihovih legura mogu da se oblikuju livenjem. Ipak, najiru
primjenu imaju metali i njihove legure ije osobine i karakteristike odgovaraju procesu
livenja.
Najvanije osobine metala i legura koje dolaze do izraaja pri livenju jesu stepen livkosti
i promjena zapremine pri hlaenju. Naroito dobru livkost imaju sivo
liveno gvoe, cink, kalaj, olovo, bakar kao i veina legura obojenih metala.

2.2. Kontinualno livenje

Sutinu postupka kontinualnog livenja karakterie sljedee:


- Rastopljeni metal ravnomjerno i kontinuirano se unosi u hlaeni kalup kristalizator s
jednog kraja, a u obliku ovrsnutog odljevka ( ipka, cijev, polufabrikat pravougaonog,
kvadratnog i drugog presjeka) koji se izvlai specijalnim ureajem s drugog kraja,
Teni metal iz lonca se uljeva u vodom-hlaeni metalni kalup- kristalizator. Ovrsnuti odlivak
se valjcima kontinuirano izvlai iz kristalizatora i ako je potrebno ree se na dijelove
specijalnom pilom.
Kontinualno livenje iroko se koristi u metalurgiji za livenje elika, obojenih metala i legura,
a takoer i za proizvodnju cijevi i drugih polufabrikata.

Ovaj nain omoguuje dostizanje znatne produktivnosti zahvaljujui osnovnim prednostima:


a.) mogunost proizvodnje odlivaka, cijevi, profila neograniene duine i potrebnog
poprenog presjeka;

b.) poveanje izvatka na raun smanjenja utroka metala na hranitelje i donje dijelove
odlivaka;
c.) smanjenje utroka za izradu elinih kokila;
d.) smanjenje likvacione nehomogenosti, odstranjanje plinske poroznosti i poroznosti zbog
skupljanja;
e.) poboljanje povrine odlivaka.

Pri kontinualnom livenju odlivak se moe hladiti na dva naina:


1.) odvoenjem osnovne koliine toplote od odlivka preko vodom-hlaenog katalizatora;
2.) odvoenjem dijela toplote, potrebnog za ovravanje kore metala u katalizatoru i zatim
osnovne koliine toplote potpanjem odlivka u vodenu kadu.
Prvi nain se primjenjuje kod livenja u visokom katalizatoru elinih ingota i vodovodnih
cijevi iz sivog liva. Intenzivnost odvoda toplote od odlivka nije velika, jer se izmeu odlivka i
hladee vode nalazi znatan termiki otpor u vidu zazora (izmeu odlivka i kalupa), zidovi
katalizatora i t.d.

Drugi nain se koristi kod livenja u kratki katalizator odlivaka iz aluminijskih legura za
naknadnu preradu valjanjem. U kristalizatoru intenzivnost izmjene toplote nije velika, ali pri
izlazu iz kristalizatora, kada odlivak ulazi u vodenu kadu intenzivnost hlaenja je vrlo velika,
usljed toga to se proces odvoda toplote sprovodi izmjenom agregatnog stanja hladitelja
(putem isparavanja vode).

SADRAJ
1. UVOD

2. LIVENJE, KONTINUALNO LIVENJE


2.1. Livenje

2.2. Kontinualno livenje 3