1.

Pojam i predmet poslovnog prava Poslovno pravo predstavlja zbir pravnih normi kojima se uređuje pravni položaj privrednih subjekata, njihov odnos prema državi i njihovi uzajamni pravni poslovi u vezi prometa robe i novca.Privredno pravo kao naučna disciplina sa unutrašnjeg aspekta sistematizuje se u dv dijela: u prvom dijelu koji se nziva statusni dio izučavaju se pravne norme kojima se uređuje pravni položaj privrednih subjekata i njihovi prvni odnosi sa državom, a drugi dio ima za predmet izučavanje pravne norme kojima se uređuje pravni odnosi između privrednih subjekatau vezi prometa robe i novca, odnosno njihovi međusobni pravni odnosi na tržištu. 2. Istorijski razvoj poslovnog prava Razvoj poslovnog prava se nadovezije na istorijat trgovačkog prava. Trgovačko pravo se počelo razvijati iz građanskog prava u onom momementu kada su se počeli razvijati robnonovčani odnosi . Razvija se uporedo sa pojavom i razvojem trgovine tj. Oko 12 vijeka. Savremena faza u razvoju našeg poslovnog prava počinje donošenjem Zakona o preduzećima iz 1988. godine, te brojnih saveznih sistemskih zakona u oblasti privrede.. 3. Kodifikacija trgovačkog prava Prva kodifikacija trgovačkog prava je izvršena u Francuskoj u 17. vijeku. Pravni osnov trgovačkog prava činile su dvije uredbe koje su važile na teritoriji cijele Francuske. Uredba iz 1673. Godine regulisala je trgovačko, mjenično i stečajno pravo i postupak, a druga uredba je bila iz 1681. godine i odnosila se na pomorsku trgovinu. Francuska revolucija 1789. Godine stvorila je uslove i pretpostavke za dalji razvoj kapitalizma, a time dala i osnovne pretpostavke za uređenje trgovačko pravnih odnosa. Pravni izraz movih kapitalističkih odnosa iz tog doba čini građanski zakon iz 1804. God. Nedostatak građanskog prava trebao je da otkloni trgovački zakon koji je donesen 1807. God.. ovaj zakon je posložio kao uzor za donošenje trgovačkih zakona čitavog niza drugih zemalja.

4. Periodi u razvitku poslovnog prava u bivšoj SFRJ U našoj zemlji trgovačko pravo se razvijalo istim istorijskim putem kao i u drugim državama srednjeg i novijeg vijeka. Ono je prošlo kroz dva razvojna perioda i to: ← ← ← ← - period nastanka i - period kodifikacije trgovačkog zakonodavstva. Poslovno pravo uSFRJ nastalo je na Jadranskoj obali gdje su bili razvijeni trgovački centri Prvi kodifikovani akt iz oblasti trgovačkog prava je bio u Srbiji 1847. God, kada je donesena ESNAFSKA UREDBA. Nakon toga donesen je čitav niz drugih propisa od kojih je najznačajniji trgovački zakon iz 1860. God. Bivša Jugoslavija donijela je trgov.zakon 1937. godine, ali on nikada nije stupio na snagu.Pravni osnov za regilisanje položaja preduzeća bio

je dat Ustavom SFRJ iz 1948. Godine i osnovnim zakonom o državnim privrednim preduzećima iz iste godine. ← 1988. godine donesen je zakon o preduzećima , i tada je vraćen termin preduzeće. ← 1998 godine donesen je novi zakon o preduzećima koji je rađen na osnovu dostignuća savremene nauke, kod nas je još uvijek ovaj zakon na snazi.

5. Izvori poslovnog prava Pod pojmom izvori poslovnog prava podrazumjevaju se viši oblici ili forme u kojima se pojavljuju pravila koja uređuju orivredno pravne odnose. Postoji više izvora poslovnog prava i mogu se podijeliti po različitim kriterijima. Tako postoje: Pisani i nepisani izvori poslovnog prava Imeperativni i dispozitivni Direktni i indirektni idr. Izvori poslovnog prava u formalnom smislu su: Zakon, Opšti akti privrednih organizacij, poslovni ili trgovački običaji, uzanse, opšti uslovi poslovanja, formularni ugovori, građansko pravo, sudska praksa, i pravna nauka.

6. Definicija preduzeća Preduzeće je pravno lice koje osnivaju osnivačkim aktom pravna ili fizička lica radi obavlja delatnostu cilju sticanja dobiti. Delatnošću, u smislu zakona, smatraju se proizvodnja i promet robe i vršenje usluga na tržištu.

7. Imovina preduzeća Imovinu preduzeca cine pravo svojine na pokretnim i nepokretnim stvarima, novcana sredstva i hartije od vrednosti i druga imovinska prava, tj stvari, novac, kapital. Dijele se prema razlicitim karakteristikama: 1.Prema svojinskom odnosu:na sopstvena I tudja 2.Prema cilju:na poslovna I neposlovna 3.Prema stanju u kojima se sredstva nalaze:na novcano I robno stanje 4.Prema elementima procesa proizvodnje:na sredstva za rad I predmete rada 5.Sa stanovnistva obracuna koji je najbitnije:na osnovno I obrtno.

8. Sistemi osnivanja preduzeća

9. Uslovi za osnivanje preduzeća 10. Osnivački akti . Opsti akti predzuzeca su: osnivacki akt, statut, pravilnik (npr. o sistematizaciji, organizaciji rada i sl.) i odluka (npr. o imenovanju direktora, o raspodeli dobiti i sl.). Pojedini organi (npr. skupstina, upravni odbor) mogu donositi poslovnike o svom radu. Statut je osnovni opsti akt preduzeca i svi drugi opsti akti moraju s njim biti u saglasnosti.

11. Klasifikacija preduzeća 12. Koje oblike preduzeća propisuje zakon o preduzećimaRS Zakon o preduyećima RS propisuje sledeće oblike preduzeća: Privredno društvo i Javno preduzeće Privredno društvo se javlja kao društvo lica i društvo kapitala Društva lica su: • komanditno društvo i • ortačko društvo. Društva kapitala su: • akcionarsko društvo i • društvo sa ograničenom odgovornošću. 13. Pravni status dijelova preduzeća 14. Definišite ortačko društvo Ortačko društvo je tip preduzeća koje osnivaju dva ili više pravnih ili fizičkih lica radi obavljanja određene delatnosti pod zajedničkim poslovnim imenom i čiji je zajednički cilj sticanje profita Ortačka društva se pretežno osnivaju u oblastima trgovine na veliko i malo i uslužnim djelatnostima.. 15.Koja su prava ortaka Ortaci u ortačkom društvu svoje međusobne odnose regulišu i uređuju slobodno, takođe je slobodno i raspolaganje udelom među ortacima u ortačkom društvu. O ovom tipu preduzeća po pravilu ne postojiminimalni ulog kapitala. 16. Kako član ortačkog društva odgovara za obaveze ortačkog društva Član ortačkog društva dužan je postupa s pažnjom koju poklanja svojim stvarima i poslovimaouju Ortačka društva su sva privredna društva u kojima članovi imaju neograničenu solidarnu odgovornost za obaveze društva, te za obaveze odgovara u skladu sa ugovorom o osnivanju.

17. Koje su karakteristike komanditnog društva Komanditno društvo je društvo jednog ili više lica koja mogu biti komanditori i komplementari koji obavljaju određenu delatnost pod zajedničkim poslovnim imenom i čiji je cilj sticanje profita. U ovom društvu barem jedan ortak odgovara neograničeno i solidarno za obaveze prema poveriocima društva, a bar jedan odgovara ograničeno do visine svog uloga u društvu. Ovo je ključno obeležje ovog tipa preduzeća koje ga čini različitim od ortačkog društva. Komanditno društvo za svoje obaveze odgovara svojom celokupnom imovinom. 18. Objasnite pravnu poziciju kpmplemetara i komanditora. Sa stanovništva odgovornosti prema trećim licima komanditno društvo ima dve vrste članova, to su komplementari i komanditori.
• •

Komplementari vode poslovanje društva i odgovaraju za njegove obaveze neograničeno solidarno, tačnije celokupnom svojom imovinom. Komanditori ne učestvuju u vođenju poslovanja društva i ograničeno, u visini svog uloga, odgovaraju za obaveze društva

19. Opšte karakteristike DOO Društvo sa ograničenom odgovornošću je društvo kapitala koje se najčešće bira prilikom organizovanja malih i srednjih preduzeća. Ono predstavlja prelazni oblik između ortakluka i akcionarskog društva. Prednost ovog oblika organizovanja je znatno manji nivo formalnosti procedura i unutrašnje organizacije u funkcionisanju društva u odnosu na akcionarsko društvo. 20. Koja su prava članova DOO Društva sa ograničenom odgovornošću osnivaju pravna i fizička lica ulaganjem svojih novčanih ili nenovčanih sredstava radi obavljanja zajedničke delatnosti i radi ostvarivanja profita. Ulozi članova predstavljaju početni kapital. Upravljačka prava u društvu srazmerna su visini uloga članova 21. Identifikujete obaveze članova DOO Članovi društva odgovaraju za obaveze društva samo do visine svojih uloga, a ne i sopstvenom privatnom imovinom. Udelima članova može da se trguje, ali obično postoje ograničenja kao što je prednost ostalih članova pred drugim kupcima i slično. Udjelima se ne trguje na berzi. 22. Navedite obilježja AD Akcionarsko društvo ili deoničarsko društvo je trgovačko društvo sa osnovnim kapitalom podjeljenim na izvjestan broj akcija sa jednakim iznosima. Akcionarsko društvo je pravno lice koje odgovara za svoje obaveze isključivo svojom imovinom..

Akcionarsko društvo može biti otvorenog (javnog) ili zatvorenog tipa. Ako je preduzeće otvorenog tipa njegove akcije se vrednuju na berzi i preduzeće ima obavezu da javno prikazuje finansijske izveštaje. Vlasnici preduzeća su akcionari.. Kupoprodaja akcija se vrši na tržištu kapitala: . Vlasnici akcija materijalno odgovaraju za rezultate poslovanja preduzeća samo do vrednosti njihovih akcija i ta vrednost je najviše što mogu izgubiti ukoliko preduzeće ne posluje dobro. Akcionari ne odgovaraju celokupnom imovinom za eventualne obaveze i dugove preduzeća, već samo kapitalom uloženim u preduzeće. Još jedna od prednosti je i profesionalni menadžment koji najčešće rukovodi akcionarskim društvom i odgovara akcionarima 23. Pravni odnos između Društva i akcionara

24. Koja su prava akcionara Vlasnici akcija - akcionari na osnovu svog udela u kapitalu preduzeća imaju tri grupe prava:
• • •

pravo na dividendu (deo profita koji se isplaćuje akcionarima) pravo učestvovanja u odlučivanju (odnosi se na izbor uprave preduzeća) pravo na deo likvidacione mase u slučaju likvidacije preduzeća

25. Kako zakon o Javnim preduzeć. reguliše svrhu osnivanja Javnih preduz. Javno preduzeće ili poduzeće je preduzeće čiji je većinski vlasnik država. Formiraju se u oblastima interesantnim za državu (elektroprivreda, telekomunikacije, željeznica). Često javna preduzeća imaju monopolski položaj na tržištu, što odmah poskupljuje uslugu i prouzrokuje niži kvalitet. Cilj osnivanja javnih preduzeca je obezbedjivanje i zastita interesa drzave u funkcionisanju vitalnih sektora privredne delatnosti koje su od velikog znacaja za drzavu i zivot gradjana.Zbog znacaja i uloge ovih preduzeca njihove organe upravljanja biraju organi drzave. 26. Ograni javnog preduzeća Upravni odbor, Nadzorni odbor i direktor. Upravni odbor i direktor JP čine upravu JP. Predsjednika UO, članove Upravnog odbora, predsjednika i članove NO i direktora imenuje i razrešavao snivač.Osnivačkim aktom se utvrđuje broj članova UP i njihov mandat, te mandat direktora JP. UO: utvrđuje poslovnu politiku, donosi dugoročni plan rada i razvoja i godišnjimplan poslovanja, donosi statut , odlučuje o promjeni na kapitali, odlučuje o osnivanju zavisnih društava kapitala, usvaja izvještaje o poslovanju i godišnji obračun, odlučuje o rasporedu dobiti donosi investicione programe, odlučuje o emitovanju, prodaji i kupovini akcija itd. Direktor zastupa i predstavlja preduzeće, organizuje, rukovodi i odgovara za procese rada, zakonitosti poslovanja, izvještava o fin. Rezultatu i poslovanu , izvršava odluke UO. NO vrši nadzor nad poslovanjem JP i izvještaj o izvršenom nadzoru dostavlja UO. 27. Preuzimanje obaveza u pravnom prometu Zastupanje znači preuzimanje prava i obaveza putem drugog lica i to tako da to drugo lice (zastupnik) preuzima pravne radnje u tuđe ime i za tuđi račun, što znači da tako zaključeni poslovi obavezuju zastupanog, a ne zastupnika. Zakon o preduzećima određuje da je direktor zakonski zastupnik preduzeća, a osnivačkim aktom ili statutom se mogu

odrediti i druga lica. U tom slučaju potrebno je razgraničiti ovlašćenja, i zakonske i statutarne zastupnike upisati u sudski registar kako bi treća lica znala ko su zastupnici i koja su im ovlaštenja. Zastupanje treba razlikovati od predstavljanja i potpisivanja. Ovlaštenja zakonskog zastupnika (na zaključivanje ugovora, vršenja pravnih radnji ili i jenog i drugog) se mogu ograničiti statutom. Ova ograničenja nemaju pravna dejstva prema trećim licima, ona su unutrašnja stvar preduzeća, anjihova prekoračenja povlače odgovornost lica koje vrši tu funkciju. Ako ograničenja nisu upisana u sudski registar, onda se smatra da su ovlaštenja neograničena. 28. Punomoćstvo Je način zastupanja preduzeća u pisanoj formi, iz koje lica, punomoćnici crpe svoja ovlaštenja. Punomoć se daje najšešće licima van preduzeća, ali i licima i u preduzeću.Punomoćenik je obavezan pokazati punomoć trećem licu ako mu je ovo traži.Punomoćje se ne registruje, i bitno je reći da davanje punomoći od strane zastupnika ne znači da su zastupnici ograničili svoja ovlaštenja. Statutom se može predvidjeti da se davanje punomoći uslovljava davanjem saglasnosti određenog organa, najčešće upravnog odbora. Prestanak punomoći određen je ZOO,: otkazom od strane vlastodavca, prestankom pravnog lica ili smrti, prestankom vlastodavca, otvaranjem stečaja ili postizanjem svrhe za koje je punomoć data, otkazom punomoći od strane punomoćenika, isteka vremena ili gubitkom poslovne sposobnosti. Punomoć može biti: opšta ili generalna, posebna ili specijalna, i punomoć po taposlenju(punomoć trgovačkog putnika). Specifična vrsta punomoći koju jedino obrađuje ZOP je prokura, koju može dati direktor ali samo zajedno sa organom upravljanja. Prokura je zakonska punomoć i mora se upisati u sudski registar. Kad se opozove mora se brisati iz sudskog registra u toku od 3 dana. Ovlaštenja prokuratora su zakonom utvrđena, i ima skoro sva ovlaštenja kao direktor ili statusni zastupnik. Prokura može biti: pojedinačna (više lica izvan preduzeća koja su nezavisna jedno od drugog) skupna (svi prokuratori moraju biti saglasni) kolektivan rad Ako se prekorače ovlaštenja iz punomoći, vlastodavac nema obavezu,izuzev ako on nije dao oodobrenje za prekoračenje. Punomoć se ne može prenositi, izuzev da je tako ugovoreno ili ako vlastodavac da dozvolu. 29. Odgovornost za preuzete obaveze u pravnom prometu 30. Preduzeće za zapošljavanje invalida Može biti osnovano u bilo kojoj formi PD- društvo lica ili društvo kapitala, ali pod uslovom da ima 4% od zaposlenih invalidnih osoba, kako bi moglo ostvarivati određene beneficije i poreske olakšice. Ovo je podrška određenoj kategoriji stanovništva da ostvare povoljnu poziciju iz razloga fizičkog hendikepa. 31.Načini prestanka preduzeća Preduzece prestaje: - ako mu je izrecena mera zabrane obavljanja delatnosti zato sto ne ispunjava propisane uslove za to, ako prestanu da postoje prirodni i drugi uslovi za obavljanje delatnosti,

-

protekom vremena, ako je osnovano na odredjeno vreme, odlukom skupstine, odnosno clanova, ako se broj clanova ili akcionara, osim kad je rec o simultano osnovanom akcionarskom drustvu i drustvu sa ogranicenom odgovornoscu, smanji na jednog, a u roku od sest meseci se taj broj ne poveca, ako se pravnosnaznom odlukom suda utvrdi nistavost upisa u sudski registar, ako nije organizovano u skladu sa zakonom, ako ne obavlja delatnost duze od dve godine neprekidno, stecajem, ako se osnovni kapital drustva smanji ispod minimalnog iznosa propisanog saveznim zakonom,

-

- spajanjem sa drugim preduzecem, podelom na dva ili vise novih preduzeca, u drugim slucajevima koji su specificni samo za pojedine oblike preduzeca. 32. Karakteristike prinudnog poravnanja Vodi ozdravljenju preduzeća, odvija se na relaciji dužnik povjerioci, obavezuje ne samo povjerioce koji su bili na zaključenju prinudnog poravnanja nego i one koji su bili protiv, po pravnoj prirodi radi se o ugovoru, jer se zaključuje kao ugovor o rješenju međusobnog duga, ali i vrsta sudskog odobrenog akta jer ga sudsko vjeće mora odobriti. PP može imati dvije verzije: -smanjenje duga i odgodu plaćanja - isplata u cjelosti a odgoda plaćanja Prva verzija može imati sledeće varijante: dužnik pristaje da isplati 50% duga povjeriocima u roku 1 god, 60% za dvije godine a sav dug za tri godine. Poastupak se vodi pred nadležnim sudom (osnovnim) uz vjeće prinudnog poravnanja od tri sudije i upravnika. 33. Stečaj kao institut kolektivnog namirenja Stečaj je zakonom utvrđen postupak koji se provodi nad imovinom dužnika radi namirenja povjerilaca. Pored namirenja povjerilaca stečajem se onemogućava dalje loše poslovanje privrednog subjekta. Stečajem se postiže kako ravnomjerno namirenje povjerilaca tako i zaštita dužnika od povjerilaca koji na svaki način žele da se namire iz dužnikove imovine. 34. Stečajni postupak Postupak se pokreće pismenim zahtjevom stečajnog dužnika ili bilo kojeg povjerioca koji ima pravni interes.Postupak stečaja se može pokrenuti nad svim privrednopravnim subjektima sa pravnim subjektivitetom,nad dužnikom pojedincem ili javnim preduzećem,a ne može se pokrenuti nad društveno političkom organizacijom ili fondom finansiranim iz budžeta.Razlozi za pokretanje

stečajnog postupka su insolventnost ili očekivana insolventnost.Insolventnost nastaje onda kada subjekt nije u stanju da izvršava svoje prispjele obaveze u kontinuitetu od 60 dana.Očekivana insolventnost je procjena da subjekt neće biti u mogućnosti da izvršava svoje obaveze u narednom periodu i u tom slučaju pravo na zahtjev za poktetanje stečaja ima samo dužnik.Nadležan sud za stečaj je sud koji je stvarno nadležan u mjestu gdje subjekt ima 35. Likvidacija kao način prestanka likvidacionog dužnika Likvidacija privrednog društva je postupak koji se sprovodi kada društvo ima dovoljno finansijskih sredstava za pokriće svih svojih obaveza. Odluka o pokretanju postupka likvidacije privrednog društva registruje se i objavljuje u Registru privrednih subjekata. Društvo dostavlja poznatim poveriocima pisano obaveštenje o pokretanju postupka prestanka društva likvidacijom. Društvo može preduzimati samo poslove vezane za sprovođenje likvidacionog postupka, koji su nužni za likvidaciju društva. Nove poslove društvo ne može preduzimati. U postupku likvidacije dividende se isplaćuju i imovina društva se raspodeljuje ortacima, članovima, odnosno akcionarima tek pošto se plate sva potraživanja 36. Vrste likvidacije Prinudna likvidacija (u slučaju izricana mjera zabrane obavljanja djelatnosti) Dobrovoljna likvidacija ( u ostalim slučajevima) odvija se vansudskim putem, u skraćenom postupku kad se osnivači-vlasnici odluče da likvidiraju preduzeće. Oni daju garanciju u pisanoj formi pred sudom da će sve svoje obaveze izmiriti.

37. Metodi privatizacije -javna ponuda - tenderska ponuda 38. Preduzeća i ostali privredni subjekti Preduzeća su osnovni ali ne i jedini privredni subjekti koji se mogu organizovati u raznim svojinskim i organizacionim oblicima (privredna društva i javna preduzeća). Kako ih razgraničiti? Preduzeća su pravna lica koja obavljaju odeđenu djelatnost i ostvaruje profit, znači njegove karakteristike su: -svojstvo pravnog lica koje stiče momentom registracije -obavlja određenu djelatnost, (za važenja ZUR-a samo su pred. Privrednu djelatnost) -profitna organizacija (cilj je profit, mada postoje pred.(javna) čiji osnovni cilj nije profit nego zadovoljenje potreba društva. Poa ostale privredne subjekte ubrajamo: -Preduzetnik – fizičko lice a ostale karakteristike kao i preduzeće Ustanove – neprivredna djelatnost i neprofitne organizacije, posluju po ekonomskim principima ali ostvaruju prihod a ne profit

- udruženja- neprofitna, građansko-pravne prirode, mogu imati svojstvo pravnog lica i postojati i bez imovine Bankei druge fin. Institucije, zadruge, berze itd 39. Individualizacija preduzeća u pravnom prometu Svoj individalitet, poslovni i tržišni, privredni subjekt gradi preko svojih bitnih obilježja, i to: poslovnog imena, djelatnosti i sjedišta. Individualna obilježja privrednih subjekata imaju višestruki značaj i to:: - radi zaštite interesa samog privrednog subjekta - radi zaštite sigurnosti u pravnom prometu - radi zaštite interesa potrošača i korisnika uslzga - radi zaštite kvaliteta proizvoda i usluga - radi zaštite društvenih interesa 40. Zaštita firme Firma je naziv pod kojim preduzeće posluje. Preduzeće koje ima opravdani poslovni interes može pred nadležnim sudom tražiti zaštitu registrovane firme od drugog preduzeća s istom ili sličnom firmom, iste ili srodne delatnosti, kasnije prijavljene za registraciju kod istog ili drugog suda koji vodi registar. Na zahtev nadležnog organa, odnosno lica iz člana 31. ovog zakona, sud koji vodi registar brisaće iz firme naziv države, odnosno jedinice lokalne samouprave ili ime istorijske, odnosno druge znamenite ličnosti ako oceni da je poslovanjem preduzeća doveden u pitanje njihov ugled. Preduzeću protiv koga se zahteva zaštita firme sud će zabraniti upotrebu firme i naložiti brisanje firme iz registra ako nađe da je zahtev opravdan. U ovakvim slučajevima preduzeće ima pravo i na naknadu štete. 41. Djelatnost preduzeća . Djelatnost je poslovna aktivnost privrednog subjekta usmjerena ostvarenju zajedničkog cilja , radi koga su se članovi i udružili, tj radi stisnja dobiti. Delatnošću, u smislu zakona, smatraju se proizvodnja i promet robe i vršenje usluga na tržištu. Djelatnost privrednog subjekta određuje osnivač aktom o osnivanju. Da bi nprivredno društvo moglo da obavlja djelatnost mora da ispunjava opšte i posebne uslove.

Opšti uslovi su u pogledu tehničke opremljenosti, zaštite na radu i zaštite unapređenja životne sredine. Dok su posebni uslovi propisani posebnim zakonom i ili drugim propisima u skladu sa zakonom.:

42 Sjedište preduzeća Sjedište preduzeća je mjesto u kome preduzeće obavlja djelatnost, a ako se djelatnost obavlja u više mjesta, sjedištem preduzeća smatra se mjesto u kome je sjedište uprave. Sjedište se upisuje u registar. Promena sjedišta Preduzeće može promjeniti sjedište odlukom organa određenog osnivačkim aktom. Osnivačkim aktom može se predvidjeti da se sjedište može promjeniti samo uz saglasnost osnivača.

43. Sudski registri Nakon donošenja odluke ili zaključivanja ugovora o osnivanju preduzeća potrebno je podnijeti Prijavu za upis u sudski registar osnivanja subjekta upisa (preduzeća). Uredbe o upisu u sudski registar pravnih osoba koje obavljaju privrednu djelatnost. Prijava za upis u sudski registar sadrzi podatke koji se po zakonu upisuju u sudski registar, a to je: osnivanje, firma, djelatnost, sjediste, statusne promjene, promjene oblika, prestanak poduzeca i obim odgovornosti u pravnom prometu sa trecim osobama ako se radi o povecanoj odgovornosti, osnovna glavnica, smanjenje i povecanje osnovne glavnice, nominalni iznos dionica i visina udjela, kao i drugi podaci odredjeni zakonom. Prijava sadrzi zahtjev za upis svih podataka ili njihovih promjena koje se obvezno upisuju u sudski registar, kao i druge podatke koje mora da sadrzi svaki podnesak.

44.Ugovor o privredi-opšte karakteristike 47.Ugovor o zajmu Ugovor o zajmu je pravni posao kojim se zajmodavac obavezuje da zajmoprimcu preda određeni iznos ili određenu količinu drugih zamjenljivih stvari, a zajmodavac se obavezuje da mu vrati poslije izvjesnog vremena isti iznos novca, odnosno istu količinu stvari. Na primljenim stvarima zajmoprimac stiče pravo raspolaganja, odnosno pravo svojine.

Ugovor o zajmu novca može biti zaključen tako da zajmoprimac uz glavnicu duguje i kamatu, ali može da bude zaključen sa obavezom vraćanja samo kamate.

49.Ugovor o kontroli roba i usluga U ugovorima u privredi zajmoprimac duguje kamatu i ako ona nije ugovorena. Ugovorom o kontroli robe jedna ugovorna strana( vršilac kontrole) se obavezuje da stručno i nepristrasno obavi ugovorenu kontrolu robe i izda certifikat o tome, a druga strana( naručilac kontrole) se obavezuje da za izvršenu kontrolu isplati ugovorenu naknadu. Posao kontrole robe se kao samostalna privredna djelatnost počinje snažnije razvijati tek početkom XX vijeka. Posebni značaj specijalizovano kontrolisana roba ima kod prodaje. Poslove kontrole robe ne vrše samo specijalizovane organizacije registrovane isključivo za tu svrhu, to mogu da rade i špediterske organizacije kao i osiguravajuća preduzeća koja su se osposobila i registrovali djelatnost kontrole robe i usluga.

50 Ugovor o trgovinskom zastupanju Ugovor o trgovinskom zastupanju je pravni posao kojim se obavezuje zastupnik (agent) da se stalno stara da treća lica zaključuju ugovore sa njegovim nalogodavcem (komitentom), kao i da će on u ime i za račun svog nalogodavca, na osnovu ovlašćenja, zaključiti ugovor. Nalogodavac se, sa svoje strane, obavezuje da za svaki zaključeni ugovor isplati određenu naknadu (proviziju).

51. Ugovor o komisionu? Ugovorom o komisionu (komisijski ugovor) obvezuje se komisionar da za naknadu (proviziju) obavi u svoje ime i za račun komitenta jedan ili više poslova koje mu povjerava komitent. Komisionar ima pravo na naknadu i kad ona nije ugovorena Vrste komisiona: obični,star del credere, prodajni,kupovni, komision u transportu.

Obaveze komisionara su da obavi ugovoreni posao s trećim licima za račun komitenta, da sam izvrši određenu činidbu, da se pridržava naloga komitenta, da prima uputstva i instrukcije, da čuva robu koju kupuje i prodajeza račun komitenta i sl. 52. Ugovor o uskladištenju? Ugovorom o uskladištenju obvezuje se skladištar da primi i čuva određenu robu i da poduzima potrebne ili ugovorene mjere radi njezina očuvanja u određenom stanju te da je preda na zahtjev ostavodavca ili druge ovlaštene osobe, a ostavodavac se obvezuje da mu za to plati određenu naknadu. Pri predaji robe ostavodavac je dužan dati sve potrebne obavijesti o njoj i izjaviti kolika je njezina vrijednost Isključenje odgovornosti i neke obveze skladištara Skladištar odgovara za štetu na robi osim ako dokaže da je šteta uzrokovana uslijed okolnosti koje se nisu mogle izbjeći ili otkloniti ili je uzrokovana krivnjom ostavodavca, manama ili prirodnim svojstvom robe te neispravnom ambalažom. Skladištar je dužan upozoriti ostavodavca na mane ili prirodna svojstva robe odnosno na neispravnu ambalažu uslijed kojih može doći do štete na robi, čim je navedene nedostatke opazio ili morao opaziti. Ako bi se na robi događale takve neotklonjive promjene zbog kojih postoji opasnost da se roba pokvari ili propadne, skladištar je dužan, ako to na njegov poziv ne bi mogao na vrijeme učiniti ostavodavac prodati robu bez odgađanja na najpogodniji,način.Kad,postoji,dužnost, osiguranja skladištar je dužan osigurati robu primljenu na čuvanje samo ako je to ugovoreno. Ako ugovorom nije određeno koje rizike treba da obuhvati osiguranje skladištar je dužan osigurati robu od uobičajenih rizika.Ograničenje naknade štete Naknade štete koju je skladištar dužan platiti zbog propasti, umanjenja ili oštećenja robe od njezina primitka do predaje ne može prijeći stvarnu vrijednost robe, osim ako je štetu uzrokovao namjerno ili krajnjom nepažnjomost. 53.. Ugovor o špediciji)? . Ugovor o špediciji obavezuje špeditera da zbog prevoza određene stvari zaključi u svoje ime a za račun komitenta ugovor o prevozu, a i druge ugovore za obavljenje preuzetog posla. Sa druge strane ovaj ugovor obavezuje komitenta da špediteru plati odgovarajuće naknade koje mu ugovorm pripadaju. Prava i obaveze špeditera Zaključivanjem ugovora o špediciji špediter stiče pravo na: proviziju, naknadu troškova koje je imao, predujam,zalogu i pridržaj, samostalno istupanje. Špediter je obavezan da: primi robu i da o njoj vodi računa, preduzima sve pravne radnje koje su potrebne za obavljanje prevoza, odredi prevozni put vodeći računa da on bude najprilagodniji za komintenta, pravovremeno obaveštava komintenta o svim bitnim elementima koji se odnose na prevoz stvari, po obavljenom prevozi izvrši obračun s komitentom Prava i obaveze kominteta Na osnovu zaključenog ugovora ima pravo da: od špeditera zahteva da se striktno pridržava obaveza utvrđenih ugovorom, daje nalog špediteru o distribuciji robe mimo ugovorom predviđene maršute uz naknadu odgovarajućih troškova ukoliko ih je špediter imao, raskine ugovor o špediciji ukoliko se špediter ne pridržava ugovorenih obaveza. Istovremeno komintent je dužan da: špediteru pravovremeno plati ugovorom utvrđene obaveze kao i troškove koje je imao pri prevozu, špeditera obavesti o svojstvima stvari koje su predate na prevoz.

54. Ugovor o prevozu robe brodom? Ovim ugovorom jedna ugovorna strana, brodar obavezuje da će prevesti određenu robu pomorskim putem od mjesta ukrcaja do mjesta iskkrcaja ili staviti na raspolaganje za prevoz brod, dio broda ili brodskog prostora krcatelju-drugoj ugovornoj strani, a krcatelj-naručilac prevoza se obavezuje da za to plati određenu vozarinu. Postoje dva oblika pomorske plovidbe-slobodna i linijska.Postoji više oblika ugovora o pomorskom prevozu ali se u praksi obično javljaju ugovor o čarteru i i ugovor o prevozu komadne robe.

55. Ugovor o prevozu robe željeznicom? Pojam ugovora – U ovom ugovoru se železnica kao jedna ugovorna strana obavezuje da preveze robu koja je predala druga strana iz otpremnne u uputnu stanicu i da je preda odredjenom licu, dok se pošiljalac obavezuje da će za to platiti vozarinu. Ovo je realan ugovor i do njega dolazi predajom robe od strane pošiljaoca železnici. Prijem stvari se potvrdjuje stavljanjem žiga i datuma otpremne stanice na tovarni list. Po pravili, ugovori o prevozu robe železnicom spadaju u red ugovora po pristupu, adhezionih ugovora, sa unapred utvrdjenim uslovima. Vrste ugovora: u zavisnosti da li se prevoz obavlja u domaćem ili medjunarodnom saobraćaju, ugovori se dele na ugovore u unutrašnjem i ugovore o spoljašnjem prevozu. zavisno od brzine, mogu se zaključiti ugovori o brzovozu, sporovozu i ubrzanom brzovozu. po načinu prevoza i to na ugovore o prevozu kolske (vagonske) i denčane (komadne) pošiljke u železničkom prevozu Elementi ugovora – Bitni element ugovora: ugovorne strane, predmet ugovora i cena prevoza (vozarina). Primalac robe nije ugovorna strana kod ugovora o prevozu robe železnicom. Predmet ugovora je prevoz odredjene robe iz otpremne u uputnu stanicu. Prevozna cena je novčana naknada koja treba da bude plaćena za izvršeni prevoz železnicom. Odredjuje se tarifom, a u nekim slučajevima se odredjuje ugovorom. Ugovorom se takodje može precizirati da li pošiljalaca ili primalac plaćaju naknadu. Nebitni elementi ugovora su pojedine odredbe o prevoznom putu, načinu prevoza, pouzeću, načina tovarenja. Zaključenje ugovora – Ugovor se zaključuje kad prevozilac primi stvar na prevoz sa tovarnim listom. Potvrda prijema na tovarnom listu žigom i datumom stanice dokaz je o zaključenom ugovoru o prevozu. Pošiljalac i železnica mogu da se sporazumeju o izdavanju od strane železnice tovarnog lista po naredbi ili na donosioca, što je na primerku koji se predaje izričito naznačeno. 56. Ugovor o prevozu robe u drumskom saobraćaju? Ovo je ugovor kojim se jedna strana prevozilac obavezuje da stvar preveze u mesto opredeljenja i da je preda imaocu ili trećem licu koje primalac odredi. Ovo je realan ugovor. Pod vrstama se podrazumevaju unutrašnji drumski prevoz i medjunarodni drumski prevoz. Zaključenje ugovora

Pošto je ovaj ugovor často neformalan i adhezionog karaktera jedna ugovorna strana mora predati stvar da bi se ugovor smatrao važećim. Ugovorne strane su prevozilac i pošiljalac. Pojavljuje se i treće lice primalac tj. lice koje je ovlašćeno da u mestu opredeljenja preuzme robu. Predmet ugovora je prevoz stvari, iz mesta otpreme u mesto dopreme.. Obaveze prevozioca primanje robe na prevoz, kad prevoz nije zabranjen zakonom prevoz robe vozilom koje je ugovoreno ili koje ima svojstva predvidjena ugovorom prijem robe na prevoz svakog komitenta, jer on obavlja javnu službu. -postavljanje vozila na ugovorenom mestu radi utovara -vršenje utovara roba kada je ugovorom to predvidjeno -izdavanje tovarnog lista na zahtev pošiljaoca -prevoz robe ugovorenim putem, ili kad put nije ugovoren, biranje puta najpovoljnijeg za pošiljaoca -prevoz robe u ugovorenom roku, a ako rok nije ugovoren, prevoz se mora izvršiti za vreme uobičajeno za prevoz takve robe. -preduzimanje mera za očuvanje robe predate na prevoz Odgovornost prevozioca Prevozilac odgovara u sledećim situacijama kad dodje do gubitka ili oštećenja robe od momenta preuzimanja do njene predaje kad dodje do zakašnjenja u prevozu i predaju robe, a primaocu nastupi šteta. Prevozilac se oslobadja odgovornosti kada je oštećenje nastalo usled: upotrebe otvorenih i nepokrivenih vozila, nedostatka ili lošeg stanja ambalaže, rukovanja, slaganja i istovara od strane pošiljaoca, odnosno primaoca, svojstava robe (rdjanje, lom, truljenje), nedostatka oznaka na koletima. Prava prevozioca Najznačajnije pravo je pravo naplate vozarine odrdjenu ugovorom ili drugim obavezno objavljenim aktom. Kada je roba prevezena samo odredjenim delom puta, prevoznik ima pravo na srazmerni deo vozarine, a kada je za to odgovoran korisnik prevoza, prevoznik ima pravo na punu vozarinu. Može se istaći da prevoznik im pravo i da ne preda robu primaocu, kad ovaj ne ispuni obaveze predvidjene ugovorom. Takodje prevozilac ima i pravo zaloge

57. Ugovor o prevozu robe vazdušnim putem? Ugovor kojim se prevozilac obavezuje da preveze robu pošiljaocu iz jednog mesta u drugo, uz ugovorenu cenu. Prevoz se može obavljati u okviru granica države, ili prevoz robe može se obavljati medjunarodnim vazdušnim putem. Ugovor se može organizovati kao uzastopni prevoz ili mešoviti. Ovaj ugovor se smatra realnim ugovorom. Posedovanje vazduhoplivnog tovarnog lista je dokaz o zaklučenju ugovora o prevozu. Može biti predvidjeno ugovorom da se zakupi ceo avion ili deo aviona i to u redovnom linijskom vazdušnom saobraćaju. Ugovorne strane su pošiljalac i prevozilac. Predmet ugovora je prevoz robe. Prevoznina je predvidjena u ugovoru kao novčani iznos naknade, a u linijsko saobraćaju odredjena je tarifom. Prevozilac prevozninu naplaćuje od pošiljaoca. Vazduhoplovnim tovarnim listom se dokazuje da je zaključen ugovor o prevozu i da je roba predata na prevoz prevoziocu Obaveze ugovornih strana Obaveze vozara – obaveze su slične kao i kod drugih ugovora o prevozu Odgovornost vozara – odgovoran je za gubitak i oštećenje robe, kao i što odgovaraju prevoziocu u drugim granama prevoza.

Obeveze pošiljaoca Obaveze su: predaja robe na prevoz, plaćanje vozarine, a u slučaju da prevoz nije izvršen ima pravo na nakandu štete. Prevozilac ima pravo zaloge. 59. Ugovor o građenju? Ugovor o građenju je ugovor o delu kojim se Izvođač obavezuje da prema određenom projektu sagradi u ugovorenom roku određenu građevinu na određenom zemljištu, ili da na takvom zemljištu, odnosno na već postojećem objektu izvrši kakve druge građevinske radove, a Naručilac radova se obavezuje da mu za to isplati određenu cenu. Ugovor o građenju zaključuje se u pismenoj formi. Pod građevinom, prema zakonu kojim se uređuju obligacioni odnosi podrazumevaju se zgrade, brane, mostovi, tuneli, vodovodi, kanalizacije, putevi, železničke pruge, bunari i ostali građevinski objekti čija izrada zahteva veće i složenije radove. (ako ugovor o građenju sadrži odredbu - ključ na ruke - ili neku drugu sličnu odredbu, izvođač se samostalno obavezuje da izvrši skupa sve radove potrebne za izgradnju i upotrebu određenog celovitog objekta; u tom slučaju ugovorena cena obuhvata i vrednost svih predviđenih radova i viškova radova, a isključuje uticaj manjkova radova na ugovorenu cenu; ako u ugovoru - ključ na ruke - učestvuje kao ugovorna strana više izvođača, njihova odgovornost prema naručiocu je solidarna).

60. Ugovor o osiguranju? Ugovorom o osiguranju obvezuje se ugovaratelj osiguranja da, na načelima uzajamnosti i solidarnosti, udružuje određeni iznos u zajednici osiguranja odnosno zajednici rizika (osiguratelj), a zajednica se obavezuje da, ako se desi događaj koji predstavlja osigurani slučaj, isplati osiguraniku ili nekoj trećoj osobi naknadu odnosno ugovorenu svotu ili učini nešto drugo. Osigurani slučaj Događaj s obzirom na koji se sklapa osiguranje (osigurani slučaj) mora biti budući, neizvjestan i nezavisan od isključive volje ugovaratelja. Ugovor o osiguranju je ništav ako je u času njegova sklapanja već nastao osigurani slučaj, ili je taj bio u nastupanju, ili je bilo izvjesno da će nastupiti, ili ako je već tada bila prestala mogućnost da on nastane. Ugovor o osiguranju sklopljen je kad ugovaratelji potpišu policu osiguranja i listu pokrića. 63. Ugovor o lizingu? To je ugovor kojim se davalac lizinga obavezuje da ce korisniku lizinga dati na privremeno koriscenje odredjenu stvar I da ce obaviti odredjene radnje u vezi sa tom upotrebom, a korisnik se obavezuje da placa naknadu u ugovorenim ratama I da po isteku ugovorenog roka vrati stvari davaocu lizinga, ili produzi koriscenje ili je otkupi. Lizing konstrukcija : prodavac – lizing drustvo – primalac lizinga Lizing ima veoma slicne elemente sa zakupom I u pravnoj teoriji a I u praksi vrlo cesto dolazi do brkanja ovih pojmova. Zakup podrazumeva vremensku naknadu za koriscenje odredjene stvari, a lizing u sebi sadrzi kreditne elemente

64. Ugovor o licenci? Ugovorom o licenci obvezuje se davalac licence da stjecaocu licence ustupi u cjelini ili djelomično pravo iskorištavanja izuma, tehničkog znanja i iskustva, žiga, uzorka ili modela, a stjecalac licence se obvezuje da mu za to plati određenu naknadu. Ugovor o licenci mora biti sklopljen u pismenoj formi. Licenca za iskorištavanje patentiranog izuma, uzorka ili modela ne može biti zaključena za vrijeme dulje od trajanja zakonske zaštite tih prava. Ugovorom o licenci stjecalac licence stiče isključivo pravo iskorištavanja predmeta licence samo ako je to izričito ugovoreno (isključiva licenca). Ostale mogućnosti iskorištavanja predmeta licence zadržava davalac licence. Ako u ugovoru o licenci nije naznačeno o kakvoj je licenci riječ, smatra se da mu je dana neisključiva licenca. 65. Ugovor o franšizingu? Ugovor o franšizi predstavlja ugovor o poslovnoj saradnji kojim se davalac franšize obavezuje da vrši periodične isporuke i pojedine privredne usluge, kao i da prenese svoje znanje i iskustvo u proizvodnji i poslovanju na korisnika franšize, a ovaj se obavezuje da isplati nagradu davaocu za izvršenje usluga, a isto tako se obavezuje da će se u svom poslovanju pridržavati preuzetih obaveza iz ugovora. Ugovor o franšizi je izrađen pod pretpostavkom da neće biti podređen nekom konkretnom nacionalnom zakonu, nego odredbama samog ugovora i pravnim načelima koja su opšteprihvaćena u međunarodnoj trgovini. Svrha ovoga jeste da se obezbedi jedinstvena primenljivost, koja spaja davaoce i primaoce franšize u različitim zemljama, bez davanja prednosti jednoj ili na uštrb druge strane, do čega bi dođlo promenom nacionalnog prava jedne od ugovorenih strana. Stoga ovo pruža širu pravnu sigurnost obema stranama ugovora o franšizi. Pri potpisivanju ugovora sa davaocem, primalac se najčešće obavezuje da plaća i sledeće naknade: Početna naknada i ostali troškovi – Troškovi reklame Tantijeme, odnosno licencna naknada (royalities) – 66. Ugovor o faktoringu? Ugovor o faktoringu predstavlja takav pravni posao kojim se ustupilac buducih potrazivanja obavezuje da prenese na faktora postojeca ili buduca potrazivanja iz ugovora o prodaji robe, odnosno vrsenja usluga, zakljucenih sa kupcem, odnosno korisnikom usluga, a faktor se obavezuje da uz proviziju I naplatu troskova naplati potrazivanja (I eventualno garantuje naplatu), ako I da kreditira ustupioca potrazivanja (uz njegovu obavezu da placa kamatu) I vrsi druge faktoring usluge. Subjekti: ustupilac potrazivanja – faktor – kupac ili buduci duznik. 67. Ugovor o forfetingu? Ugovor o forfetiranju predstavlja takav pravni posao kod kojeg FORFETER kupuje od svog komitenta nedospelo novcano potrazivanje uz odredjeni diskont I uz odricanje prava na regres prema prodavcu takve trazbine (klijentu) ako ovo potrazivanje ostane neplaceno od strane treceg lica.