You are on page 1of 5

Xhami (material

)
Nga pikëpamja kimike-fizike xhami është një material i tejdukshëm, i ngurtë, që
prodhohet nga ftohja e shpejte e materialit SiO2[1]. Qelqi lëshon dritën në jetën
tonë pa na ndarë nga bota e jashtëme. Ai krijon një lidhje të tejdukshme mes
ambientit të natyrës dhe atij të ndërtuar. Me qelq me ngjyrë drita shëndrrohët në
atmosferë dhe kështu hapsirës dhe objektit i japin një karakter të veqantë.
Qelqi me ngjyrë po bëhet gjithënjë më i popullarizuar si një vegël në arkitektur.
Sikur për rregullim të mbrendshëm, për moblie, dyer, mure ndarëse apo kabina të
dushit, ashtu edhe për jashtë në fasada, qelqi me ngjyrë krijon një atmosferë
perfekte dhe mundëson kështu që në objekt të vendosën akcente atraktive.
Shpikja e qeramikës, është simbol i rëndësishëm i fillimit të qytetërimit njerëzor në
epokën neolitike, ndërsa prodhimi i objekteve prej qeramike, është një arritje e
madhe njerëzimit, pas zotërimit të përdorimit të zjarrit.
Qelqi në përgjithësi është dioksid silici amorf, dhe pikërisht për shkak të
karakteristikave të tij është relativisht i fortë, inert, i tejdukshëm dhe biologjikisht
joaktiv dhe ka vlerë shumë të gjerë përdorimi.
Dikosidi i silicit i pastër ka pikë shkrirjeje në 2000 gradë celsius dhe do të ishte
shumë e palogjikshme të shkrihet në atë temperaturë. Gjatë rrjedhës së prodhimit
të qelqit shtohen dy përbërës të cilët e lehtësojnë përpunimin e qelqit, dhe ata janë:
sodë (karbonat natriumi – NA2CO3) gur gëlqeror (karbonat kalciumi Ca CO3).
Me shtimin e sodës zvogëlohet pika e shkrirjes nga 2000 deri te rreth 1400 gradë
celsius, por me të, qelqi bëhet i nënujshëm (qelq i lagësht), prandaj shtohet gur
gëlqeror, i cili me lëshimin e dioksidit të karbonit kalon në oksid kalciumi CAO.
Përveç lëndëve të para në prodhimin e qelqit përdoren edhe lëndë për ngjyrim, siç
janë oksidet dhe karbonatet e metaleve të tjera.
Qelqi gjen përdorim në shumë fusha edhe pse ai është prodhuar prej kohës së
Egjiptit të vjetër, qelqi ka qënë meterial i çmuar deri në fillim të shekullit të 20-të,
domethënë deri te patentimi i makinerisë së parë për prodhim automatik të qelqit
nga ana e Michaela Owensa, pas së cilës qelqi bëhet i lirë dhe material gjërësisht i
përdorur.
Qelqi mundet plotësisht të reciklohet dhe të përdoret si lëndë e parë për prodhim të
sendeve të tjera prej qelqi.
Nën përpunim, nënkuptohet çfarë do lloj intervenimi i jashtëm mekanik, kimik, ose
termik me të cilin i ndërrojmë jo vetëm vetitë, por edhe formën e jashtme të qelqit.
Kur do të përmendet qelq flot, në thelbësi mendohet për qelq të thjeshtë, të sheshtë
zakonisht plotësisht të tejdukshëm, atë që është e përdorim në mënyrë të

me të cilën arrihen veti jashtëzakonisht të mira termike të njësive të qelqit edhe në verë edhe në dimër. qoftë ajo e njëanshme ose e dyanshme duke ia ndërruar vetitë të cilat më shumë sillen në kontrollin e tejkalimit të dritës së diellit. domethënë për qelqe me emision të ulët. Qelqet flot të përmendura trajtohen në mënyrat e përmendura. qelqi i tillë mund të trajtohet në vetë prodhimin. dhe mundet ta dëmtojë edhe mobiljen. dyer ose ndarëse. energjisë së ngrohtë. strehë ndarëse etj. drita ditore e cila duhet të përdoret në mënyrë maksimale. zakonisht quhen. rrezet UV etj. streha. Karpentieri PVC dhe alumini me qelqe të inkorporuar me emision të ulët në mënyrë plotësuese e kursejnë energjinë dhe paraqesin investim të shkëlqyer. të ngjyrosura. Qelqi i tillë sot është më i shpërndari dhe gjithnjë e më shumë përdoret në arkitekturë pa dallim a bëhet fjalë për enterier ose eksterier domethënë fasada. reflektuese. Sot në treg ka konsum të madh të qelqeve të cilat posedojnë koefiçient të vogël të emisionit. Energjia diellore mundet të ndahet në komponentat e mëposhtme : rrezatim ultravjollcë. Qelqe me emision të ulët Mikroskopisht të holla. mobilje ose hapësira pune. ose në mënyrë sipërfaqësore.përditshme në të shumtën e rasteve. e cila mundet të jetë pjesërisht ose plotësisht jotransparente. të ketë aplikim të jashtëm si fasadë. të lyera me llak etj. si edhe për enteriere ku bëhet shtresë atraktive për murre. Ky rrezatim duhet të bllokohet që të mos depërtojë nëpërmjet qelqit. është e nevojshme të shpjegohet më afër termi i energjisë diellore dhe gama diellore. qelqe rezistente ndaj ngrohjes. transparente. shtresa metali ose okside metalesh të aplikuara në qelq të cilat janë të mbyllura në njësi izolimi (qelq IZO) të cilat e refuzojnë rrezatimin e rrjedhës së ngrohtë dhe e përmirësojnë faktorin – U. Qëllimi i qelqeve me emision të ulët është ta zvogëlojë transmetimin e ngrohtësisë së shkaktuar nga rrezatimi dhe tejkalimin nëpër panelin e qelqit që të arrihen veti më të mira termike. Që të kuptohet më mirë qëllimi i qelqeve me emision të ulët. për shembull me shtimin e pigmenteve me të cilat i ndërrohet boja. . Hapësira e përsosur e sheshtë dhe e drejtë e qelqeve është hapësirë ideale për aplikim të shtresës së jashtme të bojës. Qelqi me shkallë të ulët të emisionit e ndalon humbjen e energjisë së ngrohtë dhe njëkohësisht siguron ngrohje plotësuese me mbledhjen e energjisë diellore. dritare. Kur qelqi me emision të ulët është pjesë e panelit qelqor të dyanshëm. pasqyra. ndikimi i së cilës mundet të jetë shumë i dëmshëm për njeriun. gardhe etj. antibakteriale.

rombe. por në mënyrë direkte është i përfshirë me mbrojtjen e mjedisit me zvogëlim të nevojës së përgjithshme për energji dhe me vetë atë edhe zvogëlimin e emisionit të gazërave të dëmshëm në atmosferë. Qelqi i tillë jo vetëm që ndikon në zvogëlimin e shpenzimeve për ngrohje. i cili mundet të jetë edhe i dobishëm por edhe i dëmshëm. Në qoftë se në atë kohë ishte dekoruar vetëm anije. madje edhe meander. I dobishëm është kur energjia diellore përdoret për ngrohje. shtresa me emision të ulët siguron mbrojtje ideale nga rrezatimi diellor dhe njëkohësisht e mban atë. rrathë. Për përmirësim akoma më të mirë të termoizolimit të qelqeve. katrorë. Rrezatimi infra i kuq përbëhet nga rreze me gjatësi të ndryshme valësh. me importin e qeramike Attic. dyshemeja. . Me kombinim të qelqeve me emision të ulët dhe përdorimin e argonit në kompozicion. arrihen performanca të shkëlqyera. me të cilën vjen deri në përthyerjen e dritës ultravjollcë gjatë tejkalimit nëpër qelq. Rrezet me gjatësi relative të shkurtër të valëve i absorbojnë tapetat. Qeramika Vazot u zbukuruara mesape ne fillim ishin realizuar kryesisht me forma gjeometrike. kështu që brendësia e hapësirës ka temperaturë më të ulët se e jashtmja. Rreth fillimit të shek V pes u prezantua. Ndryshimi i tillë ndodh edhe jashtë nga hapësirat ku ngrohja e shkakëtuar nga rrezatimi ultravjollcë i diellit ndërrohet në energji me gjatësi të madhe të valëve. në hapësirën midis vendoset gaz fisnik argoni. shtresa me emision të ulët i refuzon rrezet me gjatësi të madhe të valëve jashtë nga objekti.rrezatim infra i kuq. njëkohësisht mundëson kalim të dritës ditore. Si pamje të janë përdorur kryesisht ajo e olla dhe sidomos troncela. Nëse qelqi është i ngjyrosur. edhe dekorim figurative. linja dhe svastika dhe të ngjashme. murret dhe i shëndrrojnë në rreze me gjatësi të madhe të valëve. gjithmonë nën ndikimin grek. Më vonë ata u paraqitën. perdhet. tani është përdorur në të gjithë sipërfaqen e saj. i cili e përmirëson koefiçientin e ngrohtësisë së qelqit. dhe i dëmshëm në periudhën e verës kur vjen në ngrohjen të tepërt të hapësirave. nën ndikimin grek. Përderisa shtresa me emision të ulët i refuzon rrezet me gjatësi të madhe të valëve. Materiali me emision të ulët i refuzon rrezet me gjatësi të madhe të valëve në brendësinë e objektit në periudhën e dimrit kur temperatura në brendësi të hapësirës është më e madhe se e jashtmja. Ishin gjithashtu të elemente të miratuar të reja në repertorin si dredhkë dhe arsye të tjera lule. Gjatë periudhës së verës.

fase figurativa (V secolo a. vazo te grupit te Dionisi vazo te grupit te gjeometriko mesdhetare.Në shekullin katërt pes artistëve të kthyer për të përdorur modele gjeometrike. vazo te grupit te Oria.) vazo te stilit floreale te Rudiae . megjithatë. arkë e mostrave të monedhave.e. dhe karakteristika dekorative të periudhave të ndryshme. tani. Në veçanti.C.s.): vazo mesape me figura te zeza. vazo te grupit te Ceglie. (IV-III shek p. Stili dhe grupet Qeramike mesape ndryshon në bazë të qendrave të prodhimit. krater dhe stamnos ishte popullor. vazo te grupit te dei cerchi (the circle group). qeramike Egnatia ka ushtruar një veçanërisht me ndikim. vazo te Montemesola. Vase pikturë nga Attic dhe që të Greqia e Lashtë ishin më shumë se marrë një lloj tjetër të motiveve me lule për dekorimin e vazo.): vazo gjeometrike iapigi. forma të reja të enëve të gjakut si kalathos. por Trozzelle mbeti deri në fund të messapica qeramike fillim të shekullit të tretë. të ndikuar nga arti tërësisht Greke.C. vazo te grupit te me zikzak. Dijetarët kanë identifikuar stilet e mëposhtme: faza arkaike (VII-VI secolo a. modeli kryesor. vasi me dekoracione a riquadri (the panel vases).

vazo te grupit te Manduria. vazo te grupit te Carovigno. .