You are on page 1of 11

Έχεις φωνή, πρέπει να εξοντωθείς… 1

Κόλιας Αµοιρίδης

ΕΧΕΙΣ ΦΩΝΗ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΞΟΝΤΩΘΕΙΣ….

Πρόλογος: Γιώργος Τσιάκαλος


Έχεις φωνή, πρέπει να εξοντωθείς… 5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Γιώργος Τσιάκαλος) 11

Αντί Προλόγου 15
Το Ξερίζωµα 17
Το Χωριό 19
Το Γραφείο του Συνεταιρισµού 24
Το Παντοπωλείο του Συνεταιρισµού 25
Το Καφενείο του Συνεταιρισµού 26
Ο Κήπος – το Πάρκο του Χωριού 27
Η ∆εξαµενή για Κηπευτικά 29
Το Γραφείο της Κοινότητας 31
Το «Ηµερολόγιο» 32
Οι ∆άσκαλοι του Χωριού 33
Ο δάσκαλος Γεώργιος Χαριτίδης 33
Ο δάσκαλος Αλκούσης 37
Η δασκάλα Όλγα Νικολαΐδου 38
Ο δάσκαλος ∆ήµος ∆ηµόπουλος 39
Η δασκάλα Ειρήνη 40
Ο δάσκαλος Μενέλαος ∆ηµητριάδης 41
Το σανιδάκι και τα ελληνικά 42
Η ντουλάπα-χαρτοπωλείο 43
Οι γιατροί του χωριού 44
Ο Γιατρός ∆ηµήτριος Μπιζάνης 44
Ο Γιατρός Πολυχρονίδης 45
Ο Γιατρός Γιάννης Μουστάκας 46
Η εκπολιτιστική κίνηση στο χωριό 47
Θεατρική Παράσταση στο Χωρήγι 49
Θέατρο στο Σταυροχώρι 50
Το Αµερικάνικο Ίδρυµα 51
Η Λέσχη των Νέων 52
Υπαίθριο Θέατρο 53
Αίθουσα Θεάτρου 54
Το Φλας που Τροµάζει 55
Αθλητικοί Αγώνες 56
Η ποδοσφαιρική οµάδα 57
6 Κόλιας Αµοιρίδης

Ποδόσφαιρο µε την οµάδα Κιλκίς 58


Ποδόσφαιρο στη Νέα Καβάλα 59
Σχολή Μουσικής 60
Σχολή Οικοκυρικής και νοσοκόµων 61
Πειραµατικό χωράφι 62
Αναδάσωση λόφου 64
Το γυµνάσιο του χωριού 65
Σκέψεις για το αµερικάνικο ίδρυµα 66
Σηµείωση 67
Υπόµνηµα 68
Εµφανίζονται προοδευτικές ιδέες στο χωριό 71
Η διάδοση προοδευτικών ιδεών στο χωριό 72
Οι µαθητές του γυµνασίου Κιλκίς οργανώνονται 74
Μια νύχτα στο κρατητήριο 80
Μαρξιστική Βιβλιοθήκη 82
Ο µορφωτικός όµιλος 83
Μαθητική εφηµερίδα 84
Το λαχείο µε την µπλούζα 86
Η πρώτη γνωριµία 87
Μαθητικό συσσίτιο 89
Η απεργία που απέτυχε 91
Ακτίφ στο γυµνάσιο 93
Προσπάθεια για συγκέντρωση 94
Παρακολουθούν το σπίτι 95
Ο Βενιζέλος στο χωριό 97
Το Μεταλλικό δίνει πολεµική µάχη 99
Η Κόκκινη σηµαία και η διεθνής 100
Απεργία στο χωριό 102
Αντιπροσωπεία στο Μεταλλικό 103
Η τοποθεσία (Ξινό Νερό) (Μεταλλικό) 105
Πρωτοµαγιά στο Μεταλλικό 106
Η «Φιλαρµονική-Σύγκρουση» στον αυλόγυρο του σχολείου 107
Η σύνδεση χωρίς συνθηµατικό 110
Σχετικά µε την ΕΟΝ 111
Πρωτοµαγιά 1938 113
Κατοχή - Η Ελλάδα σκλαβωµένη 115
Συνάντηση µε τον Λασάνη 118
Έχεις φωνή, πρέπει να εξοντωθείς… 7

Τα χωριά αγρυπνούν 119


Το καφενείο στη διάθεσή µας 121
Η πρώτη οµιλία ΕΑΜ Νέων 122
Εαµική συγκέντρωση στο χωριό 123
Εαµική βάση στις Καστανιές 125
Με το Λασάνη στο Βαπτιστή 126
Επιτροπές Αγώνα στη Νοµαρχία Κιλκίς 127
Συνάντηση στο υπόγειο…. 129
Ο καυγάς… 130
Η Καλίνδρια προβάλει όρους 131
Ο γιατρός οργανωτής 133
Το συλλαλητήριο του Κιλκίς 135
Ένα τέχνασµα 139
Το Ζαχαράτο διώχνει τον έφορα 141
Το Μπλόκο της µεταµόρφωσης 142
Η συνέλευση µε διερµηνέα 144
Τραυµατίες του ΕΛΑΣ σε νοσοκοµεία της Θεσσαλονίκης 145
Έτσι άρχισε το ξεκίνηµα για το βουνό 147
Η µάχη του Κούκου 149
Οι Γερµανοί φεύγουν 151
Η σύνδεση έγινε 152
Η µάχη του Κιλκίς 155
Γνώριµη φωνή 159
Επιστροφή στη Βέροια 160
Ο Λαός της Αξιούπολης απαιτεί… 161
Επιστροφή στο χωριό 163
Ο παιδικός σταθµός 165
Οι οργανώσεις λειτουργούν 166
Η κοµµατική οργάνωση τιµά τους Ελασίτες 167
Η ιδεολογικο-πολιτική δουλειά συνεχίζεται 168
Η κοµµατική σχολή 169
Ο άσπρος αντιστέκεται στην τροµοκρατία 171
Σκέψεις 173
Μια παλλόµενη καρδιά 174
Η διαµαρτυρία πέτυχε 176
Το χαστούκι πληρώνεται µε απεργία 179
Ο εργοδότης διδάσκεται…. 180
8 Κόλιας Αµοιρίδης

Το ψωµί πρέπει να µοιραστεί…. 181


Εργοστασιάρχης σκοπός σε συνέλευση γυναικών 182
Ένας παράνοµος 183
Μια σεµνή πράξη 184
Μια παράτολµη ενέργεια 185
Απόψε… 187
Η Βασίλω προσωπικότητα 188
Μάχη σε δύο µέτωπα 189
Το µπλόκο 193
Η δηµοκρατική λαϊκή αντίσταση, 1946-1949 197
Οι αγωνιστές σε διωγµό 201
Το ρολόϊ λάθεψε 202
Στου βοδιού το κέρατο… 203
Λάθεψε το συνθηµατικό 204
Πορεία µε σεντόνια 205
Ο αχερώνας «Ξενοδοχείο» 206
Ξεσπά σε κραυγές τρόµου 208
Ο δάσκαλος αγωνιστής 210
Μας βρήκαν… 211
Ο αντιπρόσωπος από το Παϊκο 213
Γραφεία πληροφοριών 215
Παράξενος άνθρωπος 218
Ο λαχανόκηπος γιάφκα 219
Οµάδες λαϊκής αυτοάµυνας (ΟΛΑ) 220
Ο προδότης 222
Πρόβληµα εφεδρειών 224
Ψάχνουν να βρουν τον υπεύθυνο 226
Οι κοπέλες αποφάσισαν 227
Η επιµελητεία του αντάρτη 228
Το δροµολόγιο κόπηκε 229
Αναγκαίες µεταφορές 230
Βρήκαν το δρόµο, όχι όµως και το µονοπάτι 231
Επιχείρηση πρώτη 232
Επιχείρηση δεύτερη 233
Επιχείρηση τρίτη 234
Η επινόηση ανταρτοοµάδων 235
Η αναχώρηση αναβλήθηκε 236
Έχεις φωνή, πρέπει να εξοντωθείς… 9

Τέταρτη επιχείρηση 237


Επιχείρηση πέµπτη 238
Επιχείρηση έκτη 239
Σε επιφυλακή οι οµάδες λαϊκής αυτοάµυνας 240
Η οµάδα µε τον αρχηγό πέρασε 242
Μερικές σκέψεις 245
Ο κανονιοβολισµός της Θεσσαλονίκης 249
Η µαρτυρία της Φωστήρας 254
Οι δράστες µυρίστηκαν αίµα 257
Κρύψε µας κάπου… 260
Έχεις φωνή, πρέπει να εξοντωθείς… 263
∆ώστε µου ένα κινίνο 265
Θάφτηκε κρυφά και χωρίς όνοµα 270
Όλα µαγειρεύονται στα παρασκήνια 274
Η απόφαση της Κ.Ε. αναιρείται 281
Μοναδική και τολµηρή φωνή 284
«Οι κατάσκοποι και πράκτορες του Τίτο» 287
«Τα ρεµάλια…» 290
Αφού το λέει το κόµµα… 293
Τι προτιµάς το κόµµα ή τον άντρα σου; 295
Τον χαρακτήρισαν για ένα τάβλι 297
Να µην παντρεύεστε µε «αναθεωρητές» 298
Σε χρειαζόµαστε… 300
Τα στολίδια και οι χαρακτηρισµοί 301
Η τεχνική της Γερµανίας είναι ανώτερη 303
Η διαφωνία πληρώνεται µε τη ζωή 305
Απάνθρωπη απάντηση 310
Προς γνώση και συµµόρφωση 313
Τα πάντα εκπορεύονται από το κέντρο 314
Οι παραβιάσεις 315
∆εν δόθηκε απάντηση 317
Καθαρά εµπαιγµός 318
Γιατί άλλο «Κανάλι;» 320
Ούτε στη δουλειά δεν έχεις δικαίωµα 321
Έτοιµοι να τον λιντσάρουν… 323
Η κριτική µετατρέπεται σε εξοντωτική πολεµική 324
Οι διακρίσεις και τα προνόµια 326
10 Κόλιας Αµοιρίδης

Η ταλαιπωρία των αναπήρων 328


Προσπάθεια να µην περάσει η διάσπαση 331
Επινοηµένοι πράκτορες 336
Το «θερµόµετρο ανεβοκατεβαίνει» 340
Εξόντωση µε οικονοµικό αποκλεισµό 343
Στρατοκρατία στο Μπούλκες 345
Ο «επαγρυπνητής» 350
Τα «ψωµιά σου» τελείωσαν 353
Οι 100 «πράκτορες» 354
Ό,τι σπέρνεις αυτό θερίζεις 357
Μια φιλική επίσκεψη 359
Η δολοφονία 361
Οι διωγµοί χωρίς όρια 363
Μια απαραίτητη διευκρίνιση 364
Σαν επίλογος 366
Η χαµένη ευκαιρία 368
Μαζική οργάνωση 372
Γιατί καθυστέρησε η εναντίωση; 376
Αντί δάφνινου στεφανιού 381
Έχεις φωνή, πρέπει να εξοντωθείς… 11

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Τη µαταιότητα πολλών πράξεων στη ζωή µας την ανακαλύπτουµε συνήθως όταν βρι-
σκόµαστε αντιµέτωποι µε τη σηµασία που αποκτά για µας ο θάνατος κάποιων ανθρώπων.
Είναι η στιγµή που αρχίζουµε να αναλογιζόµαστε πόσο πολλά θα µπορούσαµε και θα
θέλαµε να είχαµε συζητήσει µαζί τους και δεν το κάναµε· Είναι η στιγµή που αρχίζουµε
να διαισθανόµαστε τη µοναδικότητα των γεγονότων που θα µπορούσαµε να ακούσουµε
να µας αφηγούνται, αν είχαµε συνοµιλήσει, και το µέγεθος αυτών που θα θέλαµε να τους
διηγηθούµε, τώρα που διαπιστώσαµε πόσο µεγάλη αξία είχαν ως ακροατές.
Ο θάνατός τους ως οριστική ακύρωση όλων αυτών των δυνατοτήτων γίνεται αφό-
ρητος, επειδή µπροστά στη µεστότητα αυτών που θα µπορούσαµε να έχουµε βιώσει
µαζί τους, αλλά δεν τα ζήσαµε, αναδεικνύεται η κενότητα πολλών από αυτά µε τα ο-
ποία επιλέξαµε να γεµίσουµε τη ζωή µας: Η κενότητα των γνωριµιών που επιδιώξαµε
νοµίζοντας ότι θα µας φωτίσουν, ενώ αυτές απλώς µάς θάµπωναν και κλέβανε την ικα-
νότητά µας να βλέπουµε· ο Λόγος που επιλέξαµε να αφουγκραστούµε και στην πραγ-
µατικότητα δεν ήταν Λόγος αλλά ήταν µόνο λόγια· η αλληλεγγύη που προσπαθήσαµε
να αναστήσουµε στις σχέσεις µας µε κάποιους ανθρώπους, ενώ για την άλλη πλευρά η
σχέση αυτή ήταν προσχεδιασµένη εκµετάλλευση των ιδανικών και των αισθηµάτων
µας. Όλων αυτών η µαταιότητα αποκαλύπτεται µπροστά στο θάνατο ενός ανθρώπου
που θα µπορούσε να έχει γεµίσει τη ζωή µας µε νόηµα εάν είχαµε την ευκαιρία της επι-
κοινωνίας µαζί του.
Τέτοιες ήταν οι σκέψεις που µε κατέκλυσαν όταν ολοκλήρωσα την ανάγνωση του
χειρόγραφου που µάς άφησε ο Κόλιας Αµοιρίδης. Αισθάνθηκα οδυνηρό το θάνατό του,
όχι «παρόλο που δεν τον γνώρισα εν ζωή» αλλά «επειδή δυστυχώς δεν τον γνώρισα»
ενώ η συνάντηση µαζί του θα ήταν ένα ισχυρό αντίδοτο στη µαταιότητα τόσων άλλων
γνωριµιών στη ζωή µου. Εκείνος, αντίθετα, αναγνωρίζοντας έγκαιρα το περιεχόµενο
και τη σηµασία του θανάτου έκανε το δικό του βήµα για να κρατήσει την επικοινωνία
ζωντανή και να αντισταθεί στη µαταιότητα. Τα χειρόγραφά του είναι αυτό το βήµα –µε
όλες τις έννοιες που έχει η λέξη βήµα.
«Η καταγωγή µας είναι ο Καύκασος της Ρωσίας, από το χωριό Καραουργάν», ξεκι-
νάει την αφήγησή του, υποδηλώνοντας τη σηµασία που έχει στη ζωή µας το παρελθόν,
τόσο ως χρόνος όσο και ως τόπος,. Η γέννηση ως ερχοµός και ρίζωµα στην κοινωνία
των ανθρώπων ενός συγκεκριµένου τόπου είναι αυτή που κάνει την µια αναγκαστική
προσφυγιά αργότερα να γίνεται αισθητή ως ξεριζωµός και να συνοδεύεται από ωδίνες,
οι οποίες µε τη σειρά τους υπενθυµίζουν ότι ένας ξεριζωµός µπορεί να γεννάει νέες
πατρίδες.«Η καταγωγή µας είναι ο Καύκασος της Ρωσίας, από το χωριό Καραουργάν»,
ξεκινάει την αφήγησή του ο Κόλιας Αµοιρίδης για να µας µιλήσει, όµως, µετά για το
12 Κόλιας Αµοιρίδης

χρονικό των ανθρώπων όχι του Καραουργάν αλλά της Μεγάλης Βρύσης µέσα στον 20ο
αιώνα.
Μιλάει µε αγάπη και εκπληκτική παραστατικότητα για τη ζωή των κατοίκων της
Μεγάλης Βρύσης, για τον τρόπο σκέψης τους και για τις πράξεις τους, για φιλίες και
για συγκρούσεις, για όνειρα που γίνονταν πραγµατικότητα και για ελπίδες που διαψεύ-
δονταν. Περιγράφει θεσµούς και καθηµερινή ζωή µε τρόπο που θυµίζει ώριµο επιστή-
µονα της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, και ταυτόχρονα ζωντανεύει τους ανθρώπους
εκείνης της µακρινής εποχής έτσι που, ενώ είναι πραγµατικοί, στο τέλος θαρρείς ότι
τους έπλασε ο ίδιος για τους σκοπούς ενός ιστορικού µυθιστορήµατος. Συνεταιρισµοί
και ποδοσφαιρικές οµάδες, µαθήµατα µουσικής και πειραµατισµοί στα χωράφια, η µα-
µή του χωριού και το ληξιαρχείο, οι εκπαιδευτικοί και οι µέθοδοι διδασκαλίας τους, οι
γιατροί του χωριού, οι µορφωτικοί σύλλογοι και τα ξένα ιδρύµατα είναι µερικά από τα
θέµατα που βρίσκονται στο επίκεντρο του χρονικού.
Λιτός στο λόγο του ο συγγραφέας δεν φοβάται να εξαντλήσει ένα θέµα µέσα σε δέ-
κα σειρές (γι’ αυτό δεν είναι σπάνια κάποια κεφάλαια µισής, µόνον, σελίδας) αλλά πα-
ράλληλα δεν αποφεύγει τις πολυσέλιδες περιγραφές και τις άπειρες λεπτοµέρειες εκεί
που κρίνει πως αυτό είναι αναγκαίο. Αυθόρµητος ο λόγος του κυλάει χωρίς καµιά προ-
σπάθεια µίµησης επιτηδευµένου ύφους –αποτέλεσµα προφανώς του γεγονότος ότι η
συγγραφή δεν ήλθε να ικανοποιήσει κάποια προσωπική φιλοδοξία ούτε κάποια διάθεση
προσωπικής πραγµάτωσης. Ο ίδιος εξηγεί µε απόλυτη σαφήνεια και ειλικρίνεια: «∆εν
έχω τη φιλοδοξία αυτά που γράφω να αποτελέσουν ιστορία, τέτοια πρόθεση δεν έχω,
σε άλλους ανήκει ο τοµέας αυτός». Αλλά ενδιαφέρεται να δώσει στους κατοπινούς
στοιχεία για τη ζωή και τους αγώνες της δικής του γενιάς της Νέα Βρύσης.
Καµιά διάσταση της ζωής των ανθρώπων δεν περιφρονείται και δεν απαξιώνεται
στην αφήγηση. ∆εν είναι µόνον ηρωικές οι πράξεις τους, δεν είναι µόνον πόνος, δεν
είναι µόνο χαρά, δεν είναι µόνον έθιµα και συνήθειες άλλων εποχών η ζωή τους. Οι
κάτοικοι της Μεγάλης Βρύσης εργάζονται, κουράζονται, διασκεδάζουν, ταξιδεύουν,
συγκρούονται, κάνουν φιλίες. Ό,τι είναι ανθρώπινο χαρακτηρίζει και τη δική τους ζωή.
Γι΄ αυτό από την αφήγηση δεν µπορεί να λείπει το πιο ανθρώπινο χαρακτηριστικό, δη-
λαδή η ελπίδα για ένα καλύτερο κόσµο και ο αγώνας για την επίτευξή του. Κι’ αυτό
είναι εκείνο που τελικά κερδίζει το µεγαλύτερο µέρος της προσοχής του συγγραφέα,
και όχι τυχαία: ο ίδιος επέλεξε για τον εαυτό του µια ζωή που κυριαρχήθηκε και σφρα-
γίστηκε από αυτόν τον αγώνα. Υποχρεωτικά, λοιπόν, το µεγαλύτερο κοµµάτι της αφή-
γησής του είναι αφιερωµένο στο µεγάλο εγχείρηµα της οικοδόµησης ενός καλύτερου
κόσµου – όπως το εγχείρηµα αυτό βρήκε την έκφρασή του στη ζωή της γενιάς του Κό-
λια Αµοιρίδη στην περιοχή της Μεγάλης Βρύσης.
Έχεις φωνή, πρέπει να εξοντωθείς… 13

Εδώ και πολλά χρόνια έγινε συνήθεια να µιλούµε για «το έπος της αντίστασης
1941-1944» και για τις διώξεις που υπέστησαν αργότερα όσοι µε τους αγώνες τους έ-
γραψαν αυτό το έπος. Όµως στα περισσότερα σχετικά βιβλία οι απλοί άνθρωποι που
συµµετείχαν σ’ αυτό το έπος εµφανίζονται µόνον ως αριθµοί και όνοµα έχουν µόνον οι
τότε ηγέτες ή όσοι και όσες έµελλε αργότερα να γίνουν γνωστά στελέχη. Ποιοι ήταν
όµως οι χιλιάδες αγωνιστές και ποιες οι χιλιάδες αγωνίστριες αυτού του αγώνα που
µάτωσαν, που βασανίστηκαν, που έχασαν τις οικογένειές τους, που κατέφυγαν στην
προσφυγιά, που θυσίασαν τη ζωή τους; Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά τους στην καθη-
µερινή ζωή, πώς σκέφτονταν, πώς αντιδρούσαν στην αδικία, ποια ήταν τα κίνητρά τους
για να κάνουν αυτή ή την άλλη επιλογή; Τέτοια ερωτήµατα δεν τίθενται συχνά από
τους επαγγελµατίες ιστορικούς και όσες φορές τέθηκαν τα τελευταία χρόνια οι απαντή-
σεις των ιστορικών –συχνά, δυστυχώς, προσβλητικές για τους αγωνιστές και την αλή-
θεια- δεν ήταν τίποτε άλλο από κατασκευές επιστηµόνων που όχι µόνον δεν γνώριζαν
αλλά ούτε ήταν σε θέση να αισθανθούν όσα εκείνη την εποχή χαρακτήριζαν εκείνους
τους ανθρώπους. Το χρονικό του Κόλια Αµοιρίδη έρχεται να καλύψει αυτό το κενό,
παρόλο που ο συγγραφέας του δεν ξεκίνησε τη συγγραφή του µε τέτοιες φιλοδοξίες,
αλλά ξεκίνησε µε µόνο κίνητρο –πόσο χαρακτηριστικό κι αυτό για τον ίδιο και τη γενιά
του!- το καθήκον που αισθανόταν ότι είχε απέναντι σε όσους πρόσφεραν και πλήρωσαν
ακόµη και µε τη ζωή τους και απέναντι στη νέα γενιά που έχει δικαίωµα να γνωρίζει.
Γι αυτά που αφηγείται ο συγγραφέας δεν µπορεί να υπάρξει περίληψη, γιατί κάθε
γεγονός και κάθε ιστορία συνδέονται µε συγκεκριµένους ανθρώπους και η εξαφάνισή
τους για τους σκοπούς µιας περίληψης θα βρίσκονταν σε σύγκρουση µε ολόκληρη τη
λογική του χρονικού. Τα ονόµατα παρελαύνουν µέσα στο βιβλίο όπως ο φορέας του
κάθε ονόµατος πορεύτηκε στη ζωή: ως µια ιδιαίτερη προσωπικότητα. Βεβαίως, είναι
πολλά τα κοινά αυτών των ανθρώπων, ιδιαίτερα εκείνων που επέλεξαν την οργανική
ένταξή τους στην Αριστερά και την «υποταγή» τους στις συλλογικές αποφάσεις, όµως,
ο συγγραφέας, ενώ ξετυλίγει την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης και των αγώνων του
∆ηµοκρατικού Στρατού, επιµένει να µας θυµίζει την ιδιαίτερη προσωπικότητα του κα-
θενός και της καθεµιάς χωριστά. «Ναι» -αυτό είναι το συµπέρασµα- «ήταν απλοί άν-
θρωποι που µε όλο τους το είναι λαχταρούσαν µια κανονική ζωή και γι αυτό βρέθηκαν
να διάγουν ζωή εντελώς αλλιώτικη –παράτολµη και συχνά τραγική».
Οι κάτοικοι της Μεγάλης Βρύσης, µαζί τους και ο Κόλιας Αµοιρίδης, έζησαν τις
µεγάλες στιγµές της Εθνικής Αντίστασης και µοιράστηκαν τις ελπίδες και τα όνειρα
που γέννησε αυτή. Πολλοί βρέθηκαν αργότερα να υπερασπίζονται την ιστορία της Ε-
θνικής Αντίστασης, όπως και τις ελπίδες και τα όνειρα που αυτή γέννησε, στις γραµµές
του ∆ηµοκρατικού Στρατού. Εκεί βίωσαν για άλλη µια φορά τον ηρωισµό των απλών
ανθρώπων της γενιάς τους, αλλά για πρώτη φορά γεύτηκαν επίσης την πίκρα της µι-
14 Κόλιας Αµοιρίδης

κρότητας και της ανευθυνότητας που συχνά στο κίνηµα εκείνο έτυχε να συνοδεύει τον
ηρωισµό.
Έζησαν τη στρατιωτική ήττα, αλλά δεν τη βίωσαν ως ήττα των ιδεών και των ορα-
µάτων τους. Για τον Κόλια Αµοιρίδη αυτό δεν συνέβη ούτε όταν αισθάνθηκε ότι –
αντίθετα από τις µέχρι τότε προσδοκίες του– ο κόσµος για τον οποίον αγωνίστηκε δεν
χτιζόταν ούτε και στις χώρες όπου ο ίδιος βρήκε καταφύγιο µετά τη στρατιωτική ήττα.
Οι χώρες αυτές δεν έγιναν η νέα του πατρίδα, δεν έγιναν αυτό που µια γενιά πιο µπρο-
στά είχε γίνει η Μεγάλη Βρύση για τους ξεριζωµένους του Καραουργάν. Πατρίδα του
παρέµεινε η Μεγάλη Βρύση της παιδικής και της νεανικής του ηλικίας, αδελφωµένη
µέχρι το τέλος µε την «ποθητή πατρίδα» του, που επέµενε να µοιράζεται µε εκατοµµύ-
ρια ανθρώπους πάνω στη γη: το µελλοντικό κόσµο της ελευθερίας, της ισότητας και
της κοινωνικής δικαιοσύνης για τον οποίον αγωνίστηκε σε ολόκληρη τη ζωή του. Το
βιβλίο του, πέραν από ένα συγκλονιστικό χρονικό, αποτελεί ταυτόχρονα απόδειξη ότι
αυτή η «ποθητή πατρίδα» θα έχει την ευκαιρία να κτιστεί όσον καιρό οι άνθρωποι γνω-
ρίζουµε ότι «αυτός ο πόλεµος», το εγχείρηµα δηλαδή για την οικοδόµηση ενός καλύτε-
ρου κόσµου, είναι δικός µας, κι ότι αυτός είναι εκείνος που δίνει νόηµα στη ζωή µας
και καταξιώνει την ύπαρξή µας.

Γιώργος Τσιάκαλος
Καλοκαίρι 2009