You are on page 1of 8

Õàìòðàí

ÀÆèëëÀÖãÀÀß
ÄÎõ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë 2008 îí ¹3(21)

“íªõªÐëªëèÉí ìîä”-îî
óëÀì ªòãªí ØóãóÉ áîëãîõ …

ò
àðüñàí ìîäîî óëàì îëîí áîëãîæ îé áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëýõ çîðèëãîîð 2006 îíîîñ
øóãóéòàé áîëîõ, ìèíè ïàðëàìåíò ýõëýí “¯å òýíãèéí ñóðãàã÷”-äûí ¿íäýñíèé
áàéãóóëàõ, òåëåâèçýýð íýâòð¿¿ëýã ãàðãàõ, ÷óóëãà óóëçàëòûã çîõèîí áàéãóóëæ èðñýí
ººðñäèéí ìýäëýã, óð ÷àäâàðàà ñàéæðóóëæ áèëýý. Ýíý æèëèéí ÷óóëãà óóëçàëò 2008
àæëûí ÷àíàð, ¿ð ºãººæèéã äýýøë¿¿ëýõ, îíû åñä¿ãýýð ñàðûí 19-20-íèé ºäð¿¿äýä ñàí, Äîðíîä àéìãèéí “Ýð¿¿ë Áîëîìæ”,
îëîí óëñûí õýìæýýíä òóðøëàãà ñîëèëöîõ, Îëîí óëñûí õ¿¿õäèéí “íàéðàìäàë” òºâä Ñýëýíãý àéìãèéí “ëÝÎÑ-ãèéí ñàëáàð çºâëºë”
ÑÄÇØ-íèé êàáèíåòûã õºäºº îðîí íóòàãò “íºõºðëºëèéí ìîä” óðèàí äîð àìæèëòòàé çýðýã ò¿íø òÁÁ-óóäûí õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà
áàéãóóëàõ … òºñë¿¿äèéí 17-49 íàñíû 50 ¿å òýíãèéí
ñóðãàã÷èä îðîëöëîî.

×óóëãàíû ýõíèé ºäºð ººðñäèéí ¿éë


àæèëëàãààíäàà òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë,
ò¿¿íèéã õýðõýí øèéäâýðëýõ òàëààðàà õàðèëöàí
òóðøëàãà ñîëèëöîõ á¿ëãèéí ÿðèëöëàãûã
õèéæ, öààøèä þóí äýýð àíõààð÷ àæèëëàõ
õýðýãòýé áàéãàà òàëààðàà õàðèëöàí ìýäýýëýë
ñîëèëöëîî.

¯å òýíãèéí ñóðãàã÷èä ìààíü ººðñäèéí


àæèëëàäàã ÷èãëýëèéí äàãóó äºðâºí á¿ëýãò
õóâààãäàæ, ¯å òýíãèéí ñóðãàã÷ ãýæ õýíèéã õýëýõ
âý?, ¯òÑ-äûí íýã ºäðèéí àæèë, òîõèîëäîæ
áàéãàà áýðõøýýë, ò¿¿íèéã øèéäâýðëýõ àðãà
çàìóóä, Áàðèìòæóóëàëòûí àæëûã õýðõýí
õèéâýë èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé áàéõ âý? ãýñýí äºðâºí
ñýäâýýð ÷ºëººò ÿðèëöëàãà ºðí¿¿ëæ, ººðñäèéí
ñàíàë áîäëîî èëýðõèéëñýí þì.

Áèåý ¿íýëýã÷ ýìýãòýé÷¿¿äòýé


Ýíý áîë ¯å òýíãèéí ñóðãàã÷äûí ãóðàâäóãààð çîõèîí áàéãóóëàãäëàà.
àæèëëàäàã ¯òÑ-äûí “íàõèà” áàã:
÷óóëãà óóëçàëòàíä îðîëöîã÷äîîñ ãàðãàñàí í¯Á-èéí õ¿¿õäèéí ñàí, Ýìß-íû ÄÎõ,
ñàíàë. ªºðººð õýëáýë ÷óóëãà óóëçàëòàíä Ñ¿ðüåýòýé òýìöýõ ãëîáàëü Ñàíãèéí òºñëèéí
îðîëöîã÷äîîñ èðýõ æèë õèéõýýð òºëºâëºñºí äýìæëýãòýéãýýð ãóðàâäàõü æèëäýý çîõèîí ¯å òýíãèéí ñóðãàã÷ ãýæ õóóëü ýðõ ç¿éí
ç¿éë. áàéãóóëàãäñàí ýíý óäààãèéí ôîðóìä ìýäëýãòýé, îëîí íèéòèéíõýý ñàíàë õ¿ñýëò,
Óëààíáààòàð õîòûí “èòãýë ø¿òýýí”, “õàìòäàà”,
ÄÎõò¯Ñ-ãààñ õÄõÂ/ÄÎõ/ÁÇÄõ-ààñ óðüä- “Çàëóóñ ýð¿¿ë ìýíä”, “ìîíãîë çºí”, Äàðõàí
÷èëàí ñýðãèéëýõ äàäàë ýçýìø¿¿ëýõ, ¿íýí -óóë àéìãèéí “Ýìýãòýé÷¿¿äèéí èòãýë íàéäâàð
çºâ ìýäýýëýë ò¿ãýýõ çîðèëãîòîé ¿å òýíãèéí õîëáîî”, Îðõîí àéìãèéí “ÝßãÁõÓÊõõã”-èéí
ñóðãàëò õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýýä áàãàã¿é Îðõîí àéìãèéí ñàëáàð, Äîðíîãîâü àéìãèéí
õóãàöàà ºíãºð÷, íèéòäýý 6000 ãàðóé ¯òÑ ýìýãòýé÷¿¿äèéí çºâëºëèéí Çàìûí -¯¿ä
íàðûã ¿íäýñíèé õýìæýýíä áýëòãýí ãàðãàëàà. äàõü ñàëáàð çºâëºë, õîâä àéìãèéí “Áèäíèé
Áýëòãýãäýí ãàðñàí ¯òÑ íàðûíõàà òóðøëàãà õàðãóé-Áóëãàíû èðýýä¿é”, Ñ¿õáààòàð àéìãèéí
ìýäëýãèéã ñîëèëöîõ, õàðèëöàí ñóðàëöàõ õºäººãèéí ýìýãòýé÷¿¿äèéí õºãæëèéã äýìæèõ

ÄÎõ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


2 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2008 îí ¹3(21)

ø¿¿ìæëýëèéã ñîíñîõ ÷àäâàðòàé, ººðèéí áîäëûã


áóñäàä çºâººð îéëãóóëæ ñýòãýë ç¿éí çºâëºãºº
ºã÷ ÷àääàã, õóâèéí áîëîîä õàðèëöààíû
ñî¸ëòîé, îëîí íèéòèéíõýý äóíä ìàíëàéëàõ
¿¿ðýãòýé õ¿í áàéõ ¸ñòîé ãýñýí áîë àæëàà
ÿâóóëàõàä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä íü
öàãäààãèéí áàðèâ÷èëãàà, áàð, áóóäëûí ýçýä
áèåý ¿íýëýã÷äèéã íóóõ, ñîãòóó ¿éë÷ë¿¿ëýã÷,
ýìýãòýé÷¿¿ä õî¸ðûí õîîðîíäûí ¿ë îéëãîëöîë,
ýçäèéí äàðàìò øàõàëò çýðýã íü øèíýýð áèåý
¿íýëýõ çàìä îðæ áóé ýìýãòýé÷¿¿äèéã èëð¿¿ëýõ
çýðãèéã äóðüäààä ¿¿íýýñ ãàðàõûí òóëä öàãäàà,
õ¿÷íèé áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí àæèëëàæ,
ººðñäèéí ìýäëýãèéã áàéíãà äýýøë¿¿ëýõ ãýæ
¿çæýý.

ßâóóëûí íàéìàà÷èäòàé àæèëëàäàã


¯ÒÑ-äûí “Ìº÷èð” áàã:

ßâóóëûí íàéìàà÷äûí äóíä ¯å òýíãèéí ñóðãàëò


ÿâóóëàõûí òóëä öàã áîëçîæ óóëçàõ, óòñààð
ÿðèõààñ ýõëýýä Ýð¿¿ë ìýíäèéí ñóðãàëò
ñóðòàë÷èëãààíû òºâººðºº äàìæóóëàí ÕÄÕÂ/
ÁÇÄÕ/ÄÎÕ-ûí òàëààðõè ¿íýí çºâ ìýäýýëýë
îëãîõûã çîðüäîã áàéíà. ßàð÷ ñàíäàðñàí õ¿ì¿¿ñò
ìýäýýëëýý õ¿ðãýõèéí òóëä ìàøèíä íü õ¿ðòýë
ÿðèëöëàãà õèéäýã. Ýíý íü çàðèì òàëààðàà
ñîãòóó õ¿ì¿¿ñòýé õýë àìàà îëîëöîõîîñ ýõëýýä
õ¿íäðýëòýé áàéäëûã ¿¿ñãýäýã.

Ãåé ýð÷¿¿äòýé àæèëëàäàã ¯ÒÑ-äûí


“Àëèì” áàã:

Õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñëýëýýð áóðóó ñóðãàëò ÿâóóëàõàä øàò äàìæëàãà èõòýé, á¿õ äîòîð ìàíëàéëàõ ¿¿ðýãòýé áàéãàà õ¿íèéã
òàøàà ìýäýýëýë ºãäºã, íèéãìèéí áîëîîä ç¿éë òóøààëûí äàãóó ÿâàãääàã ó÷ðààñ øàò ñîíãîæ ¿å òýíãèéí ñóðãàëòàíä õàìðóóëàõ íü
õ¿ì¿¿ñèéí ç¿ãýýñ äàðàìò èõ, ÿëãàâàðëàí øàòàíä íü ººðñäèé㺺 îéëãóóëæ, òàíèóëàõ áóñàääàà ìýäýýëýë õ¿ðãýõ, ¿éë àæèëëàãàà
ãàäóóðõàõ, äîðîìæëîõ çýðýã íü øèíýýð ãàð÷ àæëûã õèéõýä èõ öàã õóãàöàà øààðääàã ÿâóóëàõàä àðàé õÿëáàð áàéäàã òóõàé õýëæ
èðæ áàéãàà çàëóóñûã íóóãäìàë áàéäàëä áîëîõûã õýëæ áàéëàà. ̺í õîðèãäëóóäûí áàéëàà.
îðîõ, ººðººñºº è÷èõ ¿çëèéã áèé áîëîõîä
íºëººëæ áàéíà. Èéìä “Õàìòäàà òºâ” áîëîí
“Çàëóóñ ýð¿¿ë ìýíä” òºâ áîëîí ¯å òýíãèéí
ñóðãàã÷äààð äàìæóóëàí áýëãèéí çàí ¿éë,
àþóëã¿é áýëãèéí õàðüöàà, áýëãýâ÷íèé çºâ
õýðýãëýýíèé òàëààð ìýäýýëýë äàìæóóëàõ
ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãààíû àæèë õèéõ õýðýãòýé
áàéãààã òýìäýãëýí õýëæ áàéëàà.

Õîðèõ ÿë ýäýëæ áàéãàà õîðèãäëóóäòàé


àæèëëàäàã ¯ÒÑ-äûí “¯íäýñ” áàã:

Øîðîíä õîðèõ ÿë ýäýëæ áàéãàà


õîðèãäëóóäàä ÕÄÕÂ/ÄÎÕ/ÁÇÄÕ-èéí
òàëààðõè ìýäëýã ìýäýýëýë îëãîõ, òýäíèéã
óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà áàðèëä ñóðãàõ,
äóíäààñ íü ¿å òýíãèéí ñóðãàã÷ áýëòãýõýä
òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýëèéíõýý òóõàé
õóâààëöëàà. Õîðèõ ãàçàðò îðæ, õîðèãäëóóäàä

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


õàìòðàí àæèëëàöãààß 2008 îí ¹3(21) 3
Àëòàíáóëàã òºñëèéí ¯ÒÑ Ò.Öîãòñàéõàí: Áèäíèé
×óóëãàíä îðîëöîã÷äîîñ ãàðãàñàí àæèë õ¿í íýã á¿ðòýé òóëæ àæèëëàäàã áîëîõîîð
ñàíàë, õ¿ñýëòèéã òîâ÷õîí äóðäâàë: áýðõøýýë õ¿íäðýëòýé ç¿éë èõ ãàðäàã. Òèéì
áîëîõîîð õ¿íä ãýäãýýñ øàíòðàëã¿é á¿ãäýýðýý
Õàìòäàà òºâèéí ¯ÒÑ Îòãîíáààòàð: “Õàìòäàà” ÷èí ñýòãýëýýñýý àæèëëààñàé ãýæ á¿ãäèéã óðèàëæ
òºâèéã àíõ 2003 îíä áàéãóóëàãäñàíààñ õîéø áàéíà. Ìàíàé òºñëèéí õóâüä ãýâýë çºâëºãºº
¿éë àæèëëàãààã íü äýìæèí òóñàëæ, õàìòðàí ºãºõ êàáèíåòòàé áîëñîí íü õ¿ì¿¿ñò ìýäýýëëèéã
àæèëëàæ èðñýí. Òýð öàãààñ õîéø ¿éë àæèëëàãàà èë¿¿ ºðãºí õ¿ðýýãýýð õ¿ðãýõ áîëîìæèéã
ìààíü óëàì ºðãºæèæ çàëóóñ ìààíü ººðñäèéí îëãîñîí. ̺í óðüä æèëèéí óóëçàëòàí äýýð
ñàíàà÷ëàí “Çàëóóñ ýð¿¿ë ìýíä òºâ” ÒÁÁ ¯ÒÑ-äûã ¿íýìëýõæ¿¿ëýõ õýðýãòýé áàéíà ãýñýí
áàéãóóëàãäñàí íü õàìãèéí òîì îëîëò áîëñîí. ñàíàë ìààíü áèåëýëýý îëæ îäîî á¿ãäýýðýý
Îëîí íèéò ìààíü èë ãàð÷, ººðñäèéí çîâëîí ¿íýìëýõòýé áîëñîíä áàÿðòàé áàéíà. Èéìä
áýðõøýýëèéã áóñàäòàé õóâààëöàõ ñîíèðõîëòîé áèä ººðñäèéí àæëûí ÷àíàð, ¿ð ºãººæèéã óëàì
áîëñíîîñ ãàäíà íýã íýãíèéõýý òºëºº àæèëëàõ ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé áîëæ áàéíà.
õ¿ñýë ýðìýëçýëòýé áîëñîí. Öààøèä ¯ÒÑ-äûí
ìýäëýã ÷àäâàðûã äýýøë¿¿ëýõ, íèéò õ¿í àìûí “ªºäðºã àìüäðàë” ÒÁÁ-èéí ¯ÒÑ Áàòçîðèã:
äóíä ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-îîñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ èðýõ æèëèéí ÷óóëãà óóëçàëòàíäàà òºñëèéí
àæëûã õèéõäýý ñàð á¿ðèéí òîãòñîí ºäºð, ¿éë àæèëëàãààíä ìààíü áàéíãà òóñàëæ áàéäàã
òîãòìîë öàãò ýíý òàëûí ìýäýýëëèéã áàãòààñàí ýì÷, ýð¿¿ë ìýíäèéí àñóóäàë õàðèóöñàí
íýâòð¿¿ëãèéã íýã òåëåâèçòýé õàìòðàí òîãòìîë õîëáîãäîõ àëáàíû õ¿ì¿¿ñèéã íü îðîëöóóëáàë
ãàðãàõ õýðýãòýé áàéíà. áèäíèéã áîëîîä îëîí íèéòèéã ìààíü îéëãîõ
îéëãîëò íü ñàéæèðíà ãýæ áîäîæ áàéíà. ̺í
Ýìýãòýé÷¿¿äèéí èòãýë íàéäâàð ÒÁÁ, á¿õ òºñë¿¿äèéí îðîëöîîã áàãòààñàí ìèíè
̺íõòóÿà: ýíý ÷óóëãà óóëçàëòàíä ãóðàâäàõü ïàðëàìåíòèéã áàéãóóëàõ ñàíàëòàé áàéíà.
óäààãàà îðîëöîæ áàéíà. Ìàíàé òºñºë íü
íèéòäýý 25 õ¿íòýé. Ýíý òºñëèéã Äàðõàí-óóë Ýðäýíýò õîòûí “Òóñ äýì” òºñëèéí ¯ÒÑ Áÿìáàà,
àéìàãò õýðýãæ¿¿ëñíýýð ãýìò õýðãèéí òîî Îþóí÷èìýã: Îðîí íóòàãò ñàéí äóðûí çºâëºãºº
ìýäýãäýõ¿éö áàãàñ÷, öàãäàà íàðûí àæèëä øèíæèëãýýíèé òºâèéã áàéãóóëæ ºãºº÷ ýý. Ó÷èð
çîõèõ õýìæýýãýýð äýìæëýã òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëæ íü áèä îëîí íèéòýý Ýð¿¿ë ìýíäèéí íýãäýë
áàéíà. ̺í õýâëýëèéíõýíòýé óóëçàõ ºäºðòýé ðóó øèíæèëãýý ºã¿¿ëýõýýð ÿâóóëäàã ÷ òýíä íü
áîëæ, õ¿íèé ýðõèéã õ¿íäýòãýõ, íýð òºðèéã ÁÇÕª-íèé øèíæèëãýý ãýñýí óðò õàÿãòàé, äýýð
íü õàìãààëàõ òàëààð àæèëëàæ áàéíà. Ìàíàé íü íýð óñûã íü á¿ðòãýäýã ó÷ðààñ òýð áîëãîí
òºñëèéí áàñ íýã äàâóó òàë íü çàí ¿éëýý ººð÷ëºõ òèéøýý î÷èæ øèíæèëãýý ºãäºãã¿é. Òèéìýýñ
õ¿ñýëòýé áàéãàà îëîí íèéòèéãýý ñóðãàëòàíä àëü áîëîõ ñàéí äóðûí øèíæèëãýýã íýð õàÿãã¿é
×óóëãà óóëçàëòûí õî¸ðäàõü ºäðèéã ÷ºëººòýé, õàìðóóëæ õóäàëäàã÷, ¿ñ÷èí, ãîî ñàéõàí÷ ãýñýí êîäëîñîí áàéäëààð õèéäýã áîëáîë èë¿¿ ¿ð
èë¿¿ íýã íýãýíòýéãýý òàíèëöàõ, íàéçàëæ ìýðãýæèëòýé áîëæ àìüäðàë àõóéãàà ººä íü ä¿íòýé áàéõ áîëîâ óó ãýæ áîäîæ áàéíà.
íºõºðëºõºä íü òóñëàõ çîðèëãîîð ¯ÒÑ–äàà òàòààä ÿâàõ áîëîìæèéã îëãîæ áàéíà. Îäîîãèéí
“øàð”, “íîãîîí”, “óëààí”, “õºõ” áàã áîëãîí áàéäëààð 8 õ¿íèéã ìýðãýæèëòýé áîëãîæ, àæëûí ̺í ÷óóëãàíû ¿åýð “Øèëäýã áîäèò ò¿¿õ”
òºëºâëºñºí á¿õ àðãà õýìæýýíä áàãààðàà áàéðàíä çóó÷èëæ ºãººä áàéíà. øàëãàðóóëàõ óðàëäààí çàðëàñíàà ä¿ãíýæ
èäýâõòýé îðîëöîõîîð çîõèîí áàéãóóëñàí þì.
Ìýäëýã ñîðèõ “Äýâæýý” òýìöýýíä îðîëöîæ,
“Õºãæèëòýé ºðòºº”-㺺ð àÿëàíãàà áàãèéíõàà
óðèàã ãàðãàí, ò¿¿íèéãýý çóðãààð èëýðõèéëæ,
õýð çýðýã ñòðåññòýé áàéãààãàà ìýäýõ äàñãàëûã
õèéí, áèå áèåýíäýý äóðñãàõ áóãóéâ÷àà óðëàëàà.
̺í òºðºë á¿ðèéí òýìöýýí¿¿äèéã áàãòààñàí
“Ñïîðòûí ºðòºº”-㺺ð àÿëæ ººðñäèéí àâõààëæ
ñàìáààãàà ñîðüæ íýãýí ºäðèéã òóí õºãæèëòýé
ºíãºðººëºº.

̺í ýíý ºäºð ÷óóëãàíû áàãóóäûí “ÕÀÌÃÈÉÍ,


ÕÀÌÃÈÉÍ”-èéã øàëãàðóóëæ, “Õàìãèéí á¿òýýë÷
áàã”-ààð “Øàð”, “Õàìãèéí õºãæèëòýé áàã”-ààð
“Íîãîîí”, “Õàìãèéí äàé÷èí áàã”-ààð “Óëààí”,
“Õàìãèéí øèíýëýã áàã”-ààð “Õºõ” áàãóóä
òóñ òóñ òîäîð÷, õ¿íäýòãýëèéí òóóç, ÷èõðýí
õýëõýýãýýð øàãíóóëñàí þì.

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


4 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2008 îí ¹3(21)

“Õàìòäàà òºâ” ÒÁÁ-ààñ èð¿¿ëñýí ò¿¿õ øàëãàðàí, ¿ð”-ýý ìîä áîëãîí óðãóóëàõûí òóëä ¯å òýíãèéí ýíýõ¿¿ àþóëò òàõëààñ àâðàõ ãýñýí ýðõýì
ºðãºìæëºë õ¿ðòñýí áà æèë á¿ð óëàìæëàë ñóðãàã÷ ìààíü ýð¿¿ë ìýíä, ýðõ ç¿éí õóâüä çîðèëãîäîî íýã àëõàì ÷ ãýñýí óðàãø àëõàõ íü
áîëãîí øàëãàðóóëæ áàéõààð òîãòëîî. ¿íýí çºâ ìýäëýãòýé, ººðèé㺺 èëýðõèéëýõ, äàìæèãã¿é þì.
çºâëºãºº ºãºõ ÷àäâàðòàé, áóñäûí ñàéí ñàéõíû
¯å òýíãèéí ñóðãàã÷èä ìààíü ýíý óäààãèéí òºëºº àæèëëàõ ÷èí ýðìýëçýëòýé, õóâü õ¿íèé Ìàãàäã¿é, ºíººäºð òýäíèé ìààíü õè÷ýýë
÷óóëãàíààð ýëäýâ áýðõøýýë òîî÷îîä áàéõûã õóâüä ººðòºº èòãýëòýé, àëèâàà áýðõøýýëýýñ ç¿òãýë, à÷ ãàâúÿàãààð ìàíàé óëñ ÄÎÕ-ûí
õ¿ññýíã¿é, õàðèí ÷ èë¿¿ èõèéã õèéæ, õ¿í øàíòðàëã¿é ¿ðãýëæ øèíèéã ýðýëõèéëæ, ñóð÷ òàðõàëò áàãàòàé îðíû òîîíä áàãòàæ ÿâàà ÷ áàéæ
àðäûíõàà ýð¿¿ë ýíõèéí òºëºº õèéæ áàéãàà ìýäýõèéí òºëºº õè÷ýýíã¿éëýí ç¿òãýæ ÷àäâàë áîëîõ þì.
¿éëñýä íü òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýëèéã ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-ûí òàðõàëòûã çîãñîæ, õ¿í àìàà
õýðõýí äàâàí òóóëàõ âý? ãàðàõ ÿìàð àðãà
çàì áàéíà âý ãýäýã äýýð ò¿ëõ¿¿ àíõààðëàà
õàíäóóëñàí íü óðüä ºìíº áîëæ áàéñàí ÷óóëãà
óóëçàëòóóäààñ îíöëîã áàéâ.

ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-ä ºðòºõ ºíäºð ýðñäýëòýé õ¿í àì


áîëîõ ýð÷¿¿äòýé áýëãèéí õàðüöààíä îðäîã
ýð÷¿¿ä, áèåý ¿íýëýã÷ ýìýãòýé÷¿¿ä, òýäíèé
êëèåíò¿¿ä, ÿâóóëûí íàéìàà÷èä áîëîí ñóäñààð
ìàíñóóðóóëàõ áîäèñ õýðýãëýã÷äýä øóóä
õ¿ð÷ òýäíèéã óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ìýäýý
ìýäýýëëýýð õàíãàõ, ñàéí äóðûí çºâëºãºº
øèíæèëãýýíä õàìðóóëàõ, ãàíöààð÷èëñàí áîëîí
á¿ëãýýð çºâëºãºº ºãºõ, íèéòèéã õàìàðñàí
óõóóëãà ñóðòàë÷èëãààíû àæëóóäûã çîõèîí
áàéãóóëàõ çàìààð õ¿í àìûí äóíäàõ ÕÄÕÂ/
ÄÎÕ-ûí õàëäâàðûã áóóðóóëàõàä õóâü íýìðýý
îðóóëàí àæèëëàæ èðñýí áèëýý.

Öààøäàà ¿éë àæèëëàãààíäàà óëàì îëîí õ¿íèéã


õàìðóóëæ, õ¿í á¿ðèéí òàðõèíä òàðüñàí “îþóíû

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


õàìòðàí àæèëëàöãààß 2008 îí ¹3(21) 5
Øèëäýã áîäèò
ò¯¯õ-2008
“Õàìòäàà òºâ” ÒÁÁ

Íàìàéã “Æ” ãýäýã íàéçóóä ìààíü íàìàéã


õ¿¿õýí “Æ” ãýæ äóóääàã. ßàãààä èíãýæ äóóäàõ
áîëñîíûã õýí÷ ìýäýõã¿é, ìýäýõèéã ÷ õ¿ñäýãã¿é
áàéëàà. Áè ÅÁÑ-ûí 9-ð àíãè, ãýõäýý áè îäîî
ñóðãóóëüä ÿâàõã¿é áàéãàà. Õ¿¿õä¿¿ä íàìàéã
õ¿¿õýí ãýñíýýñ ÷ òýð ¿¿? ñ¿¿ëèéí ¿åä áè íýã
ë ñîíèí áîë÷èõñîí. Ýíý áàéäàë ìààíü óëàì
äààìæèðñààð õè÷ýýëäýý ìóóäàõ, àíãèéíõàí,
íàéç íºõ人ñºº çîæèãðîõ, á¿ð ãýðèéíõýíä
ìààíü ÷ ìýäýõýýð òèéì áàéäàëä õ¿ðëýý.

Áè þóí òóõàé ÿðèàä áàéíà âý? ãýâýë áè


àíãèéíõàà õºâã¿¿äèéã õàðäàã áîë÷èõñîí.
Ìàíàé àíãèéíõàí á¿ãä øàõóó ë íàéç îõèíòîé
õàðèí áè ÿàãààä ÷ þì òýäíèéã ë õàðíà. Ìèíèé çîâëîí ¿¿ãýýð äóóññàíã¿é íýã ºäºð óäààí óóëçëàà. Õàðèõ çàìäàà ýýæ íàìàéã èõ ë
Ýõýíäýý áè òýäýíòýé ýíý òýð ãýýä ë õóäëàà àíãèéí áàãø íàìàéã õè÷ýýëèéí äàðàà óóëçàõààð çîâñîí áàéäàëòàé ìèíèé õ¿¿ ýðòýýð íýã ìóóõàé
ÿðüäàã áàéëàà. Ñ¿¿ëäýý òýäíèéã õàðààä äóóäëàà. Þó ÿðèõ ãýæ áàéãààã íü áè áàðàã ë ÿðüæ ç¿¿äëýýä áàéñàí. Ç¿¿äýíäýý “Á” ãýäýã íýã
ë áàéìààð, áàéíãà öóã áàéãààä ë áàéìààð ìýäýæ áàéëàà. Ó÷èð íü ñ¿¿ëèéí õýäýí ñàð áè õ¿¿õäèéí òóõàé ÿðèàä áàéñàí ñàÿ áàãøààñ ÷èíü
íýã òèéì ñîíèí ìýäðýìæ ¿ðãýëæ òºðíº. òýð õàíäëàãà, òýð îð÷èíä, òýð óóð àìüñãàëä, àñóóëàà òàíàé àíãèéí õ¿¿õýä þì áàéíà. Ìèíèé
Ãýõäýý áè ¿¿íèéãýý õýí íýãýí ìýä÷èõâèé òýð áîäîë íàìàéã òîéð÷ íàäòàé õàìò áàéñàí õ¿¿ã àéëãàñàí óó? ÿíç á¿ðèéí ìóó þì çààãàà
ãýõýýñ ¿ðãýëæ àéäàã áîëîâ÷ õààÿà ººðºº áîëîõîîð òýð. ×àìàéã õýí íýãýí óðóó òàòñàí þó ýýæäýý õýë÷èõ ãýæ íýëýýä øàëëàà. Áè íýã
ë ìýäýõýä ýýæèéíõýý òýâðýýä óéë÷èõñàí. Õýñýã
óéëààä ýýæäýý á¿ãäèéã õýëëýý. Ãýõäýý ýýæ
ìèíü íýã èòãýñýíã¿é. Áèä õî¸ðûí äóíä áîëæ
×àìàéã õýí íýãýí óðóó òàòñàí óó? ÿàãààä áóé ÿðèàã ñàÿõàí èõ ñóðãóóëü òºãññºí àõ ìààíü
õýä õîíîãèéí äàðàà ìýä÷èõýæ, òýãýýä íàìàéã
èíãýýä áàéãàà þì ãýõ÷èëýí íýëýýä øàëãààëàà, íýã ºäºð äàãóóëæ Øàðõàä îðëîî, ýì÷ íàðòàé
íü óóëçëàà, òýíä áàéãàà õ¿ì¿¿ñèéí í¿ä íü íýã
á¿ð íàìàéã õýëýõã¿é áîë ñóðãóóëèàñ ãàðãàíà ë ººð, íýýðýý ë áè íýã ºâ÷èí òóññàí õ¿í øèã
íýëýýä õýä õîíîã ýìíýëãýýð ÿâëàà ãýñýí ÷
ãýõ÷èëýí çºí人 ç¿éë àñóóëàà. Àñóóñàí ç¿éëýýñ ìèíèé á¿õ ç¿éë ç¿ãýýð ãàðëàà. Óãààñàà ç¿ãýýð
ë áàéñàí þì ÷èíü.
íü áè ãàíöûã ÷ õàðèóëñàíã¿é, õàðèóëúÿ ãýñýí ÷
íàäàä ìýäýõ ç¿éë ¿íýíäýý àëãà áàéëàà. Ñóðàã÷äûí àìðàëò äóóñàõàä áè õè÷ýýëäýý
ÿâñàíã¿é. Òýíä ìèíèé îðîí çàé áàéõã¿é ìýò
ñàíàãäàæ áàéëàà. Ýýæ àõ õî¸ð ìààíü íàìàéã
ÿàæ ÷ ÿòãààä äèéëñýíã¿é. Íýãýí ºäºð àõ
ìààíü íýã áàéãóóëëàãûí òóõàé ìýäýæ èðñýí íü
÷ ìýäýëã¿é òèéì áàéäàë ãàðãà÷èõíà. óó? ÿàãààä èíãýýä áàéãàà þì ãýõ÷èëýí íýëýýä ÕÀÌÒÄÀÀ òºâ áàéñàí þì. Àíõ íàäàä ýì÷ íàð
Òèéì áàéäàë ãýäýã ìààíü íýã ë ìýäýõýä øàëãààëàà, á¿ð íàìàéã õýëýõã¿é áîë ñóðãóóëèàñ øèã èõ ë õ¿éòýí, õºíäèé õ¿ì¿¿ñ áàéõ þì øèã
õàðöàà ñàëãàæ ÷àäàõàà áàé÷èõñàí, ººðºº ÷ ãàðãàíà ãýõ÷èëýí çºí人 ç¿éë àñóóëàà. Àñóóñàí ñàíàãäàæ áààõàí äóðàì÷õàí ýýæ, àõ õî¸ðòîéãîî
ìýäýëã¿é ãàðò íü õ¿ð÷èõñýí òýðíýýñýý áîëæ ç¿éëýýñ íü áè ãàíöûã ÷ õàðèóëñàíã¿é, õàðèóëúÿ õàìò î÷ëîî. Ãýòýë ìèíèé ýíý áîäîë õàðèí ÷
ººðºº ¿ë ìýäýã óëàé÷èõñàí çîãñîæ áàéíà. ãýñýí ÷ íàäàä ìýäýõ ç¿éë ¿íýíäýý àëãà áàéëàà. ýñðýãýýðýý áàéëàà. Òýíä àæèëëàäàã õ¿ì¿¿ñ íü
Èíãýæ ÿâñààð íýã ë ìýäýõýä ñóðàã÷äûí àìðàëò ÿã ë ìèíèé àõ, ýýæ øèã íàäàä äîòíî õàíäàæ,
Ýíý á¿õíèéã ìàíàé àíãèéíõàí ìýä÷èõñýí áîëæ ýöýã, ýõèéí õóðàë áîëëîî. Õóðàë äýýð ìèíèé ìýäýõã¿é, õýí íýãýíä õàðèóëæ ÷àäàõã¿é
òýãýýä íàìàéã õ¿¿õýí ãýäýã áàéñàí äýýðýý õ¿¿õýä á¿ðèéí òóõàé ÿðüæ, íàìàéã ñóðëàãàäàà áàéñàí òýð ç¿éëèéí ìèíü òóõàé íàäàä á¿ãäèéã
íýìýýä Ãîìî ãýõ÷èëýí ýëäâýýð øîîëíî. ìóóäñàí áàñ ñ¿¿ëèéí ¿åä èõ ãàíöààðäìàë íü ÿðüæ, îéëãóóëæ ºãñºí þì. Òèéìýý áè ãåé
Ýíý á¿ãä íàìàéã áàéæ ñóóõ àðãàã¿é áàéäàëä áîëñîí òóõàé ë ÿðüëàà. Ýíý ÷ çºâ áàéõ. Áè ãýäãýý ìýäñýí. Ãýõäýý áè æèðèéí, áóñäààñ
õ¿ðãýëýý. Ýõëýýä àíãèéíõàà, äàðàà íü õàæóó òèéì ë áîëñîí þì ÷èíü ãýõäýý íàìàéã ÿàãààä ÿëãààã¿é õ¿í, õ¿¿õýä þì áàéíà ãýäãýý ýíý ë
àíãèéíõàí, òýãýýä ñóðãóóëü, ¿¿íèé äàðàà èéì áîëñîíûã õýí ÷ ìýäýõã¿é, ìýäýõèéã ÷ õ¿ì¿¿ñýýñ ìýäýðñýí. Áè óäàõã¿é ñóðãóóëüäàà
àíãèéí áàãø, áóñàä áàãø íàð ... õ¿ññýíã¿é. Äàðàà íü ýýæ ìààíü áàãøòàé íýëýýä ÿâíàà …

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


6 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2008 îí ¹3(21)

Á¯Ñ ÍÓÒÃÈÉÍ ÒÓÐØËÀÃÀÀÑ:

Õ¿ð÷ î÷èõ, ¿å òýíãèéí ñóðãàëò


(ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-îîñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ õºòºëáºð)

Ôèëèïïèí óëñ
Ô
èëèïïèíä ÕÄÕÂ-èéí àíõíû òîõèîëäîë
1984 îíä àëáàí ¸ñîîð á¿ðòãýãäñýíýýñ
õîéø 1992 îí ãýõýä ýíý òîî 84 áîëòëîî
ýð÷èìòýé íýìýãäñýí þì. Çàðèì õîòóóäàä
õèéñýí àæèãëàëòààð ÕÄÕÂ-èéí õàëäâàðòàé
õ¿íèé òîî 300 ãàðóé áîëñîí áàéëàà. ¯¿íýýñ
ãàäíà òóñ îðîíä áèåý ¿íýëýõ, õàð òàìõè ñóäñààð
òàðüæ õýðýãëýõ áîëîí ãåé ýð÷¿¿äèéí äóíä
õàìãààëàëòã¿é áýëãèéí õàðüöààíä îðîõ çýðãýýð
ýðñäýëä ºðòºõ ¿éëäýë ò¿ãýýìýë áàéñàí ó÷èð
ÀÍÓ-ûí USAIDS îëîí óëñûí áàéãóóëëàãààñ
Ìàíèëà õîòûí ýð¿¿ë ìýíäèéí ãàçàðòàé õàìòðàí
ºíäºð ýðñäýëòýé á¿ëã¿¿äýä ÷èãëýãäñýí “ÄÎÕ-
ûã õÿíàõ áîëîâñðîëûí õºòºëáºð”-èéã 1992
îíîîñ ýõëýí õýðýãæ¿¿ëñýí áàéíà.

Ýíýõ¿¿ õºòºëáºðò ÕÄÕÂ-ò ºðòºõ ºíäºð ýðñäýë


á¿õèé õ¿ì¿¿ñ ãîë ¿¿ðýãòýé îðîëöñîí þì.

Õºòºëáºðèéí ¿ð ä¿íä ÕÄÕÂ-èéí òàðõàëò


áàãàòàé îðíóóäàä òºñºë õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà
ÒÁÁ-óóä àíõààðàõ ¸ñòîé ¿íäñýí çàð÷ìûã
òîäîðõîéëæ ºãñºí áàéíà. ¯¿íä:
çîõèîí áàéãóóëæ àìæèëòàä õ¿ðãýõýä ÷óõàë à÷
ÿéöýòãýã÷ ÒÁÁ-ûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõäàà õîëáîãäîëòîé þì.
òóõàéí îðîí íóòãèéí èðãýäèéã çîõèîí
áàéãóóëàí àæèëëàõ ÷àäâàð áîëîìæèéã ãîë ¯å òýíãèéí ñóðãàã÷ áà Õ¿ð÷ î÷èõ àæèëòàíã
øàëãóóð áîëãîõ. ñîíãîõäîî îëîí íèéòòýé îéð õîëáîîòîé,
Õàìòðàí àæèëëàã÷ ÒÁÁ-óóä íü ýð¿¿ë ýñâýë òýäíèé äóíä áàéäàã õ¿ì¿¿ñèéí äîòðîîñ
ìýíäèéí ÷èãëýëýýð ìýðãýøñýí òóðøëàãàòàé ñîíãîõ.
õýäèé ÷ òóõàéí îðîí íóòãèéí ýðñäýëòýé çàí ¯¿íä, áèåý ¿íýëæ áàéãàà ýìýãòýé÷¿¿ä,
¿éëòýé îëîí íèéòòýé àæèëëàõàä òºäèéëºí ìàíñóóðóóëàõ áîäèñ õýðýãëýã÷èä, ýñâýë áýðõøýýëèéíõ íü òàëààð òîãòìîë ÿðèëöàæ,
øààðäëàãà õàíãàäàãã¿é áàéâ. Èéìýýñ òóõàéí ýð÷¿¿äòýé áýëãèéí õàðüöààíä îðäîã ýð÷¿¿ä óðàì ºã÷ äýìæèõýýñ ãàäíà ¿å òýíãèéí ñóðãàã÷,
îðîí íóòãèéí èðãýäèéã íýãòãýñýí ÒÁÁ áàéãóóëàõ çýðýã òýäíèé àæëûí çîõèîí áàéãóóëàëò, îíöëîã, õ¿ð÷ î÷èõ àæèëòíóóäûã ñóðãàëòàíä õàìðóóëæ,
íü îëîí íèéòòýé õîëáîî òîãòîîõ, òýäíèéã öóãëàðäàã ãàçàð çýðãèéã ñàéí ìýääýã ýñâýë öààøèä ÷àäâàðæèõ íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëæ ºãºõ.
òýäíèé çóó÷ëàã÷, áèå õàìãààëàã÷ áîëîõã¿é Òýäíèéã öàãäààä áàðèâ÷ëàãäàõã¿é, õîðèãäîõã¿é
áîë õîîë õ¿ðãýæ ºãäºã õ¿í ÷ áàéñàí áîëíî. àæèëëàõ àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàæ, îðîí
Òýãæ ÷àäâàë ýðñäýëòýé á¿ëãèéíõíèé èòãýëèéã íóòãèéí ýðõ áàðèõ áàéãóóëëàãóóäòàé õàðèëöàí
õóðäàí õóãàöààíä îëæ òýäýíä õ¿ð÷ î÷èõ àæëûã òîõèðîëöîæ ýíý òàë äýýð õàìòðàí àæèëëàõ.
àìæèëòòàé õèéõ áîëîìæòîé. ¯å òýíãèéí ñóðãàã÷äûã àæèëëóóëàõ õàìãèéí
÷óõàë õºø¿¿ðýã íü ººðñ人𺺠áàõàðõàõ, áóñàä
¯å òýíãèéí ñóðãàã÷èä áàéíãà äýìæëýã, õ¿ì¿¿ñ òýäíèéã õ¿ëýýí çºâøººð÷ õ¿íäýòãýæ
òóñëàëöààã ¿ç¿¿ëæ áàéõ. áàéãààã ìýäðýõ ÿâäàë ãýäãèéã þó þóíààñ èë¿¿
¯å òýíãèéí ñóðãàã÷äûí õèéæ áàéãàà àæèë îéëãîæ òýäíèéã òîãòâîðòîé àæèëëóóëàõûí òóëä
íü ÿìàð ÿâöòàé áàéãàà, òîõèîëäîæ áàéãàà ýíý îíöëîãûã àøèãëàõ.

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


õàìòðàí àæèëëàöãààß 2008 îí ¹3(21) 7
Çîðèëòîò á¿ëýãò òîõèðîõ ¿éë÷èëãýýã õ¿ðãý.
Îëîí íèéòäýý àëü áîëîõ îëîí áîëîìæèò
õóâèëáàðóóäûã ñàíàë áîëãîæ, õ¿ð÷ î÷èõ
àæèëòíóóä îëîí íèéòèéíõýý àæèëëàäàã
áîëîí çîãñäîã ãàçàð íü õ¿ð÷ ¿éë÷ëýõ. Æèøýý
íü, 纺âðèéí áóþó õºäºë㺺íò ýìíýëãèéã
àæèëëóóëàõ ãýõ ìýò. Èíãýõäýý õ¿ì¿¿ñò
“ººðèé㺺 õàìãààëàõ ýíý øèíý çàí ¿éë íü
ýíãèéí õÿëáàðõàí þì áàéíà” ãýäýã îéëãîëòûã
òºð¿¿ëæ, õýâø¿¿ëýõ îð÷íûã áèé áîëãîæ
àæèëëàõ.

Õ¿ì¿¿ñò áàéãàà ò¿âøèíä íü õýðýãöýýòýé áàéãàà


¿éë÷èëãýýã õ¿ðãý.
Îðîí çàé, áàéðøëûí õóâüä ÿëãààòàé
îëîí íèéòýä õ¿ð÷ çàí ¿éëèéí ººð÷ëºëòèéí
÷óõàì àëü øàòàíä íü ÿâæ áàéãààãààñ õàìààðàí
òýäýíä òîõèðñîí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ íü ÷óõàë
þì. Æèøýýëáýë: áèåý ¿íýëýã÷ ýìýãòýé áýëãèéí
õàðüöààíä îðäîã õ¿ì¿¿ñèéíõýý òîîã áóóðóóëàõàä
áýëýí áèø áîëîâ÷, “áýëãýâ÷ õýðýãëýäýã áîëú¸”
ãýæ øèéäëýý ãýæ ¿çüå. Ýíý òîõèîëäîëä õ¿ð÷
î÷èõ àæèëòàí ìààíü ººð÷ëºãäºõºä áýëýí
áàéãàà òýð çàí ¿éëä ãîë àíõààðëàà õàíäóóëæ
àæèëëàõ íü ç¿éòýé ãýñýí ¿ã. Ààæèìäàà äàðàà
äàðààãèéí çàí ¿éëèéí ººð÷ëºëòèéã áèé áîëãîõ íîöòîé áèø, ýíãèéí, ãýãýýëýã, õîøèí áàéäëààð “Óéãàã¿é ç¿òãý”:
ñóóðèéã òàâüæ àæèëëà. õàðóóëñàí ñóðòàë÷èëãààã àøèãëàõ Ýðñäýëò á¿ëýãò ýð¿¿ë çàí ¿éëèéã
òºëºâø¿¿ëýõýä õóãàöàà øààðäàãäàíà. Òóõàéí
Òóõàéëñàí áîëîâñðîëûí õºòºëáºðèéã Õ¿ì¿¿ñò õ¿ðãýõ ìýäýýëëýý õàìãèéí áîäèòîé, îëîí íèéòäýý õ¿ëýýí çºâøººðºãäºæ, èòãýëèéã
ÿâóóëàõäàà ìýäýýëëèéí õýðýãñëèéã îíîâ÷òîé õ¿ëýýæ àâàõóéöààð áîëîâñðóóëàõ. íü îëîõîä äîîä òàë íü 4 æèë øààðäàãääàã.
ñîíãîõ. Õ¿ì¿¿ñ ÁÇÄÕ ãýõýýð ÄÎÕ, ÕÄÕÂ-ýýñ ¯¿íýýñ áàéð ñóóðèà îëæ áóñäàä õ¿ëýýí
Îëîí íèéòèéí ìýäýýëëèéí õýðýãñëèéã õàðüöàíãóé “îéð”, ººðò íü õàìààðàëòàé áàéæ çºâøººðºãäºõèéí òóëä 2-îîñ äîîøã¿é æèë,
àøèãëàõ íü ÕÄÕÂ, ÁÇÄÕ-èéí òàëààð íèéò õ¿í áîëçîøã¿é ãýæ õ¿ëýýí çºâøººðäºã ó÷ðààñ ¿éë÷ë¿¿ëýã÷, îëîí íèéòòýé áàòòàé õîëáîî
àìä ìýäýýëýõ, öààä óòãààðàà õ¿ì¿¿ñ áèå áèåý ÁÇÄÕ-ààð òºëººë¿¿ëýí àþóëã¿é áýëãèéí òîãòîîõûí òóëä äàõèí 2 æèë øààðäàãäàíà.
ººð÷ëºëòºíä òàòàí îðîëöóóëàõàä íºëººëºõ õàðèëöààã ñóðòàë÷ëàõàä àøèãëà. ¯¿íèé ñºðºã Õóâü õ¿íèé òóõàéä ãýâýë ýðñäýëò çàí ¿éëýý
îð÷íûã á¿ðä¿¿ëýõýä ÷óõàë ¿¿ðýãòýé þì. òàë íü ÁÇÄÕ íü ýì÷ëýãääýã ó÷ðààñ õ¿ì¿¿ñ ººð÷ëºõºä íü ñýäýëæ¿¿ëýõ ìýäýýëýë ºãºõ,
¯íýõýýð ÷ ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð äàìæóóëàí ýì÷èëãýýíä íàéäààä óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéã õýâø¿¿ëýõ ¿¿äíýýñ 14 õîíîãò, 5-ààñ äîîøã¿é
îëîí íèéò ÁÇÄÕ/ ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ õîîðîíäîî ÿìàð òºäèéëºí àíçààðàõã¿é áàéæ áîëîõ òàëòàé. óäàà áèå÷ëýí óóëçàæ ÿðèëöàõ õýðýãòýé. Îëîíõ
õàìààðàëòàé áîëîõ òóõàé ìýäýæ ÁÇÕª-íèé Õàðèí ÕÄÕ íü ýì÷ëýãäýõ áîëîìæã¿é òóë òîõèîëäîëä õ¿ð÷ àæèëëàõ àæèëòàí ººðºº àìüä
ýì÷èëãýýíèé àíõàí øàòíû ìýäëýãòýé áîëíî. ÁÇÄÕ-èéí òàðõàëòûã õÿíàõ íü íýã ¸ñíû ¿ëãýð äóóðèàë áîëæ, ò¿¿íòýé àäèë øèíý çàí
̺í íàñàíä õ¿ðýýã¿é áèåý ¿íýëýã÷äèéí äóíä óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéã äýìæèõ àãóóëãàòàé ¿éëèéã ººðòºº áèé áîëãîõ ýðìýëçëýë áóñäàä
áýëãýâ÷íèé õýðýãëýýã ñóðòàë÷ëàõäàà îíö ãýæ ¿çýæ áîëíî. òºðäºã áàéíà.

¯å òýíãèéí ñóðãàëò ¿íýëýõèéí ýñðýã êîìïàíèò àæëûã çîõèîí


áàéãóóëæ òýäýíä ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ/ ÁÇÄÕ-ààñ
(Ýìýãòýé÷¿¿ä ýð¿¿ë ìýíä êëóá) óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ çºâëºãºº, òóñëàìæ
øààðäëàãàòàé áàéãààã îëæ òîãòîîæýý.

Âüåòíàì óëñ
ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ-ò ºðòºõ ºíäºð ýðñäýëòýé, áèåý ÕÄÕÂ-èéí õàëäâàð àâñàí íü òîãòîîãäñîí
¿íýëýã÷ ýìýãòýé÷¿¿äýä çîðèóëñàí òºñºë þì. áà òýäíèé 15 õóâü íü ýìýãòýé÷¿¿ä áóþó
ñóäñààð ìàíñóóðóóëàõ áîäèñ õýðýãëýäýã
Õýðýãæ¿¿ëýõ áîëñîí øàëòãààí: áèåý ¿íýëýã÷èä áàéñàí þì.
• 2002 îíû åñä¿ãýýð ñàðûí 30-íèé • Òèéìýýñ “Social Evils” íýðòýé
áàéäëààð Âüåòíàìä 55200 ãàðóé õ¿í ìàíñóóðóóëàõ áîäèñ õýðýãëýõ, áèåý

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


8 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2008 îí ¹3(21)

¯å òýíãèéí ñóðãàã÷ íàðûí ñóðãàëò


Çóðãààí ºäðèéí áîãèíî õýìæýýíèé ñóðãàëòûã
çîõèîí áàéãóóëæ, ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-îîñ óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýõ, õàð òàìõèíû õýðýãëýý, õîð
õºíººëèéã áóóðóóëàõ, àþóëã¿é ñåêñèéí çàí
¿éë, áýëãýâ÷èéã õýðýãëýýã äýìæèõ, ÁÇÕª/
ÄÎÕ-îîñ õàìãààëàõ çºâëºãºº ºãºõ, øèíæèëãýý,
ýì÷èëãýýã ¿ç¿¿ëýõ çýðýã ñýäâ¿¿äèéí õ¿ðýýíä
çîõèîí ÿâóóëäàã áàéíà.

Àìæèëò
• Áèåý ¿íýëýã÷ ýìýãòýé÷¿¿äèéí èòãýëèéã
îëæ, òýäíèéã ººðòºº èòãýëòýé áîëîõîä
íü òóñëàí ãýð îðîíã¿é áèåý ¿íýëýã÷
ýìýãòýé÷¿¿äýä ¿íýã¿é õîîë ºã÷, òýäýíä
òóñëàõ õàíäèâ öóãëóóëñàí.
• Ýìýãòýé÷¿¿ä ýð¿¿ë ìýíääýý àíõààðàõ
íü íýìýãäýæ, ¿å òýíãèéí ñóðãàã÷ íàð
Òºñëèéí õ¿ðýýíä áèåý ¿íýëýã÷ ýìýãòýé÷¿¿äýä • Ìýðãýæèë îëãîõ ñóðãàëò: ìàíåêóðûí õ¿íä íºõöºëä ãóäàìæèíä áèåý ¿íýëýã÷
õ¿ð÷ î÷èõ áîëîí ¿å òýíãèéí ñóðãàã÷ íàðààð ìýðãýæèë îëãîõ, áè÷èã ¿ñýã çààõ, ýìýãòýé÷¿¿äýä àíõ óäàà õ¿ð÷ ¿éë÷èëæ
äàìæóóëàí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àæëûã õèéõ, • Õÿíàëò ¿íýëãýý õèéõ, îðîëöîã÷äîîñ ÷àäñàí
òýäíèé ýðõ àøãèéã õàìãààëàõ çîðèëãîòîé ñóäàëãàà àâàõ, ñàíàë õ¿ñýëòèéí õàéðöàã • Êëóáûí ãèø¿¿ä õàëàìæ òóñëàëöàà àâ÷
“Ýìýãòýé÷¿¿ä ýð¿¿ë ìýíä” êëóá-èéã áàéãóóëæ, àæèëëóóëàõ, ÿâöûí äóíä áîëîí òºãñãºëä ÷àäñàí áà ÕÄÕÂ, ÁÇÕª-ººñ óðüä÷èëàí
ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ/ ÁÇÄÕ-ä ºðòºõ ýðñäýëòýé ¿íýëãýý õèéõ, ñýðãèéëýõ ìýäëýãýý äýýøë¿¿ëæ, ýð¿¿ë
ýìýãòýé÷¿¿äèéã õàìðóóëàí, àþóëã¿é òàâ òóõòàé • Îðîí íóòàãò õ¿ð÷ î÷èõ àæëûã çîõèîí ìýíäèéí áîëîâñðîëòîé áîëñîí.
îð÷èíã á¿ðä¿¿ëæ, çºâëºãºº ºãºõ, òàéâøðóóëàõ, áàéãóóëàõ: áèåý ¿íýëýã÷ íàðûí áàéðëàäàã • Áèåý ¿íýëýã÷ ýìýãòýé÷¿¿äèéã êëóáûí
àìðàëò çóãààëãà çîõèîí áàéãóóëàõ çàìààð ãàçðààð î÷èæ òýäýíä ÕÄÕÂ/ÄÎÕ/ ÁÇÄÕ- àæèëäàà òàòàí îðîëöóóëñàíû ¿ð ä¿íä 86
ÁÇÕª-íèé øèíæèëãýýíä õàìðóóëæ, ýì÷ëýõ èéí òàëààð ìýäýýëýë çºâëºãºº ºãºõ, ýìýãòýé áèåý ¿íýëýõ àæëàà îðõèñîí.
àæëûã õèéæ áàéâ. áýëãýâ÷ òàðààõ, íèéãýìä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ • Áýëãýâ÷íèé õýðýãëýýã íýìýãä¿¿ëæ áèåý
áîëîí êëóá-ýý òàíèóëàí ñóðòàë÷èëàõ. ¿íýëýã÷äèéí 30-80 õóâü íü áýëãýâ÷ áàéíãà
Æèëäýý 3000 îð÷èì áèåý ¿íýëýã÷ ýìýãòýé÷¿¿ä õýðýãëýäýã áîëñîí.
áîëîí òýäíèé ãýð á¿ëèéíõýí íàéç íºõäèéã íü • Îðîí íóòãèéí óäèðäëàãà, ýðõ ìýäýëòí¿¿ä
¿éë àæèëëàãààíäàà õàìðóóëäàã. Òºñºë íü á¿òýí ÕÄÕÂ, ÄÎÕ-îîñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ
öàãààð àæèëëàäàã 1 ìåíåæåð, ýð¿¿ë ìýíäèéí àæèëä èäýâõòýé îðîëöîæ êëóáûí
ñóðãàã÷ çºâëºõ 3, õàãàñ öàãààð àæèëëàäàã 1 ãèø¿¿íýýð ýëññýí.
ýì÷, õ¿ð÷ î÷èõ àæèëòàí 6, ¿å òýíãèéí ñóðãàã÷ • Ìýðãýæëèéí ñóðãàëòûí ÿâöàä
126 õ¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íòýé. ýìýãòýé÷¿¿äèéã áèåý ¿íýëýõ àæëûã
õèéõã¿é áàéõ õ¿ñëèéã íü äýìæèõ. (æèæèã
¯éë àæèëëàãàà áèçíåñèéí ñóðãàëò, áè÷èë çýýëèéí òºñºë
• Êëóáòýý øèíý ãèø¿¿í ýëñ¿¿ëýõ áè÷èõýä íü òóñëàõ)
• ¯å òýíãèéí ñóðãàëòóóäûã çîõèîí
áàéãóóëàõ Ìàíàé õàÿã:
• Ñòðåññ òàéëàõ ñóðãàëò: ôèòíåññ, äóó,
á¿æãèéí àíãè õè÷ýýëë¿¿ëýõ, êàðàîêå, õîîë Óëààíáààòàð õîò, Ýíõòàéâíû ºðãºí ÷ºëºº 9À,
õèéõ, öýöãýýð ÷èìýãëýë õèéõ, î¸äîë, ãîî “Çîðèã ñàí”-ãèéí áàéð, Òºâ øóóäàí Ø/Õ-117
ñàéõíû ¿éë÷èëãýý Óòàñ: 976-11-321659, 318016,
• Ýð¿¿ë ìýíä áîëîí ÷ºëººò ñýäâýýð Ôàêñ: 976-11-321659
ÿðèëöàõ: àþóëã¿é ñåêñèéí òàëààð óðëàãèéí Ý-øóóäàí: info@naf.org.mn,
òîãëîëò ¿ç¿¿ëýõ, óðàëäààí òýìöýýí çîõèîí Âýá ñàéò: www.naf.org.mn
áàéãóóëàõ, áýëãýâ÷ òàðààõ, õ¿ì¿¿ñò ¿íýã¿é www.dotno.mn
õîîë ºãºõ, óñàíä îðóóëàõ,

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë